ಮುಂಡಕ ಉಪನಿಷದ್ - ತೃತೀಯ ಮುಂಡಕ, ದ್ವಿತೀಯ ಕಾಂಡಃ
Vedic · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
॥ तृतीयमुंडके द्वितीयः खंडः ॥
स वेदैतत् परमं ब्रह्म धाम यत्र विश्वं निहितं भाति शुभ्रम् । उपासते पुरुषं-येँ ह्यकामास्ते शुक्रमेतदतिवर्तंति धीराः ॥ 1॥
कामान् यः कामयते मन्यमानः स कामभिर्जायते तत्र तत्र । पर्याप्तकामस्य कृतात्मनस्तु इहैव सर्वे प्रविलीयंति कामाः ॥ 2॥
नायमात्मा प्रवचनेन लभ्यो न मेधया न बहुना श्रुतेन । यमेवैष वृणुते तेन लभ्य- स्तस्यैष आत्मा विवृणुते तनूं स्वाम् ॥ 3॥
नायमात्मा बलहीनेन लभ्यो न च प्रमादात् तपसो वाप्यलिंगात् । एतैरुपायैर्यतते यस्तु विद्वां- स्तस्यैष आत्मा विशते ब्रह्मधाम ॥ 4॥
संप्राप्यैनमृषयो ज्ञानतृप्ताः कृतात्मानो वीतरागाः प्रशांताः ते सर्वगं सर्वतः प्राप्य धीरा युक्तात्मानः सर्वमेवाविशंति ॥ 5॥
वेदांतविज्ञानसुनिश्चितार्थाः संन्यासयोगाद् यतयः शुद्धसत्त्वाः । ते ब्रह्मलोकेषु परांतकाले परामृताः परिमुच्यंति सर्वे ॥ 6॥
गताः कलाः पंचदश प्रतिष्ठा देवाश्च सर्वे प्रतिदेवतासु । कर्माणि विज्ञानमयश्च आत्मा परेऽव्यये सर्वे एकीभवंति ॥ 7॥
यथा नद्यः स्यंदमानाः समुद्रेऽ स्तं गच्छंति नामरूपे विहाय । तथा विद्वान् नामरूपाद्विमुक्तः परात्परं पुरुषमुपैति दिव्यम् ॥ 8॥
स यो ह वै तत् परमं ब्रह्म वेद ब्रह्मैव भवति नास्याब्रह्मवित्कुले भवति । तरति शोकं तरति पाप्मानं गुहाग्रंथिभ्यो विमुक्तोऽमृतो भवति ॥ 9॥
तदेतदृचाऽभ्युक्तम् । क्रियावंतः श्रोत्रिया ब्रह्मनिष्ठाः स्वयं जुह्वत एकर्षिं श्रद्धयंतः । तेषामेवैतां ब्रह्मविद्यां-वँदेत शिरोव्रतं-विँधिवद् यैस्तु चीर्णम् ॥ 10॥
तदेतत् सत्यमृषिरंगिराः पुरोवाच नैतदचीर्णव्रतोऽधीते । नमः परमृषिभ्यो नमः परमृषिभ्यः ॥ 11॥
॥ इति मुंडकोपनिषदि तृतीयमुंडके द्वितीयः खंडः ॥
॥ इत्यथर्ववेदीय मुंडकोपनिषत्समाप्ता ॥
ॐ भ॒द्रं कर्णे॑भिः शृणु॒याम॑ देवाः । भ॒द्रं प॑श्येमा॒क्षभि॒-र्यज॑त्राः । स्थि॒रैरंगै᳚स्तुष्टु॒वाग्ं स॑स्त॒नूभिः॑ । व्यशे॑म दे॒वहि॑तं॒-यँदायुः॑ । स्व॒स्ति न॒ इंद्रो॑ वृ॒द्धश्र॑वाः । स्व॒स्ति नः॑ पू॒षा वि॒श्ववे॑दाः । स्व॒स्ति न॒स्तार्क्ष्यो॒ अरि॑ष्टनेमिः । स्व॒स्ति नो॒ बृह॒स्पति॑-र्दधातु ॥ ॐ शांतिः॒ शांतिः॒ शांतिः॑ ॥
॥ ॐ शांतिः शांतिः शांतिः ॥
ಮುಂಡಕ ಉಪನಿಷದ್ - ತೃತೀಯ ಮುಂಡಕ, ದ್ವಿತೀಯ ಕಾಂಡಃ ಬಗ್ಗೆ
ಇದು ಮುಂಡಕೋಪನಿಷತ್ತಿನ ಕೊನೆಯ ಭಾಗ (ಮೂರನೇ ಮುಂಡಕ, ಎರಡನೇ ಖಂಡ). ನಿಷ್ಕಾಮವಾಗಿ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಮೀರುತ್ತಾರೆ; ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಮತ್ತೆ ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಕಾಮನೆಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡವನಿಗೆ ಅವೆಲ್ಲ ಲಯವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. "ಈ ಆತ್ಮ ಪ್ರವಚನದಿಂದಲ್ಲ, ಮೇಧೆಯಿಂದಲ್ಲ, ಬಹುಶ್ರುತದಿಂದಲ್ಲ ದೊರಕುತ್ತದೆ; ಯಾರನ್ನು ಅದು ಆರಿಸುತ್ತದೋ ಅವನಿಗೆ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪ ತೋರುತ್ತದೆ"; ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವ ನದಿಗಳು ನಾಮರೂಪ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಜ್ಞಾನಿ ನಾಮರೂಪಮುಕ್ತನಾಗಿ ದಿವ್ಯಪುರುಷನನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ; ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲವನು ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಆಗುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ.
ಮೂಲ: ಅಥರ್ವವೇದ, ಮುಂಡಕೋಪನಿಷತ್ ೩.೨
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಉಪನಿಷದಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ವೇದಪಠಣದಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ೯ನೇ ಮಂತ್ರ "ಬ್ರಹ್ಮ ವೇದ ಬ್ರಹ್ಮೈವ ಭವತಿ", "ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಆಗುತ್ತಾನೆ", ವೇದಾಂತದ ಮಹಾವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.
- ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಗುವ ನದಿಗಳ ಚಿತ್ರ ಮುಕ್ತಿಯ ಅತಿ ಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಈ ಭಾಗದಂತೆ ಆತ್ಮ ಹೇಗೆ ದೊರಕುತ್ತದೆ?
ಪ್ರವಚನದಿಂದಲ್ಲ; ಯಾರನ್ನು ಆರಿಸುತ್ತದೋ ಅವನಿಗೆ ತೋರುತ್ತದೆ.
ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಯಾವ ಚಿತ್ರ ತೋರುತ್ತದೆ?
ನಾಮರೂಪ ಕಳೆದು ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವ ನದಿಗಳು.
ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ ಏನಾಗುತ್ತಾನೆ?
ಬ್ರಹ್ಮನೇ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.