చాణక్య నీతి - షోడశోఽధ్యాయః
Chanakya Neethi · సాంప్రదాయ భక్తి గ్రంథం
na dhyaatam padameeshvarasya vidhivatsamsaaravichchittaye svargadvaarakapaatapaatanapaturdharmo'pi nopaarjitah । naareepeenapayodharoruyugalaa svapne'pi naalingitam maatuh kevalameva yauvanavanachchede kuthaaraa vayam ॥ 01 ॥
jalpanti saardhamanyena pashyantyanyam savibhramaah । hridaye chintayantyanyam na streenaamekato ratih ॥ 02 ॥
yo mohaanmanyate moodho rakteyam mayi kaaminee । sa tasyaa vashago bhootvaa nrityet kreedaashakuntavat ॥ 03 ॥
ko'rthaanpraapya na garvito vishayinah kasyaapado'stam gataah streebhih kasya na khanditam bhuvi manah ko naama raajapriyah । kah kaalasya na gocharatvamagamat ko'rthee gato gauravam ko vaa durjanadurgameshu patitah kshemena yaatah pathi ॥ 04 ॥
na nirmito na chaiva na drishtapoorvo na shrooyate hemamayah kurangah । tathaa'pi trishnaa raghunandanasya vinaashakaale vipareetabuddhih ॥ 05 ॥
gunairuttamataam yaati nochchairaasanasamsthitaah । praasaadashikharastho'pi kaakah kim garudaayate ॥ 06 ॥
gunaah sarvatra poojyante na mahatyo'pi sampadah । poornenduh kim tathaa vandyo nishkalanko yathaa krishah ॥ 07 ॥
parairuktaguno yastu nirguno'pi gunee bhavet । indro'pi laghutaam yaati svayam prakhyaapitairgunaih ॥ 08 ॥
vivekinamanupraaptaa gunaa yaanti manojnataam । sutaraam ratnamaabhaati chaameekaraniyojitam ॥ 09 ॥
gunaih sarvajnatulyo'pi seedatyeko niraashrayah । anarghyamapi maanikyam hemaashrayamapekshate ॥ 10 ॥
atikleshena yaddravyamatilobhena yatsukham । shatroonaam pranipaatena te hyarthaa maa bhavantu me ॥ 11 ॥
kim tayaa kriyate lakshmyaa yaa vadhooriva kevalaa । yaa tu veshyeva saamaanyaa pathikairapi bhujyate ॥ 12 ॥
dhaneshu jeevitavyeshu streeshu chaahaarakarmasu । atriptaah praaninah sarve yaataa yaasyanti yaanti cha ॥ 13 ॥
ksheeyante sarvadaanaani yajnahomabalikriyaah । na ksheeyate paatradaanamabhayam sarvadehinaam ॥ 14 ॥
trinam laghu trinaattoolam toolaadapi cha yaachakah । vaayunaa kim na neeto'sau maamayam yaachayishyati ॥ 15 ॥
varam praanaparityaago maanabhangena jeevanaat । praanatyaage kshanam duhkham maanabhange dine dine ॥ 16 ॥
priyavaakyapradaanena sarve tushyanti jantavah । tasmaattadeva vaktavyam vachane kaa daridrataa ॥ 17 ॥
samsaarakatuvrikshasya dve phale'mritopame । subhaashitam cha susvaadu sangatih sajjane jane ॥ 18 ॥
janma janma yadabhyastam daanamadhyayanam tapah । tenaivaa'bhyaasayogena dehee chaabhyasyate punah ॥ 19 ॥
pustakasthaa tu yaa vidyaa parahastagatam dhanam । kaaryakaale samutpanne na saa vidyaa na taddhanam ॥ 20 ॥
చాణక్య నీతి - షోడశోఽధ్యాయః గురించి
This is the sixteenth chapter of the Chanakya Niti, the collection of practical maxims traditionally attributed to Chanakya (Kautilya). It opens with a lament for a wasted life: one who has not meditated on the feet of the Lord to end worldly bondage, nor earned the merit that opens heaven's door, has only been an axe to his mother's youth. Its verses speak of how greatness comes from good qualities, not from a high seat, and of the value of sweet speech and generosity; it ends with the well-known verse that knowledge left in books and money in others' hands are of no use when the time of need comes.
రచయిత: Traditionally attributed to Chanakya (Kautilya)
ఎప్పుడు పఠించాలి: In reading and study of practical wisdom (niti), and in talks on conduct.
మీకు తెలుసా?
- Verse 20, "Pustakastha tu ya vidya", is often quoted to students: knowledge must be in one's own mind, not only in books.
- Some verses of the Chanakya Niti reflect the attitudes of their age and are read today with that in mind.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
Who is the Chanakya Niti attributed to?
Traditionally to Chanakya (Kautilya).
What does the last verse teach?
Knowledge in books and money in others' hands are useless in need.
What gives greatness, according to this chapter?
Good qualities, not a high seat.
ఆరాధన, అధ్యయనం కోసం అందించబడింది, జోస్యంగా కాదు. వాణిజ్యేతరం.
మరిన్ని భక్తి గ్రంథాలు