MuhurtaNow

Sri Rama Charita Manasa - Kishkindha Kanda

Vishnu · Traditional devotional text

shreeganeshaaya namah shreejaanakeevallabho vijayate shreeraamacharitamaanasa chaturtha sopaana (kishkindhaakaanda)

kundendeevarasundaraavatibalau vijnaanadhaamaavubhau shobhaadhyau varadhanvinau shrutinutau govipravrindapriyau। maayaamaanusharoopinau raghuvarau saddharmavarmaum hitau seetaanveshanatatparau pathigatau bhaktipradau tau hi nah ॥ 1 ॥

brahmaambhodhisamudbhavam kalimalapradhvamsanam chaavyayam shreemachchambhumukhendusundaravare samshobhitam sarvadaa। samsaaraamayabheshajam sukhakaram shreejaanakeejeevanam dhanyaaste kritinah pibanti satatam shreeraamanaamaamritam ॥ 2 ॥

so. mukti janma mahi jaani gyaana khaani agha haani kara jaham basa sambhu bhavaani so kaasee seia kasa na ॥ jarata sakala sura brinda bishama garala jehim paana kiya। tehi na bhajasi mana manda ko kripaala sankara sarisa ॥ aagem chale bahuri raghuraayaa। rishyamooka paravata niaraayaa ॥ taham raha sachiva sahita sugreevaa। aavata dekhi atula bala seemvaa ॥ ati sabheeta kaha sunu hanumaanaa। purusha jugala bala roopa nidhaanaa ॥ dhari batu roopa dekhu taim jaai। kahesu jaani jiyam sayana bujhaai ॥ pathe baali hohim mana mailaa। bhaagaum turata tajaum yaha sailaa ॥ bipra roopa dhari kapi taham gayoo। maatha naai poochhata asa bhayoo ॥ ko tumha syaamala gaura sareeraa। chhatree roopa phirahu bana beeraa ॥ kathina bhoomi komala pada gaamee। kavana hetu bicharahu bana svaamee ॥ mridula manohara sundara gaataa। sahata dusaha bana aatapa baataa ॥ kee tumha teeni deva maham kou। nara naaraayana kee tumha dou ॥

do. jaga kaarana taarana bhava bhanjana dharanee bhaara। kee tumha akila bhuvana pati leenha manuja avataara ॥ 1 ॥

kosalesa dasaratha ke jaae । hama pitu bachana maani bana aae ॥ naama raama lachhimana doo bhaai। sanga naari sukumaari suhaai ॥ ihaam hari nisichara baidehee। bipra phirahim hama khojata tehee ॥ aapana charita kahaa hama gaai। kahahu bipra nija kathaa bujhaai ॥ prabhu pahichaani pareu gahi charanaa। so sukha umaa nahim baranaa ॥ pulakita tana mukha aava na bachanaa। dekhata ruchira besha kai rachanaa ॥ puni dheeraju dhari astuti keenhee। harasha hridayam nija naathahi cheenhee ॥ mora nyaau maim poochhaa saaim। tumha poochhahu kasa nara kee naaim ॥ tava maayaa basa phirum bhulaanaa। taa te maim nahim prabhu pahichaanaa ॥

do. eku maim manda mohabasa kutila hridaya agyaana। puni prabhu mohi bisaareu deenabandhu bhagavaana ॥ 2 ॥

jadapi naatha bahu avaguna morem। sevaka prabhuhi parai jani bhorem ॥ naatha jeeva tava maayaam mohaa। so nistari tumhaarehim chhohaa ॥ taa para maim raghubeera dohaai। jaanum nahim kachhu bhajana upaai ॥ sevaka suta pati maatu bharosem। rahi asocha bani prabhu posem ॥ asa kahi pareu charana akulaai। nija tanu pragati preeti ura chhaai ॥ taba raghupati uthaai ura laavaa। nija lochana jala seenchi judaavaa ॥ sunu kapi jiyam maanasi jani oonaa। taim mama priya lachhimana te doonaa ॥ samadarasee mohi kaha saba kou। sevaka priya ananyagati sou ॥

do. so ananya jaakem asi mati na tari hanumanta। maim sevaka sacharaachara roopa svaami bhagavanta ॥ 3 ॥

dekhi pavana suta pati anukoolaa। hridayam harasha beetee saba soolaa ॥ naatha saila para kapipati rahee। so sugreeva daasa tava ahee ॥ tehi sana naatha mayatree keeje। deena jaani tehi abhaya kareeje ॥ so seetaa kara khoja karaaihi। jaham taham marakata koti pathaaihi ॥ ehi bidhi sakala kathaa samujhaai। lie duau jana peethi chadhaai ॥ jaba sugreevam raama kahum dekhaa। atisaya janma dhanya kari lekhaa ॥ saadara mileu naai pada maathaa। bhainteu anuja sahita raghunaathaa ॥ kapi kara mana bichaara ehi reetee। karihahim bidhi mo sana e preetee ॥

