ಚರ್ಚಾ ಸ್ತವಃ
Devi · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
ಪಂಚಸ್ತವಿ – 2 ಚರ್ಚಾಸ್ತವಃ >>
ಸೌಂದರ್ಯವಿಭ್ರಮಭುವೋ ಭುವನಾಧಿಪತ್ಯ- -ಸಂಕಲ್ಪಕಲ್ಪತರವಸ್ತ್ರಿಪುರೇ ಜಯಂತಿ । ಏತೇ ಕವಿತ್ವಕುಮದಪ್ರಕರಾವಬೋಧ- -ಪೂರ್ಣೇಂದವಸ್ತ್ವಯಿ ಜಗಜ್ಜನನಿ ಪ್ರಣಾಮಾಃ ॥ 1 ॥
ದೇವಿ ಸ್ತುತಿವ್ಯತಿಕರೇ ಕೃತಬುದ್ಧಯಸ್ತೇ ವಾಚಸ್ಪತಿ ಪ್ರಭೃತಯೋಽಪಿ ಜಡೀ ಭವಂತಿ । ತಸ್ಮಾನ್ನಿಸರ್ಗಜಡಿಮಾ ಕತಮೋಽಹಮತ್ರ ಸ್ತೋತ್ರಂ ತವ ತ್ರಿಪುರತಾಪನಪತ್ನಿ ಕರ್ತುಮ್ ॥ 2 ॥
ಮಾತಸ್ತಥಾಪಿ ಭವತೀಂ ಭವತೀವ್ರತಾಪ- -ವಿಚ್ಛಿತ್ತಯೇ ಸ್ತುತಿಮಹಾರ್ಣವ ಕರ್ಣಧಾರಃ । ಸ್ತೋತುಂ ಭವಾನಿ ಸ ಭವಚ್ಚರಣಾರವಿಂದ- -ಭಕ್ತಿಗ್ರಹಃ ಕಿಮಪಿ ಮಾಂ ಮುಖರೀ ಕರೋತಿ ॥ 3 ॥
ಸೂತೇ ಜಗಂತಿ ಭವತೀ ಭವತೀ ಬಿಭರ್ತಿ ಜಾಗರ್ತಿ ತತ್ಕ್ಷಯಕೃತೇ ಭವತೀ ಭವಾನಿ । ಮೋಹಂ ಭಿನತ್ತಿ ಭವತೀ ಭವತೀ ರುಣದ್ಧಿ ಲೀಲಾಯಿತಂ ಜಯತಿ ಚಿತ್ರಮಿದಂ ಭವತ್ಯಾಃ ॥ 4 ॥
ಯಸ್ಮಿನ್ಮನಾಗಪಿ ನವಾಂಬುಜಪತ್ರಗೌರೀಂ ಗೌರೀಂ ಪ್ರಸಾದಮಧುರಾಂ ದೃಶಮಾದಧಾಸಿ । ತಸ್ಮಿನ್ನಿರಂತರಮನಂಗಶರಾವಕೀರ್ಣ- -ಸೀಮಂತಿನೀನಯನಸಂತತಯಃ ಪತಂತಿ ॥ 5 ॥
ಪೃಥ್ವೀಭುಜೋಽಪ್ಯುದಯನಪ್ರಭವಸ್ಯ ತಸ್ಯ ವಿದ್ಯಾಧರ ಪ್ರಣತಿ ಚುಂಬಿತ ಪಾದಪೀಠಃ । ತಚ್ಚಕ್ರವರ್ತಿಪದವೀಪ್ರಣಯಃ ಸ ಏಷಃ ತ್ವತ್ಪಾದಪಂಕಜರಜಃ ಕಣಜಃ ಪ್ರಸಾದಃ ॥ 6 ॥
ತ್ವತ್ಪಾದಪಂಕಜರಜ ಪ್ರಣಿಪಾತಪೂರ್ವೈಃ ಪುಣ್ಯೈರನಲ್ಪಮತಿಭಿಃ ಕೃತಿಭಿಃ ಕವೀಂದ್ರೈಃ । ಕ್ಷೀರಕ್ಷಪಾಕರದುಕೂಲಹಿಮಾವದಾತಾ ಕೈರಪ್ಯವಾಪಿ ಭುವನತ್ರಿತಯೇಽಪಿ ಕೀರ್ತಿಃ ॥ 7 ॥
ಕಲ್ಪದ್ರುಮಪ್ರಸವಕಲ್ಪಿತಚಿತ್ರಪೂಜಾಂ ಉದ್ದೀಪಿತ ಪ್ರಿಯತಮಾಮದರಕ್ತಗೀತಿಮ್ । ನಿತ್ಯಂ ಭವಾನಿ ಭವತೀಮುಪವೀಣಯಂತಿ ವಿದ್ಯಾಧರಾಃ ಕನಕಶೈಲಗುಹಾಗೃಹೇಷು ॥ 8 ॥
