MuhurtaNow

মণিদ্বীপ বর্ণন - 2 (দেবী ভাগবতম্)

Devi · প্রথাগত ভক্তিপাঠ

(శ్రీదేవీభాగవతం, ద్వాదశ స్కంధం, ఏకాదశోఽధ్యాయః, మణిద్వీప వర్ణన - 2)

వ్యాస ఉవాచ

పుష్పరాగమయాదగ్రే కుంకుమారుణవిగ్రహః । పద్మరాగమయః సాలో మధ్యే భూశ్చైవతాదృశీ ॥ 1

దశయోజనవాందైర్ఘ్యే గోపురద్వారసంయుతః । తన్మణిస్తంభసంయుక్తా మండపాః శతశో నృప ॥ 2 ॥

మధ్యే భువిసమాసీనాశ్చతుఃషష్టిమితాః కలాః । నానాయుధధరావీరా రత్నభూషణభూషితాః ॥ 3 ॥

ప్రత్యేకలోకస్తాసాం తు తత్తల్లోకస్యనాయకాః । సమంతాత్పద్మరాగస్య పరివార్యస్థితాః సదా ॥ 4 ॥

స్వస్వలోకజనైర్జుష్టాః స్వస్వవాహనహేతిభిః । తాసాం నామాని వక్ష్యామి శృణు త్వం జనమేజయ ॥ 5 ॥

పింగళాక్షీ విశాలాక్షీ సమృద్ధి వృద్ధిరేవ చ । శ్రద్ధా స్వాహా స్వధాభిఖ్యా మాయా సంజ్ఞా వసుంధరా ॥ 6 ॥

త్రిలోకధాత్రీ సావిత్రీ గాయత్రీ త్రిదశేశ్వరీ । సురూపా బహురూపా చ స్కందమాతాఽచ్యుతప్రియా ॥ 7 ॥

విమలా చామలా తద్వదరుణీ పునరారుణీ । ప్రకృతిర్వికృతిః సృష్టిః స్థితిః సంహృతిరేవ చ ॥ 8 ॥

సంధ్యామాతా సతీ హంసీ మర్దికా వజ్రికా పరా । దేవమాతా భగవతీ దేవకీ కమలాసనా ॥ 9 ॥

త్రిముఖీ సప్తముఖ్యన్యా సురాసురవిమర్దినీ । లంబోష్టీ చోర్ధ్వకేశీ చ బహుశీర్షా వృకోదరీ ॥ 10 ॥

రథరేఖాహ్వయా పశ్చాచ్ఛశిరేఖా తథా పరా । గగనవేగా పవనవేగా చైవ తతః పరమ్ ॥ 11 ॥

అగ్రే భువనపాలా స్యాత్తత్పశ్చాన్మదనాతురా । అనంగానంగమథనా తథైవానంగమేఖలా ॥ 12 ॥

అనంగకుసుమా పశ్చాద్విశ్వరూపా సురాదికా । క్షయంకరీ భవేచ్ఛక్తి రక్షోభ్యా చ తతః పరమ్ ॥ 13 ॥

సత్యవాదిన్యథ ప్రోక్తా బహురూపా శుచివ్రతా । ఉదారాఖ్యా చ వాగీశీ చతుష్షష్టిమితాః స్మృతాః ॥ 14 ॥

జ్వలజ్జిహ్వాననాః సర్వావమంత్యో వహ్నిముల్బణమ్ । జలం పిబామః సకలం సంహరామోవిభావసుమ్ ॥ 15 ॥

పవనం స్తంభయామోద్య భక్షయామోఽఖిలం జగత్ । ఇతి వాచం సంగిరతే క్రోధ సంరక్తలోచనాః ॥ 16 ॥

చాపబాణధరాః సర్వాయుద్ధాయైవోత్సుకాః సదా । దంష్ట్రా కటకటారావైర్బధిరీకృత దిఙ్ముఖాః ॥ 17 ॥

పింగోర్ధ్వకేశ్యః సంప్రోక్తాశ్చాపబాణకరాః సదా । శతాక్షౌహిణికా సేనాప్యేకైకస్యాః ప్రకీర్తితా ॥ 18 ॥

