Narayaniyam Dashaka 13
Vishnu · Traditional devotional text
हिरण्याक्षं तावद्वरद भवदन्वेषणपरं चरंतं सांवर्ते पयसि निजजंघापरिमिते । भवद्भक्तो गत्वा कपटपटुधीर्नारदमुनिः शनैरूचे नंदन् दनुजमपि निंदंस्तव बलम् ॥1॥
स मायावी विष्णुर्हरति भवदीयां वसुमतीं प्रभो कष्टं कष्टं किमिदमिति तेनाभिगदितः । नदन् क्वासौ क्वासविति स मुनिना दर्शितपथो भवंतं संप्रापद्धरणिधरमुद्यंतमुदकात् ॥2॥
अहो आरण्योऽयं मृग इति हसंतं बहुतरै- र्दुरुक्तैर्विध्यंतं दितिसुतमवज्ञाय भगवन् । महीं दृष्ट्वा दंष्ट्राशिरसि चकितां स्वेन महसा पयोधावाधाय प्रसभमुदयुंक्था मृधविधौ ॥3॥
गदापाणौ दैत्ये त्वमपि हि गृहीतोन्नतगदो नियुद्धेन क्रीडन् घटघटरवोद्घुष्टवियता । रणालोकौत्सुक्यान्मिलति सुरसंघे द्रुतममुं निरुंध्याः संध्यातः प्रथममिति धात्रा जगदिषे ॥4॥
गदोन्मर्दे तस्मिंस्तव खलु गदायां दितिभुवो गदाघाताद्भूमौ झटिति पतितायामहह! भोः । मृदुस्मेरास्यस्त्वं दनुजकुलनिर्मूलनचणं महाचक्रं स्मृत्वा करभुवि दधानो रुरुचिषे ॥5॥
ततः शूलं कालप्रतिमरुषि दैत्ये विसृजति त्वयि छिंदत्येनत् करकलितचक्रप्रहरणात् । समारुष्टो मुष्ट्या स खलु वितुदंस्त्वां समतनोत् गलन्माये मायास्त्वयि किल जगन्मोहनकरीः ॥6॥
भवच्चक्रज्योतिष्कणलवनिपातेन विधुते ततो मायाचक्रे विततघनरोषांधमनसम् । गरिष्ठाभिर्मुष्टिप्रहृतिभिरभिघ्नंतमसुरं स्वपादांगुष्ठेन श्रवणपदमूले निरवधीः ॥7॥
महाकायः सोऽयं तव चरणपातप्रमथितो गलद्रक्तो वक्त्रादपतदृषिभिः श्लाघितहतिः । तदा त्वामुद्दामप्रमदभरविद्योतिहृदया मुनींद्राः सांद्राभिः स्तुतिभिरनुवन्नध्वरतनुम् ॥8॥
त्वचि छंदो रोमस्वपि कुशगणश्चक्षुषि घृतं चतुर्होतारोऽंघ्रौ स्रुगपि वदने चोदर इडा । ग्रहा जिह्वायां ते परपुरुष कर्णे च चमसा विभो सोमो वीर्यं वरद गलदेशेऽप्युपसदः ॥9॥
मुनींद्रैरित्यादिस्तवनमुखरैर्मोदितमना महीयस्या मूर्त्या विमलतरकीर्त्या च विलसन् । स्वधिष्ण्यं संप्राप्तः सुखरसविहारी मधुरिपो निरुंध्या रोगं मे सकलमपि वातालयपते ॥10॥
About Narayaniyam Dashaka 13
The thirteenth dashaka of the Narayaneeyam tells of the slaying of Hiranyaksha. While the Lord as Varaha is lifting the earth from the waters of dissolution, the demon Hiranyaksha roams the ocean, which reaches only to his knees, searching for him. The sage Narada cleverly tells him that "the deceitful Vishnu" is carrying away his earth; the demon rushes roaring to the Lord, and a fierce battle follows. Varaha strikes him down, and the sages praise the Lord with many hymns; pleased, he returns to his abode, and the poet prays to be freed from all illness.
Written by: Melpathur Narayana Bhattathiri (1560 to 1646)
When to chant: In daily Narayaneeyam parayana and at Guruvayur.
Did you know?
- Hiranyaksha and Hiranyakashipu were the twin demons born to Diti; Hiranyakashipu was later slain by Narasimha.
- The two were the gatekeepers Jaya and Vijaya, born as demons because of a curse of the sages Sanaka and his brothers.
Frequently asked questions
Who slays Hiranyaksha?
The Lord as Varaha, the boar.
Who sends Hiranyaksha to the Lord?
The sage Narada.
Who wrote the Narayaneeyam?
Melpathur Narayana Bhattathiri, in 1586.
Offered for worship and study, not as prediction. Non-commercial.
More devotional texts