देवी भुजंग स्तोत्रं
Devi · पारंपरिक भक्ति पाठ
virinchyaadibhih panchabhirlokapaalaih samoodhe mahaanandapeethe nishannam । dhanurbaanapaashaankushaprotahastam mahastraipuram shankaraadvaitamavyaat ॥ 1 ॥
yadannaadibhih panchabhih koshajaalaih shirahpakshapuchchaatmakairantarantah । nigoodhe mahaayogapeethe nishannam puraarerathaantahpuram naumi nityam ॥ 2 ॥
virinchaadiroopaih prapanche vihritya svatantraa yadaa svaatmavishraantireshaa । tadaa maanamaatriprameyaatiriktam paraanandameede bhavaani tvadeeyam ॥ 3 ॥
vinodaaya chaitanyamekam vibhajya dvidhaa devi jeevah shivashcheti naamnaa । shivasyaapi jeevatvamaapaadayantee punarjeevamenam shivam vaa karoshi ॥ 4 ॥
samaakunchya moolam hridi nyasya vaayum mano bhroobilam praapayitvaa nivrittaah । tatah sachchidaanandaroope pade te bhavantyamba jeevaah shivatvena kechit ॥ 5 ॥
shareere'tikashte ripau putravarge sadaabheetimoole kalatre dhane vaa । na kashchidvirajyatyaho devi chitram katham tvatkataaksham vinaa tattvabodhah ॥ 6 ॥
shareere dhane'patyavarge kalatre viraktasya saddeshikaadishtabuddheh । yadaakasmikam jyotiraanandaroopam samaadhau bhavettattvamasyamba satyam ॥ 7 ॥
mrishaanyo mrishaanyah paro mishramenam parah praakritam chaaparo buddhimaatram । prapancham mimeete muneenaam gano'yam tadetattvameveti na tvaam jaheemah ॥ 8 ॥
nivrittih pratishthaa cha vidyaa cha shaanti- stathaa shaantyateeteti pancheekritaabhih । kalaabhih pare panchavimshaatmikaabhi- stvamekaiva sevyaa shivaabhinnaroopaa ॥ 9 ॥
agaadhe'tra samsaarapanke nimagnam kalatraadibhaarena khinnam nitaantam । mahaamohapaashaughabaddham chiraanmaam samuddhartumamba tvamekaiva shaktaa ॥ 10 ॥
samaarabhya moolam gato brahmachakram bhavaddivyachakreshvareedhaamabhaajah । mahaasiddhisanghaatakalpadrumaabhaa- navaapyaamba naadaanupaaste cha yogee ॥ 11 ॥
ganeshairgrahairamba nakshatrapanktyaa tathaa yogineeraashipeethairabhinnam । mahaakaalamaatmaanamaamrishya lokam vidhatse kritim vaa sthitim vaa maheshi ॥ 12 ॥
lasattaarahaaraamatisvachchachelaam vahanteem kare pustakam chaakshamaalaam । sharachchandrakotiprabhaabhaasuraam tvaam sakridbhaavayanbhaarateevallabhah syaat ॥ 13 ॥
samudyatsahasraarkabimbaabhavaktraam svabhaasaiva sindooritaajaandakotim । dhanurbaanapaashaankushaandhaarayanteem smarantah smaram vaapi sammohayeyuh ॥ 14 ॥
manisyootataatankashonaasyabimbaam haritpattavastraam tvagullaasibhooshaam । hridaa bhaavayamstaptahemaprabhaam tvaam shriyo naashayatyamba chaanchalyabhaavam ॥ 15 ॥
mahaamantraraajaantabeejam paraakhyam svato nyastabindu svayam nyastahaardam । bhavadvaktravakshojaguhyaabhidhaanam svaroopam sakridbhaavayetsa tvameva ॥ 16 ॥
tathaanye vikalpeshu nirvinnachittaa- stadekam samaadhaaya bindutrayam te । paraanandasandhaanasindhau nimagnaah punargarbharandhram na pashyanti dheeraah ॥ 17 ॥
tvadunmeshaleelaanubandhaadhikaaraa- nvirinchyaadikaamstvadgunaambhodhibindoon । bhajantastiteershanti samsaarasindhum shive taavakeenaa susambhaavaneyam ॥ 18 ॥