ఏకైక శక్తేః సామర్థ్యం లక్షబ్రహ్మాండనాశనే । శతాక్షౌహిణికాసేనా తాదృశీ నృప సత్తమ ॥ 19 ॥

కిం న కుర్యాజ్జగత్యస్మిన్నశక్యం వక్తుమేవ తత్ । సర్వాపి యుద్ధసామగ్రీ తస్మిన్సాలే స్థితా మునే ॥ 20 ॥

రథానాం గణనా నాస్తి హయానాం కరిణాం తథా ॥ శస్త్రాణాం గణనా తద్వద్గణానాం గణనా తథా ॥ 21 ॥

పద్మరాగమయాదగ్రే గోమేదమణినిర్మితః । దశయోజనదైర్ఘ్యేణ ప్రాకారో వర్తతే మహాన్ ॥ 22 ॥

భాస్వజ్జపాప్రసూనాభో మధ్యభూస్తస్య తాదృశీ । గోమేదకల్పితాన్యేవ తద్వాసి సదనాని చ ॥ 23 ॥

పక్షిణః స్తంభవర్యాశ్చ వృక్షావాప్యః సరాంసి చ । గోమేదకల్పితా ఏవ కుంకుమారుణవిగ్రహాః ॥ 24 ॥

తన్మధ్యస్థా మహాదేవ్యో ద్వాత్రింశచ్ఛక్తయః స్మృతాః । నానా శస్త్రప్రహరణా గోమేదమణిభూషితాః ॥ 25 ॥

ప్రత్యేక లోక వాసిన్యః పరివార్య సమంతతః । గోమేదసాలే సన్నద్ధా పిశాచవదనా నృప ॥ 26 ॥

స్వర్లోకవాసిభిర్నిత్యం పూజితాశ్చక్రబాహవః । క్రోధరక్తేక్షణా భింధి పచ చ్ఛింధి దహేతి చ ॥ 27 ॥

వదంతి సతతం వాచం యుద్ధోత్సుకహృదంతరాః । ఏకైకస్యా మహాశక్తేర్దశాక్షౌహిణికా మతా ॥ 28 ॥

సేనా తత్రాప్యేకశక్తిర్లక్షబ్రహ్మాండనాశినీ । తాదృశీనాం మహాసేనా వర్ణనీయా కథం నృప ॥ 29 ॥

రథానాం నైవ గణానా వాహనానాం తథైవ చ । సర్వయుద్ధసమారంభస్తత్ర దేవ్యా విరాజతే ॥ 30 ॥

తాసాం నామాని వక్ష్యామి పాపనాశకరాణి చ । విద్యా హ్రీ పుష్ట యః ప్రజ్ఞా సినీవాలీ కుహూస్తథా ॥ 31 ॥

రుద్రావీర్యా ప్రభానందా పోషిణీ ఋద్ధిదా శుభా । కాలరాత్రిర్మహారాత్రిర్భద్రకాలీ కపర్దినీ ॥ 32 ॥

వికృతిర్దండిముండిన్యౌ సేందుఖండా శిఖండినీ । నిశుంభశుంభమథినీ మహిషాసురమర్దినీ ॥ 33 ॥

ఇంద్రాణీ చైవ రుద్రాణీ శంకరార్ధశరీరిణీ । నారీ నారాయణీ చైవ త్రిశూలిన్యపి పాలినీ ॥ 34 ॥

అంబికాహ్లాదినీ పశ్చాదిత్యేవం శక్తయః స్మృతాః । యద్యేతాః కుపితా దేవ్యస్తదా బ్రహ్మాండనాశనమ్ ॥ 35 ॥

పరాజయో న చైతాసాం కదాచిత్క్వచిదస్తి హి । గోమేదకమయాదగ్రే సద్వజ్రమణినిర్మితః ॥ 36 ॥

దశయోజన తుంగోఽసౌ గోపురద్వారసంయుతః । కపాటశృంఖలాబద్ధో నవవృక్ష సముజ్జ్వలః ॥ 37 ॥

సాలస్తన్మధ్యభూమ్యాది సర్వం హీరమయం స్మృతమ్ । గృహాణివీథయో రథ్యా మహామార్గాం గణాని చ ॥ 38 ॥

