भर्तृहरेः शतक त्रिशति - वैराग्य शतकम्
Bhartruhari Shataka Trishati · पारंपरिक भक्ति पाठ
சூடோ³த்தம்ஸிதசந்த்³ரசாருகலிகாசஞ்சச்சி²கா²பா⁴ஸ்வரோ லீலாத³க்³த⁴விலோலகாமஶலப⁴: ஶ்ரேயோத³ஶாக்³ரே ஸ்பு²ரன் । அந்த:ஸ்பூ²ர்ஜத்³அபாரமோஹதிமிரப்ராக்³பா⁴ரம் உச்சாடயன் ஶ்வேத:ஸத்³மனி யோகி³னாம் விஜயதே ஜ்ஞானப்ரதீ³போ ஹர: ॥ 3.1 ॥
ப்⁴ராந்தம் தே³ஶம் அனேகது³ர்க³விஷமம் ப்ராப்தம் ந கிஞ்சித்ப²லம் த்யக்த்வா ஜாதிகுலாபி⁴மானம் உசிதம் ஸேவா க்ருதா நிஷ்ப²லா । பு⁴க்தம் மானவிவர்ஜிதம் பரக்³ருஹேஷ்வாஶங்கயா காகவத் த்ருஷ்ணே ஜ்ரும்ப⁴ஸி பாபகர்மபிஶுனே நாத்³யாபி ஸந்துஷ்யஸி ॥ 3.2 ॥
உத்கா²தம் நிதி⁴ஶங்கயா க்ஷிதிதலம் த்⁴மாதா கி³ரேர்தா⁴தவோ நிஸ்தீர்ண: ஸரிதாம் பதிர்ன்ருபதயோ யத்னேன ஸந்தோஷிதா: । மந்த்ராராத⁴னதத்பரேண மனஸா நீதா: ஶ்மஶானே நிஶா: ப்ராப்த: காணவராடகோபி ந மயா த்ருஷ்ணே ஸகாமா ப⁴வ ॥ 3.3 ॥
க²லாலாபா: ஸௌடா⁴: கத²ம் அபி தத்³ஆராத⁴னபரைர்னிக்³ருஹ்யாந்தர் பா³ஷ்பம் ஹஸிதம் அபி ஶூன்யேன மனஸா । க்ருதோ வித்தஸ்தம்ப⁴ப்ரதிஹததி⁴யாம் அஞ்ஜலிரபி த்வம் ஆஶே மோகா⁴ஶே கிம அபரம் அதோ நர்தயஸி மாம் ॥ 3.4 ॥
அமீஷாம் ப்ராணானாம் துலிதவிஸினீபத்ரபயஸாம் க்ருதே கிம் நாஸ்மாபி⁴ர்விக³லிதவிவேகைர்வ்யவஸிதம் । யத்³ஆட்⁴யானாம் அக்³ரே த்³ரவிணமத³னி:ஸஞ்ஜ்ஞமனஸாம் க்ருதம் மாவவ்ரீடை³ர்னிஜகு³ணகதா²பாதகம் அபி ॥ 3.5 ॥
க்ஷாந்தம் ந க்ஷமயா க்³ருஹோசிதஸுக²ம் த்யக்தம் ந ஸந்தோஷத: ஸோடோ⁴ து³:ஸஹஶீததாபபவனக்லேஶோ ந தப்தம் தப: । த்⁴யாதம் வித்தம் அஹர்னிஶம் நித்யமிதப்ராணைர்ன ஶம்போ⁴: பத³ம் தத்தத்கர்ம க்ருதம் யதே³வ முனிபி⁴ஸ்தைஸ்தை: ப²லைர்வஞ்சிதா: ॥ 3.6 ॥
போ⁴கா³ ந பு⁴க்தா வயம் ஏவ பு⁴க்தாஸ் தபோ ந தப்தம் வயம் ஏவ தப்தா: । காலோ ந யாதோ வயம் ஏவ யாதாஸ்த்ருஷ்ணா ந ஜீர்ணா வயம் ஏவ ஜீர்ணா: ॥ 3.7 ॥
ப³லிபி⁴ர்முக²ம் ஆக்ராந்தம் பலிதேனாங்கிதம் ஶிர: । கா³த்ராணி ஶிதி²லாயந்தே த்ருஷ்ணைகா தருணாயதே ॥ 3.8 ॥
விவேகவ்யாகோஶே வித³த⁴தி ஸமே ஶாம்யதி த்ருஷா பரிஷ்வங்கே³ துங்கே³ ப்ரஸரதிதராம் ஸா பரிணதா । ஜராஜீர்ணைஶ்வர்யக்³ரஸனக³ஹனாக்ஷேபக்ருபணஸ்த்ருஷாபாத்ரம் யஸ்யாம் ப⁴வதி மருதாம் அப்யதி⁴பதி: ॥ 3.8.1 ॥
நிவ்ருத்தா போ⁴கே³ச்சா² புருஷப³ஹுமானோபி க³லித: ஸமானா: ஸ்வர்யாதா: ஸபதி³ ஸுஹ்ருதோ³ ஜீவிதஸமா: । ஶனைர்யஷ்ட்யுத்தா²னம் க⁴னதிமிரருத்³தே⁴ ச நயனே அஹோ மூட⁴: காயஸ்தத³பி மரணாபாயசகித: ॥ 3.9 ॥
ஆஶா நாம நதீ³ மனோரத²ஜலா த்ருஷ்ணாதரங்கா³குலா ராக³க்³ராஹவதீ விதர்கவிஹகா³ தை⁴ர்யத்³ருமத்⁴வம்ஸினீ । மோஹாவர்தஸுது³ஸ்தராதிக³ஹனா ப்ரோத்துங்க³சிந்தாதடீ தஸ்யா: பரக³தா விஶுத்³த⁴ம் அலஸோ நந்த³ந்தி யோகீ³ஶ்வரா: ॥ 3.1௦ ॥
ந ஸம்ஸாரோத்பன்னம் சரிதம் அனுபஶ்யாமி குஶலம் விபாக: புண்யானாம் ஜனயதி ப⁴யம் மே விம்ருஶத: । மஹத்³பி⁴: புண்யௌகை⁴ஶ்சிரபரிக்³ருஹீதாஶ்ச விஷயா மஹாந்தோ ஜாயந்தே வ்யஸனம் இவ தா³தும் விஷயிணாம் ॥ 3.11 ॥
அவஶ்யம் யாதாரஶ்சிரதரம் உஷித்வாபி விஷயா வியோகே³ கோ பே⁴த³ஸ்த்யஜதி ந ஜனோ யத்ஸ்வயம் அமூன் । வ்ரஜந்த: ஸ்வாதந்த்ர்யாத³துலபரிதாபாய மனஸ: ஸ்வயம் த்யக்தா ஹ்யேதே ஶமஸுக²ம் அனந்தம் வித³த⁴தி ॥ 3.12 ॥
ப்³ரஹ்மஜ்ஞானவிவேகனிர்மலதி⁴ய: குர்வந்த்யஹோ து³ஷ்கரம் யன்முஞ்சந்த்யுபபோ⁴க³பா⁴ஞ்ஜ்யபி த⁴னான்யேகாந்ததோ நி:ஸ்ப்ருஹா: । ஸம்ப்ராதான்ன புரா ந ஸம்ப்ரதி ந ச ப்ராப்தௌ த்³ருட⁴ப்ரத்யயான் வாஞ்சா²மாத்ரபரிக்³ரஹானபி பரம் த்யக்தும் ந ஶக்தா வயம் ॥ 3.13 ॥
த⁴ன்யானாம் கி³ரிகந்த³ரேஷு வஸதாம் ஜ்யோதி: பரம் த்⁴யாயதாமானந்தா³ஶ்ரு ஜலம் பிப³ந்தி ஶகுனா நி:ஶங்கம் அங்கேஶயா: । அஸ்மாகம் து மனோரதோ²பரசிதப்ராஸாத³வாபீதடக்ரீடா³ கானனகேலிகௌதுகஜுஷாம் ஆயு: பரம் க்ஷீயதே ॥ 3.14 ॥
