MuhurtaNow

विदुर नीति - उद्योग पर्वम्, अध्यायः 36

Vidura Neethi · पारंपरिक भक्ति पाठ

॥ இதி ஶ்ரீமஹாபா⁴ரதே உத்³யோக³பர்வணி ப்ரஜாக³ரபர்வணி விது³ரஹிதவாக்யே ஷட்த்ரிம்ஶோத்⁴யாய: ॥

விது³ர உவாச

அத்ரைவோதா³ஹரந்தீமமிதிஹாஸம் புராதனம் । ஆத்ரேயஸ்ய ச ஸம்வாத³ம் ஸாத்⁴யானாம் சேதி ந: ஶ்ருதம் ॥ 1॥

சரந்தம் ஹம்ஸரூபேண மஹர்ஷிம் ஸம்ஶிதவ்ரதம் । ஸாத்⁴யா தே³வா மஹாப்ராஜ்ஞம் பர்யப்ருச்ச²ந்த வை புரா ॥ 2॥

ஸாத்⁴யா ஊசு: । ஸாத்⁴யா தே³வா வய்மஸ்மோ மஹர்ஷே த்³ருஷ்ட்வா ப⁴வந்தம் ந ஶக்னுமோனுமாதும் । ஶ்ருதேன தீ⁴ரோ பு³த்³தி⁴மாம்ஸ்த்வம் மதோ ந: காவ்யாம் வாசம் வக்துமர்ஹஸ்யுதா³ராம் ॥ 3॥

ஹம்ஸ உவாச

ஏதத்கார்யமமரா: ஸம்ஶ்ருதம் மே த்⁴ருதி: ஶம: ஸத்யத⁴ர்மானுவ்ருத்தி: । க்³ரந்தி²ம் வினீய ஹ்ருத³யஸ்ய ஸர்வம் ப்ரியாப்ரியே சாத்மவஶம் நயீத ॥ 4॥

ஆக்ருஶ்யமானோ நாக்ரோஶேன்மன்யுரேவ திதிக்ஷித: । ஆக்ரோஷ்டாரம் நிர்த³ஹதி ஸுக்ருதம் சாஸ்ய விந்த³தி ॥ 5॥

நாக்ரோஶீ ஸ்யான்னாவமானீ பரஸ்ய மித்ரத்³ரோஹீ நோத நீசோபஸேவீ । ந சாதிமானீ ந ச ஹீனவ்ருத்தோ ரூக்ஷாம் வாசம் ருஶதீம் வர்ஜயீத ॥ 6॥

மர்மாண்யஸ்தீ²னி ஹ்ருத³யம் ததா²ஸூன் கோ⁴ரா வாசோ நிர்த³ஹந்தீஹ பும்ஸாம் । தஸ்மாத்³வாசம் ருஶதீம் ரூக்ஷரூபாம் த⁴ர்மாராமோ நித்யஶோ வர்ஜயீத ॥ 7॥

அரும் துரம் பருஷம் ரூக்ஷவாசம் வாக்கண்டகைர்விதுத³ந்தம் மனுஷ்யான் । வித்³யாத³லக்ஷ்மீகதமம் ஜனானாம் முகே² நிப³த்³தா⁴ம் நிர்ருதிம் வஹந்தம் ॥ 8॥

பரஶ்சேதே³னமதி⁴வித்⁴யேத பா³ணைர் ப்⁴ருஶம் ஸுதீக்ஷ்ணைரனலார்க தீ³ப்தை: । விரிச்யமானோப்யதிரிச்யமானோ வித்³யாத்கவி: ஸுக்ருதம் மே த³தா⁴தி ॥ 9॥

யதி³ ஸந்தம் ஸேவதே யத்³யஸந்தம் தபஸ்வினம் யதி³ வா ஸ்தேனமேவ । வாஸோ யதா² ரங்க³ வஶம் ப்ரயாதி ததா² ஸ தேஷாம் வஶமப்⁴யுபைதி ॥ 1௦॥

வாத³ம் து யோ ந ப்ரவதே³ன்ன வாத³யேத்³ யோ நாஹத: ப்ரதிஹன்யான்ன கா⁴தயேத் । யோ ஹந்துகாமஸ்ய ந பாபமிச்சே²த் தஸ்மை தே³வா: ஸ்ப்ருஹயந்த்யாக³தாய ॥ 11॥

