MuhurtaNow

गीतगोविंदं प्रथमः सर्गः - सामोद दामोदरः

Sri Krishna · पारंपरिक भक्ति पाठ

॥ గీతగోవిందమ్ ॥ ॥ అష్టపదీ ॥

॥ శ్రీ గోపాలక ధ్యానమ్ ॥

యద్గోపీవదనేందుమండనమభూత్కస్తూరికాపత్రకం యల్లక్ష్మీకుచశాతకుంభ కలశే వ్యాగోచమిందీవరమ్ । యన్నిర్వాణవిధానసాధనవిధౌ సిద్ధాంజనం యోగినాం తన్నశ్యామళమావిరస్తు హృదయే కృష్ణాభిధానం మహః ॥ 1 ॥

॥ శ్రీ జయదేవ ధ్యానమ్ ॥

రాధామనోరమరమావరరాసలీల-గానామృతైకభణితం కవిరాజరాజమ్ । శ్రీమాధవార్చ్చనవిధవనురాగసద్మ-పద్మావతీప్రియతమం ప్రణతోస్మి నిత్యమ్ ॥ 2 ॥

శ్రీగోపలవిలాసినీ వలయసద్రత్నాదిముగ్ధాకృతి శ్రీరాధాపతిపాదపద్మభజనానందాబ్ధిమగ్నోఽనిశమ్ ॥ లోకే సత్కవిరాజరాజ ఇతి యః ఖ్యాతో దయాంభోనిధిః తం వందే జయదేవసద్గురుమహం పద్మావతీవల్లభమ్ ॥ 3 ॥

॥ ప్రథమః సర్గః ॥ ॥ సామోదదామోదరః ॥

మేఘైర్మేదురమంబరం వనభువః శ్యామాస్తమాలద్రుమై-ర్నక్తం భీరురయం త్వమేవ తదిమం రాధే గృహం ప్రాపయ । ఇత్థం నందనిదేశితశ్చలితయోః ప్రత్యధ్వకుంజద్రుమం రాధామాధవయోర్జయంతి యమునాకూలే రహఃకేలయః ॥ 1 ॥

వాగ్దేవతాచరితచిత్రితచిత్తసద్మా పద్మావతీచరణచారణచక్రవర్తీ । శ్రీవాసుదేవరతికేలికథాసమేతం ఏతం కరోతి జయదేవకవిః ప్రబంధమ్ ॥ 2 ॥

యది హరిస్మరణే సరసం మనో యది విలాసకలాసు కుతూహలమ్ । మధురకోమలకాంతపదావలీం శృణు తదా జయదేవసరస్వతీమ్ ॥ 3 ॥

వాచః పల్లవయత్యుమాపతిధరః సందర్భశుద్ధిం గిరాం జానీతే జయదేవ ఏవ శరణః శ్లాఘ్యో దురూహద్రుతే । శృంగారోత్తరసత్ప్రమేయరచనైరాచార్యగోవర్ధన-స్పర్ధీ కోఽపి న విశ్రుతః శ్రుతిధరో ధోయీ కవిక్ష్మాపతిః ॥ 4 ॥

॥ గీతం 1 ॥

ప్రలయపయోధిజలే ధృతవానసి వేదమ్ । విహితవహిత్రచరిత్రమఖేదమ్ ॥ కేశవ ధృతమీనశరీర జయ జగదీశ హరే ॥ 1 ॥

క్షితిరతివిపులతరే తవ తిష్ఠతి పృష్ఠే । ధరణిధరణకిణచక్రగరిష్ఠే ॥ కేశవ ధృతకచ్ఛపరూప జయ జగదీశ హరే ॥ 2 ॥

వసతి దశనశిఖరే ధరణీ తవ లగ్నా । శశిని కలంకకలేవ నిమగ్నా ॥ కేశవ ధృతసూకరరూప జయ జగదీశ హరే ॥ 3 ॥