பி⁴க்ஷாஶதம் தத³பி நீரஸம் ஏகபா³ரம் ஶய்யா ச பூ⁴: பரிஜனோ நிஜதே³ஹமாத்ரம் । வஸ்த்ரம் விஶீர்ணஶதக²ண்ட³மயீ ச கந்தா² ஹா ஹா ததா²பி விஷயா ந பரித்யஜந்தி ॥ 3.15 ॥
ஸ்தனௌ மாம்ஸக்³ரந்தீ² கனககலஶாவித்யுபமிதீ முக²ம் ஶ்லேஷ்மாகா³ரம் தத³பி ச ஶஶாங்கேன துலிதம் । ஸ்ரவன்மூத்ரக்லின்னம் கரிவரஶிரஸ்பர்தி⁴ ஜக⁴னம் முஹுர்னிந்த்³யம் ரூபம் கவிஜனவிஶேஷைர்கு³ருக்ருதம் ॥ 3.16 ॥
ஏகோ ராகி³ஷு ராஜதே ப்ரியதமாதே³ஹார்த⁴ஹாரீ ஹரோ நீராகே³ஷு ஜனோ விமுக்தலலனாஸங்கோ³ ந யஸ்மாத்பர: । து³ர்வாரஸ்மரபா³ணபன்னக³விஷவ்யாபி³த்³த⁴முக்³தோ⁴ ஜன: ஶேஷ: காமவிட³ம்பி³தான்ன விஷயான்போ⁴க்தும் ந மோக்தும் க்ஷம: ॥ 3.17 ॥
அஜானந்தா³ஹாத்ம்யம் பதது ஶலப⁴ஸ்தீவ்ரத³ஹனே ஸ மீனோப்யஜ்ஞானாத்³ப³டி³ஶயுதம் அஶ்னாது பிஶிதம் । விஜானந்தோப்யேதே வயம் இஹ வியஜ்ஜாலஜடிலான் ந முஞ்சாம: கானாம் அஹஹ க³ஹனோ மோஹமஹிமா ॥ 3.18 ॥
த்ருஷா ஶுஷ்யத்யாஸ்யே பிப³தி ஸலிலம் ஶீதமது⁴ரம் க்ஷுதா⁴ர்த: ஶால்யன்னம் கவலயதி மாம்ஸாதி³கலிதம் । ப்ரதீ³ப்தே காமாக்³னௌ ஸுத்³ருட⁴தரம் ஆலிங்க³தி வதூ⁴ம் ப்ரதீகாரம் வ்யாத⁴: ஸுக²ம் இதி விபர்யஸ்யதி ஜன: ॥ 3.19 ॥
துங்க³ம் வேஶ்ம ஸுதா: ஸதாம் அபி⁴மதா: ஸங்க்²யாதிகா³: ஸம்பத³: கல்யாணீ த³யிதா வயஶ்ச நவம் இத்யஜ்ஞானமூடோ⁴ ஜன: । மத்வா விஶ்வம் அனஶ்வரம் நிவிஶதே ஸம்ஸாரகாராக்³ருஹே ஸந்த்³ருஶ்ய க்ஷணப⁴ங்கு³ரம் தத³கி²லம் த⁴ன்யஸ்து ஸன்ன்யஸ்யதி ॥ 3.2௦ ॥
தீ³னா தீ³னமுகை²: ஸதை³வ ஶிஶுகைராக்ருஷ்டஜீர்ணாம்ப³ரா க்ரோஶத்³பி⁴: க்ஷுதி⁴தைர்னிரன்னவிது⁴ரா த்³ருஶ்யா ந சேத்³கே³ஹினீ । யாச்ஞாப⁴ங்க³ப⁴யேன க³த்³க³த³க³லத்ருட்யத்³விலீனாக்ஷரம் கோ தே³ஹீதி வதே³த்ஸ்வத³க்³த⁴ஜட²ரஸ்யார்தே² மனஸ்வீ புமான் ॥ 3.21 ॥
அபி⁴மதமஹாமானக்³ரந்தி²ப்ரபே⁴த³படீயஸீ கு³ருதரகு³ணக்³ராமாபோ⁴ஜஸ்பு²டோஜ்ஜ்வலசந்த்³ரிகா । விபுலவிலல்லஜ்ஜாவல்லீவிதானகுடா²ரிகா ஜட²ரபிட²ரீ து³ஸ்புரேயம் கரோதி விட³ம்ப³னம் ॥ 3.22 ॥
புண்யே க்³ராமே வனே வா மஹதி ஸிதபடச்ச²ன்னபாலீ கபாலிம் ஹ்யாதா³ய ந்யாயக³ர்ப⁴த்³விஜஹுதஹுதபு⁴க்³தூ⁴மதூ⁴ம்ரோபகண்டே² । த்³வாரம் த்³வாரம் ப்ரவிஷ்டோ வரம் உத³ரத³ரீபூரணாய க்ஷுதா⁴ர்தோ மானீ ப்ராணை: ஸனாதோ² ந புனரனுதி³னம் துல்யகுல்யேஸு தீ³ன: ॥ 3.23 ॥
க³ங்கா³தரங்க³கணஶீகரஶீதலானி வித்³யாத⁴ராத்⁴யுஷிதசாருஶிலாதலானி । ஸ்தா²னானி கிம் ஹிமவத: ப்ரலயம் க³தானி யத்ஸாவமானபரபிண்ட³ரதா மனுஷ்யா: ॥ 3.24 ॥
கிம் கந்தா³: கந்த³ரேப்⁴ய: ப்ரலயம் உபக³தா நிர்ஜ²ரா வா கி³ரிப்⁴ய: ப்ரத்⁴வஸ்தா வா தருப்⁴ய: ஸரஸக³லப்⁴ருதோ வல்கலின்யஶ்ச ஶாகா²: । வீக்ஷ்யந்தே யன்முகா²னி ப்ரஸப⁴ம் அபக³தப்ரஶ்ரயாணாம் க²லானாம் து³:கா²ப்தஸ்வல்பவித்தஸ்மயபவனவஶானர்திதப்⁴ரூலதானி ॥ 3.25 ॥
புண்யைர்மூலப²லைஸ்ததா² ப்ரணயினீம் வ்ருத்திம் குருஷ்வாது⁴னா பூ⁴ஶய்யாம் நவபல்லவைரக்ருபணைருத்திஷ்ட² யாவோ வனம் । க்ஷுத்³ராணாம் அவிவேகமூட⁴மனஸாம் யத்ரேஶ்வராணாம் ஸதா³ வித்தவ்யாதி⁴விகாரவிஹ்வலகி³ராம் நாமாபி ந ஶ்ரூயதே ॥ 3.26 ॥
ப²லம் ஸ்வேச்சா²லப்⁴யம் ப்ரதிவனம் அகே²த³ம் க்ஷிதிருஹாம் பய: ஸ்தா²னே ஸ்தா²னே ஶிஶிரமது⁴ரம் புண்யஸரிதாம் । ம்ருது³ஸ்பர்ஶா ஶய்யா ஸுலலிதலதாபல்லவமயீ ஸஹந்தே ஸந்தாபம் தத³பி த⁴னினாம் த்³வாரி க்ருபணா: ॥ 3.27 ॥
யே வர்தந்தே த⁴னபதிபுர: ப்ரார்த²னாது³:க²பா⁴ஜோ யே சால்பத்வம் த³த⁴தி விஷயாக்ஷேபபர்யாப்தபு³த்³தே⁴: । தேஷாம் அந்த:ஸ்பு²ரிதஹஸிதம் வாஸராணி ஸ்மரேயம் த்⁴யானச்சே²தே³ ஶிக²ரிகுஹரக்³ராவஶய்யானிஷண்ண: ॥ 3.28 ॥
யே ஸந்தோஷனிரந்தரப்ரமுதி³தஸ்தேஷாம் ந பி⁴ன்னா முதோ³ யே த்வன்யே த⁴னலுப்³த⁴ஸங்கலதி⁴யஸ்தேஸாம் ந த்ருஷ்ணாஹதா । இத்த²ம் கஸ்ய க்ருதே குத: ஸ விதி⁴னா கீத்³ருக்பத³ம் ஸம்பதா³ம் ஸ்வாத்மன்யேவ ஸமாப்தஹேமமஹிமா மேருர்ன மே ரோசதே ॥ 3.29 ॥
