शिव केशादि पादांत वर्णन स्तोत्रं
Shiva · पारंपरिक भक्ति पाठ
దేయాసుర్మూర్ధ్ని రాజత్సరససురసరిత్పారపర్యంతనిర్య- -త్ప్రాంశుస్తంబాః పిశంగాస్తులితపరిణతారక్తశాలీలతా వః । దుర్వారాపత్తిగర్తశ్రితనిఖిలజనోత్తారణే రజ్జుభూతా ఘోరాఘోర్వీరుహాలీదహనశిఖిశిఖాః శర్మ శార్వాః కపర్దాః ॥ 1 ॥
కుర్వన్నిర్వాణమార్గప్రగమపరిలసద్రూప్యసోపానశంకాం శక్రారీణాం పురాణాం త్రయవిజయకృతస్పష్టరేఖాయమాణమ్ । అవ్యాదవ్యాజముచ్చైరలికహిమధరాధిత్యకాంతస్త్రిధోద్య- -జ్జాహ్నవ్యాభం మృడానీకమితురుడుపరుక్పాండరం వస్త్రిపుండ్రమ్ ॥ 2 ॥
క్రుధ్యద్గౌరీప్రసాదానతిసమయపదాంగుష్ఠసంక్రాంతలాక్షా- -బిందుస్పర్ధి స్మరారేః స్ఫటికమణిదృషన్మగ్నమాణిక్యశోభమ్ । మూర్ధ్న్యుద్యద్దివ్యసింధోః పతితశఫరికాకారి వో మస్తకం స్తా- -దస్తోకాపత్తికృత్యై హుతవహకణికామోక్షరూక్షం సదాక్షి ॥ 3 ॥
భూత్యై దృగ్భూతయోః స్యాద్యదహిమహిమరుగ్బింబయోః స్నిగ్ధవర్ణో దైత్యౌఘధ్వంసశంసీ స్ఫుట ఇవ పరివేషావశేషో విభాతి । సర్గస్థిత్యంతవృత్తిర్మయి సముపగతేతీవ నిర్వృత్తగర్వం శర్వాణీభర్తురుచ్చైర్యుగళమథ దధద్విభ్రమం తద్భ్రువోర్వః ॥ 4 ॥
యుగ్మే రుక్మాబ్జపింగే గ్రహ ఇవ పిహితే ద్రాగ్యయోః ప్రాగ్దుహిత్రా శైలస్య ధ్వాంతనీలాంబరరచితబృహత్కంచుకోఽభూత్ప్రపంచః । తే త్రైనేత్రే పవిత్రే త్రిదశవరఘటామిత్రజైత్రోగ్రశస్త్రే నేత్రే నేత్రే భవేతాం ద్రుతమిహ భవతామింద్రియాశ్వాన్వియంతుమ్ ॥ 5 ॥
చండీవక్త్రార్పణేచ్ఛోస్తదను భగవతః పాండురుక్పాండుగండ- -ప్రోద్యత్కండూం వినేతుం వితనుత ఇవ యే రత్నకోణైర్విఘృష్టిమ్ । చండార్చిర్మండలాభే సతతనతజనధ్వాంతఖండాతిశౌండే చాండీశే తే శ్రియేస్తామధికమవనతాఖండలే కుండలే వః ॥ 6 ॥
ఖట్వాంగోదగ్రపాణేః స్ఫుటవికటపుటో వక్త్రరంధ్రప్రవేశ- -ప్రేప్సూదంచత్ఫణోరుశ్వసదతిధవళాహీంద్రశంకాం దధానః । యుష్మాకం క్రమవక్త్రాంబురుహపరిలసత్కర్ణికాకారశోభః శశ్వత్త్రాణాయ భూయాదలమతివిమలోత్తుంగకోణః స ఘోణః ॥ 7 ॥
క్రుధ్యత్యద్ధా యయోః స్వాం తనుమతిలసతోర్బింబితాం లక్షయంతీ భర్త్రే స్పర్ధాతినిఘ్నా ముహురితరవధూశంకయా శైలకన్యా । యుష్మాంస్తౌ శశ్వదుచ్చైరబహుళదశమీశర్వరీశాతిశుభ్రా- -వవ్యాస్తాం దివ్యసింధోః కమితురవనమల్లోకపాలౌ కపోలౌ ॥ 8 ॥
యో భాసా భాత్యుపాంతస్థిత ఇవ నిభృతం కౌస్తుభో ద్రష్టుమిచ్ఛ- -న్సోత్థస్నేహాన్నితాంతం గళగతగరళం పత్యురుచ్చైః పశూనామ్ । ప్రోద్యత్ప్రేమ్ణా యమార్ద్రా పిబతి గిరిసుతా సంపదః సాతిరేకా లోకాః శోణీకృతాంతా యదధరమహసా సోఽధరో వో విధత్తామ్ ॥ 9 ॥