వృక్షాలవాల తరవః సారంగా అపి తాదృశాః । దీర్ఘికాశ్రేణయోవాప్యస్తడాగాః కూప సంయుతాః ॥ 39 ॥

తత్ర శ్రీభువనేశ్వర్యా వసంతి పరిచారికాః । ఏకైకా లక్షదాసీభిః సేవితా మదగర్వితాః ॥ 40 ॥

తాలవృంతధరాః కాశ్చిచ్చషకాఢ్య కరాంబుజాః । కాశ్చిత్తాంబూలపాత్రాణి ధారయంత్యోఽతిగర్వితాః ॥ 41 ॥

కాశ్చిత్తచ్ఛత్రధారిణ్యశ్చామరాణాం విధారికాః । నానా వస్త్రధరాః కాశ్చిత్కాశ్చిత్పుష్ప కరాంబుజాః ॥ 42 ॥

నానాదర్శకరాః కాశ్చిత్కాశ్చిత్కుంకుమలేపనమ్ । ధారయంత్యః కజ్జలం చ సిందూర చషకం పరాః ॥ 43 ॥

కాశ్చిచ్చిత్రక నిర్మాత్ర్యః పాద సంవాహనే రతాః । కాశ్చిత్తు భూషాకారిణ్యో నానా భూషాధరాః పరాః ॥ 44 ॥

పుష్పభూషణ నిర్మాత్ర్యః పుష్పశృంగారకారికాః । నానా విలాసచతురా బహ్వ్య ఏవం విధాః పరాః ॥ 45 ॥

నిబద్ధ పరిధానీయా యువత్యః సకలా అపి । దేవీ కృపా లేశవశాత్తుచ్ఛీకృత జగత్త్రయాః ॥ 46 ॥

ఏతా దూత్యః స్మృతా దేవ్యః శృంగారమదగర్వితాః । తాసాం నామాని వక్ష్యామి శృణు మే నృపసత్తమ ॥ 47 ॥

అనంగరూపా ప్రథమాప్యనంగమదనా పరా । తృతీయాతు తతః ప్రోక్తా సుందరీ మదనాతురా ॥ 48 ॥

తతో భువనవేగాస్యాత్తథా భువనపాలికా । స్యాత్సర్వశిశిరానంగవేదనానంగమేఖలా ॥ 49 ॥

విద్యుద్దామసమానాంగ్యః క్వణత్కాంచీగుణాన్వితాః । రణన్మంజీరచరణా బహిరంతరితస్తతః ॥ 50 ॥

ధావమానాస్తు శోభంతే సర్వా విద్యుల్లతోపమాః । కుశలాః సర్వకార్యేషు వేత్రహస్తాః సమంతతః ॥ 51 ॥

అష్టదిక్షుతథైతాసాం ప్రాకారాద్బహిరేవ చ । సదనాని విరాజంతే నానా వాహనహేతిభిః ॥ 52 ॥

వజ్రసాలాదగ్రభాగే సాలో వైదూర్యనిర్మితః । దశయోజనతుంగోఽసౌ గోపురద్వారభూషితః ॥ 53 ॥

వైదూర్యభూమిః సర్వాపిగృహాణి వివిధాని చ । వీథ్యో రథ్యా మహామార్గాః సర్వే వేదూర్యనిర్మితాః ॥ 54 ॥

వాపీ కూప తడాగాశ్చ స్రవంతీనాం తటాని చ । వాలుకా చైవ సర్వాఽపి వైదూర్యమణినిర్మితా ॥ 55 ॥

తత్రాష్టదిక్షుపరితో బ్రాహ్మ్యాదీనాం చ మండలమ్ । నిజైర్గణైః పరివృతం భ్రాజతే నృపసత్తమ ॥ 56 ॥

ప్రతిబ్రహ్మాండమాతృణాం తాః సమష్టయ ఈరితాః । బ్రాహ్మీ మాహేశ్వరీ చైవ కౌమారీ వైష్ణవీ తథా ॥57 ॥

వారాహీ చ తథేంద్రాణీ చాముండాః సప్తమాతరః । అష్టమీ తు మహాలక్ష్మీర్నామ్నా ప్రోక్తాస్తు మాతరః ॥ 58 ॥