பி⁴க்ஷாஹாரம் அதை³ன்யம் அப்ரதிஸுக²ம் பீ⁴திச்சி²த³ம் ஸர்வதோ து³ர்மாத்ஸர்யமதா³பி⁴மானமத²னம் து³:கௌ²க⁴வித்⁴வம்ஸனம் । ஸர்வத்ரான்வஹம் அப்ரயத்னஸுலப⁴ம் ஸாது⁴ப்ரியம் பாவனம் ஶம்போ⁴: ஸத்ரம் அவாயம் அக்ஷயனிதி⁴ம் ஶம்ஸந்தி யோகீ³ஶ்வரா: ॥ 3.3௦ ॥
போ⁴கே³ ரோக³ப⁴யம் குலே ச்யுதிப⁴யம் வித்தே ந்ருபாலாத்³ப⁴யம் மானே தை³ன்யப⁴யம் ப³லே ரிபுப⁴யம் ரூபே ஜராயா ப⁴யம் । ஶாஸ்த்ரே வாதி³ப⁴யம் கு³ணே க²லப⁴யம் காயே க்ருதாந்தாத்³ப⁴யம் ஸர்வம் வஸ்து ப⁴யான்விதம் பு⁴வி ந்ருணாம் வைராக்³யமேவாப⁴யம் ॥ 3.31 ॥
ஆக்ராந்தம் மரணேன ஜன்ம ஜரஸா சாத்யுஜ்ஜ்வலம் யௌவனம் ஸந்தோஷோ த⁴னலிப்ஸயா ஶமஸுக²ம் ப்ரௌடா⁴ங்க³னாவிப்⁴ரமை: । லோகைர்மத்ஸரிபி⁴ர்கு³ணா வனபு⁴வோ வ்யாலைர்ன்ருபா து³ர்ஜனைர் அஸ்தை²ர்யேண விபூ⁴தயோப்யபஹதா க்³ரஸ்தம் ந கிம் கேன வா ॥ 3.32 ॥
ஆதி⁴வ்யாதி⁴ஶதைர்ஜனஸ்ய விவிதை⁴ராரோக்³யம் உன்மூல்யதே லக்ஷ்மீர்யத்ர பதந்தி தத்ர விவ்ருதத்³வாரா இவ வ்யாபத³: । ஜாதம் ஜாதம் அவஶ்யம் ஆஶு விவஶம் ம்ருத்யு: கரோத்யாத்மஸாத் தத்கிம் தேன நிரங்குஶேன விதி⁴னா யன்னிர்மிதம் ஸுஸ்தி²ரம் ॥ 3.33 ॥
போ⁴கா³ஸ்துங்க³தரங்க³ப⁴ங்க³தரலா: ப்ராணா: க்ஷணத்⁴வம்ஸின: ஸ்தோகான்யேவ தி³னானி யௌவனஸுக²ம் ஸ்பூ²ர்தி: ப்ரியாஸு ஸ்தி²தா । தத்ஸம்ஸாரம் அஸாரம் ஏவ நிகி²லம் பு³த்³த்⁴வா பு³தா⁴ போ³த⁴கா லோகானுக்³ரஹபேஶலேன மனஸா யத்ன: ஸமாதீ⁴யதாம் ॥ 3.34 ॥
போ⁴கா³ மேக⁴விதானமத்⁴யவிலஸத்ஸௌதா³மினீசஞ்சலா ஆயுர்வாயுவிக⁴ட்டிதாப்³ஜபடலீலீனாம்பு³வத்³ப⁴ங்கு³ரம் । லீலா யௌவனலாலஸாஸ்தனுப்⁴ருதாம் இத்யாகலய்ய த்³ருதம் யோகே³ தை⁴ர்யஸமாதி⁴ஸித்³தி⁴ஸுலபே⁴ பு³த்³தி⁴ம் வித³த்⁴வம் பு³தா⁴: ॥ 3.35 ॥
ஆயு: கல்லோலலோலம் கதிபயதி³வஸஸ்தா²யினீ யௌவனஶ்ரீ: அர்தா²: ஸங்கல்பகல்பா க⁴னஸமயதடி³த்³விப்⁴ரமா போ⁴க³பூகா³: । கண்டா²ஶ்லேஷோபகூ³ட⁴ம் தத³பி ச ந சிரம் யத்ப்ரியாபி⁴: ப்ரணீதம் ப்³ரஹ்மண்யாஸக்தசித்தா ப⁴வத ப⁴வப⁴யாம்போ⁴தி⁴பாரம் தரீதும் ॥ 3.36 ॥
க்ருச்ச்²ரேணாமேத்⁴யமத்⁴யே நியமிததனுபி⁴: ஸ்தீ²யதே க³ர்ப⁴வாஸே காந்தாவிஶ்லேஷது³:க²வ்யதிகரவிஷமோ யௌவனே சோபபோ⁴க³: । வாமாக்ஷீணாம் அவஜ்ஞாவிஹஸிதவஸதிர்வ்ருத்³த⁴பா⁴வோன்யஸாது⁴: ஸம்ஸாரே ரே மனுஷ்யா வத³த யதி³ ஸுக²ம் ஸ்வல்பம் அப்யஸ்தி கிஞ்சித் ॥ 3.37 ॥
வ்யாக்⁴ரீவ திஷ்ட²தி ஜரா பரிதர்ஜயந்தீ ரோகா³ஶ்ச ஶத்ரவ இவ ப்ரஹரந்தி தே³ஹம் । ஆயு: பரிஸ்ரவந்தி பி⁴ன்னக⁴டாதி³வாம்போ⁴ லோகஸ்ததா²ப்யஹிதம் ஆசரதீதி சித்ரம் ॥ 3.38 ॥
போ⁴கா³ ப⁴ங்கு³ரவ்ருத்தயோ ப³ஹுவிதா⁴ஸ்தைரேவ சாயம் ப⁴வஸ்தத் கஸ்யேஹ க்ருதே பரிப்⁴ரமத ரே லோகா: க்ருதம் சேஷ்டதை: । ஆஶாபாஶஶதாபஶாந்திவிஶத³ம் சேத:ஸமாதீ⁴யதாம் காமோத்பத்திவஶாத்ஸ்வதா⁴மனி யதி³ ஶ்ரத்³தே³யம் அஸ்மத்³வச: ॥ 3.39 ॥
ஸகே² த⁴ன்யா: கேசித்த்ருடிதப⁴வப³ந்த⁴வ்யதிகரா வனாந்தே சித்தாந்தர்விஷம் அவிஷயாஶீத்விஷக³தா: । ஶரச்சந்த்³ரஜ்யோத்ஸ்னாத⁴வலக³க³னாபோ⁴க³ஸுப⁴கா³ம் நயந்தே யே ராத்ரிம் ஸுக்ருதசயசிந்தைகஶரணா: ॥ 3.39.1 ॥
ப்³ரஹ்மேந்த்³ராதி³மருத்³க³ணாம்ஸ்த்ருணகணான்யத்ர ஸ்தி²தோ மன்யதே யத்ஸ்வாதா³த்³விரஸா ப⁴வந்தி விப⁴வாஸ்த்ரைலோக்யராஜ்யாத³ய: । போ⁴க³: கோபி ஸ ஏவ ஏக பரமோ நித்யோதி³தோ ஜ்ரும்ப⁴தே போ⁴: ஸாதோ⁴ க்ஷணப⁴ங்கு³ரே ததி³தரே போ⁴கே³ ரதிம் மா க்ருதா²: ॥ 3.4௦ ॥
ஸா ரம்யா நக³ரீ மஹான்ஸ ந்ருபதி: ஸாமந்தசக்ரம் ச தத் பார்ஶ்வே தஸ்ய ச ஸா வித³க்³த⁴பரிஷத்தாஶ்சந்த்³ரபி³ம்பா³னனா: । உத்³வ்ருத்த: ஸ ராஜபுத்ரனிவஹஸ்தே வந்தி³னஸ்தா: கதா²: ஸர்வம் யஸ்ய வஶாத³கா³த்ஸ்ம்ருதிபத²ம் காலாய தஸ்மை நம: ॥ 3.41 ॥