తవ కరకమలవరే నఖమద్భుతశృంగమ్ । దలితహిరణ్యకశిపుతనుభృంగమ్ ॥ కేశవ ధృతనరహరిరూప జయ జగదీశ హరే ॥ 4 ॥

ఛలయసి విక్రమణే బలిమద్భుతవామన । పదనఖనీరజనితజనపావన ॥ కేశవ ధృతవామనరూప జయ జగదీశ హరే ॥ 5 ॥

క్షత్రియరుధిరమయే జగదపగతపాపమ్ । స్నపయసి పయసి శమితభవతాపమ్ ॥ కేశవ ధృతభృఘుపతిరూప జయ జగదీశ హరే ॥ 6 ॥

వితరసి దిక్షు రణే దిక్పతికమనీయమ్ । దశముఖమౌలిబలిం రమణీయమ్ ॥ కేశవ ధృతరామశరీర జయ జగదీశ హరే ॥ 7 ॥

వహసి వపుషి విశదే వసనం జలదాభమ్ । హలహతిభీతిమిలితయమునాభమ్ ॥ కేశవ ధృతహలధరరూప జయ జగదీశ హరే ॥ 8 ॥

నిందసి యజ్ఞవిధేరహహ శ్రుతిజాతమ్ । సదయహృదయదర్శితపశుఘాతమ్ ॥ కేశవ ధృతబుద్ధశరీర జయ జగదీశ హరే ॥ 9 ॥

మ్లేచ్ఛనివహనిధనే కలయసి కరవాలమ్ । ధూమకేతుమివ కిమపి కరాలమ్ ॥ కేశవ ధృతకల్కిశరీర జయ జగదీశ హరే ॥ 10 ॥

శ్రీజయదేవకవేరిదముదితముదారమ్ । శృణు సుఖదం శుభదం భవసారమ్ ॥ కేశవ ధృతదశవిధరూప జయ జగదీశ హరే ॥ 11 ॥

వేదానుద్ధరతే జగన్నివహతే భూగోలముద్బిభ్రతే దైత్యం దారయతే బలిం ఛలయతే క్షత్రక్షయం కుర్వతే । పౌలస్త్యం జయతే హలం కలయతే కారుణ్యమాతన్వతే మ్లేచ్ఛాన్మూర్చ్ఛయతే దశాకృతికృతే కృష్ణాయ తుభ్యం నమః ॥ 5 ॥

॥ గీతం 2 ॥

శ్రితకమలాకుచమండల! ధృతకుండల! । కలితలలితవనమాల! జయ, జయ, దేవ! హరే! ॥ 1 ॥

దినమణీమండలమండన! భవఖండన! । మునిజనమానసహంస! జయ, జయ, దేవ! హరే! ॥ 2 ॥

కాలియవిషధరగంజన! జనరంజన! । యదుకులనలినదినేశ! జయ, జయ, దేవ! హరే! ॥ 3 ॥

మధుమురనరకవినాశన! గరుడాసన! । సురకులకేలినిదాన! జయ, జయ, దేవ! హరే! ॥ 4 ॥

అమలకమలదలలోచన! భవమోచన్! । త్రిభువనభవననిధాన! జయ, జయ, దేవ! హరే! ॥ 5 ॥

జనకసుతాకృతభూషణ! జితదూషణ! । సమరశమితదశకంఠ! జయ, జయ, దేవ! హరే! ॥ 6 ॥

అభినవజలధరసుందర! ధృతమందర! । శ్రీముఖచంద్రచకోర! జయ, జయ, దేవ! హరే! ॥ 7 ॥

శ్రీజయదేవకవేరిదం కురుతే ముదమ్ । మంగలముజ్జ్వలగీతం; జయ, జయ, దేవ! హరే! ॥ 8 ॥

పద్మాపయోధరతటీపరిరంభలగ్న-కాశ్మీరముద్రితమురో మధుసూదనస్య । వ్యక్తానురాగమివ ఖేలదనంగఖేద-స్వేదాంబుపూరమనుపూరయతు ప్రియం వః ॥ 6 ॥