அவ்யாஹ்ருதம் வ்யாஹ்ருதாச்ச்²ரேய ஆஹு: ஸத்யம் வதே³த்³வ்யாஹ்ருதம் தத்³த்³விதீயம் । ப்ரியம்வதே³த்³வ்யாஹ்ருதம் தத்த்ருதீயம் த⁴ர்ம்யம் வதே³த்³வ்யாஹ்ருதம் தச்சதுர்த²ம் ॥ 12॥

யாத்³ருஶை: ஸம்விவத³தே யாத்³ருஶாம்ஶ் சோபஸேவதே । யாத்³ருகி³ச்சே²ச்ச ப⁴விதும் தாத்³ருக்³ப⁴வதி பூருஷ: ॥ 13॥

யதோ யதோ நிவர்ததே ததஸ்ததோ விமுச்யதே । நிவர்தனாத்³தி⁴ ஸர்வதோ ந வேத்தி து³:க²மண்வபி ॥ 14॥

ந ஜீயதே நோத ஜிகீ³ஷதேன்யான் ந வைரக்க்ருச்சாப்ரதிகா⁴தகஶ் ச । நிந்தா³ ப்ரஶம்ஸாஸு ஸமஸ்வபா⁴வோ ந ஶோசதே ஹ்ருஷ்யதி நைவ சாயம் ॥ 15॥

பா⁴வமிச்ச²தி ஸர்வஸ்ய நாபா⁴வே குருதே மதிம் । ஸத்யவாதீ³ ம்ருது³ர்தா³ந்தோ ய: ஸ உத்தமபூருஷ: ॥ 16॥

நானர்த²கம் ஸாந்த்வயதி ப்ரதிஜ்ஞாய த³தா³தி ச । ராத்³தா⁴பராத்³தே⁴ ஜானாதி ய: ஸ மத்⁴யமபூருஷ: ॥ 17॥

து³:ஶாஸனஸ்தூபஹந்தா ந ஶாஸ்தா நாவர்ததே மன்யுவஶாத்க்ருதக்⁴ன: । ந கஸ்ய சின்மித்ரமதோ² து³ராத்மா கலாஶ்சைதா அத⁴மஸ்யேஹ பும்ஸ: ॥ 18॥

ந ஶ்ரத்³த³தா⁴தி கல்யாணம் பரேப்⁴யோப்யாத்மஶங்கித: । நிராகரோதி மித்ராணி யோ வை ஸோத⁴ம பூருஷ: ॥ 19॥

உத்தமானேவ ஸேவேத ப்ராப்தே காலே து மத்⁴யமான் । அத⁴மாம்ஸ்து ந ஸேவேத ய இச்சே²ச்ச்²ரேய ஆத்மன: ॥ 2௦॥

ப்ராப்னோதி வை வித்தமஸத்³ப³லேன நித்யோத்தா²னாத்ப்ரஜ்ஞயா பௌருஷேண । ந த்வேவ ஸம்யக்³லப⁴தே ப்ரஶம்ஸாம் ந வ்ருத்தமாப்னோதி மஹாகுலானாம் ॥ 21॥

த்⁴ருதராஷ்ட்ர உவாச

மஹாகுலானாம் ஸ்ப்ருஹயந்தி தே³வா த⁴ர்மார்த²வ்ருத்³தா⁴ஶ்ச ப³ஹுஶ்ருதாஶ் ச । ப்ருச்சா²மி த்வாம் விது³ர ப்ரஶ்னமேதம் ப⁴வந்தி வை கானி மஹாகுலானி ॥ 22॥

விது³ர உவாச

தமோ த³மோ ப்³ரஹ்மவித்த்வம் விதானா: புண்யா விவாஹா: ஸததான்ன தா³னம் । யேஷ்வேவைதே ஸப்தகு³ணா ப⁴வந்தி ஸம்யக்³வ்ருத்தாஸ்தானி மஹாகுலானி ॥ 23॥

யேஷாம் ந வ்ருத்தம் வ்யத²தே ந யோனிர் வ்ருத்தப்ரஸாதே³ன சரந்தி த⁴ர்மம் । யே கீர்திமிச்ச²ந்தி குலே விஶிஷ்டாம் த்யக்தான்ருதாஸ்தானி மஹாகுலானி ॥ 24॥