ಲಕ್ಷ್ಮೀವಶೀಕರಣಕರ್ಮಣಿ ಕಾಮಿನೀನಾಂ ಆಕರ್ಷಣವ್ಯತಿಕರೇಷು ಚ ಸಿದ್ಧಮಂತ್ರಃ । ನೀರಂಧ್ರಮೋಹತಿಮಿರಚ್ಛಿದುರಪ್ರದೀಪೋ ದೇವಿ ತ್ವದಂಘ್ರಿಜನಿತೋ ಜಯತಿ ಪ್ರಸಾದಃ ॥ 9 ॥
ದೇವಿ ತ್ವದಂಘ್ರಿನಖರತ್ನಭುವೋ ಮಯೂಖಾಃ ಪ್ರತ್ಯಗ್ರಮೌಕ್ತಿಕರುಚೋ ಮುದಮುದ್ವಹಂತಿ । ಸೇವಾನತಿವ್ಯತಿಕರೇ ಸುರಸುಂದರೀಣಾಂ ಸೀಮಂತಸೀಮ್ನಿ ಕುಸುಮಸ್ತಬಕಾಯಿತಂ ಯೈಃ ॥ 10 ॥
ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಸ್ಫುರತ್ತುಹಿನದೀಧಿತಿದೀಪ್ತಿದೀಪ್ತಂ ಮಧ್ಯೇ ಲಲಾಟಮಮರಾಯುಧರಶ್ಮಿಚಿತ್ರಮ್ । ಹೃಚ್ಚಕ್ರಚುಂಬಿ ಹುತಭುಕ್ಕಣಿಕಾನುಕಾರಿ ಜ್ಯೋತಿರ್ಯದೇತದಿದಮಂಬ ತವ ಸ್ವರೂಪಮ್ ॥ 11 ॥
ರೂಪಂ ತವ ಸ್ಫುರಿತಚಂದ್ರಮರೀಚಿಗೌರಂ ಆಲೋಕತೇ ಶಿರಸಿ ವಾಗಧಿದೈವತಂ ಯಃ । ನಿಃಸೀಮಸೂಕ್ತಿರಚನಾಮೃತನಿರ್ಝರಸ್ಯ ತಸ್ಯ ಪ್ರಸಾದಮಧುರಾಃ ಪ್ರಸರಂತಿ ವಾಚಃ ॥ 12 ॥
ಸಿಂದೂರಪಾಂಸುಪಟಲಚ್ಛುರಿತಾಮಿವ ದ್ಯಾಂ ತ್ವತ್ತೇಜಸಾ ಜತುರಸಸ್ನಪಿತಾಮಿವೋರ್ವೀಮ್ । ಯಃ ಪಶ್ಯತಿ ಕ್ಷಣಮಪಿ ತ್ರಿಪುರೇ ವಿಹಾಯ ವ್ರೀಡಾಂ ಮೃಡಾನಿ ಸುದೃಶಸ್ತಮನುದ್ರವಂತಿ ॥ 13 ॥
ಮಾತರ್ಮುಹೂರ್ತಮಪಿ ಯಃ ಸ್ಮರತಿ ಸ್ವರೂಪಂ ಲಾಕ್ಷಾರಸಪ್ರಸರತಂತುನಿಭಂ ಭವತ್ಯಾಃ । ಧ್ಯಾಯಂತ್ಯನನ್ಯಮನಸಸ್ತಮನಂಗತಪ್ತಾಃ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನಸೀಮ್ನಿ ಸುಭಗತ್ವಗುಣಂ ತರುಣ್ಯಃ ॥ 14 ॥
ಯೋಽಯಂ ಚಕಾಸ್ತಿ ಗಗನಾರ್ಣವರತ್ನಮಿಂದುಃ ಯೋಽಯಂ ಸುರಾಸುರಗುರುಃ ಪುರುಷಃ ಪುರಾಣಃ । ಯದ್ವಾಮಮರ್ಧಮಿದಮಂಧಕಸೂದನಸ್ಯ ದೇವಿ ತ್ವಮೇವ ತದಿತಿ ಪ್ರತಿಪಾದಯಂತಿ ॥ 15 ॥
ಇಚ್ಛಾನುರೂಪಮನುರೂಪಗುಣಪ್ರಕರ್ಷ ಸಂಕರ್ಷಿಣಿ ತ್ವಮಭಿಮೃಶ್ಯ ಯದಾ ಬಿಭರ್ಷಿ । ಜಾಯೇತ ಸ ತ್ರಿಭುವನೈಕ ಗುರುಸ್ತದಾನೀಂ ದೇವಃ ಶಿವೋಽಪಿ ಭುವನತ್ರಯಸೂತ್ರಧಾರಃ ॥ 16 ॥
ಧ್ಯಾತಾಸಿ ಹೈಮವತಿ ಯೇನ ಹಿಮಾಂಶುರಶ್ಮಿ- -ಮಾಲಾಮಲದ್ಯುತಿರಕಲ್ಮಷಮಾನಸೇನ । ತಸ್ಯಾವಿಲಂಬಮನವದ್ಯಮನಂತಕಲ್ಪಂ ಅಲ್ಪೈರ್ದಿನೈಃ ಸೃಜಸಿ ಸುಂದರಿ ವಾಗ್ವಿಲಾಸಮ್ ॥ 17 ॥
