শিবাপরাধ ক্ষমাপণ স্তোত্রম্
Shiva · প্রথাগত ভক্তিপাঠ
ആദൌ കര്മപ്രസംഗാത്കലയതി കലുഷം മാതൃകുക്ഷൌ സ്ഥിതം മാം വിണ്മൂത്രാമേധ്യമധ്യേ ക്വഥയതി നിതരാം ജാഠരോ ജാതവേദാഃ । യദ്യദ്വൈ തത്ര ദുഃഖം വ്യഥയതി നിതരാം ശക്യതേ കേന വക്തും ക്ഷംതവ്യോ മേഽപരാധഃ ശിവ ശിവ ശിവ ഭോ ശ്രീമഹാദേവ ശംഭോ ॥ 1॥
ബാല്യേ ദുഃഖാതിരേകോ മലലുലിതവപുഃ സ്തന്യപാനേ പിപാസാ നോ ശക്തശ്ചേംദ്രിയേഭ്യോ ഭവഗുണജനിതാഃ ജംതവോ മാം തുദംതി । നാനാരോഗാദിദുഃഖാദ്രുദനപരവശഃ ശംകരം ന സ്മരാമി ക്ഷംതവ്യോ മേഽപരാധഃ ശിവ ശിവ ശിവ ഭോ ശ്രീമഹാദേവ ശംഭോ ॥ 2॥
പ്രൌഢോഽഹം യൌവനസ്ഥോ വിഷയവിഷധരൈഃ പംചഭിര്മര്മസംധൌ ദഷ്ടോ നഷ്ടോ വിവേകഃ സുതധനയുവതിസ്വാദുസൌഖ്യേ നിഷണ്ണഃ । ശൈവീചിംതാവിഹീനം മമ ഹൃദയമഹോ മാനഗർവാധിരൂഢം ക്ഷംതവ്യോ മേഽപരാധഃ ശിവ ശിവ ശിവ ഭോ ശ്രീമഹാദേവ ശംഭോ ॥ 3॥
വാര്ധക്യേ ചേംദ്രിയാണാം വിഗതഗതിമതിശ്ചാധിദൈവാദിതാപൈഃ പാപൈ രോഗൈർവിയോഗൈസ്ത്വനവസിതവപുഃ പ്രൌഢഹീനം ച ദീനമ് । മിഥ്യാമോഹാഭിലാഷൈര്ഭ്രമതി മമ മനോ ധൂര്ജടേര്ധ്യാനശൂന്യം ക്ഷംതവ്യോ മേഽപരാധഃ ശിവ ശിവ ശിവ ഭോ ശ്രീമഹാദേവ ശംഭോ ॥ 4॥
സ്നാത്വാ പ്രത്യൂഷകാലേ സ്നപനവിധിവിധൌ നാഹൃതം ഗാംഗതോയം പൂജാര്ഥം വാ കദാചിദ്ബഹുതരഗഹനാത്ഖംഡബില്വീദലാനി । നാനീതാ പദ്മമാലാ സരസി വികസിതാ ഗംധധൂപൈഃ ത്വദര്ഥം ക്ഷംതവ്യോ മേഽപരാധഃ ശിവ ശിവ ശിവ ഭോ ശ്രീമഹാദേവ ശംഭോ ॥ 5॥
ദുഗ്ധൈര്മധ്വാജ്യയുക്തൈര്ദധിസിതസഹിതൈഃ സ്നാപിതം നൈവ ലിംഗം നോ ലിപ്തം ചംദനാദ്യൈഃ കനകവിരചിതൈഃ പൂജിതം ന പ്രസൂനൈഃ । ധൂപൈഃ കര്പൂരദീപൈർവിവിധരസയുതൈര്നൈവ ഭക്ഷ്യോപഹാരൈഃ ക്ഷംതവ്യോ മേഽപരാധഃ ശിവ ശിവ ശിവ ഭോ ശ്രീമഹാദേവ ശംഭോ ॥ 6॥
നോ ശക്യം സ്മാര്തകര്മ പ്രതിപദഗഹനപ്രത്യവായാകുലാഖ്യം ശ്രൌതേ വാര്താ കഥം മേ ദ്വിജകുലവിഹിതേ ബ്രഹ്മമാര്ഗാനുസാരേ । വര് ബ്രഹ്മമാര്ഗേ സുസാരേ ജ്ഞാതോ ധര്മോ വിചാരൈഃ ശ്രവണമനനയോഃ കിം നിദിധ്യാസിതവ്യം ക്ഷംതവ്യോ മേഽപരാധഃ ശിവ ശിവ ശിവ ഭോ ശ്രീമഹാദേവ ശംഭോ ॥ 7॥
ധ്യാത്വാ ചിത്തേ ശിവാഖ്യം പ്രചുരതരധനം നൈവ ദത്തം ദ്വിജേഭ്യോ ഹവ്യം തേ ലക്ഷസംഖ്യൈര്ഹുതവഹവദനേ നാര്പിതം ബീജമംത്രൈഃ । നോ തപ്തം ഗാംഗാതീരേ വ്രതജപനിയമൈഃ രുദ്രജാപ്യൈര്ന വേദൈഃ ക്ഷംതവ്യോ മേഽപരാധഃ ശിവ ശിവ ശിവ ഭോ ശ്രീമഹാദേവ ശംഭോ ॥ 8॥