బ్రహ్మరుద్రాదిదేవానాం సమాకారా స్తుతాః స్మృతాః । జగత్కళ్యాణకారిణ్యః స్వస్వసేనాసమావృతాః ॥ 59 ॥

తత్సాలస్య చతుర్ద్వార్షు వాహనాని మహేశితుః । సజ్జాని నృపతే సంతి సాలంకారాణి నిత్యశః ॥ 60 ॥

దంతినః కోటిశో వాహాః కోటిశః శిబికాస్తథా । హంసాః సింహాశ్చ గరుడా మయూరా వృషభాస్తథా ॥ 61 ॥

తైర్యుక్తాః స్యందనాస్తద్వత్కోటిశో నృపనందన । పార్ష్ణిగ్రాహసమాయుక్తా ధ్వజైరాకాశచుంబినః ॥ 62 ॥

కోటిశస్తు విమానాని నానా చిహ్నాన్వితాని చ । నానా వాదిత్రయుక్తాని మహాధ్వజయుతాని చ ॥ 63 ॥

వైదూర్యమణి సాలస్యాప్యగ్రే సాలః పరః స్మృతః । దశయోజన తుంగోఽసావింద్రనీలాశ్మనిర్మితః ॥ 64 ॥

తన్మధ్య భూస్తథా వీథ్యో మహామార్గా గృహాణి చ । వాపీ కూప తడాగాశ్చ సర్వే తన్మణినిర్మితాః ॥ 65 ॥

తత్ర పద్మ తు సంప్రోక్తం బహుయోజన విస్తృతమ్ । షోడశారం దీప్యమానం సుదర్శనమివాపరమ్ ॥ 66 ॥

తత్ర షోడశశక్తీనాం స్థానాని వివిధాని చ । సర్వోపస్కరయుక్తాని సమృద్ధాని వసంతి హి ॥ 67 ॥

తాసాం నామాని వక్ష్యామి శృణు మే నృపసత్తమ । కరాళీ వికరాళీ చ తథోమా చ సరస్వతీ ॥ 68 ॥

శ్రీ దుర్గోషా తథా లక్ష్మీః శ్రుతిశ్చైవ స్మృతిర్ధృతిః । శ్రద్ధా మేధా మతిః కాంతిరార్యా షోడశశక్తయః ॥ 69 ॥

నీలజీమూతసంకాశాః కరవాల కరాంబుజాః । సమాః ఖేటకధారిణ్యో యుద్ధోపక్రాంత మానసాః ॥ 70 ॥

సేనాన్యః సకలా ఏతాః శ్రీదేవ్యా జగదీశితుః । ప్రతిబ్రహ్మాండసంస్థానాం శక్తీనాం నాయికాః స్మృతాః ॥ 71 ॥

బ్రహ్మాండక్షోభకారిణ్యో దేవీ శక్త్యుపబృంహితాః । నానా రథసమారూఢా నానా శక్తిభిరన్వితాః ॥ 72 ॥

ఏతత్పరాక్రమం వక్తుం సహస్రాస్యోఽపి న క్షమః । ఇంద్రనీలమహాసాలాదగ్రే తు బహువిస్తృతః ॥ 73 ॥

ముక్తాప్రాకార ఉదితో దశయోజన దైర్ఘ్యవాన్ । మధ్యభూః పూర్వవత్ప్రోక్తా తన్మధ్యేఽష్టదళాంబుజమ్ ॥ 74 ॥

ముక్తామణిగణాకీర్ణం విస్తృతం తు సకేసరమ్ । తత్ర దేవీసమాకారా దేవ్యాయుధధరాః సదా ॥ 75 ॥

సంప్రోక్తా అష్టమంత్రిణ్యో జగద్వార్తాప్రబోధికాః । దేవీసమానభోగాస్తా ఇంగితజ్ఞాస్తుపండితాః ॥ 76 ॥

కుశలాః సర్వకార్యేషు స్వామికార్యపరాయణాః । దేవ్యభిప్రాయ బోధ్యస్తాశ్చతురా అతిసుందరాః ॥ 77 ॥

నానా శక్తిసమాయుక్తాః ప్రతిబ్రహ్మాండవర్తినామ్ । ప్రాణినాం తాః సమాచారం జ్ఞానశక్త్యావిదంతి చ ॥ 78 ॥

తాసాం నామాని వక్ష్యామి మత్తః శృణు నృపోత్తమ । అనంగకుసుమా ప్రోక్తాప్యనంగకుసుమాతురా ॥ 79 ॥

అనంగమదనా తద్వదనంగమదనాతురా । భువనపాలా గగనవేగా చైవ తతః పరమ్ ॥ 80 ॥

శశిరేఖా చ గగనరేఖా చైవ తతః పరమ్ । పాశాంకుశవరాభీతిధరా అరుణవిగ్రహాః ॥ 81 ॥

విశ్వసంబంధినీం వార్తాం బోధయంతి ప్రతిక్షణమ్ । ముక్తాసాలాదగ్రభాగే మహామారకతో పరః ॥ 82 ॥

సాలోత్తమః సముద్దిష్టో దశయోజన దైర్ఘ్యవాన్ । నానా సౌభాగ్యసంయుక్తో నానా భోగసమన్వితః ॥ 83 ॥

మధ్యభూస్తాదృశీ ప్రోక్తా సదనాని తథైవ చ । షట్కోణమత్రవిస్తీర్ణం కోణస్థా దేవతాః శృణుః ॥ 84 ॥

పూర్వకోణే చతుర్వక్త్రో గాయత్రీ సహితో విధిః । కుండికాక్షగుణాభీతి దండాయుధధరః పరః ॥ 85 ॥

తదాయుధధరా దేవీ గాయత్రీ పరదేవతా । వేదాః సర్వే మూర్తిమంతః శాస్త్రాణి వివిధాని చ ॥ 86 ॥

స్మృతయశ్చ పురాణాని మూర్తిమంతి వసంతి హి । యే బ్రహ్మవిగ్రహాః సంతి గాయత్రీవిగ్రహాశ్చ యే ॥ 87 ॥

వ్యాహృతీనాం విగ్రహాశ్చ తే నిత్యం తత్ర సంతి హి । రక్షః కోణే శంఖచక్రగదాంబుజ కరాంబుజా ॥ 88 ॥

సావిత్రీ వర్తతే తత్ర మహావిష్ణుశ్చ తాదృశః । యే విష్ణువిగ్రహాః సంతి మత్స్యకూర్మాదయోఖిలాః ॥ 89 ॥

సావిత్రీ విగ్రహా యే చ తే సర్వే తత్ర సంతి హి । వాయుకోణే పరశ్వక్షమాలాభయవరాన్వితః ॥ 90 ॥

మహారుద్రో వర్తతేఽత్ర సరస్వత్యపి తాదృశీ । యే యే తు రుద్రభేదాః స్యుర్దక్షిణాస్యాదయో నృప ॥ 91 ॥

గౌరీ భేదాశ్చ యే సర్వే తే తత్ర నివసంతి హి । చతుఃషష్ట్యాగమా యే చ యే చాన్యేప్యాగమాః స్మృతాః ॥ 92 ॥

తే సర్వే మూర్తిమంతశ్చ తత్ర వై నివసంతి హి । అగ్నికోణే రత్నకుంభం తథా మణికరండకమ్ ॥ 93 ॥

దధానో నిజహస్తాభ్యాం కుబేరో ధనదాయకః । నానా వీథీ సమాయుక్తో మహాలక్ష్మీసమన్వితః ॥ 94 ॥

దేవ్యా నిధిపతిస్త్వాస్తే స్వగుణైః పరివేష్టితః । వారుణే తు మహాకోణే మదనో రతిసంయుతః ॥ 95 ॥

పాశాంకుశధనుర్బాణధరో నిత్యం విరాజతే । శృంగారమూర్తిమంతస్తు తత్ర సన్నిహితాః సదా ॥ 96 ॥

ఈశానకోణే విఘ్నేశో నిత్యం పుష్టిసమన్వితః । పాశాంకుశధరో వీరో విఘ్నహర్తా విరాజతే ॥ 97 ॥

