ആനംദ ലഹരി
Shiva · പരമ്പരാഗത ഭക്തിഗ്രന്ഥം
ಭವಾನಿ ಸ್ತೋತುಂ ತ್ವಾಂ ಪ್ರಭವತಿ ಚತುರ್ಭಿರ್ನ ವದನೈಃ ಪ್ರಜಾನಾಮೀಶಾನಸ್ತ್ರಿಪುರಮಥನಃ ಪಂಚಭಿರಪಿ । ನ ಷಡ್ಭಿಃ ಸೇನಾನೀರ್ದಶಶತಮುಖೈರಪ್ಯಹಿಪತಿಃ ತದಾನ್ಯೇಷಾಂ ಕೇಷಾಂ ಕಥಯ ಕಥಮಸ್ಮಿನ್ನವಸರಃ ॥ 1॥
ಘೃತಕ್ಷೀರದ್ರಾಕ್ಷಾಮಧುಮಧುರಿಮಾ ಕೈರಪಿ ಪದೈಃ ವಿಶಿಷ್ಯಾನಾಖ್ಯೇಯೋ ಭವತಿ ರಸನಾಮಾತ್ರ ವಿಷಯಃ । ತಥಾ ತೇ ಸೌಂದರ್ಯಂ ಪರಮಶಿವದೃಙ್ಮಾತ್ರವಿಷಯಃ ಕಥಂಕಾರಂ ಬ್ರೂಮಃ ಸಕಲನಿಗಮಾಗೋಚರಗುಣೇ ॥ 2॥
ಮುಖೇ ತೇ ತಾಂಬೂಲಂ ನಯನಯುಗಳೇ ಕಜ್ಜಲಕಲಾ ಲಲಾಟೇ ಕಾಶ್ಮೀರಂ ವಿಲಸತಿ ಗಳೇ ಮೌಕ್ತಿಕಲತಾ । ಸ್ಫುರತ್ಕಾಂಚೀ ಶಾಟೀ ಪೃಥುಕಟಿತಟೇ ಹಾಟಕಮಯೀ ಭಜಾಮಿ ತ್ವಾಂ ಗೌರೀಂ ನಗಪತಿಕಿಶೋರೀಮವಿರತಮ್ ॥ 3॥
ವಿರಾಜನ್ಮಂದಾರದ್ರುಮಕುಸುಮಹಾರಸ್ತನತಟೀ ನದದ್ವೀಣಾನಾದಶ್ರವಣವಿಲಸತ್ಕುಂಡಲಗುಣಾ ನತಾಂಗೀ ಮಾತಂಗೀ ರುಚಿರಗತಿಭಂಗೀ ಭಗವತೀ ಸತೀ ಶಂಭೋರಂಭೋರುಹಚಟುಲಚಕ್ಷುರ್ವಿಜಯತೇ ॥ 4॥
ನವೀನಾರ್ಕಭ್ರಾಜನ್ಮಣಿಕನಕಭೂಷಣಪರಿಕರೈಃ ವೃತಾಂಗೀ ಸಾರಂಗೀರುಚಿರನಯನಾಂಗೀಕೃತಶಿವಾ । ತಡಿತ್ಪೀತಾ ಪೀತಾಂಬರಲಲಿತಮಂಜೀರಸುಭಗಾ ಮಮಾಪರ್ಣಾ ಪೂರ್ಣಾ ನಿರವಧಿಸುಖೈರಸ್ತು ಸುಮುಖೀ ॥ 5॥
ಹಿಮಾದ್ರೇಃ ಸಂಭೂತಾ ಸುಲಲಿತಕರೈಃ ಪಲ್ಲವಯುತಾ ಸುಪುಷ್ಪಾ ಮುಕ್ತಾಭಿರ್ಭ್ರಮರಕಲಿತಾ ಚಾಲಕಭರೈಃ । ಕೃತಸ್ಥಾಣುಸ್ಥಾನಾ ಕುಚಫಲನತಾ ಸೂಕ್ತಿಸರಸಾ ರುಜಾಂ ಹಂತ್ರೀ ಗಂತ್ರೀ ವಿಲಸತಿ ಚಿದಾನಂದಲತಿಕಾ ॥ 6॥
ಸಪರ್ಣಾಮಾಕೀರ್ಣಾಂ ಕತಿಪಯಗುಣೈಃ ಸಾದರಮಿಹ ಶ್ರಯಂತ್ಯನ್ಯೇ ವಲ್ಲೀಂ ಮಮ ತು ಮತಿರೇವಂ ವಿಲಸತಿ । ಅಪರ್ಣೈಕಾ ಸೇವ್ಯಾ ಜಗತಿ ಸಕಲೈರ್ಯತ್ಪರಿವೃತಃ ಪುರಾಣೋಽಪಿ ಸ್ಥಾಣುಃ ಫಲತಿ ಕಿಲ ಕೈವಲ್ಯಪದವೀಮ್ ॥ 7॥
ವಿಧಾತ್ರೀ ಧರ್ಮಾಣಾಂ ತ್ವಮಸಿ ಸಕಲಾಮ್ನಾಯಜನನೀ ತ್ವಮರ್ಥಾನಾಂ ಮೂಲಂ ಧನದನಮನೀಯಾಂಘ್ರಿಕಮಲೇ । ತ್ವಮಾದಿಃ ಕಾಮಾನಾಂ ಜನನಿ ಕೃತಕಂದರ್ಪವಿಜಯೇ ಸತಾಂ ಮುಕ್ತೇರ್ಬೀಜಂ ತ್ವಮಸಿ ಪರಮಬ್ರಹ್ಮಮಹಿಷೀ ॥ 8॥
ಪ್ರಭೂತಾ ಭಕ್ತಿಸ್ತೇ ಯದಪಿ ನ ಮಮಾಲೋಲಮನಸಃ ತ್ವಯಾ ತು ಶ್ರೀಮತ್ಯಾ ಸದಯಮವಲೋಕ್ಯೋಽಹಮಧುನಾ । ಪಯೋದಃ ಪಾನೀಯಂ ದಿಶತಿ ಮಧುರಂ ಚಾತಕಮುಖೇ ಭೃಶಂ ಶಂಕೇ ಕೈರ್ವಾ ವಿಧಿಭಿರನುನೀತಾ ಮಮ ಮತಿಃ ॥ 9॥