നഗ്നോ നിഃസംഗശുദ്ധസ്ത്രിഗുണവിരഹിതോ ധ്വസ്തമോഹാംധകാരോ നാസാഗ്രേ ന്യസ്തദൃഷ്ടിർവിദിതഭവഗുണോ നൈവ ദൃഷ്ടഃ കദാചിത് । ഉന്മന്യാഽവസ്ഥയാ ത്വാം വിഗതകലിമലം ശംകരം ന സ്മരാമി ക്ഷംതവ്യോ മേഽപരാധഃ ശിവ ശിവ ശിവ ഭോ ശ്രീമഹാദേവ ശംഭോ ॥ 9॥
സ്ഥിത്വാ സ്ഥാനേ സരോജേ പ്രണവമയമരുത്കുംഭകേ (കുംഡലേ) സൂക്ഷ്മമാര്ഗേ ശാംതേ സ്വാംതേ പ്രലീനേ പ്രകടിതവിഭവേ ജ്യോതിരൂപേഽപരാഖ്യേ । ലിംഗജ്ഞേ ബ്രഹ്മവാക്യേ സകലതനുഗതം ശംകരം ന സ്മരാമി ക്ഷംതവ്യോ മേഽപരാധഃ ശിവ ശിവ ശിവ ഭോ ശ്രീമഹാദേവ ശംഭോ ॥ 10॥
ഹൃദ്യം വേദാംതവേദ്യം ഹൃദയസരസിജേ ദീപ്തമുദ്യത്പ്രകാശം സത്യം ശാംതസ്വരൂപം സകലമുനിമനഃപദ്മഷംഡൈകവേദ്യമ് । ജാഗ്രത്സ്വപ്നേ സുഷുപ്തൌ ത്രിഗുണവിരഹിതം ശംകരം ന സ്മരാമി ക്ഷംതവ്യോ മേഽപരാധഃ ശിവ ശിവ ശിവ ഭോ ശ്രീമഹാദേവ ശംഭോ ॥ 11॥
ചംദ്രോദ്ഭാസിതശേഖരേ സ്മരഹരേ ഗംഗാധരേ ശംകരേ സര്പൈര്ഭൂഷിതകംഠകര്ണവിവരേ നേത്രോത്ഥവൈശ്വാനരേ । യുഗലേ ദംതിത്വക്കൃതസുംദരാംബരധരേ ത്രൈലോക്യസാരേ ഹരേ മോക്ഷാര്ഥം കുരു ചിത്തവൃത്തിമചലാമന്യൈസ്തു കിം കര്മഭിഃ ॥ 12॥
കിം വാഽനേന ധനേന വാജികരിഭിഃ പ്രാപ്തേന രാജ്യേന കിം കിം വാ പുത്രകലത്രമിത്രപശുഭിര്ദേഹേന ഗേഹേന കിമ് । ജ്ഞാത്വൈതത്ക്ഷണഭംഗുരം സപദി രേ ത്യാജ്യം മനോ ദൂരതഃ സ്വാത്മാര്ഥം ഗുരുവാക്യതോ ഭജ മന ശ്രീപാർവതീവല്ലഭമ് ॥ 13॥
പൌരോഹിത്യം രജനിചരിതം ഗ്രാമണീത്വം നിയോഗോ മാഠാപത്യം ഹ്യനൃതവചനം സാക്ഷിവാദഃ പരാന്നമ് । ബ്രഹ്മദ്വേഷഃ ഖലജനരതിഃ പ്രാണിനാം നിര്ദയത്വം മാ ഭൂദേവം മമ പശുപതേ ജന്മജന്മാംതരേഷു ॥ 14॥
ആയുര്നശ്യതി പശ്യതാം പ്രതിദിനം യാതി ക്ഷയം യൌവനം പ്രത്യായാംതി ഗതാഃ പുനര്ന ദിവസാഃ കാലോ ജഗദ്ഭക്ഷകഃ । ലക്ഷ്മീസ്തോയതരംഗഭംഗചപലാ വിദ്യുച്ചലം ജീവിതം തസ്മാത്ത്വാം ശരണാഗതം ശരണദ ത്വം രക്ഷ രക്ഷാധുനാ ॥ 15॥ തസ്മാന്മാം
വംദേ ദേവമുമാപതിം സുരഗുരും വംദേ ജഗത്കാരണം വംദേ പന്നഗഭൂഷണം മൃഗധരം വംദേ പശൂനാം പതിമ് । വംദേ സൂര്യശശാംകവഹ്നിനയനം വംദേ മുകുംദപ്രിയം വംദേ ഭക്തജനാശ്രയം ച വരദം വംദേ ശിവം ശംകരമ് ॥16॥