அனிஜ்யயாவிவாஹைர்ஶ்ச வேத³ஸ்யோத்ஸாத³னேன ச । குலான்யகுலதாம் யாந்தி த⁴ர்மஸ்யாதிக்ரமேண ச ॥ 25॥

தே³வ த்³ரவ்யவினாஶேன ப்³ரஹ்ம ஸ்வஹரணேன ச । குலான்யகுலதாம் யாந்தி ப்³ராஹ்மணாதிக்ரமேண ச ॥ 26॥

ப்³ராஹ்மணானாம் பரிப⁴வாத்பரிவாதா³ச்ச பா⁴ரத । குலான்யகுலதாம் யாந்தி ந்யாஸாபஹரணேன ச ॥ 27॥

குலானி ஸமுபேதானி கோ³பி⁴: புருஷதோஶ்வத: । குலஸங்க்²யாம் ந க³ச்ச²ந்தி யானி ஹீனானி வ்ருத்தத: ॥ 28॥

வ்ருத்ததஸ்த்வவிஹீனானி குலான்யல்பத⁴னான்யபி । குலஸங்க்²யாம் து க³ச்ச²ந்தி கர்ஷந்தி ச மயத்³யஶ: ॥ 29॥

மா ந: குலே வைரக்ருத்கஶ் சித³ஸ்து ராஜாமாத்யோ மா பரஸ்வாபஹாரீ । மித்ரத்³ரோஹீ நைக்ருதிகோன்ருதீ வா பூர்வாஶீ வா பித்ருதே³வாதிதி²ப்⁴ய: ॥ 3௦॥

யஶ்ச நோ ப்³ராஹ்மணம் ஹன்யாத்³யஶ்ச நோ ப்³ராஹ்மணாந்த்³விஷேத் । ந ந: ஸ ஸமிதிம் க³ச்சே²த்³யஶ்ச நோ நிர்வபேத்க்ருஷிம் ॥ 31॥

த்ருணானி பூ⁴மிருத³கம் வாக்சதுர்தீ² ச ஸூன்ருதா । ஸதாமேதானி கே³ஹேஷு நோச்சி²த்³யந்தே கதா³ சன ॥ 32॥

ஶ்ரத்³த⁴யா பரயா ராஜன்னுபனீதானி ஸத்க்ருதிம் । ப்ரவ்ருத்தானி மஹாப்ராஜ்ஞ த⁴ர்மிணாம் புண்யகர்மணாம் ॥ 33॥

ஸூக்ஷ்மோபி பா⁴ரம் ந்ருபதே ஸ்யந்த³னோ வை ஶக்தோ வோடு⁴ம் ந ததா²ன்யே மஹீஜா: । ஏவம் யுக்தா பா⁴ரஸஹா ப⁴வந்தி மஹாகுலீனா ந ததா²ன்யே மனுஷ்யா: ॥ 34॥

ந தன்மித்ரம் யஸ்ய கோபாத்³பி³பே⁴தி யத்³வா மித்ரம் ஶங்கிதேனோபசர்யம் । யஸ்மின்மித்ரே பிதரீவாஶ்வஸீத தத்³வை மித்ரம் ஸங்க³தானீதராணி ॥ 35॥

யதி³ சேத³ப்யஸம்ப³ந்தோ⁴ மித்ரபா⁴வேன வர்ததே । ஸ ஏவ ப³ந்து⁴ஸ்தன்மித்ரம் ஸா க³திஸ்தத்பராயணம் ॥ 36॥

சலசித்தஸ்ய வை பும்ஸோ வ்ருத்³தா⁴னனுபஸேவத: । பாரிப்லவமதேர்னித்யமத்⁴ருவோ மித்ர ஸங்க்³ரஹ: ॥ 37॥

சலசித்தமனாத்மானமிந்த்³ரியாணாம் வஶானுக³ம் । அர்தா²: ஸமதிவர்தந்தே ஹம்ஸா: ஶுஷ்கம் ஸரோ யதா² ॥ 38॥