అత్యర్థం రాజతే యా వదనశశధరాదుద్గలచ్చారువాణీ- -పీయూషాంభఃప్రవాహప్రసరపరిలసత్ఫేనబింద్వావళీవ । దేయాత్సా దంతపంక్తిశ్చిరమిహ దనుదాయాదదౌవారికస్య ద్యుత్యా దీప్తేందుకుందచ్ఛవిరమలతరప్రోన్నతాగ్రా ముదం వః ॥ 10 ॥
న్యక్కుర్వన్నుర్వరాభృన్నిభఘనసమయోద్ధుష్టమేఘౌఘఘోషం స్ఫూర్జద్వార్ధ్యుత్థితోరుధ్వనితమపి పరబ్రహ్మభూతో గభీరః । సువ్యక్తో వ్యక్తమూర్తేః ప్రకటితకరణః ప్రాణనాథస్య సత్యాః ప్రీత్యా వః సంవిదధ్యాత్ఫలవికలమలం జన్మ నాదః స నాదః ॥ 11 ॥
భాసా యస్య త్రిలోకీ లసతి పరిలసత్ఫేనబింద్వర్ణవాంత- -ర్వ్యామగ్నేవాతిగౌరస్తులితసురసరిద్వారిపూరప్రసారః । పీనాత్మా దంతభాభిర్భృశమహహహకారాతిభీమః సదేష్టాం పుష్టాం తుష్టిం కృషీష్ట స్ఫుటమిహ భవతామట్టహాసోఽష్టమూర్తేః ॥ 12 ॥
సద్యోజాతాఖ్యమాప్యం యదువిమలముదగ్వర్తి యద్వామదేవం నామ్నా హేమ్నా సదృక్షం జలదనిభమఘోరాహ్వయం దక్షిణం యత్ । యద్బాలార్కప్రభం తత్పురుషనిగదితం పూర్వమీశానసంజ్ఞం యద్దివ్యం తాని శంభోర్భవదభిలషితం పంచ దద్యుర్ముఖాని ॥ 13 ॥
ఆత్మప్రేమ్ణో భవాన్యా స్వయమివ రచితాః సాదరం సాంవనన్యా మష్యా తిస్రఃసునీలాంజననిభగరరేఖాః సమాభాంతి యస్యామ్ । అకల్పానల్పభాసా భృశరుచిరతరా కంబుకల్పాంబికాయాః పత్యుః సాత్యంతమంతర్విలసతు సతతం మంథరా కంధరా వః ॥ 14 ॥
వక్త్రేందోర్దంతలక్ష్మ్యాశ్చిరమధరమహాకౌస్తుభస్యాప్యుపాంతే సోత్థానాం ప్రార్థయన్యః స్థితిమచలభువే వారయంత్యై నివేశమ్ । ప్రాయుంక్తేవాశిషో యః ప్రతిపదమమృతత్వే స్థితః కాలశత్రోః కాలం కుర్వన్గళం వో హృదయమయమలం క్షాళయేత్కాలకూటః ॥ 15 ॥
ప్రౌఢప్రేమాకులాయా దృఢతరపరిరంభేషు పర్వేందుముఖ్యాః పార్వత్యాశ్చారుచామీకరవలయపదైరంకితం కాంతిశాలి । రంగన్నాగాంగదాఢ్యం సతతమవిహితం కర్మ నిర్మూలయేత్త- -ద్దోర్మూలం నిర్మలం యద్ధృది దురితమపాస్యార్జితం ధూర్జటేర్వః ॥ 16 ॥
కంఠాశ్లేషార్థమాప్తా దివ ఇవ కమితుః స్వర్గసింధోః ప్రవాహాః క్రాంత్యై సంసారసింధోః స్ఫటికమణిమహాసంక్రమాకారదీర్ఘాః । తిర్యగ్విష్కంభభూతాస్త్రిభువనవసతేర్భిన్నదైత్యేభదేహా బాహా వస్తా హరస్య ద్రుతమిహ నివహానంహసాం సంహరంతు ॥ 17 ॥
వక్షో దక్షద్విషోఽలం స్మరభరవినమద్దక్షజాక్షీణవక్షో- -జాంతర్నిక్షిప్తశుంభన్మలయజమిళితోద్భాసి భస్మోక్షితం యత్ । క్షిప్రం తద్రూక్షచక్షుః శ్రుతిగణఫణరత్నౌఘభాభీక్ష్ణశోభం యుష్మాకం శశ్వదేనః స్ఫటికమణిశిలామండలాభం క్షిణోతు ॥ 18 ॥