do. taba hanumanta ubhaya disi kee saba kathaa sunaai ॥ paavaka saakhee dei kari joree preetee dridhaai ॥ 4 ॥

keenhee preeti kachhu beecha na raakhaa। lachhamina raama charita saba bhaashaa ॥ kaha sugreeva nayana bhari baaree। milihi naatha mithilesakumaaree ॥ mantrinha sahita ihaam eka baaraa। baitha raheum maim karata bichaaraa ॥ gagana pantha dekhee maim jaataa। parabasa paree bahuta bilapaataa ॥ raama raama haa raama pukaaree। hamahi dekhi deenheu pata daaree ॥ maagaa raama turata tehim deenhaa। pata ura laai socha ati keenhaa ॥ kaha sugreeva sunahu raghubeeraa। tajahu socha mana aanahu dheeraa ॥ saba prakaara karihum sevakaai। jehi bidhi milihi jaanakee aai ॥

do. sakhaa bachana suni harashe kripaasidhu balaseemva। kaarana kavana basahu bana mohi kahahu sugreeva ॥ 5 ॥

naata baali aru maim dvau bhaai। preeti rahee kachhu barani na jaai ॥ maya suta maayaavee tehi naaum। aavaa so prabhu hamarem gaaum ॥ ardha raati pura dvaara pukaaraa। baalee ripu bala sahai na paaraa ॥ dhaavaa baali dekhi so bhaagaa। maim puni gayum bandhu sanga laagaa ॥ giribara guhaam paitha so jaai। taba baaleem mohi kahaa bujhaai ॥ parikhesu mohi eka pakhavaaraa। nahim aavaum taba jaanesu maaraa ॥ maasa divasa taham raheum kharaaree। nisaree rudhira dhaara taham bhaaree ॥ baali hatesi mohi maarihi aai। silaa dei taham chaleum paraai ॥ mantrinha pura dekhaa binu saaim। deenheu mohi raaja bariai ॥ baali taahi maari griha aavaa। dekhi mohi jiyam bheda badhaavaa ॥ ripu sama mohi maaresi ati bhaaree। hari leenhesi sarbasu aru naaree ॥ taakem bhaya raghubeera kripaalaa। sakala bhuvana maim phireum bihaalaa ॥ ihaam saapa basa aavata naaheem। tadapi sabheeta rahum mana maaheem ॥ suni sevaka dukha deenadayaalaa। pharaki utheem dvai bhujaa bisaalaa ॥

do. sunu sugreeva maarihum baalihi ekahim baana। brahma rudra saranaagata gem na ubarihim praana ॥ 6 ॥

je na mitra dukha hohim dukhaaree। tinhahi bilokata paataka bhaaree ॥ nija dukha giri sama raja kari jaanaa। mitraka dukha raja meru samaanaa ॥ jinha kem asi mati sahaja na aai। te satha kata hathi karata mitaai ॥ kupatha nivaari supantha chalaavaa। guna pragate avagunanhi duraavaa ॥ deta leta mana sanka na dharee। bala anumaana sadaa hita karee ॥ bipati kaala kara sataguna nehaa। shruti kaha santa mitra guna ehaa ॥ aagem kaha mridu bachana banaai। paachem anahita mana kutilaai ॥ jaa kara chita ahi gati sama bhaai। asa kumitra pariharehi bhalaai ॥ sevaka satha nripa kripana kunaaree। kapatee mitra soola sama chaaree ॥ sakhaa socha tyaagahu bala morem। saba bidhi ghataba kaaja maim torem ॥ kaha sugreeva sunahu raghubeeraa। baali mahaabala ati ranadheeraa ॥ dundubhee asthi taala dekharaae। binu prayaasa raghunaatha dhahaae ॥ dekhi amita bala baadhai preetee। baali badhaba inha bhi parateetee ॥ baara baara naavi pada seesaa। prabhuhi jaani mana harasha kapeesaa ॥ upajaa gyaana bachana taba bolaa। naatha kripaam mana bhayu alolaa ॥ sukha sampati parivaara badaai। saba parihari karihum sevakaai ॥ e saba raamabhagati ke baadhaka। kahahim santa taba pada avaraadhaka ॥ satru mitra sukha dukha jaga maaheem। maayaa krita paramaaratha naaheem ॥ baali parama hita jaasu prasaadaa। milehu raama tumha samana bishaadaa ॥ sapanem jehi sana hoi laraai। jaagem samujhata mana sakuchaai ॥ aba prabhu kripaa karahu ehi bhaantee। saba taji bhajanu karaum dina raatee ॥ suni biraaga sanjuta kapi baanee। bole bihamsi raamu dhanupaanee ॥ jo kachhu kahehu satya saba soi। sakhaa bachana mama mrishaa na hoi ॥ nata marakata iva sabahi nachaavata। raamu khagesa beda asa gaavata ॥ lai sugreeva sanga raghunaathaa। chale chaapa saayaka gahi haathaa ॥ taba raghupati sugreeva pathaavaa। garjesi jaai nikata bala paavaa ॥ sunata baali krodhaatura dhaavaa। gahi kara charana naari samujhaavaa ॥ sunu pati jinhahi mileu sugreevaa। te dvau bandhu teja bala seemvaa ॥ kosalesa suta lachhimana raamaa। kaalahu jeeti sakahim sangraamaa ॥