யத்ரானேக: க்வசித³பி க்³ருஹே தத்ர திஷ்ட²த்யதை²கோ யத்ராப்யேகஸ்தத³னு ப³ஹவஸ்தத்ர நைகோபி சாந்தே । இத்த²ம் நேயௌ ரஜனிதி³வஸௌ லோலயந்த்³வாவிவாக்ஷௌ கால: கல்யோ பு⁴வனப²லகே க்ரீட³தி ப்ராணிஶாரை: ॥ 3.42 ॥
ஆதி³த்யஸ்ய க³தாக³தைரஹரஹ: ஸங்க்ஷீயதே ஜீவிதம் வ்யாபாரைர்ப³ஹுகார்யபா⁴ரகு³ருபி⁴: காலோபி ந ஜ்ஞாயதே । த்³ருஷ்ட்வா ஜன்மஜராவிபத்திமரணம் த்ராஸஶ்ச நோத்பத்³யதே பீத்வா மோஹமயீம் ப்ரமாத³மதி³ராம் உன்மத்தபூ⁴தம் ஜக³த் ॥ 3.43 ॥
ராத்ரி: ஸைவ புன: ஸ ஏவ தி³வஸோ மத்வா முதா⁴ ஜந்தவோ தா⁴வந்த்யுத்³யமினஸ்ததை²வ நிப்⁴ருதப்ராரப்³த⁴தத்தத்க்ரியா: । வ்யாபாரை: புனர்உக்தபூ⁴தவிஷயைரித்த²ம் விதே⁴னாமுனா ஸம்ஸாரேண கத³ர்தி²தா வயம் அஹோ மோஹான்ன லஜ்ஜாமஹே ॥ 3.44 ॥
ந த்⁴யானம் பத³ம் ஈஶ்வரஸ்ய விதி⁴வத்ஸம்ஸாரவிச்சி²த்தயே ஸ்வர்க³த்³வாரகபாடபாடனபடுர்த⁴ர்மோபி நோபார்ஜித: । நாரீபீனபயோத⁴ரோருயுக³லம் ஸ்வப்னேபி நாலிங்கி³தம் மாது: கேவலம் ஏவ யௌவனவனச்சே²தே³ குடா²ரா வயம் ॥ 3.45 ॥
நாப்⁴யஸ்தா ப்ரதிவாதி³வ்ருந்த³த³மனீ வித்³யா வினீதோசிதா க²ட்³கா³க்³ரை: கரிகும்ப⁴பீட²த³லனைர்னாகம் ந நீதம் யஶ: । காந்தாகௌம்அலபல்லவாத⁴ரரஸ: பீதோ ந சந்த்³ரோத³யே தாருண்யம் க³தம் ஏவ நிஷ்ப²லம் அஹோ ஶூன்யாலயே தீ³பவத் ॥ 3.46 ॥
வித்³யா நாதி⁴க³தா கலங்கரஹிதா வித்தம் ச நோபார்ஜிதம் ஶுஶ்ரூஷாபி ஸமாஹிதேன மனஸா பித்ரோர்ன ஸம்பாதி³தா । ஆலோலாயதலோசனா: ப்ரியதமா: ஸ்வப்னேபி நாலிங்கி³தா: காலோயம் பரபிண்ட³லோலுபதயா காகைரிவ ப்ரேர்யதே ॥ 3.47 ॥
வயம் யேப்⁴யோ ஜாதாஶ்சிரபரிக³தா ஏவ க²லு தே ஸமம் யை: ஸம்வ்ருத்³தா⁴: ஸ்ம்ருதிவிஷயதாம் தேபி க³மிதா: । இதா³னீம் ஏதே ஸ்ம: ப்ரதிதி³வஸம் ஆஸன்னபதனா க³தாஸ்துல்யாவஸ்தா²ம் ஸிகதிலனதீ³தீரதருபி⁴: ॥ 3.48 ॥
ஆயுர்வர்ஷஶதம் ந்ருணாம் பரிமிதம் ராத்ரௌ தத்³அர்த⁴ம் க³தம் தஸ்யார்த⁴ஸ்ய பரஸ்ய சார்த⁴ம் அபரம் பா³லத்வவ்ருத்³த⁴த்வயோ: । ஶேஷம் வ்யாதி⁴வியோக³து³:க²ஸஹிதம் ஸேவாதி³பி⁴ர்னீயதே ஜீவே வாரிதரங்க³சஞ்சலதரே ஸௌக்²யம் குத: ப்ராணினாம் ॥ 3.49 ॥
க்ஷணம் பா³லோ பூ⁴த்வா க்ஷணம் அபி யுவா காமரஸிக: க்ஷணம் வித்தைர்ஹீன: க்ஷணம் அபி ச ஸம்பூர்ணவிப⁴வ: । ஜராஜீர்ணைரங்கை³ர்னட இவ ப³லீமண்டி³ததனூர் நர: ஸம்ஸாராந்தே விஶதி யமதா⁴னீயவனிகாம் ॥ 3.5௦ ॥
த்வம் ராஜா வயம் அப்யுபாஸிதகு³ருப்ரஜ்ஞாபி⁴மானோன்னதா: க்²யாதஸ்த்வம் விப⁴வைர்யஶாம்ஸி கவயோ தி³க்ஷு ப்ரதன்வந்தி ந: । இத்த²ம் மானத⁴னாதிதூ³ரம் உப⁴யோரப்யாவயோரந்தரம் யத்³யஸ்மாஸு பராங்முகோ²ஸி வயம் அப்யேகாந்ததோ நி:ஸ்ப்ருஹா ॥ 3.51 ॥
அர்தா²னாம் ஈஶிஷே த்வம் வயம் அபி ச கி³ராம் ஈஶ்மஹே யாவத³ர்த²ம் ஶூரஸ்த்வம் வாதி³த³ர்பவ்யுபஶமனவிதா⁴வக்ஷயம் பாடவம் ந: । ஸேவந்தே த்வாம் த⁴னாட்⁴யா மதிமலஹதயே மாம் அபி ஶ்ரோதுகாமா: । மய்யப்யாஸ்தா² ந தே சேத்த்வயி மம நிதராம் ஏவ ராஜன்னனாஸ்தா² ॥ 3.52 ॥
வயம் இஹ பரிதுஷ்டா வல்கலைஸ்த்வம் து³கூலை: ஸம இஹ பரிதோஷோ நிர்விஶேஷோ விஶேஷ: । ஸ து ப⁴வது த³ரித்³ரோ யஸ்ய த்ருஷ்ணா விஶாலா மனஸி ச பரிதுஷ்டே கோர்த²வான்கோ த³ரித்³ர: ॥ 3.53 ॥
ப²லம் அலம் அஶனாய ஸ்வாது³ பானாய தோயம் க்ஷிதிரபி ஶயனார்த²ம் வாஸஸே வல்கலம் ச । நவத⁴னமது⁴பானப்⁴ராந்தஸர்வேந்த்³ரியாணாம் அவினயம் அனுமந்தும் நோத்ஸஹே து³ர்ஜனானாம் ॥ 3.54 ॥
அஶ்னீமஹி வயம் பி⁴க்ஷாம் ஆஶாவாஸோ வஸீமஹி । ஶயீமஹி மஹீப்ருஷ்டே² குர்வீமஹி கிம் ஈஶ்வரை: ॥ 3.55 ॥
ந நடா நா விடா ந கா³யகா ந ச ஸப்⁴யேதரவாத³சுஞ்சவ: । ந்ருபம் ஈக்ஷிதும் அத்ர கே வயம் ஸ்தனபா⁴ரானமிதா ந யோஷித: ॥ 3.56 ॥
விபுலஹ்ருத³யைரீஶைரேதஜ்ஜக³ஜ்ஜனிதம் புரா வித்⁴ருதம் அபரைர்த³த்தம் சான்யைர்விஜித்ய த்ருணம் யதா² । இஹ ஹி பு⁴வனான்யன்யைர்தீ⁴ராஶ்சதுர்த³ஶ பு⁴ஞ்ஜதே கதிபயபுரஸ்வாம்யே பும்ஸாம் க ஏஷ மத³ஜ்வர: ॥ 3.57 ॥