ముక్తాముక్తే విచిత్రాకులవలిలహరీజాలశాలిన్యవాంచ- -న్నాభ్యావర్తే విలోలద్భుజగవరయుతే కాలశత్రోర్విశాలే । యుష్మచ్చిత్తత్రిధామా ప్రతినవరుచిరే మందిరే కాంతిలక్ష్మ్యాః శేతాం శీతాంశుగౌరే చిరతరముదరక్షీరసింధౌ సలీలమ్ ॥ 19 ॥
వైయాఘ్రీ యత్ర కృత్తిః స్ఫురతి హిమగిరేర్విస్తృతోపత్యకాంతః సాంద్రావశ్యాయమిశ్రా పరిత ఇవ వృతా నీలజీమూతమాలా । ఆబద్ధాహీంద్రకాంచీగుణమతిపృథులం శైలజాక్రీడభూమి- -స్తద్వో నిఃశ్రేయసే స్యాజ్జఘనమతిఘనం బాలశీతాంశుమౌళేః ॥ 20 ॥
పుష్టావష్టంభభూతౌ పృథుతరజఘనస్యాపి నిత్యం త్రిలోక్యాః సమ్యగ్వృత్తౌ సురేంద్రద్విరదవరకరోదారకాంతిం దధానౌ । సారావూరూ పురారేః ప్రసభమరిఘటాఘస్మరౌ భస్మశుభ్రౌ భక్తైరత్యార్ద్రచిత్తైరధికమవనతౌ వాంఛితం వో విధత్తామ్ ॥ 21 ॥
ఆనందాయేందుకాంతోపలరచితసముద్గాయితే యే మునీనాం చిత్తాదర్శం నిధాతుం విదధతి చరణే తాండవాకుంచనాని । కాంచీభోగీంద్రమూర్ధ్నాం ప్రతిముహురుపధానాయమానే క్షణం తే కాంతే స్తామంతకారేర్ద్యుతివిజితసుధాభానునీ జానునీ వః ॥ 22 ॥
మంజీరీభూతభోగిప్రవరగణఫణామండలాంతర్నితాంత- -వ్యాదీర్ఘానర్ఘరత్నద్యుతికిసలయతే స్తూయమానే ద్యుసద్భిః । బిభ్రత్యౌ విభ్రమం వః స్ఫటికమణిబృహద్దండవద్భాసితే యే జంఘే శంఖేందుశుభ్రే భృశమిహ భవతాం మానసే శూలపాణేః ॥ 23 ॥
అస్తోకస్తోమశస్త్రైరపచితిమమలాం భూరిభావోపహారైః కుర్వద్భిః సర్వదోచ్చైః సతతమభివృతౌ బ్రహ్మవిద్దేవలాద్యైః । సమ్యక్సంపూజ్యమానావిహ హృది సరసీవానిశం యుష్మదీయే శర్వస్య క్రీడతాం తౌ ప్రపదవరబృహత్కచ్ఛపావచ్ఛభాసౌ ॥ 24 ॥
యాః స్వస్యైకాంశపాతాదతిబహలగలద్రక్తవక్త్రం ప్రణున్న- -ప్రాణం ప్రాక్రోశయన్ప్రాఙ్నిజమచలవరం చాలయంతం దశాస్యమ్ । పాదాంగుల్యో దిశంతు ద్రుతమయుగదృశః కల్మషప్లోషకల్యాః కళ్యాణం ఫుల్లమాల్యప్రకరవిలసితా వః ప్రణద్ధాహివల్ల్యః ॥ 25 ॥
ప్రహ్వప్రాచీనబర్హిఃప్రముఖసురవరప్రస్ఫురన్మౌళిసక్త- -జ్యాయోరత్నోత్కరోస్రైరవిరతమమలా భూరినీరాజితా యా । ప్రోదగ్రాగ్రా ప్రదేయాత్తతిరివ రుచిరా తారకాణాం నితాంతం నీలగ్రీవస్య పాదాంబురుహవిలసితా సా నఖాళీ సుఖం వః ॥ 26 ॥
సత్యాః సత్యాననేందావపి సవిధగతే యే వికాసం దధాతే స్వాంతే స్వాం తే లభంతే శ్రియమిహ సరసీవామరా యే దధానాః । లోలం లోలంబకానాం కులమివ సుధియాం సేవతే యే సదా స్తాం భూత్యై భూత్యైణపాణేర్విమలతరరుచస్తే పదాంభోరుహే వః ॥ 27 ॥
