MuhurtaNow

मणिद्वीप वर्णन - 1 (देवी भागवतम्)

Devi · पारंपरिक भक्ति पाठ

(శ్రీదేవీభాగవతం, ద్వాదశ స్కంధం, దశమోఽధ్యాయః, , మణిద్వీప వర్ణన - 1)

వ్యాస ఉవాచ

– బ్రహ్మలోకాదూర్ధ్వభాగే సర్వలోకోఽస్తి యః శ్రుతః । మణిద్వీపః స ఏవాస్తి యత్ర దేవీ విరాజతే ॥ 1

సర్వస్మాదధికో యస్మాత్సర్వలోకస్తతః స్మృతః । పురా పరాంబయైవాయం కల్పితో మనసేచ్ఛయా ॥ 2 ॥

సర్వాదౌ నిజవాసార్థం ప్రకృత్యా మూలభూతయా । కైలాసాదధికో లోకో వైకుంఠాదపి చోత్తమః ॥ 3 ॥

గోలోకాదపి సర్వస్మాత్సర్వలోకోఽధికః స్మృతః । నైతత్సమం త్రిలోక్యాం తు సుందరం విద్యతే క్వచిత్ ॥ 4 ॥

ఛత్రీభూతం త్రిజగతో భవసంతాపనాశకమ్ । ఛాయాభూతం తదేవాస్తి బ్రహ్మాండానాం తు సత్తమ ॥ 5 ॥

బహుయోజనవిస్తీర్ణో గంభీరస్తావదేవ హి । మణిద్వీపస్య పరితో వర్తతే తు సుధోదధిః ॥ 6 ॥

మరుత్సంఘట్టనోత్కీర్ణతరంగ శతసంకులః । రత్నాచ్ఛవాలుకాయుక్తో ఝషశంఖసమాకులః ॥ 7 ॥

వీచిసంఘర్షసంజాతలహరీకణశీతలః । నానాధ్వజసమాయుక్తా నానాపోతగతాగతైః ॥ 8 ॥

విరాజమానః పరితస్తీరరత్నద్రుమో మహాన్ । తదుత్తరమయోధాతునిర్మితో గగనే తతః ॥ 9 ॥

సప్తయోజనవిస్తీర్ణః ప్రాకారో వర్తతే మహాన్ । నానాశస్త్రప్రహరణా నానాయుద్ధవిశారదాః ॥ 10 ॥

రక్షకా నివసంత్యత్ర మోదమానాః సమంతతః । చతుర్ద్వారసమాయుక్తో ద్వారపాలశతాన్వితః ॥ 11 ॥

నానాగణైః పరివృతో దేవీభక్తియుతైర్నృప । దర్శనార్థం సమాయాంతి యే దేవా జగదీశితుః ॥ 12 ॥

తేషాం గణా వసంత్యత్ర వాహనాని చ తత్ర హి । విమానశతసంఘర్షఘంటాస్వనసమాకులః ॥ 13 ॥

హయహేషాఖురాఘాతబధిరీకృతదింముఖః । గణైః కిలకిలారావైర్వేత్రహస్తైశ్చ తాడితాః ॥ 14 ॥

సేవకా దేవసంగానాం భ్రాజంతే తత్ర భూమిప । తస్మింకోలాహలే రాజన్నశబ్దః కేనచిత్క్వచిత్ ॥ 15 ॥

కస్యచిచ్ఛ్రూయతేఽత్యంతం నానాధ్వనిసమాకులే । పదే పదే మిష్టవారిపరిపూర్ణసరాన్సి చ ॥ 16 ॥

వాటికా వివిధా రాజన్ రత్నద్రుమవిరాజితాః । తదుత్తరం మహాసారధాతునిర్మితమండలః ॥ 17 ॥

సాలోఽపరో మహానస్తి గగనస్పర్శి యచ్ఛిరః । తేజసా స్యాచ్ఛతగుణః పూర్వసాలాదయం పరః ॥ 18 ॥

గోపురద్వారసహితో బహువృక్షసమన్వితః । యా వృక్షజాతయః సంతి సర్వాస్తాస్తత్ర సంతి చ ॥ 19 ॥

నిరంతరం పుష్పయుతాః సదా ఫలసమన్వితాః । నవపల్లవసంయుక్తాః పరసౌరభసంకులాః ॥ 20 ॥

పనసా బకులా లోధ్రాః కర్ణికారాశ్చ శింశపాః । దేవదారుకాంచనారా ఆమ్రాశ్చైవ సుమేరవః ॥ 21 ॥