do. kaha baali sunu bheeru priya samadarasee raghunaatha। jaum kadaachi mohi maarahim tau puni haum sanaatha ॥ 7 ॥

asa kahi chalaa mahaa abhimaanee। trina samaana sugreevahi jaanee ॥ bhire ubhau baalee ati tarjaa । muthikaa maari mahaadhuni garjaa ॥ taba sugreeva bikala hoi bhaagaa। mushti prahaara bajra sama laagaa ॥ maim jo kahaa raghubeera kripaalaa। bandhu na hoi mora yaha kaalaa ॥ ekaroopa tumha bhraataa dou। tehi bhrama tem nahim maareum sou ॥ kara parasaa sugreeva sareeraa। tanu bhaa kulisa gee saba peeraa ॥ melee kantha sumana kai maalaa। pathavaa puni bala dei bisaalaa ॥ puni naanaa bidhi bhee laraai। bitapa ota dekhahim raghuraai ॥

do. bahu chhala bala sugreeva kara hiyam haaraa bhaya maani। maaraa baali raama taba hridaya maajha sara taani ॥ 8 ॥

paraa bikala mahi sara ke laagem। puni uthi baitha dekhi prabhu aagem ॥ syaama gaata sira jataa banaaem। aruna nayana sara chaapa chadhaaem ॥ puni puni chiti charana chita deenhaa। suphala janma maanaa prabhu cheenhaa ॥ hridayam preeti mukha bachana kathoraa। bolaa chiti raama kee oraa ॥ dharma hetu avatarehu gosaai। maarehu mohi byaadha kee naai ॥ maim bairee sugreeva piaraa। avaguna kabana naatha mohi maaraa ॥ anuja badhoo bhaginee suta naaree। sunu satha kanyaa sama e chaaree ॥ inhahi kuddashti biloki joi। taahi badhem kachhu paapa na hoi ॥ mudha tohi atisaya abhimaanaa। naari sikhaavana karasi na kaanaa ॥ mama bhuja bala aashrita tehi jaanee। maaraa chahasi adhama abhimaanee ॥

do. sunahu raama svaamee sana chala na chaaturee mori। prabhu ajahoom maim paapee antakaala gati tori ॥ 9 ॥

sunata raama ati komala baanee। baali seesa paraseu nija paanee ॥ achala karaum tanu raakhahu praanaa। baali kahaa sunu kripaanidhaanaa ॥ janma janma muni jatanu karaaheem। anta raama kahi aavata naaheem ॥ jaasu naama bala sankara kaasee। deta sabahi sama gati avinaasee ॥ mama lochana gochara soi aavaa। bahuri ki prabhu asa banihi banaavaa ॥

chham. so nayana gochara jaasu guna nita neti kahi shruti gaavaheem। jiti pavana mana go nirasa kari muni dhyaana kabahunka paavaheem ॥ mohi jaani ati abhimaana basa prabhu kaheu raakhu sareerahee। asa kavana satha hathi kaati surataru baari karihi baboorahee ॥ 1 ॥

aba naatha kari karunaa bilokahu dehu jo bara maagoom। jehim joni janmaum karma basa taham raama pada anuraagoom ॥ yaha tanaya mama sama binaya bala kalyaanaprada prabhu leejiai। gahi baaham sura nara naaha aapana daasa angada keejiai ॥ 2 ॥

do. raama charana dridha preeti kari baali keenha tanu tyaaga। sumana maala jimi kantha te girata na jaani naaga ॥ 10 ॥