அகஸ்மாதே³வ குப்யந்தி ப்ரஸீத³ந்த்யனிமித்தத: । ஶீலமேதத³ஸாதூ⁴னாமப்⁴ரம் பாரிப்லவம் யதா² ॥ 39॥

ஸத்க்ருதாஶ்ச க்ருதார்தா²ஶ்ச மித்ராணாம் ந ப⁴வந்தி யே । தான்ம்ருதானபி க்ரவ்யாதா³: க்ருதக்⁴னான்னோபபு⁴ஞ்ஜதே ॥ 4௦॥

அர்த²யேதே³வ மித்ராணி ஸதி வாஸதி வா த⁴னே । நானர்த²யன்விஜானாதி மித்ராணாம் ஸாரப²ல்கு³தாம் ॥ 41॥

ஸந்தாபாத்³ப்⁴ரஶ்யதே ரூபம் ஸந்தாபாத்³ப்⁴ரஶ்யதே ப³லம் । ஸந்தாபாத்³ப்⁴ரஶ்யதே ஜ்ஞானம் ஸந்தாபாத்³வ்யாதி⁴ம்ருச்ச²தி ॥ 42॥

அனவாப்யம் ச ஶோகேன ஶரீரம் சோபதப்யதே । அமித்ராஶ்ச ப்ரஹ்ருஷ்யந்தி மா ஸ்ம ஶோகே மன: க்ருதா²: ॥ 43॥

புனர்னரோ ம்ரியதே ஜாயதே ச புனர்னரோ ஹீயதே வர்த⁴தே புன: । புனர்னரோ யாசதி யாச்யதே ச புனர்னர: ஶோசதி ஶோச்யதே புன: ॥ 44॥

ஸுக²ம் ச து³:க²ம் ச ப⁴வாப⁴வௌ ச லாபா⁴லாபௌ⁴ மரணம் ஜீவிதம் ச । பர்யாயஶ: ஸர்வமிஹ ஸ்ப்ருஶந்தி தஸ்மாத்³தீ⁴ரோ நைவ ஹ்ருஷ்யேன்ன ஶோசேத் ॥ 45॥

சலானி ஹீமானி ஷடி³ந்த்³ரியாணி தேஷாம் யத்³யத்³வர்ததே யத்ர யத்ர । ததஸ்தத: ஸ்ரவதே பு³த்³தி⁴ரஸ்ய சி²த்³ரோத³ கும்பா⁴தி³வ நித்யமம்ப⁴: ॥ 46॥

த்⁴ருதராஷ்ட்ர உவாச

தனுருச்ச²: ஶிகீ² ராஜா மித்²யோபசரிதோ மயா । மந்தா³னாம் மம புத்ராணாம் யுத்³தே⁴னாந்தம் கரிஷ்யதி ॥ 47॥

நித்யோத்³விக்³னமித³ம் ஸர்வம் நித்யோத்³விக்³னமித³ம் மன: । யத்தத்பத³மனுத்³விக்³னம் தன்மே வத³ மஹாமதே ॥ 48॥

விது³ர உவாச

நான்யத்ர வித்³யா தபஸோர்னான்யத்ரேந்த்³ரிய நிக்³ரஹாத் । நான்யத்ர லோப⁴ஸந்த்யாகா³ச்சா²ந்திம் பஶ்யாம தேனக⁴ ॥ 49॥

பு³த்³த்⁴யா ப⁴யம் ப்ரணுத³தி தபஸா விந்த³தே மஹத் । கு³ருஶுஶ்ரூஷயா ஜ்ஞானம் ஶாந்திம் த்யாகே³ன விந்த³தி ॥ 5௦॥

அனாஶ்ரிதா தா³னபுண்யம் வேத³ புண்யமனாஶ்ரிதா: । ராக³த்³வேஷவினிர்முக்தா விசரந்தீஹ மோக்ஷிண: ॥ 51॥

ஸ்வதீ⁴தஸ்ய ஸுயுத்³த⁴ஸ்ய ஸுக்ருதஸ்ய ச கர்மண: । தபஸஶ்ச ஸுதப்தஸ்ய தஸ்யாந்தே ஸுக²மேத⁴தே ॥ 52॥