ಕೃಪಾಪಾಂಗಾಲೋಕಂ ವಿತರ ತರಸಾ ಸಾಧುಚರಿತೇ ನ ತೇ ಯುಕ್ತೋಪೇಕ್ಷಾ ಮಯಿ ಶರಣದೀಕ್ಷಾಮುಪಗತೇ । ನ ಚೇದಿಷ್ಟಂ ದದ್ಯಾದನುಪದಮಹೋ ಕಲ್ಪಲತಿಕಾ ವಿಶೇಷಃ ಸಾಮಾನ್ಯೈಃ ಕಥಮಿತರವಲ್ಲೀಪರಿಕರೈಃ ॥ 10॥
ಮಹಾಂತಂ ವಿಶ್ವಾಸಂ ತವ ಚರಣಪಂಕೇರುಹಯುಗೇ ನಿಧಾಯಾನ್ಯನ್ನೈವಾಶ್ರಿತಮಿಹ ಮಯಾ ದೈವತಮುಮೇ । ತಥಾಪಿ ತ್ವಚ್ಚೇತೋ ಯದಿ ಮಯಿ ನ ಜಾಯೇತ ಸದಯಂ ನಿರಾಲಂಬೋ ಲಂಬೋದರಜನನಿ ಕಂ ಯಾಮಿ ಶರಣಮ್ ॥ 11॥
ಅಯಃ ಸ್ಪರ್ಶೇ ಲಗ್ನಂ ಸಪದಿ ಲಭತೇ ಹೇಮಪದವೀಂ ಯಥಾ ರಥ್ಯಾಪಾಥಃ ಶುಚಿ ಭವತಿ ಗಂಗೌಘಮಿಲಿತಮ್ । ತಥಾ ತತ್ತತ್ಪಾಪೈರತಿಮಲಿನಮಂತರ್ಮಮ ಯದಿ ತ್ವಯಿ ಪ್ರೇಮ್ಣಾಸಕ್ತಂ ಕಥಮಿವ ನ ಜಾಯೇತ ವಿಮಲಮ್ ॥ 12॥
ತ್ವದನ್ಯಸ್ಮಾದಿಚ್ಛಾವಿಷಯಫಲಲಾಭೇ ನ ನಿಯಮಃ ತ್ವಮರ್ಥಾನಾಮಿಚ್ಛಾಧಿಕಮಪಿ ಸಮರ್ಥಾ ವಿತರಣೇ । ಇತಿ ಪ್ರಾಹುಃ ಪ್ರಾಂಚಃ ಕಮಲಭವನಾದ್ಯಾಸ್ತ್ವಯಿ ಮನಃ ತ್ವದಾಸಕ್ತಂ ನಕ್ತಂ ದಿವಮುಚಿತಮೀಶಾನಿ ಕುರು ತತ್ ॥ 13॥
ಸ್ಫುರನ್ನಾನಾರತ್ನಸ್ಫಟಿಕಮಯಭಿತ್ತಿಪ್ರತಿಫಲ ತ್ತ್ವದಾಕಾರಂ ಚಂಚಚ್ಛಶಧರಕಲಾಸೌಧಶಿಖರಮ್ । ಮುಕುಂದಬ್ರಹ್ಮೇಂದ್ರಪ್ರಭೃತಿಪರಿವಾರಂ ವಿಜಯತೇ ತವಾಗಾರಂ ರಮ್ಯಂ ತ್ರಿಭುವನಮಹಾರಾಜಗೃಹಿಣಿ ॥ 14॥
ನಿವಾಸಃ ಕೈಲಾಸೇ ವಿಧಿಶತಮಖಾದ್ಯಾಃ ಸ್ತುತಿಕರಾಃ ಕುಟುಂಬಂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಂ ಕೃತಕರಪುಟಃ ಸಿದ್ಧಿನಿಕರಃ । ಮಹೇಶಃ ಪ್ರಾಣೇಶಸ್ತದವನಿಧರಾಧೀಶತನಯೇ ನ ತೇ ಸೌಭಾಗ್ಯಸ್ಯ ಕ್ವಚಿದಪಿ ಮನಾಗಸ್ತಿ ತುಲನಾ ॥ 15॥
ವೃಷೋ ವೃದ್ಧೋ ಯಾನಂ ವಿಷಮಶನಮಾಶಾ ನಿವಸನಂ ಶ್ಮಶಾನಂ ಕ್ರೀಡಾಭೂರ್ಭುಜಗನಿವಹೋ ಭೂಷಣವಿಧಿಃ ಸಮಗ್ರಾ ಸಾಮಗ್ರೀ ಜಗತಿ ವಿದಿತೈವ ಸ್ಮರರಿಪೋಃ ಯದೇತಸ್ಯೈಶ್ವರ್ಯಂ ತವ ಜನನಿ ಸೌಭಾಗ್ಯಮಹಿಮಾ ॥ 16॥
ಅಶೇಷಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಪ್ರಲಯವಿಧಿನೈಸರ್ಗಿಕಮತಿಃ ಶ್ಮಶಾನೇಷ್ವಾಸೀನಃ ಕೃತಭಸಿತಲೇಪಃ ಪಶುಪತಿಃ । ದಧೌ ಕಂಠೇ ಹಾಲಾಹಲಮಖಿಲಭೂಗೋಲಕೃಪಯಾ ಭವತ್ಯಾಃ ಸಂಗತ್ಯಾಃ ಫಲಮಿತಿ ಚ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಕಲಯೇ ॥ 17॥