அபு⁴க்தாயாம் யஸ்யாம் க்ஷணம் அபி ந யாதம் ந்ருபஶதைர் பு⁴வஸ்தஸ்யா லாபே⁴ க இவ ப³ஹுமான: க்ஷிதிப்⁴ருதாம் । தத்³அம்ஶஸ்யாப்யம்ஶே தத்³அவயலேஶேபி பதயோ விஷாதே³ கர்தவ்யே வித³த⁴தி ஜடா³: ப்ரத்யுத முத³ம் ॥ 3.58 ॥
ம்ருத்பிண்டோ³ ஜலரேக²யா வலயித: ஸர்வோப்யயம் நன்வணு: ஸ்வாம்ஶீக்ருத்ய ஸ ஏவ ஸங்க³ரஶதை ராஜ்ஞாம் க³ணா பு⁴ஞ்ஜதே । யே த³த்³யுர்த³த³தோத²வா கிம் அபரம் க்ஷுத்³ரா த³ரித்³ரம் ப்⁴ருஶம் தி⁴க்³தி⁴க்தான்புருஷாத⁴மாந்த⁴னகணான்வாஞ்ச²ந்தி தேப்⁴யோபி யே ॥ 3.59 ॥
ஸ ஜாத: கோப்யாஸீன்மத³னரிபுணா மூர்த்⁴னி த⁴வலம் கபாலம் யஸ்யோச்சைர்வினிஹிதம் அலங்காரவித⁴யே । ந்ருபி⁴: ப்ராணத்ராணப்ரவணமதிபி⁴: கைஶ்சித³து⁴னா நமத்³பி⁴: க: பும்ஸாம் அயம் அதுலத³ர்பஜ்வரப⁴ர: ॥ 3.6௦ ॥
பரேஷாம் சேதாம்ஸி ப்ரதிதி³வஸம் ஆராத்⁴ய ப³ஹுதா⁴ ப்ரஸாத³ம் கிம் நேதும் விஶஸி ஹ்ருத³ய க்லேஶகலிதம் । ப்ரஸன்னே த்வய்யந்த:ஸவயமுதி³தசிந்தாமணிக³ணோ விவிக்த: ஸங்கல்ப: கிம் அபி⁴லஷிதம் புஷ்யதி ந தே ॥ 3.61 ॥
ஸத்யாம் ஏவ த்ரிலோகீஸரிதி ஹரஶிரஶ்சும்பி³னீவச்ச²டாயாம் ஸத்³வ்ருத்திம் கல்பயந்த்யாம் ப³டவிடபப⁴வைர்வல்கலை: ஸத்ப²லைஶ்ச । கோயம் வித்³வான்விபத்திஜ்வரஜனிதருஜாதீவது³:கா²ஸிகானாம் வக்த்ரம் வீக்ஷேத து³:ஸ்தே² யதி³ ஹி ந விப்⁴ருயாத்ஸ்வே குடும்பே³னுகம்பாம் ॥ 3.61.1 ॥
பரிப்⁴ரமஸி கிம் முதா⁴ க்வசன சித்த விஶ்ராம்யதாம் ஸ்வயம் ப⁴வதி யத்³யதா² ப⁴வதி தத்ததா² நான்யதா² । அதீதம் அனனுஸ்மரன்னபி ச பா⁴வ்யஸங்கல்பயன்னதர்கித ஸமாக³மானுப⁴வாமி போ⁴க³னாஹம் ॥ 3.62 ॥
ஏதஸ்மாத்³விரமேந்த்³ரியார்த²க³ஹனாதா³யாஸகாதா³ஶ்ரயஶ்ரேயோ மார்க³ம் அஶேஷது³:க²ஶமனவ்யாபாரத³க்ஷம் க்ஷணாத் । ஸ்வாத்மீபா⁴வம் உபைஹி ஸந்த்யஜ நிஜாம் கல்லோலலோலம் க³திம் மா பூ⁴யோ ப⁴ஜ ப⁴ங்கு³ராம் ப⁴வரதிம் சேத: ப்ரஸீதா³து⁴னா ॥ 3.63 ॥
மோஹம் மார்ஜய தாம் உபார்ஜய ரதிம் சந்த்³ரார்த⁴சூடா³மணௌ சேத: ஸ்வர்க³தரங்கி³ணீதடபு⁴வாம் ஆஸங்க³ம் அங்கீ³குரு । கோ வா வீசிஷு பு³த்³பு³தே³ஷு ச தடி³ல்லேகா²ஸு ச ஶ்ரீஷு ச ஜ்வாலாக்³ரேஷு ச பன்னகே³ஷு ஸரித்³வேகே³ஷு ச சப்ரத்யய: ॥ 3.64 ॥
சேதஶ்சிந்தய மா ரமாம் ஸக்ருதி³மாம் அஸ்தா²யினீம் ஆஸ்த²யா பூ⁴பாலப்⁴ருகுடீகுடீவிஹரணவ்யாபாரபண்யாங்க³னாம் । கந்தா²கஞ்சுகின: ப்ரவிஶ்ய ப⁴வனத்³வாராணி வாராணஸீரத்²யா பங்க்திஷு பாணிபாத்ரபதிதாம் பி⁴க்ஷாம் அபேக்ஷாமஹே ॥ 3.65 ॥
அக்³ரே கீ³தம் ஸரஸகவய: பார்ஶ்வயோர்தா³க்ஷிணாத்யா: பஶ்சால்லீலாவலயரணிதம் சாமரக்³ராஹிணீனாம் । யத்³யஸ்த்யேவம் குரு ப⁴வரஸாஸ்வாத³னே லம்படத்வம் நோ சேச்சேத: ப்ரவிஶ ஸஹஸா நிர்விகல்பே ஸமாதௌ⁴ ॥ 3.66 ॥
ப்ராப்தா: ஶ்ரிய: ஸகலகாமது³தா⁴ஸ்தத: கிம் ந்யஸ்தம் பத³ம் ஶிரஸி வித்³விஷதாம் தத: கிம் । ஸம்பாதி³தா: ப்ரணயினோ விப⁴வைஸ்தத: கிம் கல்பம் ஸ்தி²தாஸ்தனுப்⁴ருதாம் தனவஸ்தத: கிம் ॥ 3.67 ॥
ப⁴க்திர்ப⁴வே மரணஜன்மப⁴யம் ஹ்ருதி³ஸ்த²ம் ஸ்னேஹோ ந ப³ந்து⁴ஷு ந மன்மத²ஜா விகாரா: । ஸம்ஸர்ஜ தோ³ஷரஹிதா விஜயா வனாந்தா வைராக்³யம் அஸ்தி கிம் இத: பரமர்த²னீயம் ॥ 3.68 ॥
தஸ்மாத³னந்தம் அஜரம் பரமம் விகாஸி தத்³ப்³ரஹ்ம சிந்தய கிம் ஏபி⁴ரஸத்³விகல்பை: । யஸ்யானுஷங்கி³ண இமே பு⁴வனாதி⁴பத்யபோ⁴கா³த³ய: க்ருபணலோகமதா ப⁴வந்தி ॥ 3.69 ॥
பாதாலம் ஆவிஶஸி யாஸி நபோ⁴ விலங்க்⁴ய தி³ங்மண்ட³லம் ப்⁴ரமஸி மானஸ சாபலேன । ப்⁴ராந்த்யாபி ஜாது விமலம் கத²ம் ஆத்மனீனம் ந ப்³ரஹ்ம ஸம்ஸரஸி நிர்வ்ருதிம் ஏஷி யேன ॥ 3.7௦ ॥
கிம் வேதை³: ஸ்ம்ருதிபி⁴: புராணபட²னை: ஶாஸ்த்ரைர்மஹாவிஸ்தரை: ஸ்வர்க³க்³ராமகுடீனிவாஸப²லதை³: கர்மக்ரியாவிப்⁴ரமை: । முக்த்வைகம் ப⁴வது³:க²பா⁴ரரசனாவித்⁴வம்ஸகாலானலம் ஸ்வாத்மானந்த³பத³ப்ரவேஶகலனம் ஶேஸைர்வாணிக்³வ்ருத்திபி⁴: ॥ 3.71 ॥