ஸ்வாஸ்தீர்ணானி ஶயனானி ப்ரபன்னா ந வை பி⁴ன்னா ஜாது நித்³ராம் லப⁴ந்தே । ந ஸ்த்ரீஷு ராஜன்ரதிமாப்னுவந்தி ந மாக³தை⁴: ஸ்தூயமானா ந ஸூதை: ॥ 53॥

ந வை பி⁴ன்னா ஜாது சரந்தி த⁴ர்மம் ந வை ஸுக²ம் ப்ராப்னுவந்தீஹ பி⁴ன்னா: । ந வை பி⁴ன்னா கௌ³ரவம் மானயந்தி ந வை பி⁴ன்னா: ப்ரஶமம் ரோசயந்தி ॥ 54॥

ந வை தேஷாம் ஸ்வத³தே பத்²யமுக்தம் யோக³க்ஷேமம் கல்பதே நோத தேஷாம் । பி⁴ன்னானாம் வை மனுஜேந்த்³ர பராயணம் ந வித்³யதே கிம் சித³ன்யத்³வினாஶாத் ॥ 55॥

ஸம்பா⁴வ்யம் கோ³ஷு ஸம்பன்னம் ஸம்பா⁴வ்யம் ப்³ராஹ்மணே தப: । ஸம்பா⁴வ்யம் ஸ்த்ரீஷு சாபல்யம் ஸம்பா⁴வ்யம் ஜ்ஞாதிதோ ப⁴யம் ॥ 56॥

தந்தவோப்யாயதா நித்யம் தந்தவோ ப³ஹுலா: ஸமா: । ப³ஹூன்ப³ஹுத்வாதா³யாஸான்ஸஹந்தீத்யுபமா ஸதாம் ॥ 57॥

தூ⁴மாயந்தே வ்யபேதானி ஜ்வலந்தி ஸஹிதானி ச । த்⁴ருதராஷ்ட்ரோல்முகானீவ ஜ்ஞாதயோ ப⁴ரதர்ஷப⁴ ॥ 58॥

ப்³ராஹ்மணேஷு ச யே ஶூரா: ஸ்த்ரீஷு ஜ்ஞாதிஷு கோ³ஷு ச । வ்ருந்தாதி³வ ப²லம் பக்வம் த்⁴ருதராஷ்ட்ர பதந்தி தே ॥ 59॥

மஹானப்யேகஜோ வ்ருக்ஷோ ப³லவான்ஸுப்ரதிஷ்டி²த: । ப்ரஸஹ்ய ஏவ வாதேன ஶாகா² ஸ்கந்த⁴ம் விமர்தி³தும் ॥ 6௦॥

அத² யே ஸஹிதா வ்ருக்ஷா: ஸங்க⁴ஶ: ஸுப்ரதிஷ்டி²தா: । தே ஹி ஶீக்⁴ரதமான்வாதான்ஸஹந்தேன்யோன்யஸம்ஶ்ரயாத் ॥ 61॥

ஏவம் மனுஷ்யமப்யேகம் கு³ணைரபி ஸமன்விதம் । ஶக்யம் த்³விஷந்தோ மன்யந்தே வாயுர்த்³ருமமிவௌகஜம் ॥ 62॥

அன்யோன்யஸமுபஷ்டம்பா⁴த³ன்யோன்யாபாஶ்ரயேண ச । ஜ்ஞாதய: ஸம்ப்ரவர்த⁴ந்தே ஸரஸீவோத்பலான்யுத ॥ 63॥

அவத்⁴யா ப்³ராஹ்மணா கா³வோ ஸ்த்ரியோ பா³லாஶ்ச ஜ்ஞாதய: । யேஷாம் சான்னானி பு⁴ஞ்ஜீத யே ச ஸ்யு: ஶரணாக³தா: ॥ 64॥

ந மனுஷ்யே கு³ண: கஶ்சித³ன்யோ த⁴னவதாம் அபி । அனாதுரத்வாத்³ப⁴த்³ரம் தே ம்ருதகல்பா ஹி ரோகி³ண: ॥ 65॥

அவ்யாதி⁴ஜம் கடுகம் ஶீர்ஷ ரோக³ம் பாபானுப³ந்த⁴ம் பருஷம் தீக்ஷ்ணமுக்³ரம் । ஸதாம் பேயம் யன்ன பிப³ந்த்யஸந்தோ மன்யும் மஹாராஜ பிப³ ப்ரஶாம்ய ॥ 66॥