లికుచా హింగులాశ్చైలా లవంగాః కట్ఫలాస్తథా । పాటలా ముచుకుందాశ్చ ఫలిన్యో జఘనేఫలాః ॥ 22 ॥

తాలాస్తమాలాః సాలాశ్చ కంకోలా నాగభద్రకాః । పున్నాగాః పీలవః సాల్వకా వై కర్పూరశాఖినః ॥ 23 ॥

అశ్వకర్ణా హస్తికర్ణాస్తాలపర్ణాశ్చ దాడిమాః । గణికా బంధుజీవాశ్చ జంబీరాశ్చ కురండకాః ॥ 24 ॥

చాంపేయా బంధుజీవాశ్చ తథా వై కనకద్రుమాః । కాలాగురుద్రుమాశ్చైవ తథా చందనపాదపాః ॥ 25 ॥

ఖర్జూరా యూథికాస్తాలపర్ణ్యశ్చైవ తథేక్షవః । క్షీరవృక్షాశ్చ ఖదిరాశ్చించాభల్లాతకాస్తథా ॥ 26 ॥

రుచకాః కుటజా వృక్షా బిల్వవృక్షాస్తథైవ చ । తులసీనాం వనాన్యేవం మల్లికానాం తథైవ చ ॥ 27 ॥

ఇత్యాదితరుజాతీనాం వనాన్యుపవనాని చ । నానావాపీశతైర్యుక్తాన్యేవం సంతి ధరాధిప ॥ 28 ॥

కోకిలారావసంయుక్తా గున్జద్భ్రమరభూషితాః । నిర్యాసస్రావిణః సర్వే స్నిగ్ధచ్ఛాయాస్తరూత్తమాః ॥ 29 ॥

నానాఋతుభవా వృక్షా నానాపక్షిసమాకులాః । నానారసస్రావిణీభిర్నదీభిరతిశోభితాః ॥ 30 ॥

పారావతశుకవ్రాతసారికాపక్షమారుతైః । హంసపక్షసముద్భూత వాతవ్రాతైశ్చలద్ద్రుమమ్ ॥ 31 ॥

సుగంధగ్రాహిపవనపూరితం తద్వనోత్తమమ్ । సహితం హరిణీయూథైర్ధావమానైరితస్తతః ॥ 32 ॥

నృత్యద్బర్హికదంబస్య కేకారావైః సుఖప్రదైః । నాదితం తద్వనం దివ్యం మధుస్రావి సమంతతః ॥ 33 ॥

కాంస్యసాలాదుత్తరే తు తామ్రసాలః ప్రకీర్తితః । చతురస్రసమాకార ఉన్నత్యా సప్తయోజనః ॥ 34 ॥

ద్వయోస్తు సాలయోర్మధ్యే సంప్రోక్తా కల్పవాటికా । యేషాం తరూణాం పుష్పాణి కాంచనాభాని భూమిప ॥ 35 ॥

పత్రాణి కాంచనాభాని రత్నబీజఫలాని చ । దశయోజనగంధో హి ప్రసర్పతి సమంతతః ॥ 36 ॥

తద్వనం రక్షితం రాజన్వసంతేనర్తునానిశమ్ । పుష్పసింహాసనాసీనః పుష్పచ్ఛత్రవిరాజితః ॥ 37 ॥

పుష్పభూషాభూషితశ్చ పుష్పాసవవిఘూర్ణితః । మధుశ్రీర్మాధవశ్రీశ్చ ద్వే భార్యే తస్య సమ్మతే ॥ 38 ॥

క్రీడతః స్మేరవదనే సుమస్తబకకందుకైః । అతీవ రమ్యం విపినం మధుస్రావి సమంతతః ॥ 39 ॥

దశయోజనపర్యంతం కుసుమామోదవాయునా । పూరితం దివ్యగంధర్వైః సాంగనైర్గానలోలుపైః ॥ 40 ॥

శోభితం తద్వనం దివ్యం మత్తకోకిలనాదితమ్ । వసంతలక్ష్మీసంయుక్తం కామికామప్రవర్ధనమ్ ॥ 41 ॥

తామ్రసాలాదుత్తరత్ర సీససాలః ప్రకీర్తితః । సముచ్ఛ్రాయః స్మృతోఽప్యస్య సప్తయోజనసంఖ్యయా ॥ 42 ॥

సంతానవాటికామధ్యే సాలయోస్తు ద్వయోర్నృప । దశయోజనగంధస్తు ప్రసూనానాం సమంతతః ॥ 43 ॥

హిరణ్యాభాని కుసుమాన్యుత్ఫుల్లాని నిరంతరమ్ । అమృతద్రవసంయుక్తఫలాని మధురాణి చ ॥ 44 ॥

గ్రీష్మర్తుర్నాయకస్తస్యా వాటికాయా నృపోత్తమ । శుక్రశ్రీశ్చ శుచిశ్రీశ్చ ద్వే భార్యే తస్య సమ్మతే ॥ 45 ॥

సంతాపత్రస్తలోకాస్తు వృక్షమూలేషు సంస్థితాః । నానాసిద్ధైః పరివృతో నానాదేవైః సమన్వితః ॥ 46 ॥

విలాసినీనాం బృందైస్తు చందనద్రవపంకిలైః । పుష్పమాలాభూషితైస్తు తాలవృంతకరాంబుజైః ॥ 47 ॥

[పాఠభేదః- ప్రాకారః] ప్రకారః శోభితో ఏజచ్ఛీతలాంబునిషేవిభిః । సీససాలాదుత్తరత్రాప్యారకూటమయః శుభః ॥ 48 ॥

ప్రాకారో వర్తతే రాజన్మునియోజనదైర్ఘ్యవాన్ । హరిచందనవృక్షాణాం వాటీ మధ్యే తయోః స్మృతా ॥ 49 ॥

సాలయోరధినాథస్తు వర్షర్తుర్మేఘవాహనః । విద్యుత్పింగలనేత్రశ్చ జీమూతకవచః స్మృతః ॥ 50 ॥

వజ్రనిర్ఘోషముఖరశ్చేంద్రధన్వా సమంతతః । సహస్రశో వారిధారా ముంచన్నాస్తే గణావృతః ॥ 51 ॥

నభః శ్రీశ్చ నభస్యశ్రీః స్వరస్యా రస్యమాలినీ । అంబా దులా నిరత్నిశ్చాభ్రమంతీ మేఘయంతికా ॥ 52 ॥

వర్షయంతీ చిబుణికా వారిధారా చ సమ్మతాః । వర్షర్తోర్ద్వాదశ ప్రోక్తాః శక్తయో మదవిహ్వలాః ॥ 53 ॥

నవపల్లవవృక్షాశ్చ నవీనలతికాన్వితాః । హరితాని తృణాన్యేవ వేష్టితా యైర్ధరాఽఖిలా ॥ 54 ॥

నదీనదప్రవాహాశ్చ ప్రవహంతి చ వేగతః । సరాంసి కలుషాంబూని రాగిచిత్తసమాని చ ॥ 55 ॥

వసంతి దేవాః సిద్ధాశ్చ యే దేవీకర్మకారిణః । వాపీకూపతడాగాశ్చ యే దేవ్యర్థం సమర్పితాః ॥ 56 ॥

తే గణా నివసంత్యత్ర సవిలాసాశ్చ సాంగనాః । ఆరకూటమయాదగ్రే సప్తయోజనదైర్ఘ్యవాన్ ॥ 57 ॥

పంచలోహాత్మకః సాలో మధ్యే మందారవాటికా । నానాపుష్పలతాకీర్ణా నానాపల్లవశోభితా ॥ 58 ॥

అధిష్ఠాతాఽత్ర సంప్రోక్తః శరదృతురనామయః । ఇషలక్ష్మీరూర్జలక్ష్మీర్ద్వే భార్యే తస్య సమ్మతే ॥ 59 ॥

నానాసిద్ధా వసంత్యత్ర సాంగనాః సపరిచ్ఛదాః । పంచలోహమయాదగ్రే సప్తయోజనదైర్ఘ్యవాన్ ॥ 60 ॥

దీప్యమానో మహాశృంగైర్వర్తతే రౌప్యసాలకః । పారిజాతాటవీమధ్యే ప్రసూనస్తబకాన్వితా ॥ 61 ॥

దశయోజనగంధీని కుసుమాని సమంతతః । మోదయంతి గణాన్సర్వాన్యే దేవీకర్మకారిణః ॥ 62 ॥

తత్రాధినాథః సంప్రోక్తో హేమంతర్తుర్మహోజ్జ్వలః । సగణః సాయుధః సర్వాన్ రాగిణో రంజయన్నపః ॥ 63 ॥

సహశ్రీశ్చ సహస్యశ్రీర్ద్వే భార్యే తస్య సమ్మతే । వసంతి తత్ర సిద్ధాశ్చ యే దేవీవ్రతకారిణః ॥ 64 ॥

రౌప్యసాలమయాదగ్రే సప్తయోజనదైర్ఘ్యవాన్ । సౌవర్ణసాలః సంప్రోక్తస్తప్తహాటకకల్పితః ॥ 65 ॥

మధ్యే కదంబవాటీ తు పుష్పపల్లవశోభితా । కదంబమదిరాధారాః ప్రవర్తంతే సహస్రశః ॥ 66 ॥

యాభిర్నిపీతపీతాభిర్నిజానందోఽనుభూయతే । తత్రాధినాథః సంప్రోక్తః శైశిరర్తుర్మహోదయః ॥ 67 ॥

తపఃశ్రీశ్చ తపస్యశ్రీర్ద్వే భార్యే తస్య సమ్మతే । మోదమానః సహైతాభ్యాం వర్తతే శిశిరాకృతిః ॥ 68 ॥

నానావిలాససంయుక్తో నానాగణసమావృతః । నివసంతి మహాసిద్ధా యే దేవీదానకారిణః ॥ 69 ॥

నానాభోగసముత్పన్నమహానందసమన్వితాః । సాంగనాః పరివారైస్తు సంఘశః పరివారితాః ॥ 70 ॥

స్వర్ణసాలమయాదగ్రే మునియోజనదైర్ఘ్యవాన్ । పుష్పరాగమయః సాలః కుంకుమారుణవిగ్రహః ॥ 71 ॥

పుష్పరాగమయీ భూమిర్వనాన్యుపవనాని చ । రత్నవృక్షాలవాలాశ్చ పుష్పరాగమయాః స్మృతాః ॥ 72 ॥

ప్రాకారో యస్య రత్నస్య తద్రత్నరచితా ద్రుమాః । వనభూః పక్షినశ్చైవ రత్నవర్ణజలాని చ ॥ 73 ॥

మండపా మండపస్తంభాః సరాన్సి కమలాని చ । ప్రాకారే తత్ర యద్యత్స్యాత్తత్సర్వం తత్సమం భవేత్ ॥ 74 ॥

పరిభాషేయముద్దిష్టా రత్నసాలాదిషు ప్రభో । తేజసా స్యాల్లక్షగుణః పూర్వసాలాత్పరో నృప ॥ 75 ॥

దిక్పాలా నివసంత్యత్ర ప్రతిబ్రహ్మాన్డవర్తినామ్ । దిక్పాలానాం సమష్ట్యాత్మరూపాః స్ఫూర్జద్వరాయుధాః ॥ 76 ॥

పూర్వాశాయాం సముత్తుంగశృంగా పూరమరావతీ । నానోపవనసంయుక్తా మహేంద్రస్తత్ర రాజతే ॥ 77 ॥

స్వర్గశోభా చ యా స్వర్గే యావతీ స్యాత్తతోఽధికా । సమష్టిశతనేత్రస్య సహస్రగుణతః స్మృతా ॥ 78 ॥

ఐరావతసమారూఢో వజ్రహస్తః ప్రతాపవాన్ । దేవసేనాపరివృతో రాజతేఽత్ర శతక్రతుః ॥ 79 ॥

దేవాంగనాగణయుతా శచీ తత్ర విరాజతే । వహ్నికోణే వహ్నిపురీ వహ్నిపూః సదృశీ నృప ॥ 80 ॥

స్వాహాస్వధాసమాయుక్తో వహ్నిస్తత్ర విరాజతే । నిజవాహనభూషాఢ్యో నిజదేవగణైర్వృతః ॥ 81 ॥

యామ్యాశాయాం యమపురీ తత్ర దండధరో మహాన్ । స్వభటైర్వేష్టితో రాజన్ చిత్రగుప్తపురోగమైః ॥ 82 ॥

నిజశక్తియుతో భాస్వత్తనయోఽస్తి యమో మహాన్ । నైరృత్యాం దిశి రాక్షస్యాం రాక్షసైః పరివారితః ॥ 83 ॥

ఖడ్గధారీ స్ఫురన్నాస్తే నిరృతిర్నిజశక్తియుక్ । వారుణ్యాం వరుణో రాజా పాశధారీ ప్రతాపవాన్ ॥ 84 ॥

మహాఝశసమారూఢో వారుణీమధువిహ్వలః । నిజశక్తిసమాయుక్తో నిజయాదోగణాన్వితః ॥ 85 ॥

సమాస్తే వారుణే లోకే వరుణానీరతాకులః । వాయుకోణే వాయులోకో వాయుస్తత్రాధితిష్ఠతి ॥ 86 ॥

వాయుసాధనసంసిద్ధయోగిభిః పరివారితః । ధ్వజహస్తో విశాలాక్షో మృగవాహనసంస్థితః ॥ 87 ॥

మరుద్గణైః పరివృతో నిజశక్తిసమన్వితః । ఉత్తరస్యాం దిశి మహాన్యక్షలోకోఽస్తి భూమిప ॥ 88 ॥

యక్షాధిరాజస్తత్రాఽఽస్తే వృద్ధిఋద్ధ్యాదిశక్తిభిః । నవభిర్నిధిభిర్యుక్తస్తుందిలో ధననాయకః ॥ 89 ॥

మణిభద్రః పూర్ణభద్రో మణిమాన్మణికంధరః । మణిభూషో మణిస్రగ్వీ మణికార్ముకధారకః ॥ 90 ॥

ఇత్యాదియక్షసేనానీసహితో నిజశక్తియుక్ । ఈశానకోణే సంప్రోక్తో రుద్రలోకో మహత్తరః ॥ 91 ॥

అనర్ఘ్యరత్నఖచితో యత్ర రుద్రోఽధిదైవతమ్ । మన్యుమాందీప్తనయనో బద్ధపృష్ఠమహేషుధిః ॥ 92 ॥

స్ఫూర్జద్ధనుర్వామహస్తోఽధిజ్యధన్వభిరావృతః । స్వసమానైరసంఖ్యాతరుద్రైః శూలవరాయుధైః ॥ 93 ॥

వికృతాస్యైః కరాలాస్యైర్వమద్వహ్నిభిరాస్యతః । దశహస్తైః శతకరైః సహస్రభుజసంయుతైః ॥ 94 ॥

దశపాదైర్దశగ్రీవైస్త్రినేత్రైరుగ్రమూర్తిభిః । అంతరిక్షచరా యే చ యే చ భూమిచరాః స్మృతాః ॥ 95 ॥

రుద్రాధ్యాయే స్మృతా రుద్రాస్తైః సర్వైశ్చ సమావృతః । రుద్రాణీకోటిసహితో భద్రకాల్యాదిమాతృభిః ॥ 96 ॥

నానాశక్తిసమావిష్టడామర్యాదిగణావృతః । వీరభద్రాదిసహితో రుద్రో రాజన్విరాజతే ॥ 97 ॥

ముండమాలాధరో నాగవలయో నాగకంధరః । వ్యాఘ్రచర్మపరీధానో గజచర్మోత్తరీయకః ॥ 98 ॥

చితాభస్మాంగలిప్తాంగః ప్రమథాదిగణావృతః । నినదడ్డమరుధ్వానైర్బధిరీకృతదింముఖః ॥ 99 ॥

అట్టహాసాస్ఫోటశబ్దైః సంత్రాసితనభస్తలః । భూతసంఘసమావిష్టో భూతావాసో మహేశ్వరః ॥ 100 ॥

ఈశానదిక్పతిః సోఽయం నామ్నా చేశాన ఏవ చ ॥ 101 ॥

ఇతి శ్రీదేవీభాగవతే మహాపురాణే ద్వాదశస్కంధే మణిద్వీపవర్ణనం నామ దశమోఽధ్యాయః ॥

मणिद्वीप वर्णन - 1 (देवी भागवतम्) के बारे में

Manidweepa Varnana describes Manidvipa, the "Jewel Island", the supreme abode of the Divine Mother beyond all the worlds. Surrounded by an ocean of nectar, it is enclosed by walls of different metals and gems, one within another, with gardens, rivers and attendants, and at its centre the Goddess on her throne.

स्रोत: Devi Bhagavata Purana, 12th skandha, chapter 10

कब पढ़ें: During Navaratri, on Fridays and in Devi worship; the Telugu song version is often sung at home gatherings.

क्या आप जानते हैं?

  • In the Devi Bhagavatam, Manidvipa is higher than even Vaikuntha and Kailasa, the place from which the Goddess creates and sustains all the worlds.
  • The walls are described one by one, from iron and bronze to gold, gems and finally precious stones of every kind.
  • Each region has a guardian deity; this chapter ends naming Ishana as the lord of the north-east.

अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न

What is Manidweepa?

The "Jewel Island", the supreme abode of the Divine Mother described in the Devi Bhagavata Purana.

Where is it described?

In the 12th skandha of the Devi Bhagavata Purana, chapters 10 to 12.

When is Manidweepa Varnana recited?

During Navaratri, on Fridays and in Devi worship gatherings.

उपासना और अध्ययन के लिए प्रस्तुत, भविष्यवाणी के रूप में नहीं। गैर-व्यावसायिक।