ಆಧಾರಮಾರುತನಿರೋಧವಶೇನ ಯೇಷಾಂ ಸಿಂದೂರರಂಜಿತಸರೋಜಗುಣಾನುಕಾರಿ । ದೀಪ್ತಂ ಹೃದಿ ಸ್ಫುರತಿ ದೇವಿ ವಪುಸ್ತ್ವದೀಯಂ ಧ್ಯಾಯಂತಿ ತಾನಿಹ ಸಮೀಹಿತಸಿದ್ಧಿಸಾರ್ಥಾಃ ॥ 18 ॥
ಯೇ ಚಿಂತಯಂತ್ಯರುಣಮಂಡಲಮಧ್ಯವರ್ತಿ ರೂಪಂ ತವಾಂಬ ನವಯಾವಕಪಂಕಪಿಂಗಮ್ । ತೇಷಾಂ ಸದೈವ ಕುಸುಮಾಯುಧಬಾಣಭಿನ್ನ- -ವಕ್ಷಃಸ್ಥಲಾ ಮೃಗದೃಶೋ ವಶಗಾ ಭವಂತಿ ॥ 19 ॥
ತ್ವಾಮೈಂದವೀಮಿವ ಕಲಾಮನುಫಾಲದೇಶಂ ಉದ್ಭಾಸಿತಾಂಬರತಲಾಮವಲೋಕಯಂತಃ । ಸದ್ಯೋ ಭವಾನಿ ಸುಧಿಯಃ ಕವಯೋ ಭವಂತಿ ತ್ವಂ ಭಾವನಾಹಿತಧಿಯಾಂ ಕುಲಕಾಮಧೇನುಃ ॥ 20 ॥
ಶರ್ವಾಣಿ ಸರ್ವಜನವಂದಿತಪಾದಪದ್ಮೇ ಪದ್ಮಚ್ಛದದ್ಯುತಿವಿಡಂಬಿತನೇತ್ರಲಕ್ಷ್ಮಿ । ನಿಷ್ಪಾಪಮೂರ್ತಿಜನಮಾನಸರಾಜಹಂಸಿ ಹಂಸಿ ತ್ವಮಾಪದಮನೇಕವಿಧಾಂ ಜನಸ್ಯ ॥ 21 ॥
ಉತ್ತಪ್ತಹೇಮರುಚಿರೇ ತ್ರಿಪುರೇ ಪುನೀಹಿ ಚೇತಶ್ಚಿರಂತನಮಘೌಘವನಂ ಲುನೀಹಿ । ಕಾರಾಗೃಹೇ ನಿಗಲಬಂಧನಯಂತ್ರಿತಸ್ಯ ತ್ವತ್ಸಂಸ್ಮೃತೌ ಝಟಿತಿ ಮೇ ನಿಗಲಾಸ್ತ್ರುಟಂತಿ ॥ 22 ॥
ತ್ವಾಂ ವ್ಯಾಪಿನೀತಿ ಸುಮನಾ ಇತಿ ಕುಂಡಲೀತಿ ತ್ವಾಂ ಕಾಮಿನೀತಿ ಕಮಲೇತಿ ಕಲಾವತೀತಿ । ತ್ವಾಂ ಮಾಲಿನೀತಿ ಲಲಿತೇತ್ಯಪರಾಜಿತೇತಿ ದೇವಿ ಸ್ತುವಂತಿ ವಿಜಯೇತಿ ಜಯೇತ್ಯುಮೇತಿ ॥ 23 ॥
ಉದ್ದಾಮಕಾಮಪರಮಾರ್ಥಸರೋಜಖಂಡ- ಚಂಡದ್ಯುತಿದ್ಯುತಿಮಪಾಸಿತಷಡ್ವಿಕಾರಾಮ್ । ಮೋಹದ್ವಿಪೇಂದ್ರಕದನೋದ್ಯತಬೋಧಸಿಂಹ- -ಲೀಲಾಗುಹಾಂ ಭಗವತೀಂ ತ್ರಿಪುರಾಂ ನಮಾಮಿ ॥ 24 ॥
ಗಣೇಶವಟುಕಸ್ತುತಾ ರತಿಸಹಾಯಕಾಮಾನ್ವಿತಾ ಸ್ಮರಾರಿವರವಿಷ್ಟರಾ ಕುಸುಮಬಾಣಬಾಣೈರ್ಯುತಾ । ಅನಂಗಕುಸುಮಾದಿಭಿಃ ಪರಿವೃತಾ ಚ ಸಿದ್ಧೈಸ್ತ್ರಿಭಿಃ ಕದಂಬವನಮಧ್ಯಗಾ ತ್ರಿಪುರಸುಂದರೀ ಪಾತು ನಃ ॥ 25 ॥
ರುದ್ರಾಣಿ ವಿದ್ರುಮಮಯೀಂ ಪ್ರತಿಮಾಮಿವ ತ್ವಾಂ ಯೇ ಚಿಂತಯಂತ್ಯರುಣಕಾಂತಿಮನನ್ಯರೂಪಾಮ್ । ತಾನೇತ್ಯ ಪಕ್ಷ್ಮಲದೃಶಃ ಪ್ರಸಭಂ ಭಜಂತೇ ಕಂಠಾವಸಕ್ತಮೃದುಬಾಹುಲತಾಸ್ತರುಣ್ಯಃ ॥ 26 ॥