వసంతే వాసంతీకుసుమసుకుమారైరవయవై-ర్భ్రమంతీం కాంతారే బహువిహితకృష్ణానుసరణామ్ । అమందం కందర్పజ్వరజనితచింతాకులతయా వలద్బాధాం రాధాం సరసమిదముచే సహచరీ ॥ 7 ॥

॥ గీతం 3 ॥

లలితలవంగలతాపరిశీలనకోమలమలయసమీరే । మధుకరనికరకరంబితకోకిలకూజితకుంజకుటీరే ॥ విహరతి హరిరిహ సరసవసంతే నృత్యతి యువతిజనేన సమం సఖి విరహిజనస్య దురంతే ॥ 1 ॥

ఉన్మదమదనమనోరథపథికవధూజనజనితవిలాపే । అలికులసంకులకుసుమసమూహనిరాకులబకులకలాపే ॥ 2 ॥

మృగమదసౌరభరభసవశంవదనవదలమాలతమాలే । యువజనహృదయవిదారణమనసిజనఖరుచికింశుకజాలే ॥ 3 ॥

మదనమహీపతికనకదండరుచికేశరకుసుమవికాసే । మిలితశిలీముఖపాటలిపటలకృతస్మరతూణవిలాసే ॥ 4 ॥

విగలితలజ్జితజగదవలోకనతరుణకరుణకృతహాసే । విరహినికృంతనకుంతముఖాకృతికేతకదంతురితాశే ॥ 5 ॥

మాధవికాపరిమలలలితే నవమాలికజాతిసుగంధౌ । మునిమనసామపి మోహనకారిణి తరుణాకారణబంధౌ ॥ 6 ॥

స్ఫురదతిముక్తలతాపరిరంభణముకులితపులకితచూతే । బృందావనవిపినే పరిసరపరిగతయమునాజలపూతే ॥ 7 ॥

శ్రీజయదేవభణితమిదముదయతి హరిచరణస్మృతిసారమ్ । సరసవసంతసమయవనవర్ణనమనుగతమదనవికారమ్ ॥ 8 ॥

దరవిదలితమల్లీవల్లిచంచత్పరాగ-ప్రకటితపటవాసైర్వాసయన్ కాననాని । ఇహ హి దహతి చేతః కేతకీగంధబంధుః ప్రసరదసమబాణప్రాణవద్గంధవాహః ॥ 8 ॥

ఉన్మీలన్మధుగంధలుబ్ధమధుపవ్యాధూతచూతాంకుర-క్రీడత్కోకిలకాకలీకలకలైరుద్గీర్ణకర్ణజ్వరాః । నీయంతే పథికైః కథంకథమపి ధ్యానావధానక్షణ-ప్రాప్తప్రాణసమాసమాగమరసోల్లాసైరమీ వాసరాః ॥ 9 ॥

అనేకనారీపరిరంభసంభ్రమ-స్ఫురన్మనోహారివిలాసలాలసమ్ । మురారిమారాదుపదర్శయంత్యసౌ సఖీ సమక్షం పునరాహ రాధికామ్ ॥ 10 ॥

॥ గీతం 4 ॥

చందనచర్చితనీలకలేబరపీతవసనవనమాలీ । కేలిచలన్మణికుండలమండితగండయుగస్మితశాలీ ॥ హరిరిహముగ్ధవధూనికరే విలాసిని విలసతి కేలిపరే ॥ 1 ॥

పీనపయోధరభారభరేణ హరిం పరిరమ్య సరాగమ్ । గోపవధూరనుగాయతి కాచిదుదంచితపంచమరాగమ్ ॥ 2 ॥

కాపి విలాసవిలోలవిలోచనఖేలనజనితమనోజమ్ । ధ్యాయతి ముగ్ధవధూరధికం మధుసూదనవదనసరోజమ్ ॥ 3 ॥