ತ್ವದೀಯಂ ಸೌಂದರ್ಯಂ ನಿರತಿಶಯಮಾಲೋಕ್ಯ ಪರಯಾ ಭಿಯೈವಾಸೀದ್ಗಂಗಾ ಜಲಮಯತನುಃ ಶೈಲತನಯೇ । ತದೇತಸ್ಯಾಸ್ತಸ್ಮಾದ್ವದನಕಮಲಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಕೃಪಯಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಮಾತನ್ವನ್ನಿಜಶಿರಸಿವಾಸೇನ ಗಿರಿಶಃ ॥ 18॥
ವಿಶಾಲಶ್ರೀಖಂಡದ್ರವಮೃಗಮದಾಕೀರ್ಣಘುಸೃಣ ಪ್ರಸೂನವ್ಯಾಮಿಶ್ರಂ ಭಗವತಿ ತವಾಭ್ಯಂಗಸಲಿಲಮ್ । ಸಮಾದಾಯ ಸ್ರಷ್ಟಾ ಚಲಿತಪದಪಾಂಸೂನ್ನಿಜಕರೈಃ ಸಮಾಧತ್ತೇ ಸೃಷ್ಟಿಂ ವಿಬುಧಪುರಪಂಕೇರುಹದೃಶಾಮ್ ॥ 19॥
ವಸಂತೇ ಸಾನಂದೇ ಕುಸುಮಿತಲತಾಭಿಃ ಪರಿವೃತೇ ಸ್ಫುರನ್ನಾನಾಪದ್ಮೇ ಸರಸಿ ಕಲಹಂಸಾಲಿಸುಭಗೇ । ಸಖೀಭಿಃ ಖೇಲಂತೀಂ ಮಲಯಪವನಾಂದೋಲಿತಜಲೇ ಸ್ಮರೇದ್ಯಸ್ತ್ವಾಂ ತಸ್ಯ ಜ್ವರಜನಿತಪೀಡಾಪಸರತಿ ॥ 20॥
॥ ಇತಿ ಶ್ರೀಮಚ್ಛಂಕರಾಚಾರ್ಯವಿರಚಿತಾ ಆನಂದಲಹರೀ ಸಂಪೂರ್ಣಾ ॥
ആനംദ ലഹരി - ഒരു പരിചയം
The Ananda Lahari, "the wave of bliss", is a hymn to Goddess Bhavani (Parvati) in the shikharini metre. It opens with a humble confession: even four-faced Brahma, five-faced Shiva, six-faced Skanda and thousand-headed Adishesha cannot praise her fully, so how can I? Like the sweetness of ghee, milk, grapes and honey, which no words can describe, her beauty can only be tasted.
രചയിതാവ്: Adi Shankaracharya, as its colophon states
എപ്പോൾ ജപിക്കാം: On Fridays, during Navaratri, and in Devi worship.
നിങ്ങൾക്കറിയാമോ?
- Its colophon names Shankaracharya as its author.
- It shares its name with the first part of the Saundarya Lahari, but is a separate, shorter hymn.
പതിവ് ചോദ്യങ്ങൾ
What does "Ananda Lahari" mean?
"The wave of bliss".
To whom is it addressed?
Goddess Bhavani, Parvati.
Who wrote it?
Adi Shankaracharya, as its colophon states.
ആരാധനയ്ക്കും പഠനത്തിനുമായി നൽകുന്നു, പ്രവചനമായല്ല. വാണിജ്യേതരം.
കൂടുതൽ ഭക്തിഗ്രന്ഥങ്ങൾ