kadaa vaa bhavatpaadapotena toornam bhavaambhodhimutteerya poornaantarangah । nimajjantamenam duraashaavishaabdhau samaalokya lokam katham paryudaasse ॥ 19 ॥
kadaavaa hrisheekaani saamyam bhajeyuh kadaa vaa na shatrurna mitram bhavaani । kadaa vaa duraashaavishoocheevilopah kadaa vaa mano me samoolam vinashyet ॥ 20 ॥
namovaakamaashaasmahe devi yushma- tpadaambhojayugmaaya tigmaaya gauri । virinchyaadibhaasvatkireetapratolee- pradeepaayamaanaprabhaabhaasvaraaya ॥ 21 ॥
kache chandrarekham kuche taarahaaram kare svaaduchaapam share shatpadaugham । smaraami smaraarerabhipraayamekam madaaghoornanetram madeeyam nidhaanam ॥ 22 ॥
shareshveva naasaa dhanushveva jihvaa japaapaatale lochane te svaroope । tvageshaa bhavachchandrakhande shravo me gune te manovrittiramba tvayi syaat ॥ 23 ॥
jagatkarmadheeraanvachodhootakeeraan kuchanyastahaaraankripaasindhupooraan । bhavaambhodhipaaraanmahaapaapadooraan bhaje vedasaaraamshivapremadaaraan ॥ 24 ॥
sudhaasindhusaare chidaanandaneere samutphullaneepe suratraantareepe । manivyoohasaale sthite haimashaale manojaarivaame nishannam mano me ॥ 25 ॥
drigante vilolaa sugandheeshumaalaa prapanchendrajaalaa vipatsindhukoolaa । munisvaantashaalaa namallokapaalaa hridi premalolaamritasvaaduleelaa ॥ 26 ॥
jagajjaalametattvayaivaamba srishtam tvamevaadya yaaseendriyairarthajaalam । tvamekaiva kartree tvamekaiva bhoktree na me punyapaape na me bandhamokshau ॥ 27 ॥
iti premabhaarena kinchinmayoktam na budhvaiva tattvam madeeyam tvadeeyam । vinodaaya baalasya maurkhyam hi maatas- tadetatpralaapastutim me grihaana ॥ 28 ॥
॥ iti shreemachchankaraachaaryavirachitaa deveebhujangam sampoornam ॥
देवी भुजंग स्तोत्रं के बारे में
The Devi Bhujanga Stotram is a hymn to Goddess Tripura Sundari in the flowing bhujanga prayata metre. It opens with the Mother seated on the throne of great bliss, borne by Brahma and the other four guardians, holding bow, arrows, noose and goad, the radiance of Tripura that is the non-dual truth of Shankara. It goes on to see her hidden within the five sheaths of the self.
रचयिता: Adi Shankaracharya, as its colophon states
कब पढ़ें: On Fridays, during Navaratri, and in Sri Vidya worship.
क्या आप जानते हैं?
- Its colophon names Adi Shankaracharya as its author.
- "Bhujanga prayata" means "the movement of a serpent", a metre whose rhythm seems to glide.
- The image of the throne carried by Brahma, Vishnu, Rudra, Ishvara and Sadashiva is drawn from the Sri Vidya tradition.
अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न
Whom does the Devi Bhujanga praise?
Goddess Tripura Sundari (Lalita).
What is "bhujanga prayata"?
A Sanskrit metre whose rhythm glides like a serpent.
Who wrote it?
Adi Shankaracharya, as its colophon states.
उपासना और अध्ययन के लिए प्रस्तुत, भविष्यवाणी के रूप में नहीं। गैर-व्यावसायिक।
और भक्ति पाठ