raama baali nija dhaama pathaavaa। nagara loga saba byaakula dhaavaa ॥ naanaa bidhi bilaapa kara taaraa। chhoote kesa na deha sambhaaraa ॥ taaraa bikala dekhi raghuraayaa । deenha gyaana hari leenhee maayaa ॥ chhiti jala paavaka gagana sameeraa। pancha rachita ati adhama sareeraa ॥ pragata so tanu tava aagem sovaa। jeeva nitya kehi lagi tumha rovaa ॥ upajaa gyaana charana taba laagee। leenhesi parama bhagati bara maagee ॥ umaa daaru joshita kee naai। sabahi nachaavata raamu gosaai ॥ taba sugreevahi aayasu deenhaa। mritaka karma bidhibata saba keenhaa ॥ raama kahaa anujahi samujhaai। raaja dehu sugreevahi jaai ॥ raghupati charana naai kari maathaa। chale sakala prerita raghunaathaa ॥

do. lachhimana turata bolaae purajana bipra samaaja। raaju deenha sugreeva kaham angada kaham jubaraaja ॥ 11 ॥

umaa raama sama hita jaga maaheem। guru pitu maatu bandhu prabhu naaheem ॥ sura nara muni saba kai yaha reetee। svaaratha laagi karahim saba preetee ॥ baali traasa byaakula dina raatee। tana bahu brana chintaam jara chhaatee ॥ soi sugreeva keenha kapiraau। ati kripaala raghubeera subhau ॥ jaanatahum asa prabhu pariharaheem। kaahe na bipati jaala nara paraheem ॥ puni sugreevahi leenha bolaai। bahu prakaara nripaneeti sikhaai ॥ kaha prabhu sunu sugreeva hareesaa। pura na jaaum dasa chaari bareesaa ॥ gata greeshama barashaa ritu aai। rahihum nikata saila para chhaai ॥ angada sahita karahu tumha raajoo। santata hridaya dharehu mama kaajoo ॥ jaba sugreeva bhavana phiri aae। raamu prabarashana giri para chhaae ॥

do. prathamahim devanha giri guhaa raakheu ruchira banaai। raama kripaanidhi kachhu dina baasa karahinge aai ॥ 12 ॥

sundara bana kusumita ati sobhaa। gunjata madhupa nikara madhu lobhaa ॥ kanda moola phala patra suhaae। bhe bahuta jaba te prabhu aae ॥ dekhi manohara saila anoopaa। rahe taham anuja sahita surabhoopaa ॥ madhukara khaga mriga tanu dhari devaa। karahim siddha muni prabhu kai sevaa ॥ mangalarupa bhayu bana taba te । keenha nivaasa ramaapati jaba te ॥ phatika silaa ati subhra suhaai। sukha aaseena tahaam dvau bhaai ॥ kahata anuja sana kathaa anekaa। bhagati birati nripaneeti bibekaa ॥ barashaa kaala megha nabha chhaae। garajata laagata parama suhaae ॥

do. lachhimana dekhu mora gana naachata baarida paikhi। grihee birati rata harasha jasa bishnu bhagata kahum dekhi ॥ 13 ॥

ghana ghamanda nabha garajata ghoraa। priyaa heena darapata mana moraa ॥ daamini damaka raha na ghana maaheem। khala kai preeti jathaa thira naaheem ॥ barashahim jalada bhoomi niaraaem। jathaa navahim budha bidyaa paaem ॥ boonda aghaata sahahim giri kaimsem । khala ke bachana santa saha jaisem ॥ chhudra nadeem bhari chaleem toraai। jasa thorehum dhana khala itaraai ॥ bhoomi parata bhaa dhaabara paanee। janu jeevahi maayaa lapataanee ॥ samiti samiti jala bharahim talaavaa। jimi sadaguna sajjana pahim aavaa ॥ saritaa jala jalanidhi mahum jaai। hoi achala jimi jiva hari paai ॥

do. harita bhoomi trina sankula samujhi parahim nahim pantha। jimi paakhanda baada tem gupta hohim sadagrantha ॥ 14 ॥

daadura dhuni chahu disaa suhaai। beda padhahim janu batu samudaai ॥ nava pallava bhe bitapa anekaa। saadhaka mana jasa milem bibekaa ॥ arka jabaasa paata binu bhayoo। jasa suraaja khala udyama gayoo ॥ khojata katahum mili nahim dhooree। kari krodha jimi dharamahi dooree ॥ sasi sampanna soha mahi kaisee। upakaaree kai sampati jaisee ॥ nisi tama ghana khadyota biraajaa। janu dambhinha kara milaa samaajaa ॥ mahaabrishti chali phooti kiareem । jimi sutantra bhem bigarahim naareem ॥ krishee niraavahim chatura kisaanaa। jimi budha tajahim moha mada maanaa ॥ dekhiata chakrabaaka khaga naaheem। kalihi paai jimi dharma paraaheem ॥ ooshara barashi trina nahim jaamaa। jimi harijana hiyam upaja na kaamaa ॥ bibidha jantu sankula mahi bhraajaa। prajaa baadha jimi paai suraajaa ॥ jaham taham rahe pathika thaki naanaa। jimi indriya gana upajem gyaanaa ॥

