MuhurtaNow

गीतगोविंदं सप्तमः सर्गः - नागर नारयणः

Sri Krishna · पारंपरिक भक्ति पाठ

॥ saptamah sargah ॥ ॥ naagaranaaraayanah ॥

atraantare cha kulataakulavartmapaata-sanjaatapaataka iva sphutalaanchhanashreeh । vrindaavanaantaramadeepayadamshujaalai-rdiksundareevadanachandanabindurinduh ॥ 40 ॥

prasarati shashadharabimbe vihitavilambe cha maadhave vidhuraa । virachitavividhavilaapam saa paritaapam chakaarochchaih ॥ 41 ॥

॥ geetam 13 ॥

kathitasamaye'pi harirahaha na yayau vanam । mama viphalamidamamalaroopamapi yauvanam ॥ yaami he kamiha sharanam sakheejanavachanavanchitaa ॥ 1 ॥

yadanugamanaaya nishi gahanamapi sheelitam । tena mama hridayamidamasamasharakeelitam ॥ 2 ॥

mama maranameva varamativitathaketanaa । kimiha vishahaami virahaanalachetanaa ॥ 3 ॥

maamahaha vidhurayati madhuramadhuyaaminee । kaapi harimanubhavati kritasukritakaaminee ॥ 4 ॥

ahaha kalayaami valayaadimaneebhooshanam । harivirahadahanavahanena bahudooshanam ॥ 5 ॥

kusumasukumaaratanumatanusharaleelayaa । sragapi hridi hanti maamativishamasheelayaa ॥ 6 ॥

ahamiha nivasaami naganitavanavetasaa । smarati madhusoodano maamapi na chetasaa ॥ 7 ॥

haricharanasharanajayadevakavibhaaratee । vasatu hridi yuvatiriva komalakalaavatee ॥ 8 ॥

tatkim kaamapi kaamineemabhisritah kim vaa kalaakelibhi-rbaddho bandhubhirandhakaarini vanopaante kimu bhraamyati । kaantah klaantamanaa manaagapi pathi prasthaatumevaakshamah sanketeekritamanjuvanjulalataakunje'pi yannaagatah ॥ 42 ॥

athaagataam maadhavamantarena sakheemiyam veekshya vishaadamookaam । vishankmaanaa ramitam kayaapi janaardanam drishtavadetadaaha ॥ 43 ॥

॥ geetam 14 ॥

smarasamarochitavirachitaveshaa । galitakusumadaravilulitakeshaa ॥ kaapi madhuripunaa vilasati yuvatiradhikagunaa ॥ 1 ॥

hariparirambhanavalitavikaaraa । kuchakalashopari taralitahaaraa ॥ 2 ॥

vichaladalakalalitaananachandraa । tadadharapaanarabhasakritatandraa ॥ 3 ॥

chanchalakundaladalitakapolaa । mukharitarasanajaghanagalitalolaa ॥ 4 ॥

dayitavilokitalajjitahasitaa । bahuvidhakoojitaratirasarasitaa ॥ 5 ॥

vipulapulakaprithuvepathubhangaa । shvasitanimeelitavikasadanangaa ॥ 6 ॥

shramajalakanabharasubhagashareeraa । paripatitorasi ratiranadheeraa ॥ 7 ॥

shreejayadevabhanitahariramitam । kalikalusham janayatu parishamitam ॥ 8 ॥

virahapaandumuraarimukhaambuja-dyutiriyam tirayannapi chetanaam । vidhurateeva tanoti manobhuvah sahridaye hridaye madanavyathaam ॥ 44 ॥

॥ geetam 15 ॥

samuditamadane ramaneevadane chumbanavalitaadhare । mrigamadatilakam likhati sapulakam mrigamiva rajaneekare ॥ ramate yamunaapulinavane vijayee muraariradhunaa ॥ 1 ॥

ghanachayaruchire rachayati chikure taralitatarunaanane । kurabakakusumam chapalaasushamam ratipatimrigakaanane ॥ 2 ॥

ghatayati sughane kuchayugagagane mrigamadaruchirooshite । manisaramamalam taarakapatalam nakhapadashashibhooshite ॥ 3 ॥

jitabisashakale mridubhujayugale karatalanalineedale । marakatavalayam madhukaranichayam vitarati himasheetale ॥ 4 ॥