కాపి కపోలతలే మిలితా లపితుం కిమపి శ్రుతిమూలే । చారు చుచుంబ నితంబవతీ దయితం పులకైరనుకూలే ॥ 4 ॥

కేలికలాకుతుకేన చ కాచిదముం యమునాజలకూలే । మంజులవంజులకుంజగతం విచకర్ష కరేణ దుకూలే ॥ 5 ॥

కరతలతాలతరలవలయావలికలితకలస్వనవంశే । రాసరసే సహనృత్యపరా హరిణా యువతిః ప్రశశంసే ॥ 6 ॥

శ్లిష్యతి కామపి చుంబతి కామపి కామపి రమయతి రామామ్ । పశ్యతి సస్మితచారుపరామపరామనుగచ్ఛతి వామామ్ ॥ 7 ॥

శ్రీజయదేవకవేరిదమద్భుతకేశవకేలిరహస్యమ్ । వృందావనవిపినే లలితం వితనోతు శుభాని యశస్యమ్ ॥ 8 ॥

విశ్వేషామనురంజనేన జనయన్నానందమిందీవర-శ్రేణీశ్యామలకోమలైరుపనయన్నంగైరనంగోత్సవమ్ । స్వచ్ఛందం వ్రజసుందరీభిరభితః ప్రత్యంగమాలింకితః శృంగారః సఖి మూర్తిమానివ మధౌ ముగ్ధో హరిః క్రీడతి ॥ 11 ॥

అద్యోత్సంగవసద్భుజంగకవలక్లేశాదివేశాచలం ప్రాలేయప్లవనేచ్ఛయానుసరతి శ్రీఖండశైలానిలః । కిం చ స్నిగ్ధరసాలమౌలిముకులాన్యాలోక్య హర్షోదయా-దున్మీలంతి కుహూః కుహూరితి కలోత్తాలాః పికానాం గిరః ॥ 12 ॥

రాసోల్లాసభరేణవిభ్రమభృతామాభీరవామభ్రువా-మభ్యర్ణం పరిరమ్యనిర్భరమురః ప్రేమాంధయా రాధయా । సాధు త్వద్వదనం సుధామయమితి వ్యాహృత్య గీతస్తుతి-వ్యాజాదుద్భటచుంబితస్మితమనోహరీ హరిః పాతు వః ॥ 13 ॥

॥ ఇతి శ్రీగీతగోవిందే సామోదదామోదరో నామ ప్రథమః సర్గః ॥

गीतगोविंदं प्रथमः सर्गः - सामोद दामोदरः के बारे में

The first canto of Jayadeva's Gita Govinda, "Samoda Damodara", Krishna joyful, opens the great song of Radha and Krishna. It begins with the verse "Meghair meduram ambaram", in which Nanda asks Radha to take the young Krishna home through the dark, cloud-covered forest. It contains the famous Dashavatara song, "Pralaya payodhi jale", with the refrain "Jaya Jagadisha Hare", praising the ten avatars, and the spring song in which Krishna plays with the gopis while Radha looks on.

रचयिता: Jayadeva (12th century)

कब पढ़ें: In Odissi and other dance, in bhajans and concerts, and in the Gita Govinda seva at the Jagannath temple, Puri.

क्या आप जानते हैं?

  • The Dashavatara ashtapadi, "Jaya Jagadisha Hare", is one of the most widely sung songs in Indian classical and devotional music.
  • Jayadeva (12th century) composed the Gita Govinda in Sanskrit, and its songs are still sung daily before Lord Jagannath at Puri.
  • Jayadeva names the Buddha as one of the ten avatars, in place of Balarama in some lists.

अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न

What does "Samoda Damodara" mean?

"Krishna joyful", the title of the first canto.

Which famous song is in this canto?

The Dashavatara song, "Pralaya payodhi jale... Jaya Jagadisha Hare".

Who wrote the Gita Govinda?

Jayadeva, in the 12th century.

उपासना और अध्ययन के लिए प्रस्तुत, भविष्यवाणी के रूप में नहीं। गैर-व्यावसायिक।