do. kabahum prabala baha maaruta jaham taham megha bilaahim। jimi kapoota ke upajem kula saddharma nasaahim ॥ 15(ka) ॥

kabahum divasa maham nibida tama kabahunka pragata patanga। binasi upaji gyaana jimi paai kusanga susanga ॥ 15(kha) ॥

barashaa bigata sarada ritu aai। lachhimana dekhahu parama suhaai ॥ phoolem kaasa sakala mahi chhaai। janu barashaam krita pragata budhaai ॥ udita agasti pantha jala soshaa। jimi lobhahi soshi santoshaa ॥ saritaa sara nirmala jala sohaa। santa hridaya jasa gata mada mohaa ॥ rasa rasa sookha sarita sara paanee। mamataa tyaaga karahim jimi gyaanee ॥ jaani sarada ritu khanjana aae। paai samaya jimi sukrita suhaae ॥ panka na renu soha asi dharanee। neeti nipuna nripa kai jasi karanee ॥ jala sankocha bikala bhim meenaa। abudha kutumbee jimi dhanaheenaa ॥ binu dhana nirmala soha akaasaa। harijana iva parihari saba aasaa ॥ kahum kahum brishti saaradee thoree। kau eka paava bhagati jimi moree ॥

do. chale harashi taji nagara nripa taapasa banika bhikhaari। jimi haribhagata paai shrama tajahi aashramee chaari ॥ 16 ॥

sukhee meena je neera agaadhaa। jimi hari sarana na eku baadhaa ॥ phoolem kamala soha sara kaisaa। nirguna brahma saguna bhem jaisaa ॥ gunjata madhukara mukhara anoopaa। sundara khaga rava naanaa roopaa ॥ chakrabaaka mana dukha nisi paikhee। jimi durjana para sampati dekhee ॥ chaataka ratata trishaa ati ohee। jimi sukha lahi na sankaradrohee ॥ saradaatapa nisi sasi apaharee। santa darasa jimi paataka taree ॥ dekhi indu chakora samudaai। chitavatahim jimi harijana hari paai ॥ masaka damsa beete hima traasaa। jimi dvija droha kiem kula naasaa ॥

do. bhoomi jeeva sankula rahe ge sarada ritu paai। sadagura mile jaahim jimi samsaya bhrama samudaai ॥ 17 ॥

barashaa gata nirmala ritu aai। sudhi na taata seetaa kai paai ॥ eka baara kaisehum sudhi jaanaum। kaalahu jeeta nimisha mahum aanaum ॥ katahum rahu jaum jeevati hoi। taata jatana kari aaneum soi ॥ sugreevahum sudhi mori bisaaree। paavaa raaja kosa pura naaree ॥ jehim saayaka maaraa maim baalee। tehim sara hataum moodha kaham kaalee ॥ jaasu kripaam chhootaheem mada mohaa। taa kahum umaa ki sapanehum kohaa ॥ jaanahim yaha charitra muni gyaanee। jinha raghubeera charana rati maanee ॥ lachhimana krodhavanta prabhu jaanaa। dhanusha chadhaai gahe kara baanaa ॥

do. taba anujahi samujhaavaa raghupati karunaa seemva ॥ bhaya dekhaai lai aavahu taata sakhaa sugreeva ॥ 18 ॥

ihaam pavanasuta hridayam bichaaraa। raama kaaju sugreevam bisaaraa ॥ nikata jaai charananhi siru naavaa। chaarihu bidhi tehi kahi samujhaavaa ॥ suni sugreevam parama bhaya maanaa। bishayam mora hari leenheu gyaanaa ॥ aba maarutasuta doota samoohaa। pathavahu jaham taham baanara joohaa ॥ kahahu paakha mahum aava na joi। morem kara taa kara badha hoi ॥ taba hanumanta bolaae dootaa। saba kara kari sanamaana bahootaa ॥ bhaya aru preeti neeti dekhaai। chale sakala charananhi sira naai ॥ ehi avasara lachhimana pura aae। krodha dekhi jaham taham kapi dhaae ॥

do. dhanusha chadhaai kahaa taba jaari karum pura chhaara। byaakula nagara dekhi taba aayu baalikumaara ॥ 19 ॥