நாயம் தே ஸமயோ ரஹஸ்யம் அது⁴னா நித்³ராதி நாதோ² யதி³ ஸ்தி²த்வா த்³ரக்ஷ்யதி குப்யதி ப்ரபு⁴ரிதி த்³வாரேஷு யேஷாம் வச: । சேதஸ்தானபஹாய யாஹி ப⁴வனம் தே³வஸ்ய விஶ்வேஶிதுர் நிர்தௌ³வாரிகனிர்த³யோக்த்ய்அபருஷம் நி:ஸௌம்அஶர்மப்ரத³ம் ॥ 3.71.1 ॥
யதோ மேரு: ஶ்ரீமான்னிபததி யுகா³ந்தாக்³னிவலித: ஸமுத்³ரா: ஶுஷ்யந்தி ப்ரசுரமகரக்³ராஹனிலயா: । த⁴ரா க³ச்ச²த்யந்தம் த⁴ரணித⁴ரபாதை³ரபி த்⁴ருதா ஶரீரே கா வார்தா கரிகலப⁴கர்ணாக்³ரசபலே ॥ 3.72 ॥
கா³த்ரம் ஸங்குசிதம் க³திர்விக³லிதா ப்⁴ரஷ்டா ச த³ந்தாவலிர் த்³ருஷ்டிர்னக்ஷ்யதி வர்த⁴தே ப³தி⁴ரதா வக்த்ரம் ச லாலாயதே । வாக்யம் நாத்³ரியதே ச பா³ந்த⁴வஜனோ பா⁴ர்யா ந ஶுஶ்ரூஷதே ஹா கஷ்டம் புருஷஸ்ய ஜீர்ணவயஸ: புத்ரோப்யமித்ராயதே ॥ 3.73 ॥
வர்ணம் ஸிதம் ஶிரஸி வீக்ஷ்ய ஶிரோருஹாணாம் ஸ்தா²னம் ஜராபரிப⁴வஸ்ய ததா³ புமாம்ஸம் । ஆரோபிதாம்ஸ்தி²ஶதகம் பரிஹ்ருத்ய யாந்தி சண்டா³லகூபம் இவ தூ³ரதரம் தருண்ய: ॥ 3.74 ॥
யாவத்ஸ்வஸ்த²ம் இத³ம் ஶரீரம் அருஜம் யாவச்ச தூ³ரே ஜரா யாவச்சேந்த்³ரியஶக்திரப்ரதிஹதா யாவத்க்ஷயோ நாயுஷ: । ஆத்மஶ்ரேயஸி தாவதே³வ விது³ஷா கார்ய: ப்ரயத்னோ மஹான் ஸந்தீ³ப்தே ப⁴வனே து கூபக²னனம் ப்ரத்யுத்³யம: கீத்³ருஶ: ॥ 3.75 ॥
தபஸ்யந்த: ஸந்த: கிம் அதி⁴னிவஸாம: ஸுரனதீ³ம் கு³ணோதா³ராந்தா³ரானுத பரிசராம: ஸவினயம் । பிபா³ம: ஶாஸ்த்ரௌகா⁴னுதவிவித⁴காவ்யாம்ருதரஸான் ந வித்³ம: கிம் குர்ம: கதிபயனிமேஷாயுஷி ஜனே ॥ 3.76 ॥
து³ராராத்⁴யாஶ்சாமீ துரக³சலசித்தா: க்ஷிதிபு⁴ஜோ வயம் து ஸ்தூ²லேச்சா²: ஸுமஹதி ப²லே ப³த்³த⁴மனஸ: । ஜரா தே³ஹம் ம்ருத்யுர்ஹரதி த³யிதம் ஜீவிதம் இத³ம் ஸகே² நான்யச்ச்²ரேயோ ஜக³தி விது³ஷேன்யத்ர தபஸ: ॥ 3.77 ॥
மானே ம்லாயினி க²ண்டி³தே ச வஸுனி வ்யர்தே² ப்ரயாதேர்தி²னி க்ஷீணே ப³ந்து⁴ஜனே க³தே பரிஜனே நஷ்டே ஶனைர்யௌவனே । யுக்தம் கேவலம் ஏததே³வ ஸுதி⁴யாம் யஜ்ஜஹ்னுகன்யாபய:பூதாக்³ராவ கி³ரீந்த்³ரகந்த³ரதடீகுஞ்ஜே நிவாஸ: க்வசித் ॥ 3.78 ॥
ரம்யாஶ்சந்த்³ரமரீசயஸ்த்ருணவதீ ரம்யா வனாந்தஸ்த²லீ ரம்யம் ஸாது⁴ஸமாக³மாக³தஸுக²ம் காவ்யேஷு ரம்யா: கதா²: । கோபோபாஹிதபா³ஷ்பபி³ந்து³தரலம் ரம்யம் ப்ரியாயா முக²ம் ஸர்வம் ரம்யம் அனித்யதாம் உபக³தே சித்தே ந கிஞ்சித்புன: ॥ 3.79 ॥
ரம்யம் ஹர்ம்யதலம் ந கிம் வஸதயே ஶ்ரவ்யம் ந கே³யாதி³கம் கிம் வா ப்ராணஸமாஸமாக³மஸுக²ம் நைவாதி⁴கப்ரீதயே । கிந்து ப்⁴ராந்தபதங்க³க்ஷபவனவ்யாலோலதீ³பாங்குரச்சா²யா சஞ்சலம் ஆகலய்ய ஸகலம் ஸந்தோ வனாந்தம் க³தா: ॥ 3.8௦ ॥
ஆ ஸம்ஸாராத்த்ரிபு⁴வனம் இத³ம் சின்வதாம் தாத்தாத்³ருங்னைவாஸ்மாகம் நயனபத³வீம் ஶ்ரோத்ரமார்க³ம் க³தோ வா । யோயம் த⁴த்தே விஷயகரிணோ கா³ட⁴கூ³டா⁴பி⁴மானக்ஷீவஸ்யாந்த: கரணகரிண: ஸம்யமாலானலீலாம் ॥ 3.81 ॥
யதே³தத்ஸ்வச்ச²ந்த³ம் விஹரணம் அகார்பண்யம் அஶனம் ஸஹார்யை: ஸம்வாஸ: ஶ்ருதம் உபஶமைகவ்ரதப²லம் । மனோ மந்த³ஸ்பந்த³ம் ப³ஹிரபி சிரஸ்யாபி விம்ருஶன்ன ஜானே கஸ்யைஷா பரிணதிருதா³ரஸ்ய தபஸ: ॥ 3.82 ॥
ஜீர்ணா ஏவ மனோரதா²ஶ்ச ஹ்ருத³யே யாதம் ச தத்³யௌவனம் ஹந்தாங்கே³ஷு கு³ணாஶ்ப³ந்த்⁴யப²லதாம் யாதா கு³ணஜ்ஞைர்வினா । கிம் யுக்தம் ஸஹஸாப்⁴யுபைதி ப³லவான்கால: க்ருதாந்தோக்ஷமீ ஹா ஜ்ஞாதம் மத³னாந்தகாங்க்⁴ரியுக³லம் முக்த்வாஸ்தி நான்யோ க³தி: ॥ 3.83 ॥
மஹேஶ்வரே வா ஜக³தாம் அதீ⁴ஶ்வரே ஜனார்த³னே வா ஜக³த்³அந்தராத்மனி । ந வஸ்துபே⁴த³ப்ரதிபத்திரஸ்தி மே ததா²பி ப⁴க்திஸ்தருணேந்து³ஶேக²ரே ॥ 3.84 ॥
ஸ்பு²ரத்ஸ்பா²ரஜ்யோத்ஸ்னாத⁴வலிததலே க்வாபி புலினே ஸுகா²ஸீனா: ஶாந்தத்⁴வந்திஸு ரஜனீஷு த்³யுஸரித: । ப⁴வாபோ⁴கோ³த்³விக்³னா: ஶிவ ஶிவ ஶிவேத்யுச்சவசஸ: கதா³ யாஸ்யாமோதர்க³தப³ஹுலபா³ஷ்பாகுலத³ஶாம் ॥ 3.85 ॥