ഗാത്രം ഭസ്മസിതം സിതം ച ഹസിതം ഹസ്തേ കപാലം സിതം വര് സ്മിതം ച ഖട്വാംഗം ച സിതം സിതശ്ച വൃഷഭഃ കര്ണേ സിതേ കുംഡലേ । ഗംഗാ ഫേനസിതാ ജടാ പശുപതേശ്ചംദ്രഃ സിതോ മൂര്ധനി സോഽയം സർവസിതോ ദദാതു വിഭവം പാപക്ഷയം സർവദാ ॥ 17॥
കരചരണകൃതം വാക്കായജം കര്മജം വാ ശ്രവണനയനജം വാ മാനസം വാഽപരാധമ് । വിഹിതമവിഹിതം വാ സർവമേതത്ക്ഷ്മസ്വ ശിവ ശിവ കരുണാബ്ധേ ശ്രീമഹാദേവ ശംഭോ ॥ 18॥
॥ ഇതി ശ്രീമദ് ശംകരാചാര്യകൃത ശിവാപരാധക്ഷമാപണസ്തോത്രം സംപൂര്ണമ് ॥
শিবাপরাধ ক্ষমাপণ স্তোত্রম্ সম্পর্কে
The Shiva Aparadha Kshamapana Stotram is Adi Shankaracharya's moving hymn asking Lord Shiva to forgive the faults of a whole lifetime. It walks through the stages of life: the suffering in the mother's womb, the helplessness of infancy, the passions of youth, the duties neglected in adulthood and the weakness of old age, admitting at each stage that Shiva was not remembered, and each verse ends "kshantavyo me'paradhah Shiva Shiva Shiva bho Shri Mahadeva Shambho": forgive my offences, O Shiva, great god Shambhu.
রচয়িতা: Adi Shankaracharya, as its colophon states
কখন পাঠ করবেন: At the end of Shiva puja, on Mondays and Maha Shivaratri, and as a daily prayer for forgiveness.
আপনি কি জানেন?
- Its colophon names Shankaracharya as its author.
- Its honest look at each stage of life makes it a powerful reminder to turn to God now.
- It is often recited at the close of worship to ask pardon for any mistakes made.
প্রায়শই জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন
What is the refrain?
"Kshantavyo me'paradhah Shiva Shiva Shiva bho Shri Mahadeva Shambho".
What does it describe?
The faults of every stage of life, from the womb to old age.
Who wrote it?
Adi Shankaracharya, as its colophon states.
উপাসনা ও অধ্যয়নের জন্য প্রদত্ত, ভবিষ্যদ্বাণী হিসেবে নয়। অবাণিজ্যিক।
আরও ভক্তিপাঠ