charana naai siru binatee keenhee। lachhimana abhaya baamha tehi deenhee ॥ krodhavanta lachhimana suni kaanaa। kaha kapeesa ati bhayam akulaanaa ॥ sunu hanumanta sanga lai taaraa। kari binatee samujhaau kumaaraa ॥ taaraa sahita jaai hanumaanaa। charana bandi prabhu sujasa bakhaanaa ॥ kari binatee mandira lai aae। charana pakhaari palanga baithaae ॥ taba kapeesa charananhi siru naavaa। gahi bhuja lachhimana kantha lagaavaa ॥ naatha bishaya sama mada kachhu naaheem। muni mana moha kari chhana maaheem ॥ sunata bineeta bachana sukha paavaa। lachhimana tehi bahu bidhi samujhaavaa ॥ pavana tanaya saba kathaa sunaai। jehi bidhi ge doota samudaai ॥

do. harashi chale sugreeva taba angadaadi kapi saatha। raamaanuja aagem kari aae jaham raghunaatha ॥ 20 ॥

naai charana siru kaha kara joree। naatha mohi kachhu naahina khoree ॥ atisaya prabala deva taba maayaa। chhooti raama karahu jaum daayaa ॥ bishaya basya sura nara muni svaamee। maim paavamra pasu kapi ati kaamee ॥ naari nayana sara jaahi na laagaa। ghora krodha tama nisi jo jaagaa ॥ lobha paamsa jehim gara na bandhaayaa। so nara tumha samaana raghuraayaa ॥ yaha guna saadhana tem nahim hoi। tumharee kripaam paava koi koi ॥ taba raghupati bole musakaai। tumha priya mohi bharata jimi bhaai ॥ aba soi jatanu karahu mana laai। jehi bidhi seetaa kai sudhi paai ॥

do. ehi bidhi hota batakahee aae baanara jootha। naanaa barana sakala disi dekhia keesa barutha ॥ 21 ॥

baanara kataka umaa mem dekhaa। so moorukha jo karana chaha lekhaa ॥ aai raama pada naavahim maathaa। nirakhi badanu saba hohim sanaathaa ॥ asa kapi eka na senaa maaheem। raama kusala jehi poochhee naaheem ॥ yaha kachhu nahim prabhu ki adhikaai। bisvaroopa byaapaka raghuraai ॥ thaadhae jaham taham aayasu paai। kaha sugreeva sabahi samujhaai ॥ raama kaaju aru mora nihoraa। baanara jootha jaahu chahum oraa ॥ janakasutaa kahum khojahu jaai। maasa divasa maham aaehu bhaai ॥ avadhi meti jo binu sudhi paaem। aavi banihi so mohi maraaem ॥

do. bachana sunata saba baanara jaham taham chale turanta । taba sugreevam bolaae angada nala hanumanta ॥ 22 ॥

sunahu neela angada hanumaanaa। jaamavanta matidheera sujaanaa ॥ sakala subhata mili dachchhina jaahoo। seetaa sudhi poonchheu saba kaahoo ॥ mana krama bachana so jatana bichaarehu। raamachandra kara kaaju samvaarehu ॥ bhaanu peethi seia ura aagee। svaamihi sarba bhaava chhala tyaagee ॥ taji maayaa seia paralokaa। mitahim sakala bhava sambhava sokaa ॥ deha dhare kara yaha phalu bhaai। bhajia raama saba kaama bihaai ॥ soi gunagya soi badabhaagee । jo raghubeera charana anuraagee ॥ aayasu maagi charana siru naai। chale harashi sumirata raghuraai ॥ paachem pavana tanaya siru naavaa। jaani kaaja prabhu nikata bolaavaa ॥ parasaa seesa saroruha paanee। karamudrikaa deenhi jana jaanee ॥ bahu prakaara seetahi samujhaaehu। kahi bala biraha begi tumha aaehu ॥ hanumata janma suphala kari maanaa। chaleu hridayam dhari kripaanidhaanaa ॥ jadyapi prabhu jaanata saba baataa। raajaneeti raakhata suratraataa ॥

do. chale sakala bana khojata saritaa sara giri khoha। raama kaaja layaleena mana bisaraa tana kara chhoha ॥ 23 ॥

katahum hoi nisichara saim bhetaa। praana lehim eka eka chapetaa ॥ bahu prakaara giri kaanana herahim। kau muni milata taahi saba gherahim ॥ laagi trishaa atisaya akulaane। mili na jala ghana gahana bhulaane ॥ mana hanumaana keenha anumaanaa। marana chahata saba binu jala paanaa ॥ chadhai giri sikhara chahoom disi dekhaa। bhoomi bibira eka kautuka pekhaa ॥ chakrabaaka baka hamsa udaaheem। bahutaka khaga prabisahim tehi maaheem ॥ giri te utari pavanasuta aavaa। saba kahum lai soi bibara dekhaavaa ॥ aagem kai hanumantahi leenhaa। paithe bibara bilambu na keenhaa ॥

