చాణక్య నీతి - ద్వాదశోఽధ్యాయః
Chanakya Neethi · సాంప్రదాయ భక్తి గ్రంథం
saanandam sadanam sutaastu sudhiyah kaantaa priyaalaapinee ichchaapoortidhanam svayoshiti ratih svaajnaaparaah sevakaah । aatithyam shivapoojanam pratidinam mishtaannapaanam grihe saadhoh sangamupaasate cha satatam dhanyo grihasthaashramah ॥ 01 ॥
aarteshu vipreshu dayaanvitashcha yachchraddhayaa svalpamupaiti daanam । anantapaaramupaiti raajan yaddeeyate tanna labheddvijebhyah ॥ 02 ॥
daakshinyam svajane dayaa parajane shaathyam sadaa durjane preetih saadhujane smayah khalajane vidvajjane chaarjavam । shauryam shatrujane kshamaa gurujane naareejane dhoortataa ittham ye purushaa kalaasu kushalaasteshveva lokasthitih ॥ 03 ॥
hastau daanavivarjitau shrutiputau saarasvatadrohinau netre saadhuvilokanena rahite paadau na teertham gatau । anyaayaarjitavittapoornamudaram garvena tungam shiro re re jambuka muncha muncha sahasaa neecham sunindyam vapuh ॥ 04 ॥
yeshaam shreemadyashodaasutapadakamale naasti bhaktirnaraanaam yeshaamaabheerakanyaapriyagunakathane naanuraktaa rasajnaa । yeshaam shreekrishnaleelaalalitarasakathaasaadarau naiva karnau dhik taan dhik taan dhigetaan kathayati satatam keertanastho mridangah ॥ 05 ॥
patram naiva yadaa kareelavitape dosho vasantasya kim nolooko'pyavalokate yadi divaa sooryasya kim dooshanam । varshaa naiva patanti chaatakamukhe meghasya kim dooshanam yatpoorvam vidhinaa lalaatalikhitam tanmaarjitum kah kshamah ॥ 06 ॥
satsangaadbhavati hi saadhunaa khalaanaam saadhoonaam na hi khalasangatah khalatvam । aamodam kusumabhavam mrideva dhatte mridgandham nahi kusumaani dhaarayanti ॥ 07 ॥
saadhoonaam darshanam punyam teerthabhootaa hi saadhavah । kaalena phalate teertham sadyah saadhusamaagamah ॥ 08 ॥
vipraasminnagare mahaankathaya kastaaladrumaanaam ganah ko daataa rajako dadaati vasanam praatargriheetvaa nishi । ko dakshah paravittadaaraharane sarvo'pi daksho janah kasmaajjeevasi he sakhe vishakriminyaayena jeevaamyaham ॥ 09 ॥
na viprapaadodakakardamaani na vedashaastradhvanigarjitaani । svaahaasvadhaakaaravivarjitaani shmashaanatulyaani grihaani taani ॥ 10 ॥
satyam maataa pitaa jnaanam dharmo bhraataa dayaa sakhaa । shaantih patnee kshamaa putrah shadete mama baandhavaah ॥ 11 ॥
anityaani shareeraani vibhavo naiva shaashvatah । nityam sannihito mrityuh kartavyo dharmasangrahah ॥ 12 ॥
nimantrotsavaa vipraa gaavo navatrinotsavaah । patyutsaahayutaa bhaaryaa aham krishnacharanotsavah ॥ 13 ॥
maatrivatparadaareshu paradravyeshu loshtravat । aatmavatsarvabhooteshu yah pashyati sa panditah ॥ 14 ॥
dharme tatparataa mukhe madhurataa daane samutsaahataa mitre'vanchakataa gurau vinayataa chitte'timabheerataa । aachaare shuchitaa gune rasikataa shaastreshu vijnaanataa roope sundarataa shive bhajanataa tvayyasti bho raaghava ॥ 15 ॥
kaashtham kalpataruh sumeruchalashchintaamanih prastarah sooryaasteevrakarah shashee kshayakarah kshaaro hi vaaraam nidhih । kaamo nashtatanurvalirditisuto nityam pashuh kaamagau- rnaitaamste tulayaami bho raghupate kasyopamaa deeyate ॥ 16 ॥
vidyaa mitram pravaase cha bhaaryaa mitram griheshu cha । vyaadhitasyaushadham mitram dharmo mitram mritasya cha ॥ 17 ॥
vinayam raajaputrebhyah panditebhyah subhaashitam । anritam dyootakaarebhyah streebhyah shiksheta kaitavam ॥ 18 ॥
anaalokya vyayam kartaa anaathah kalahapriyah । aaturah sarvakshetreshu narah sheeghram vinashyati ॥ 19 ॥
naahaaram chintayetpraajno dharmamekam hi chintayet । aahaaro hi manushyaanaam janmanaa saha jaayate ॥ 20 ॥
dhanadhaanyaprayogeshu vidyaasangrahane tathaa । aahaare vyavahaare cha tyaktalajjah sukhee bhavet ॥ 21 ॥
jalabindunipaatena kramashah pooryate ghatah । sa hetuh sarvavidyaanaam dharmasya cha dhanasya cha ॥ 22 ॥
vayasah parinaame'pi yah khalah khala eva sah । sampakvamapi maadhuryam nopayaateendravaarunam ॥ 23 ॥
చాణక్య నీతి - ద్వాదశోఽధ్యాయః గురించి
This is the twelfth chapter of the Chanakya Niti, maxims traditionally attributed to Chanakya (Kautilya). It opens with a picture of a happy household: a joyful home, wise children, a sweet-speaking spouse, enough wealth for one's wishes, faithful companionship, obedient helpers, hospitality, worship of Shiva, good food and drink every day, and the company of good people. It says that a little given with faith to those in distress and to the learned brings endless return, and ends with the verse that a wicked person stays wicked even in old age, just as the bitter indravaruni fruit never turns sweet, however ripe it grows.
రచయిత: Traditionally attributed to Chanakya (Kautilya)
ఎప్పుడు పఠించాలి: In reading and study of practical wisdom (niti), and in talks on conduct.
మీకు తెలుసా?
- The verse about the bitter fruit that never sweetens is a well-known image of a fixed nature.
- Some verses of the Chanakya Niti reflect the attitudes of their age and are read today with that in mind.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
What does the first verse describe?
The marks of a happy household.
What brings endless return?
A little given with faith to those in distress and to the learned.
To what is the wicked person compared?
A bitter fruit that never turns sweet.
ఆరాధన, అధ్యయనం కోసం అందించబడింది, జోస్యంగా కాదు. వాణిజ్యేతరం.
మరిన్ని భక్తి గ్రంథాలు