విభూతయో గణేశస్య యాయాః సంతి నృపోత్తమ । తాః సర్వా నివసంత్యత్ర మహైశ్వర్యసమన్వితాః ॥ 98 ॥

ప్రతిబ్రహ్మాండసంస్థానాం బ్రహ్మాదీనాం సమష్టయః । ఏతే బ్రహ్మాదయః ప్రోక్తాః సేవంతే జగదీశ్వరీమ్ ॥ 99 ॥

మహామారకతస్యాగ్రే శతయోజన దైర్ఘ్యవాన్ । ప్రవాలశాలోస్త్యపరః కుంకుమారుణవిగ్రహః ॥ 100 ॥

మధ్యభూస్తాదృశీ ప్రోక్తా సదనాని చ పూర్వవత్ । తన్మధ్యే పంచభూతానాం స్వామిన్యః పంచ సంతి చ ॥ 101 ॥

హృల్లేఖా గగనా రక్తా చతుర్థీ తు కరాళికా । మహోచ్ఛుష్మా పంచమీ చ పంచభూతసమప్రభాః ॥ 102 ॥

పాశాంకుశవరాభీతిధారిణ్యోమితభూషణాః । దేవీ సమానవేషాఢ్యా నవయౌవనగర్వితాః ॥ 103 ॥

ప్రవాలశాలాదగ్రే తు నవరత్న వినిర్మితః । బహుయోజనవిస్తీర్ణో మహాశాలోఽస్తి భూమిప ॥ 104 ॥

తత్ర చామ్నాయదేవీనాం సదనాని బహూన్యపి । నవరత్నమయాన్యేవ తడాగాశ్చ సరాంసి చ ॥ 105 ॥

శ్రీదేవ్యా యేఽవతారాః స్యుస్తే తత్ర నివసంతి హి । మహావిద్యా మహాభేదాః సంతి తత్రైవ భూమిప ॥ 106 ॥

నిజావరణదేవీభిర్నిజభూషణవాహనైః । సర్వదేవ్యో విరాజంతే కోటిసూర్యసమప్రభాః ॥ 107 ॥

సప్తకోటి మహామంత్రదేవతాః సంతి తత్ర హి । నవరత్నమయాదగ్రే చింతామణిగృహం మహత్ ॥ 108 ॥

తత్ర త్యం వస్తు మాత్రం తు చింతామణి వినిర్మితమ్ । సూర్యోద్గారోపలైస్తద్వచ్చంద్రోద్గారోపలైస్తథా ॥ 109 ॥

విద్యుత్ప్రభోపలైః స్తంభాః కల్పితాస్తు సహస్రశః । యేషాం ప్రభాభిరంతస్థం వస్తు కించిన్న దృశ్యతే ॥ 110 ॥

ఇతి శ్రీదేవీభాగవతే మహాపురాణే ద్వాదశస్కంధే ఏకాదశోఽధ్యాయః ।

মণিদ্বীপ বর্ণন - 2 (দেবী ভাগবতম্) সম্পর্কে

This is the second part of the Manidweepa Varnana from the eleventh chapter of the twelfth book of the Devi Bhagavatam. Going inward through the jewel island, it describes enclosure after enclosure built of precious stones, topaz, ruby, emerald and more, each with its own guardians and radiance, until it reaches the chintamani palace of the Devi.

উৎস: Devi Bhagavatam, Book 12, Chapter 11

কখন পাঠ করবেন: On Fridays, during Navaratri, and with the other Manidweepa chapters at a housewarming.

আপনি কি জানেন?

  • The palace at the centre is said to be built of chintamani, the wish-fulfilling gem, so bright that nothing inside casts a shadow.
  • Each wall is made of a different gem, and the text names the colour of the ground and light within each one.

প্রায়শই জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন

What does this part describe?

The walls of precious stones that ring Manidweepa, from the outer ones inward to the Devi's palace.

Where does it come from?

The Devi Bhagavatam Purana, Book 12, Chapter 11.

Should all three parts be read together?

They are often recited in order, as one description of the Devi's abode, but each can be read on its own.

উপাসনা ও অধ্যয়নের জন্য প্রদত্ত, ভবিষ্যদ্বাণী হিসেবে নয়। অবাণিজ্যিক।