do. deekha jaai upavana bara sara bigasita bahu kanja। mandira eka ruchira taham baithi naari tapa punja ॥ 24 ॥

doori te taahi sabanhi sira naavaa। poochem nija brittaanta sunaavaa ॥ tehim taba kahaa karahu jala paanaa। khaahu surasa sundara phala naanaa ॥ majjanu keenha madhura phala khaae। taasu nikata puni saba chali aae ॥ tehim saba aapani kathaa sunaai। maim aba jaaba jahaam raghuraai ॥ moodahu nayana bibara taji jaahoo। paihahu seetahi jani pachhitaahoo ॥ nayana moodi puni dekhahim beeraa। thaadhae sakala sindhu kem teeraa ॥ so puni gee jahaam raghunaathaa। jaai kamala pada naaesi maathaa ॥ naanaa bhaanti binaya tehim keenhee। anapaayanee bhagati prabhu deenhee ॥

do. badareebana kahum so gee prabhu agyaa dhari seesa । ura dhari raama charana juga je bandata aja eesa ॥ 25 ॥

ihaam bichaarahim kapi mana maaheem। beetee avadhi kaaja kachhu naaheem ॥ saba mili kahahim paraspara baataa। binu sudhi lem karaba kaa bhraataa ॥ kaha angada lochana bhari baaree। duhum prakaara bhi mrityu hamaaree ॥ ihaam na sudhi seetaa kai paai। uhaam gem maarihi kapiraai ॥ pitaa badhe para maarata mohee। raakhaa raama nihora na ohee ॥ puni puni angada kaha saba paaheem। marana bhayu kachhu samsaya naaheem ॥ angada bachana sunata kapi beeraa। boli na sakahim nayana baha neeraa ॥ chhana eka socha magana hoi rahe। puni asa vachana kahata saba bhe ॥ hama seetaa kai sudhi linhem binaa। nahim jaimhaim jubaraaja prabeenaa ॥ asa kahi lavana sindhu tata jaai। baithe kapi saba darbha dasaai ॥ jaamavanta angada dukha dekhee। kahim kathaa upadesa biseshee ॥ taata raama kahum nara jani maanahu। nirguna brahma ajita aja jaanahu ॥

do. nija ichchhaa prabhu avatari sura mahi go dvija laagi। saguna upaasaka sanga taham rahahim mochchha saba tyaagi ॥ 26 ॥

ehi bidhi kathaa kahahi bahu bhaantee giri kandaraam sunee sampaatee ॥ baahera hoi dekhi bahu keesaa। mohi ahaara deenha jagadeesaa ॥ aaju sabahi kaham bhachchhana karoom। dina bahu chale ahaara binu maroom ॥ kabahum na mila bhari udara ahaaraa। aaju deenha bidhi ekahim baaraa ॥ darape geedha bachana suni kaanaa। aba bhaa marana satya hama jaanaa ॥ kapi saba uthe geedha kaham dekhee। jaamavanta mana socha biseshee ॥ kaha angada bichaari mana maaheem। dhanya jataayoo sama kau naaheem ॥ raama kaaja kaarana tanu tyaagee । hari pura gayu parama bada bhaagee ॥ suni khaga harasha soka juta baanee । aavaa nikata kapinha bhaya maanee ॥ tinhahi abhaya kari poochesi jaai। kathaa sakala tinha taahi sunaai ॥ suni sampaati bandhu kai karanee। raghupati mahimaa badhubidhi baranee ॥

do. mohi lai jaahu sindhutata deum tilaanjali taahi । bachana sahaai karavi maim paihahu khojahu jaahi ॥ 27 ॥

anuja kriyaa kari saagara teeraa। kahi nija kathaa sunahu kapi beeraa ॥ hama dvau bandhu prathama tarunaai । gagana ge rabi nikata udaai ॥ teja na sahi saka so phiri aavaa । mai abhimaanee rabi niaraavaa ॥ jare pankha ati teja apaaraa । pareum bhoomi kari ghora chikaaraa ॥ muni eka naama chandramaa ohee। laagee dayaa dekhee kari mohee ॥ bahu prakaara temhi gyaana sunaavaa । dehi janita abhimaanee chhadaavaa ॥ tretaam brahma manuja tanu dharihee। taasu naari nisichara pati harihee ॥ taasu khoja pathihi prabhoo dootaa। tinhahi milem taim hoba puneetaa ॥ jamihahim pankha karasi jani chintaa । tinhahi dekhaai dehesu taim seetaa ॥ muni ki giraa satya bhi aajoo । suni mama bachana karahu prabhu kaajoo ॥ giri trikoota oopara basa lankaa । taham raha raavana sahaja asankaa ॥ taham asoka upabana jaham rahee ॥ seetaa baithi socha rata ahee ॥ do. maim dekhum tumha naahi geeghahi dashti apaara ॥ boodha bhayum na ta karateum kachhuka sahaaya tumhaara ॥ 28 ॥