ரோகா³ர்தி³தா ந ப²லான்யாத்³ரியந்தே ந வை லப⁴ந்தே விஷயேஷு தத்த்வம் । து³:கோ²பேதா ரோகி³ணோ நித்யமேவ ந பு³த்⁴யந்தே த⁴னபோ⁴கா³ன்ன ஸௌக்²யம் ॥ 67॥

புரா ஹ்யுக்தோ நாகரோஸ்த்வம் வசோ மே த்³யூதே ஜிதாம் த்³ரௌபதீ³ம் ப்ரேக்ஷ்ய ராஜன் । து³ர்யோத⁴னம் வாரயேத்யக்ஷவத்யாம் கிதவத்வம் பண்டி³தா வர்ஜயந்தி ॥ 68॥

ந தத்³ப³லம் யன்ம்ருது³னா விருத்⁴யதே மிஶ்ரோ த⁴ர்மஸ்தரஸா ஸேவிதவ்ய: । ப்ரத்⁴வம்ஸினீ க்ரூரஸமாஹிதா ஶ்ரீர் ம்ருது³ப்ரௌடா⁴ க³ச்ச²தி புத்ரபௌத்ரான் ॥ 69॥

தா⁴ர்தராஷ்ட்ரா: பாண்ட³வான்பாலயந்து பாண்டோ³: ஸுதாஸ்தவ புத்ராம்ஶ்ச பாந்து । ஏகாரிமித்ரா: குரவோ ஹ்யேகமந்த்ரா ஜீவந்து ராஜன்ஸுகி²ன: ஸம்ருத்³தா⁴: ॥ 7௦॥

மேடீ⁴பூ⁴த: கௌரவாணாம் த்வமத்³ய த்வய்யாதீ⁴னம் குரு குலமாஜமீட⁴ । பார்தா²ன்பா³லான்வனவாஸ ப்ரதப்தான் கோ³பாயஸ்வ ஸ்வம் யஶஸ்தாத ரக்ஷன் ॥ 71॥

ஸந்த⁴த்ஸ்வ த்வம் கௌரவான்பாண்டு³புத்ரைர் மா தேந்தரம் ரிபவ: ப்ரார்த²யந்து । ஸத்யே ஸ்தி²தாஸ்தே நரதே³வ ஸர்வே து³ர்யோத⁴னம் ஸ்தா²பய த்வம் நரேந்த்³ர ॥ 72॥

॥ இதி ஶ்ரீமஹாபா⁴ரதே உத்³யோக³பர்வணி ப்ரஜாக³ரபர்வணி விது³ரஹிதவாக்யே ஷட்த்ரிம்ஶோத்⁴யாய: ॥ 36॥

विदुर नीति - उद्योग पर्वम्, अध्यायः 36 के बारे में

This is chapter 36 of the Udyoga Parva of the Mahabharata, part of Vidura Niti. Vidura tells Dhritarashtra an ancient story: the Sadhya gods once met the great sage Atreya (Dattatreya) wandering in the form of a swan, and asked him for teaching. The swan-sage teaches them self-control, patience, truthfulness and forgiveness: one should not return harsh words for harsh words, for the patient man's restrained anger burns the one who insults him; one should keep the company of the good, speak gently and do no harm. Vidura then goes on to the marks of a noble family and the value of good friends.

स्रोत: Mahabharata, Udyoga Parva, Prajagara Parva, chapter 36

कब पढ़ें: In reading and study of the Mahabharata, and in talks on ethics and good conduct.

क्या आप जानते हैं?

  • The swan (hamsa) is a classic symbol of the wise soul that separates truth from falsehood, as a swan is said to separate milk from water.
  • Vidura Niti, chapters 33 to 40 of the Udyoga Parva, is Vidura's night-long counsel to the troubled King Dhritarashtra.

अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न

Whom did the Sadhya gods meet?

The sage Atreya in the form of a swan.

What does the swan-sage teach?

Self-control, patience, truth and forgiveness.

Where is this chapter from?

Mahabharata, Udyoga Parva, chapter 36.

उपासना और अध्ययन के लिए प्रस्तुत, भविष्यवाणी के रूप में नहीं। गैर-व्यावसायिक।