மஹாதே³வோ தே³வ: ஸரித³பி ச ஸைஷா ஸுரஸரித்³கு³ஹா ஏவாகா³ரம் வஸனம் அபி தா ஏவ ஹரித: । ஸுஹ்ருதா³ காலோயம் வ்ரதம் இத³ம் அதை³ன்யவ்ரதம் இத³ம் கியத்³வா வக்ஷ்யாமோ வடவிடப ஏவாஸ்து த³யிதா ॥ 3.85.1 ॥
விதீர்ணே ஸர்வஸ்வே தருணகருணாபூர்ணஹ்ருத³யா: ஸ்மரந்த: ஸம்ஸாரே விகு³ணபரிணாமாம் விதி⁴க³திம் । வயம் புண்யாரண்யே பரிணதஶரச்சந்த்³ரகிரணாஸ் த்ரியாமா நேஸ்யாமோ ஹரசரணசிந்தைகஶரணா: ॥ 3.86 ॥
கதா³ வாராணஸ்யாம் அமரதடினீரோத⁴ஸி வஸன் வஸான: கௌபீனம் ஶிரஸி நித³தா⁴னோஞ்ஜலிபுடம் । அயே கௌ³ரீனாத² த்ரிபுரஹர ஶம்போ⁴ த்ரினயன ப்ரஸீதே³த்யாக்ரோஶன்னிமிஷம் இவ நேஷ்யாமி தி³வஸான் ॥ 3.87 ॥
உத்³யானேஷு விசித்ரபோ⁴ஜனவிதி⁴ஸ்தீவ்ராதிதீவ்ரம் தப: கௌபீனாவரணம் ஸுவஸ்த்ரம் அமிதம் பி⁴க்ஷாடனம் மண்ட³னம் । ஆஸன்னம் மரணம் ச மங்க³லஸமம் யஸ்யாம் ஸமுத்பத்³யதே தாம் காஶீம் பரிஹ்ருத்ய ஹந்த விபு³தை⁴ரன்யத்ர கிம் ஸ்தீ²யதே ॥ 3.87.1 ॥
ஸ்னாத்வா கா³ங்கை³: பயோபி⁴: ஶுசிகுஸுமப²லைரர்சயித்வா விபோ⁴ த்வா த்⁴யேயே த்⁴யானம் நிவேஶ்ய க்ஷிதித⁴ரகுஹரக்³ராவபர்யங்கமூலே । ஆத்மாராம: ப²லாஶீ கு³ருவசனரதஸ்த்வத்ப்ரஸாதா³த்ஸ்மராரே து³:க²ம் மோக்ஷ்யே கதா³ஹம் ஸமகரசரணே பும்ஸி ஸேவாஸமுத்த²ம் ॥ 3.88 ॥
ஏகாகீ நி:ஸ்ப்ருஹ: ஶாந்த: பாணிபாத்ரோ தி³க³ம்ப³ர: । கதா³ ஶம்போ⁴ ப⁴விஷ்யாமி கர்மனிர்மூலனக்ஷம: ॥ 3.89 ॥
பாணிம் பாத்ரயதாம் நிஸர்க³ஶுசினா பை⁴க்ஷேண ஸந்துஷ்யதாம் யத்ர க்வாபி நிஷீத³தாம் ப³ஹுத்ருணம் விஶ்வம் முஹு: பஶ்யதாம் । அத்யாகே³பி தனோரக²ண்ட³பரமானந்தா³வபோ³த⁴ஸ்ப்ருஶா மத்⁴வா கோபி ஶிவப்ரஸாத³ஸுலப⁴: ஸம்பத்ஸ்யதே யோகி³னாம் ॥ 3.9௦ ॥
கௌபீனம் ஶதக²ண்ட³ஜர்ஜரதரம் கந்தா² புனஸ்தாத்³ருஶீ நைஶ்சிந்த்யம் நிரபேக்ஷபை⁴க்ஷ்யம் அஶனம் நித்³ரா ஶ்மஶானே வனே । ஸ்வாதந்த்ர்யேண நிரங்குஶம் விஹரணம் ஸ்வாந்தம் ப்ரஶாந்தம் ஸதா³ ஸ்தை²ர்யம் யோக³மஹோத்ஸவேபி ச யதி³ த்ரைலோக்யராஜ்யேன கிம் ॥ 3.91 ॥
ப்³ரஹ்மாண்ட³ம் மண்ட³லீமாத்ரம் கிம் லோபா⁴ய மனஸ்வின: । ஶப²ரீஸ்பு²ர்தேனாப்³தி⁴: க்ஷுப்³தோ⁴ ந க²லு ஜாயதே ॥ 3.92 ॥
மாதர்லக்ஷ்மி ப⁴ஜஸ்வ கஞ்சித³பரம் மத்காங்க்ஷிணீ மா ஸ்ம பூ⁴ர் போ⁴கே³ஷு ஸ்ப்ருஹயாலவஸ்தவ வஶே கா நி:ஸ்ப்ருஹாணாம் அஸி । ஸத்³ய: ஸ்யூதபலாஶபத்ரபுடிகாபாத்ரை: பவித்ரீக்ருதைர் பி⁴க்ஷாவஸ்துபி⁴ரேவ ஸம்ப்ரதி வயம் வ்ருத்திம் ஸமீஹாமஹே ॥ 3.93 ॥
மஹாஶய்யா ப்ருத்²வீ விபுலம் உபதா⁴னம் பு⁴ஜலதாம் விதானம் சாகாஶம் வ்யஜனம் அனுகூலோயம் அனில: । ஶரச்சந்த்³ரோ தீ³போ விரதிவனிதாஸங்க³முதி³த: ஸுகீ² ஶாந்த: ஶேதே முனிரதனுபூ⁴திர்ன்ருப இவ ॥ 3.94 ॥
பி⁴க்ஷாஸீ ஜனமத்⁴யஸங்க³ரஹித: ஸ்வாயத்தசேஷ்ட: ஸதா³ ஹானாதா³னவிரக்தமார்க³னிரத: கஶ்சித்தபஸ்வீ ஸ்தி²த: । ரத்²யாகீர்ணவிஶீர்ணஜீர்ணவஸன: ஸம்ப்ராப்தகந்தா²ஸனோ நிர்மானோ நிரஹங்க்ருதி: ஶமஸுகா²போ⁴கை³கப³த்³த⁴ஸ்ப்ருஹ: ॥ 3.95 ॥
சண்டா³ல: கிம் அயம் த்³விஜாதிரத²வா ஶூத்³ரோத² கிம் தாபஸ: கிம் வா தத்த்வவிவேகபேஶலமதிர்யோகீ³ஶ்வர: கோபி கிம் । இத்யுத்பன்னவிகல்பஜல்பமுக²ரைராபா⁴ஷ்யமாணா ஜனைர் ந க்ருத்³தா⁴: பதி² நைவ துஷ்டமனஸோ யாந்தி ஸ்வயம் யோகி³ன: ॥ 3.96 ॥
ஹிம்ஸாஶூன்யம் அயத்னலப்⁴யம் அஶனம் தா⁴த்ரா மருத்கல்பிதம் வ்யாலானம் பஶவஸ்த்ருணாங்குரபு⁴ஜஸ்துஷ்டா: ஸ்த²லீஶாயின: । ஸம்ஸாரார்ணவலங்க⁴னக்ஷமதி⁴யாம் வ்ருத்தி: க்ருதா ஸா ந்ருணாம் தாம் அன்வேஷயதாம் ப்ரயாந்தி ஸததம் ஸர்வம் ஸமாப்திம் கு³ணா: ॥ 3.97 ॥
க³ங்கா³தீரே ஹிமகி³ரிஶிலாப³த்³த⁴பத்³மாஸனஸ்ய ப்³ரஹ்மத்⁴யானாப்⁴யஸனவிதி⁴னா யோக³னித்³ராம் க³தஸ்ய । கிம் தைர்பா⁴வ்யம் மம ஸுதி³வஸைர்யத்ர தே நிர்விஶங்கா: கண்டூ³யந்தே ஜரட²ஹரிணா: ஸ்வாங்க³ம் அங்கே³ மதீ³யே ॥ 3.98 ॥