ratigrihajaghane vipulaapaghane manasijakanakaasane । manimayarasanam toranahasanam vikirati kritavaasane ॥ 5 ॥

charanakisalaye kamalaanilaye nakhamaniganapoojite । bahirapavaranam yaavakabharanam janayati hridi yojite ॥ 6 ॥

ramayati sadrisham kaamapi subhrisham khalahaladharasodare । kimaphalamavasam chiramiha virasam vada sakhi vitapodare ॥ 7 ॥

iha rasabhanane kritaharigunane madhuripupadasevake । kaliyugacharitam na vasatu duritam kavinripajayadevake ॥ 8 ॥

naayaatah sakhi nirdayo yadi shathastvam dooti kim dooyase svachchhandam bahuvallabhah sa ramate kim tatra te dooshanam । pashyaadya priyasamgamaaya dayitasyaakrishyamaanam ganai-rutkanthaartibharaadiva sphutadidam chetah svayam yaasyati ॥ 45 ॥

॥ geetam 16 ॥

anilataralakuvalayanayanena । tapati na saa kisalayashayanena ॥ sakhi yaa ramitaa vanamaalinaa ॥ 1 ॥

vikasitasarasijalalitamukhena । sphutati na saa manasijavishikhena ॥ 2 ॥

amritamadhuramridutaravachanena । jvalati na saa malayajapavanena ॥ 3 ॥

sthalajalaruharuchikaracharanena । luthati na saa himakarakiranena ॥ 4 ॥

sajalajaladasamudayaruchirena । dalati na saa hridi chiravirahena ॥ 5 ॥

kanakanikasharuchishuchivasanena । shvasati na saa parijanahasanena ॥ 6 ॥

sakalabhuvanajanavaratarunena । vahati na saa rujamatikarunena ॥ 7 ॥

shreejayadevabhanitavachanena । pravishatu harirapi hridayamanena ॥ 8 ॥

manobhavaanandana chandanaanila praseeda re dakshina muncha vaamataam । kshanam jagatpraana vidhaaya maadhavam puro mama praanaharo bhavishyasi ॥ 46 ॥

ripuriva sakheesamvaaso'yam shikheeva himaanilo vishamiva sudhaarashmiryasmindunoti manogate । hridayamadaye tasminnevam punarvalate balaat kuvalayadrishaam vaamah kaamo nikaamanirankushah ॥ 47 ॥

baadhaam vidhehi malayaanila panchabaana praanaangrihaana na griham punaraashrayishye । kim te kritaantabhagini kshamayaa tarangai-rangaani sincha mama shaamyatu dehadaahah ॥ 48 ॥

praatarneelanicholamachyutamurassamveetapeetaambaram radhaayaashkitam vilokya hasati svairam sakheemandale । vreedaachanchalamanchalam nayanayoraadhaaya raadhaanane svaadusmeramukho'yamastu jagadaanandaaya nandaatmajah॥ (kasmimshchana paathaantare idam padyam vidyate)

॥ iti geetagovinde vipralabdhaavarnane naaganaaraayano naama saptamah sargah ॥

गीतगोविंदं सप्तमः सर्गः - नागर नारयणः के बारे में

The seventh canto of Jayadeva's Gita Govinda, "Nagara Narayana" (Narayana the clever lover), describes Radha as the disappointed heroine (vipralabdha). The moon rises over Vrindavana, its spot showing like a stain of guilt, yet Krishna does not come to the place of their meeting. Radha, waiting in vain, imagines him in the arms of another, and her songs pour out her grief and longing: the friend has not returned, the night is passing, and the cool moonlight burns her like fire.

रचयिता: Jayadeva (12th century)

कब पढ़ें: In Odissi and other classical dance, in Ashtapadi singing, and in Krishna temples, especially at Puri.

क्या आप जानते हैं?

  • The songs of this canto include the ashtapadi "Kathita samaye'pi harir ahaha na yayau vanam", "even at the appointed time Hari did not come to the grove".
  • The Gita Govinda is sung daily in the Jagannatha temple at Puri.

अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न

What does "Nagara Narayana" mean?

"Narayana the clever lover".

What is Radha's state in this canto?

Disappointed, waiting in vain for Krishna.

Who wrote the Gita Govinda?

Jayadeva, in the 12th century.

उपासना और अध्ययन के लिए प्रस्तुत, भविष्यवाणी के रूप में नहीं। गैर-व्यावसायिक।