jo naaghi sata jojana saagara । kari so raama kaaja mati aagara ॥ mohi biloki dharahu mana dheeraa । raama kripaam kasa bhayu sareeraa ॥ paapiu jaa kara naama sumiraheem। ati apaara bhavasaagara taraheem ॥ taasu doota tumha taji kadaraai। raama hridayam dhari karahu upaai ॥ asa kahi garuda geedha jaba gayoo। tinha kem mana ati bisamaya bhayoo ॥ nija nija bala saba kaahoom bhaashaa। paara jaai kara samsaya raakhaa ॥ jaratha bhayum aba kahi richhesaa। nahim tana rahaa prathama bala lesaa ॥ jabahim tribikrama bhe kharaaree। taba maim taruna raheum bala bhaaree ॥

do. bali baandhata prabhu baadheu so tanu barani na jaai। ubhaya dharee maham deenhee saata pradachchhina dhaai ॥ 29 ॥

angada kahi jaaum maim paaraa। jiyam samsaya kachhu phiratee baaraa ॥ jaamavanta kaha tumha saba laayaka। pathia kimi saba hee kara naayaka ॥ kahi reechhapati sunu hanumaanaa। kaa chupa saadhi rahehu balavaanaa ॥ pavana tanaya bala pavana samaanaa। budhi bibeka bigyaana nidhaanaa ॥ kavana so kaaja kathina jaga maaheem। jo nahim hoi taata tumha paaheem ॥ raama kaaja lagi taba avataaraa। sunatahim bhayu parvataakaaraa ॥ kanaka barana tana teja biraajaa। maanahu apara girinha kara raajaa ॥ simhanaada kari baarahim baaraa। leelaheem naashum jalanidhi khaaraa ॥ sahita sahaaya raavanahi maaree। aanum ihaam trikoota upaaree ॥ jaamavanta maim poonchhum tohee। uchita sikhaavanu deejahu mohee ॥ etanaa karahu taata tumha jaai। seetahi dekhi kahahu sudhi aai ॥ taba nija bhuja bala raajiva nainaa। kautuka laagi sanga kapi senaa ॥

chham. -kapi sena sanga sanghaari nisichara raamu seetahi aanihaim। trailoka paavana sujasu sura muni naaradaadi bakhaanihaim ॥ jo sunata gaavata kahata samujhata parama pada nara paavee। raghubeera pada paathoja madhukara daasa tulasee gaavee ॥

do. bhava bheshaja raghunaatha jasu sunahi je nara aru naari। tinha kara sakala manoratha siddha karihi trisiraari ॥ 30(ka) ॥

so. neelotpala tana syaama kaama koti sobhaa adhika। sunia taasu guna graama jaasu naama agha khaga badhika ॥ 30(kha) ॥

maasapaaraayana, teisavaam vishraama iti shreemadraamacharitamaanase sakalakalikalushavidhvamsane chaturtha sopaanah samaaptah। (kishkindhaakaanda samaapta)

About Sri Rama Charita Manasa - Kishkindha Kanda

The Kishkindha Kanda is the fourth and shortest book (sopana) of Goswami Tulsidas's Ramcharitmanas. Searching for Sita, Rama and Lakshmana meet Hanuman, who brings them to Sugriva; Rama and Sugriva become friends, Rama slays Vali and crowns Sugriva, and after the rainy season the monkey armies set out in every direction. It ends on the seashore, where Jambavan reminds Hanuman of his strength.

Written by: Goswami Tulsidas (16th century)

When to chant: In Ramcharitmanas parayana (monthly and nine-day readings), on Rama Navami, and on Tuesdays.

Did you know?

  • It opens with the Sanskrit verse "Kundendivara sundarau", picturing Rama and Lakshmana, fair as jasmine and dark as the blue lotus.
  • Tulsidas's description of the rainy and autumn seasons in this kanda is famous for its moral lessons drawn from nature.
  • Its last scene leads straight into the Sundara Kanda, Hanuman's leap across the ocean.

Frequently asked questions

What happens in the Kishkindha Kanda?

Rama meets Hanuman and Sugriva, slays Vali, and the search for Sita begins.

Which book of the Ramcharitmanas is it?

The fourth of seven sopanas, and the shortest.

How does it end?

With Jambavan reminding Hanuman of his power, before the leap to Lanka.

Offered for worship and study, not as prediction. Non-commercial.