ஜீர்ணா: கந்தா² தத: கிம் ஸிதம் அமலபடம் பட்டஸூத்ரம் தத: கிம் ஏகா பா⁴ர்யா தத: கிம் ஹயகரிஸுக³ணைராவ்ருதோ வா தத: கிம் । ப⁴க்தம் பு⁴க்தம் தத: கிம் கத³ஶனம் அத²வா வாஸராந்தே தத: கிம் வ்யக்தஜ்யோதிர்ன வாந்தர்மதி²தப⁴வப⁴யம் வைப⁴வம் வா தத: கிம் ॥ 3.98.1 ॥
பாணி: பாத்ரம் பவித்ரம் ப்⁴ரமணபரிக³தம் பை⁴க்ஷ்யம் அக்ஷய்யம் அன்னம் விஸ்தீர்ணம் வஸ்த்ரம் ஆஶாத³ஶகம் அசபலம் தல்பம் அஸ்வல்பம் உர்வீம் । யேஷாம் நி:ஸங்க³தாங்கீ³கரணபரிணதஸ்வாந்தஸந்தோஷிணஸ்தே த⁴ன்யா: ஸம்ன்யஸ்ததை³ன்யவ்யதிகரனிகரா: கர்ம நிர்மூலயந்தி ॥ 3.99 ॥
த்ரைலோக்யாதி⁴பதித்வம் ஏவ விரஸம் யஸ்மின்மஹாஶாஸனே தல்லப்³த்⁴வாஸனவஸ்த்ரமானக⁴டனே போ⁴கே³ ரதிம் மா க்ருதா²: । போ⁴க³: கோபி ஸ ஏக ஏவ பரமோ நித்யோதி³தா ஜ்ரும்ப⁴னே யத்ஸ்வாதா³த்³விரஸா ப⁴வந்தி விஸயாஸ்த்ரைலோக்யராஜ்யாத³ய: ॥ 3.99.1 ॥
மாதர்மேதி³னி தாத மாருதி ஸகே² தேஜ: ஸுப³ந்தோ⁴ ஜல ப்⁴ராதர்வ்யௌம்அ நிப³த்³த⁴ ஏஷ ப⁴வதாம் அந்த்ய: ப்ரணாமாஞ்ஜலி: । யுஷ்மத்ஸங்க³வஶோபஜாதஸுக்ருதஸ்பா²ரஸ்பு²ரன்னிர்மலஜ்ஞானாபாஸ்த ஸமஸ்தமோஹமஹிமா லீனே பரப்³ரஹ்மணி ॥ 3.1௦௦ ॥
ஶய்யா ஶைலஶிலாக்³ருஹம் கி³ரிகு³ஹா வஸ்த்ரம் தருணாம் த்வச: ஸாரங்கா³: ஸுஹ்ருதோ³ நனு க்ஷிதிருஹாம் வ்ருத்தி: ப²லை: கௌம்அலை: । யேஸாம் நிர்ஜ²ரம் அம்பு³பானம் உசிதம் ரத்யை து வித்³யாங்க³னா மன்யே தே பரமேஶ்வரா: ஶிரஸி யரி ப³த்³தோ⁴ ந ஸேவாஞ்ஜலி: ॥ 3.1௦1 ॥
தை⁴ர்யம் யஸ்ய பிதா க்ஷமா ச ஜனனீ ஶாந்திஶ்சிரம் கே³ஹினீ ஸத்யம் மித்ரம் இத³ம் த³யா ச ப⁴கி³னீ ப்⁴ராதா மன:ஸம்யம: । ஶய்யா பூ⁴மிதலம் தி³ஶோபி வஸனம் ஜ்ஞானாம்ருதம் போ⁴ஜனம் ஹ்யேதே யஸ்ய குடும்பி³னோ வத³ ஸகே² கஸ்மாத்³ப⁴யம் யோகி³ன: ॥ 3.1௦2 ॥
அஹோ வா ஹாரே வா ப³லவதி ரிபௌ வா ஸுஹ்ருதி³ வா மணௌ வா லோஷ்டே² வா குஸுமஶயனே வா த்³ருஷதி³ வா । த்ருணே வா ஸ்த்ரைணே வா மம ஸமத்³ருஶோ யாந்தி தி³வஸா: க்வசித்புண்யாரண்யே ஶிவ ஶிவ ஶிவேதி ப்ரலபத: ॥ 3.1௦3 ॥
भर्तृहरेः शतक त्रिशति - वैराग्य शतकम् के बारे में
The Vairagya Shatakam, "a hundred verses on dispassion", is the third of Bhartrihari's three Shatakas, after the Niti (conduct) and Shringara (love) Shatakas. In vivid, often biting verses it shows the restlessness of desire, the humiliation of serving the rich, the passing of youth and the certainty of time, and turns at last to Shiva and the peace of the forest.
रचयिता: Bhartrihari
कब पढ़ें: For reading and reflection, at any time, and especially in later life.
क्या आप जानते हैं?
- Its opening verse salutes Shiva, crowned with the crescent moon, who burnt Kama like a moth, the lamp that dispels the darkness of delusion.
- A famous verse ends with the wish to spend one's days in a sacred forest with equal vision toward snake or garland, friend or foe, jewel or clod, a bed of flowers or a stone.
- Tradition holds Bhartrihari to be a king of Ujjain who renounced his throne.
अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न
What does "Vairagya Shatakam" mean?
"A hundred verses on dispassion".
Who wrote it?
Bhartrihari, traditionally a king of Ujjain who became an ascetic.
What are the three Shatakas?
Niti (conduct), Shringara (love) and Vairagya (dispassion).
उपासना और अध्ययन के लिए प्रस्तुत, भविष्यवाणी के रूप में नहीं। गैर-व्यावसायिक।