ತ್ವದ್ರೂಪೈಕನಿರೂಪಣಪ್ರಣಯಿತಾಬಂಧೋ ದೃಶೋಸ್ತ್ವದ್ಗುಣ- -ಗ್ರಾಮಾಕರ್ಣನರಾಗಿತಾ ಶ್ರವಣಯೋಸ್ತ್ವತ್ಸಂಸ್ಮೃತಿಶ್ಚೇತಸಿ । ತ್ವತ್ಪಾದಾರ್ಚನಚಾತುರೀ ಕರಯುಗೇ ತ್ವತ್ಕೀರ್ತಿತಂ ವಾಚಿ ಮೇ ಕುತ್ರಾಪಿ ತ್ವದುಪಾಸನವ್ಯಸನಿತಾ ಮೇ ದೇವಿ ಮಾ ಶಾಮ್ಯತು ॥ 27 ॥
ತ್ವದ್ರೂಪಮುಲ್ಲಸಿತದಾಡಿಮಪುಷ್ಪರಕ್ತಂ ಉದ್ಭಾವಯೇನ್ಮದನದೈವತಮಕ್ಷರಂ ಯಃ । ತಂ ರೂಪಹೀನಮಪಿ ಮನ್ಮಥನಿರ್ವಿಶೇಷಂ ಆಲೋಕಯಂತ್ಯುರುನಿತಂಬತಟಾಸ್ತರುಣ್ಯಃ ॥ 28 ॥
ಬ್ರಹ್ಮೇಂದ್ರರುದ್ರಹರಿಚಂದ್ರಸಹಸ್ರರಶ್ಮಿ- -ಸ್ಕಂದದ್ವಿಪಾನನಹುತಾಶನವಂದಿತಾಯೈ । ವಾಗೀಶ್ವರಿ ತ್ರಿಭುವನೇಶ್ವರಿ ವಿಶ್ವಮಾತಃ ಅಂತರ್ಬಹಿಶ್ಚ ಕೃತಸಂಸ್ಥಿತಯೇ ನಮಸ್ತೇ ॥ 29 ॥
ಕಸ್ತೋತ್ರಮೇತದನುವಾಸರಮೀಶ್ವರಾಯಾಃ ಶ್ರೇಯಸ್ಕರಂ ಪಠತಿ ವಾ ಯದಿ ವಾ ಶೃಣೋತಿ । ತಸ್ಯೇಪ್ಸಿತಂ ಫಲತಿ ರಾಜಭಿರೀಡ್ಯತೇಽಸೌ ಜಾಯೇತ ಸ ಪ್ರಿಯತಮೋ ಮದಿರೇಕ್ಷಣಾನಾಮ್ ॥ 30 ॥
ಇತಿ ಶ್ರೀಕಾಳಿದಾಸ ವಿರಚಿತ ಪಂಚಸ್ತವ್ಯಾಂ ದ್ವಿತೀಯಃ ಚರ್ಚಾಸ್ತವಃ ।
ಚರ್ಚಾ ಸ್ತವಃ ಬಗ್ಗೆ
ಚರ್ಚಾಸ್ತವ ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಹೇಳುವಂತೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಕಾಳಿದಾಸರಿಗೆ ಆರೋಪಿತ ತ್ರಿಪುರಾದೇವಿಯ ಪಂಚಸ್ತವಿಯ ಐದು ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯದು. ಆರಂಭ: "ಸೌಂದರ್ಯ ವಿಭ್ರಮಗಳ ಜನ್ಮಭೂಮಿ, ಭುವನಾಧಿಪತ್ಯ ಸಂಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳಾದ ತ್ರಿಪುರೆಯ ಕಟಾಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಜಯ"; ಅವು ಕವಿತ್ವ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಬೋಧೆಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಶ್ಲೋಕಗಳು ದೇವಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಹಿಂದಿನ ಶಕ್ತಿ, ವಾಕ್ಕು ಜ್ಞಾನದಾತೆ, ದೇವತೆಗಳ ಆರಾಧ್ಯೆ ಎಂದು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತವೆ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಂತೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಕಾಳಿದಾಸರಿಗೆ ಆರೋಪಿತ
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ ಮತ್ತು ದೇವೀಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ, ಶುಕ್ರವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಪಂಚಸ್ತವಿ ಐದು ಸ್ತೋತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹ: ಲಘುಸ್ತವ, ಚರ್ಚಾಸ್ತವ, ಘಟಸ್ತವ, ಅಂಬಾಸ್ತವ, ಸಕಲಜನನೀಸ್ತವ.
- ಪಂಚಸ್ತವಿ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಶಾಕ್ತ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಿಯ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಪಂಚಸ್ತವಿಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಾಸ್ತವದ ಸ್ಥಾನವೇನು?
ಐದು ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯದು.
ಇದು ಯಾರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ?
ತ್ರಿಪುರಾದೇವಿಯನ್ನು.
ಇದು ಯಾರಿಗೆ ಆರೋಪಿತ?
ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಹೇಳುವಂತೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಕಾಳಿದಾಸರಿಗೆ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು