MuhurtaNow

उद्धवगीता - दशमोऽध्यायः

Sri Krishna · पारंपरिक भक्ति पाठ

ಅಥ ದಶಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ।

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಉವಾಚ

ಮಯಾ ಉದಿತೇಷು ಅವಹಿತಃ ಸ್ವಧರ್ಮೇಷು ಮದಾಶ್ರಯಃ । ವರ್ಣಾಶ್ರಮಕುಲ ಆಚಾರಂ ಅಕಾಮಾತ್ಮಾ ಸಮಾಚರೇತ್ ॥ 1

ಅನ್ವೀಕ್ಷೇತ ವಿಶುದ್ಧಾತ್ಮಾ ದೇಹಿನಾಂ ವಿಷಯಾತ್ಮನಾಮ್ । ಗುಣೇಷು ತತ್ತ್ವಧ್ಯಾನೇನ ಸರ್ವಾರಂಭವಿಪರ್ಯಯಮ್ ॥ 2॥

ಸುಪ್ತಸ್ಯ ವಿಷಯಾಲೋಕಃ ಧ್ಯಾಯತಃ ವಾ ಮನೋರಥಃ । ನಾನಾಮಕತ್ವಾತ್ ವಿಫಲಃ ತಥಾ ಭೇದಾತ್ಮದೀಃ ಗುಣೈಃ ॥ 3॥

ನಿವೃತ್ತಂ ಕರ್ಮ ಸೇವೇತ ಪ್ರವೃತ್ತಂ ಮತ್ಪರಃ ತ್ಯಜೇತ್ । ಜಿಜ್ಞಾಸಾಯಾಂ ಸಂಪ್ರವೃತ್ತಃ ನ ಅದ್ರಿಯೇತ್ ಕರ್ಮ ಚೋದನಾಮ್ ॥ 4॥

ಯಮಾನಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ಸೇವೇತ ನಿಯಮಾನ್ ಮತ್ಪರಃ ಕ್ವಚಿತ್ । ಮದಭಿಜ್ಞಂ ಗುರಂ ಶಾಂತಂ ಉಪಾಸೀತ ಮದಾತ್ಮಕಮ್ ॥ 5॥

ಅಮಾನ್ಯಮತ್ಸರಃ ದಕ್ಷಃ ನಿರ್ಮಮಃ ದೃಢಸೌಹೃದಃ । ಅಸತ್ವರಃ ಅರ್ಥಜಿಜ್ಞಾಸುಃ ಅನಸೂಯೌಃ ಅಮೋಘವಾಕ್ ॥ 6॥

ಜಾಯಾಪತ್ಯಗೃಹಕ್ಷೇತ್ರಸ್ವಜನದ್ರವಿಣ ಆದಿಷು । ಉದಾಸೀನಃ ಸಮಂ ಪಶ್ಯನ್ ಸರ್ವೇಷು ಅರ್ಥಂ ಇವ ಆತ್ಮನಃ ॥ 7॥

ವಿಲಕ್ಷಣಃ ಸ್ಥೂಲಸೂಕ್ಷ್ಮಾತ್ ದೇಹಾತ್ ಆತ್ಮೇಕ್ಷಿತಾ ಸ್ವದೃಕ್ । ಯಥಾಗ್ನಿಃ ದಾರುಣಃ ದಾಹ್ಯಾತ್ ದಾಹಕಃ ಅನ್ಯಃ ಪ್ರಕಾಶಕಃ ॥ 8॥

ನಿರೋಧ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಅಣು ಬೃಹನ್ ನಾನಾತ್ವಂ ತತ್ಕೃತಾನ್ ಗುಣಾನ್ । ಅಂತಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟಃ ಆಧತ್ತಃ ಏವಂ ದೇಹಗುಣಾನ್ ಪರಃ ॥ 9॥

ಯಃ ಅಸೌ ಗುಣೈಃ ವಿರಚಿತಃ ದೇಹಃ ಅಯಂ ಪುರುಷಸ್ಯ ಹಿ । ಸಂಸಾರಃ ತತ್ ನಿಬಂಧಃ ಅಯಂ ಪುಂಸಃ ವಿದ್ಯಾತ್ ಛಿದಾತ್ಮನಃ ॥ 10॥

ತಸ್ಮಾತ್ ಜಿಜ್ಞಾಸಯಾ ಆತ್ಮಾನಂ ಆತ್ಮಸ್ಥಂ ಪರಮ್ । ಸಂಗಮ್ಯ ನಿರಸೇತ್ ಏತತ್ ವಸ್ತುಬುದ್ಧಿಂ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ॥ 11॥

ಆಚಾರ್ಯಃ ಅರಣಿಃ ಆದ್ಯಃ ಸ್ಯಾತ್ ಅಂತೇವಾಸಿ ಉತ್ತರ ಅರಣಿಃ । ತತ್ ಸಂಧಾನಂ ಪ್ರವಚನಂ ವಿದ್ಯಾ ಸಂಧಿಃ ಸುಖಾವಹಃ ॥ 12॥

ವೈಶಾರದೀ ಸಾ ಅತಿವಿಶುದ್ಧಬುದ್ಧಿಃ ಧುನೋತಿ ಮಾಯಾಂ ಗುಣಸಂಪ್ರಸೂತಾಮ್ । ಗುಣಾನ್ ಚ ಸಂದಹ್ಯ ಯತ್ ಆತ್ಮಂ ಏತತ್ ಸ್ವಯಂ ಚ ಶಾಮ್ಯತಿ ಅಸಮಿದ್ ಯಥಾ ಅಗ್ನಿಃ ॥ 13॥

ಅಥ ಏಷಾಂ ಕರ್ಮಕರ್ತೄಣಾಂ ಭೋಕ್ತೄಣಾಂ ಸುಖದುಃಖಯೋಃ । ನಾನಾತ್ವಂ ಅಥ ನಿತ್ಯತ್ವಂ ಲೋಕಕಾಲಾಗಮ ಆತ್ಮನಾಮ್ ॥ 14॥

ಮನ್ಯಸೇ ಸರ್ವಭಾವಾನಾಂ ಸಂಸ್ಥಾ ಹಿ ಔತ್ಪತ್ತಿಕೀ ಯಥಾ । ತತ್ ತತ್ ಆಕೃತಿಭೇದೇನ ಜಾಯತೇ ಭಿದ್ಯತೇ ಚ ಧೀಃ ॥ 15॥

ಏವಂ ಅಪಿ ಅಂಗ ಸರ್ವೇಷಾಂ ದೇಹಿನಾಂ ದೇಹಯೋಗತಃ । ಕಾಲ ಅವಯವತಃ ಸಂತಿ ಭಾವಾ ಜನ್ಮಾದಯೋಃ ಅಸಕೃತ್ ॥ 16॥

ಅತ್ರ ಅಪಿ ಕರ್ಮಣಾಂ ಕರ್ತುಃ ಅಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಂ ಚ ಲಕ್ಷ್ಯತೇ । ಭೋಕ್ತುಃ ಚ ದುಃಖಸುಖಯೋಃ ಕಃ ಅನ್ವರ್ಥಃ ವಿವಶಂ ಭಜೇತ್ ॥ 17॥

ನ ದೇಹಿನಾಂ ಸುಖಂ ಕಿಂಚಿತ್ ವಿದ್ಯತೇ ವಿದುಷಾಂ ಅಪಿ । ತಥಾ ಚ ದುಃಖಂ ಮೂಢಾನಾಂ ವೃಥಾ ಅಹಂಕರಣಂ ಪರಮ್ ॥ 18॥

ಯದಿ ಪ್ರಾಪ್ತಿಂ ವಿಘಾತಂ ಚ ಜಾನಂತಿ ಸುಖದುಃಖಯೋಃ । ತೇ ಅಪಿ ಅದ್ಧಾ ನ ವಿದುಃ ಯೋಗಂ ಮೃತ್ಯುಃ ನ ಪ್ರಭವೇತ್ ಯಥಾ ॥ 19॥

ಕಃ ಅನ್ವರ್ಥಃ ಸುಖಯತಿ ಏನಂ ಕಾಮಃ ವಾ ಮೃತ್ಯುಃ ಅಂತಿಕೇ । ಆಘಾತಂ ನೀಯಮಾನಸ್ಯ ವಧ್ಯಸಿ ಏವ ನ ತುಷ್ಟಿದಃ ॥ 20॥

ಶ್ರುತಂ ಚ ದೃಷ್ಟವತ್ ದುಷ್ಟಂ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಅಸೂಯಾ ಅತ್ಯಯವ್ಯಯೈಃ । ಬಹು ಅಂತರಾಯ ಕಾಮತ್ವಾತ್ ಕೃಷಿವತ್ ಚ ಅಪಿ ನಿಷ್ಫಲಮ್ ॥ 21॥

ಅಂತರಾಯೈಃ ಅವಿಹತಃ ಯದಿ ಧರ್ಮಃ ಸ್ವನುಷ್ಠಿತಃ । ತೇನಾಪಿ ನಿರ್ಜಿತಂ ಸ್ಥಾನಂ ಯಥಾ ಗಚ್ಛತಿ ತತ್ ಶ್ರುಣು ॥ 22॥

ಇಷ್ತ್ವಾ ಇಹ ದೇವತಾಃ ಯಜ್ಞೈಃ ಸ್ವರ್ಲೋಕಂ ಯಾತಿ ಯಾಜ್ಞಿಕಃ । ಭುಂಜೀತ ದೇವವತ್ ತತ್ರ ಭೋಗಾನ್ ದಿವ್ಯಾನ್ ನಿಜ ಅರ್ಜಿತಾನ್ ॥ 23॥

ಸ್ವಪುಣ್ಯ ಉಪಚಿತೇ ಶುಭ್ರೇ ವಿಮಾನಃ ಉಪಗೀಯತೇ । ಗಂಧರ್ವೈಃ ವಿಹರನ್ಮಧ್ಯೇ ದೇವೀನಾಂ ಹೃದ್ಯವೇಷಧೃಕ್ ॥ 24॥

ಸ್ತ್ರೀಭಿಃ ಕಾಮಗಯಾನೇನ ಕಿಂಕಿಣೀಜಾಲಮಾಲಿನಾ । ಕ್ರೀಡನ್ ನ ವೇದ ಆತ್ಮಪಾತಂ ಸುರಾಕ್ರೀಡೇಷು ನಿರ್ವೃತಃ ॥ 25॥

ತಾವತ್ ಪ್ರಮೋದತೇ ಸ್ವರ್ಗೇ ಯಾವತ್ ಪುಣ್ಯಂ ಸಮಾಪ್ಯತೇ । ಕ್ಷೀಣಪುಣ್ಯಃ ಪತತಿ ಅರ್ವಾಕ್ ಅನಿಚ್ಛನ್ ಕಾಲಚಾಲಿತಃ ॥ 26॥

ಯದಿ ಅಧರ್ಮರತಃ ಸಂಗಾತ್ ಅಸತಾಂ ವಾ ಅಜಿತೇಂದ್ರಿಯಃ । ಕಾಮಾತ್ಮಾ ಕೃಪಣಃ ಲುಬ್ಧಃ ಸ್ತ್ರೈಣಃ ಭೂತವಿಹಿಂಸಕಃ ॥ 27॥

ಪಶೂನ್ ಅವಿಧಿನಾ ಆಲಭ್ಯ ಪ್ರೇತಭೂತಗಣಾನ್ ಯಜನ್ । ನರಕಾನ್ ಅವಶಃ ಜಂತುಃ ಗತ್ವಾ ಯಾತಿ ಉಲ್ಬಣಂ ತಮಃ ॥ 28॥

ಕರ್ಮಾಣಿ ದುಃಖ ಉದರ್ಕಾಣಿ ಕುರ್ವನ್ ದೇಹೇನ ತೈಃ ಪುನಃ । ದೇಹಂ ಆಭಜತೇ ತತ್ರ ಕಿಂ ಸುಖಂ ಮರ್ತ್ಯಧರ್ಮಿಣಃ ॥ 29॥

ಲೋಕಾನಾಂ ಲೋಕ ಪಾಲಾನಾಂ ಮದ್ಭಯಂ ಕಲ್ಪಜೀವಿನಾಮ್ । ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಅಪಿ ಭಯಂ ಮತ್ತಃ ದ್ವಿಪರಾಧಪರ ಆಯುಷಃ ॥ 30॥

ಗುಣಾಃ ಸೃಜಂತಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ಗುಣಃ ಅನುಸೃಜತೇ ಗುಣಾನ್ । ಜೀವಃ ತು ಗುಣಸಂಯುಕ್ತಃ ಭುಂಕ್ತೇ ಕರ್ಮಫಲಾನಿ ಅಸೌ ॥ 31॥

ಯಾವತ್ ಸ್ಯಾತ್ ಗುಣವೈಷಮ್ಯಂ ತಾವತ್ ನಾನಾತ್ವಂ ಆತ್ಮನಃ । ನಾನಾತ್ವಂ ಆತ್ಮನಃ ಯಾವತ್ ಪಾರತಂತ್ರ್ಯಂ ತದಾ ಏವ ಹಿ ॥ 32॥

ಯಾವತ್ ಅಸ್ಯ ಅಸ್ವತಂತ್ರತ್ವಂ ತಾವತ್ ಈಶ್ವರತಃ ಭಯಮ್ । ಯಃ ಏತತ್ ಸಮುಪಾಸೀರನ್ ತೇ ಮುಹ್ಯಂತಿ ಶುಚಾರ್ಪಿತಾಃ ॥ 33॥

ಕಾಲಃ ಆತ್ಮಾ ಆಗಮಃ ಲೋಕಃ ಸ್ವಭಾವಃ ಧರ್ಮಃ ಏವ ಚ । ಇತಿ ಮಾಂ ಬಹುಧಾ ಪ್ರಾಹುಃ ಗುಣವ್ಯತಿಕರೇ ಸತಿ ॥ 34॥

ಉದ್ಧವಃ ಉವಾಚ

ಗುಣೇಷು ವರ್ತಮಾನಃ ಅಪಿ ದೇಹಜೇಷು ಅನಪಾವೃತಾಃ । ಗುಣೈಃ ನ ಬಧ್ಯತೇ ದೇಹೀ ಬಧ್ಯತೇ ವಾ ಕಥಂ ವಿಭೋ ॥ 35

ಕಥಂ ವರ್ತೇತ ವಿಹರೇತ್ ಕೈಃ ವಾ ಜ್ಞಾಯೇತ ಲಕ್ಷಣೈಃ । ಕಿಂ ಭುಂಜೀತ ಉತ ವಿಸೃಜೇತ್ ಶಯೀತ ಆಸೀತ ಯಾತಿ ವಾ ॥ 36॥

ಏತತ್ ಅಚ್ಯುತ ಮೇ ಬ್ರೂಹಿ ಪ್ರಶ್ನಂ ಪ್ರಶ್ನವಿದಾಂ ವರ । ನಿತ್ಯಮುಕ್ತಃ ನಿತ್ಯಬದ್ಧಃ ಏಕಃ ಏವ ಇತಿ ಮೇ ಭ್ರಮಃ ॥ 37॥

ಇತಿ ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪಾರಮಹಂಸ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಮೇಕಾದಶಸ್ಕಂಧೇ ಭಗವದುದ್ಧವಸಂವಾದೇ ದಶಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ॥

उद्धवगीता - दशमोऽध्यायः के बारे में

This chapter, numbered 10 in this Uddhava Gita series, is chapter 10 of the eleventh book of the Bhagavata Purana, part of Krishna's teaching to Uddhava. Krishna says that one who has taken refuge in him should follow the duties he has taught for one's station in life, without selfish desire, and should see how people act for pleasure yet reap sorrow. He shows that the fruits of action, even heaven, are passing and bound by time, that karma binds the soul so long as it identifies with the body, and that the wise, knowing the Self as distinct from the body and its qualities, live free.

स्रोत: Bhagavata Purana, book 11, chapter 10, as its colophon states

कब पढ़ें: In Bhagavata parayana, especially during a Bhagavata saptaha.

क्या आप जानते हैं?

  • The chapter teaches that even the joys of heaven end when merit runs out, so wise people do not chase them.
  • It belongs to the Uddhava Gita, Krishna's last great teaching before leaving the world.

अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न

Who teaches in this chapter?

Lord Krishna, to Uddhava.

What does it say about heaven?

That its joys are passing and bound by time.

Where is this chapter from?

Bhagavata Purana, book 11, chapter 10.

उपासना और अध्ययन के लिए प्रस्तुत, भविष्यवाणी के रूप में नहीं। गैर-व्यावसायिक।