యేషాం రాగాదిదోషాక్షతమతి యతయో యాంతి ముక్తిం ప్రసాదా- -ద్యే వా నమ్రాత్మమూర్తిద్యుసదృషిపరిషన్మూర్ధ్ని శేషాయమాణాః । శ్రీకంఠస్యారుణోద్యచ్చరణసరసిజప్రోత్థితాస్తే భావాఖ్యా- -త్పారావారాచ్చిరం వో దురితహతికృతస్తారయేయుః పరాగాః ॥ 28 ॥
భూమ్నా యస్యాస్తసీమ్నా భువనమనుసృతం యత్పరం ధామ ధామ్నాం సామ్నామామ్నాయతత్త్వం యదపి చ పరమం యద్గుణాతీతమాద్యమ్ । యచ్చాంహోహన్నిరీహం గహనమితి ముహుః ప్రాహురుచ్చైర్మహాంతో మాహేశం తన్మహో మే మహితమహరహర్మోహరోహం నిహంతు ॥ 29 ॥
ఇతి శ్రీమత్పరమహంసపరివ్రాజకాచార్యస్య శ్రీగోవిందభగవత్పూజ్యపాదశిష్యస్య శ్రీమచ్ఛంకరభగవతః కృతౌ శ్రీ శివ కేశాదిపాదాంతవర్ణన స్తోత్రమ్ ॥
शिव केशादि पादांत वर्णन स्तोत्रं के बारे में
The Shiva Keshadi Padanta Varnana Stotram describes Lord Shiva's form from the hair (kesha) to the feet (pada), in long, richly woven verses. It begins with his matted locks, tawny like ripe rice creepers, through which the heavenly Ganga flows, ropes that lift people from the pit of misfortune and flames that burn the forest of sin; then the sacred ash marks on his forehead, shining like a silver stairway to liberation, and so on, limb by limb, down to his feet.
रचयिता: Traditionally attributed to Adi Shankaracharya, as its colophon states
कब पढ़ें: In Shiva worship, on Mondays and Maha Shivaratri, and in meditation on Shiva's form.
क्या आप जानते हैं?
- Its colophon attributes it to Adi Shankaracharya, disciple of Govinda Bhagavatpada.
- A companion hymn, the Vishnu Padadi Keshanta Stotram, describes Vishnu the other way, from feet to head.
अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न
What does "keshadi padanta" mean?
"From the hair to the feet".
Who is it attributed to?
Adi Shankaracharya, as its colophon states.
What is its first image?
Shiva's matted locks with the Ganga flowing through them.
उपासना और अध्ययन के लिए प्रस्तुत, भविष्यवाणी के रूप में नहीं। गैर-व्यावसायिक।
और भक्ति पाठ