उद्धवगीता - दशमोऽध्यायः
Sri Krishna · पारंपरिक भक्ति पाठ
അഥ ദശമോഽധ്യായഃ ।
ശ്രീഭഗവാന് ഉവാച
മയാ ഉദിതേഷു അവഹിതഃ സ്വധര്മേഷു മദാശ്രയഃ । വര്ണാശ്രമകുല ആചാരം അകാമാത്മാ സമാചരേത് ॥ 1
അന്വീക്ഷേത വിശുദ്ധാത്മാ ദേഹിനാം വിഷയാത്മനാമ് । ഗുണേഷു തത്ത്വധ്യാനേന സർവാരംഭവിപര്യയമ് ॥ 2॥
സുപ്തസ്യ വിഷയാലോകഃ ധ്യായതഃ വാ മനോരഥഃ । നാനാമകത്വാത് വിഫലഃ തഥാ ഭേദാത്മദീഃ ഗുണൈഃ ॥ 3॥
നിവൃത്തം കര്മ സേവേത പ്രവൃത്തം മത്പരഃ ത്യജേത് । ജിജ്ഞാസായാം സംപ്രവൃത്തഃ ന അദ്രിയേത് കര്മ ചോദനാമ് ॥ 4॥
യമാനഭീക്ഷ്ണം സേവേത നിയമാന് മത്പരഃ ക്വചിത് । മദഭിജ്ഞം ഗുരം ശാംതം ഉപാസീത മദാത്മകമ് ॥ 5॥
അമാന്യമത്സരഃ ദക്ഷഃ നിര്മമഃ ദൃഢസൌഹൃദഃ । അസത്വരഃ അര്ഥജിജ്ഞാസുഃ അനസൂയൌഃ അമോഘവാക് ॥ 6॥
ജായാപത്യഗൃഹക്ഷേത്രസ്വജനദ്രവിണ ആദിഷു । ഉദാസീനഃ സമം പശ്യന് സർവേഷു അര്ഥം ഇവ ആത്മനഃ ॥ 7॥
വിലക്ഷണഃ സ്ഥൂലസൂക്ഷ്മാത് ദേഹാത് ആത്മേക്ഷിതാ സ്വദൃക് । യഥാഗ്നിഃ ദാരുണഃ ദാഹ്യാത് ദാഹകഃ അന്യഃ പ്രകാശകഃ ॥ 8॥
നിരോധ ഉത്പത്തി അണു ബൃഹന് നാനാത്വം തത്കൃതാന് ഗുണാന് । അംതഃ പ്രവിഷ്ടഃ ആധത്തഃ ഏവം ദേഹഗുണാന് പരഃ ॥ 9॥
യഃ അസൌ ഗുണൈഃ വിരചിതഃ ദേഹഃ അയം പുരുഷസ്യ ഹി । സംസാരഃ തത് നിബംധഃ അയം പുംസഃ വിദ്യാത് ഛിദാത്മനഃ ॥ 10॥
തസ്മാത് ജിജ്ഞാസയാ ആത്മാനം ആത്മസ്ഥം പരമ് । സംഗമ്യ നിരസേത് ഏതത് വസ്തുബുദ്ധിം യഥാക്രമമ് ॥ 11॥
ആചാര്യഃ അരണിഃ ആദ്യഃ സ്യാത് അംതേവാസി ഉത്തര അരണിഃ । തത് സംധാനം പ്രവചനം വിദ്യാ സംധിഃ സുഖാവഹഃ ॥ 12॥
വൈശാരദീ സാ അതിവിശുദ്ധബുദ്ധിഃ ധുനോതി മായാം ഗുണസംപ്രസൂതാമ് । ഗുണാന് ച സംദഹ്യ യത് ആത്മം ഏതത് സ്വയം ച ശാമ്യതി അസമിദ് യഥാ അഗ്നിഃ ॥ 13॥
അഥ ഏഷാം കര്മകര്തൄണാം ഭോക്തൄണാം സുഖദുഃഖയോഃ । നാനാത്വം അഥ നിത്യത്വം ലോകകാലാഗമ ആത്മനാമ് ॥ 14॥
മന്യസേ സർവഭാവാനാം സംസ്ഥാ ഹി ഔത്പത്തികീ യഥാ । തത് തത് ആകൃതിഭേദേന ജായതേ ഭിദ്യതേ ച ധീഃ ॥ 15॥
ഏവം അപി അംഗ സർവേഷാം ദേഹിനാം ദേഹയോഗതഃ । കാല അവയവതഃ സംതി ഭാവാ ജന്മാദയോഃ അസകൃത് ॥ 16॥
അത്ര അപി കര്മണാം കര്തുഃ അസ്വാതംത്ര്യം ച ലക്ഷ്യതേ । ഭോക്തുഃ ച ദുഃഖസുഖയോഃ കഃ അന്വര്ഥഃ വിവശം ഭജേത് ॥ 17॥
ന ദേഹിനാം സുഖം കിംചിത് വിദ്യതേ വിദുഷാം അപി । തഥാ ച ദുഃഖം മൂഢാനാം വൃഥാ അഹംകരണം പരമ് ॥ 18॥
യദി പ്രാപ്തിം വിഘാതം ച ജാനംതി സുഖദുഃഖയോഃ । തേ അപി അദ്ധാ ന വിദുഃ യോഗം മൃത്യുഃ ന പ്രഭവേത് യഥാ ॥ 19॥
കഃ അന്വര്ഥഃ സുഖയതി ഏനം കാമഃ വാ മൃത്യുഃ അംതികേ । ആഘാതം നീയമാനസ്യ വധ്യസി ഏവ ന തുഷ്ടിദഃ ॥ 20॥
ശ്രുതം ച ദൃഷ്ടവത് ദുഷ്ടം സ്പര്ധാ അസൂയാ അത്യയവ്യയൈഃ । ബഹു അംതരായ കാമത്വാത് കൃഷിവത് ച അപി നിഷ്ഫലമ് ॥ 21॥
അംതരായൈഃ അവിഹതഃ യദി ധര്മഃ സ്വനുഷ്ഠിതഃ । തേനാപി നിര്ജിതം സ്ഥാനം യഥാ ഗച്ഛതി തത് ശ്രുണു ॥ 22॥
ഇഷ്ത്വാ ഇഹ ദേവതാഃ യജ്ഞൈഃ സ്വര്ലോകം യാതി യാജ്ഞികഃ । ഭുംജീത ദേവവത് തത്ര ഭോഗാന് ദിവ്യാന് നിജ അര്ജിതാന് ॥ 23॥
സ്വപുണ്യ ഉപചിതേ ശുഭ്രേ വിമാനഃ ഉപഗീയതേ । ഗംധർവൈഃ വിഹരന്മധ്യേ ദേവീനാം ഹൃദ്യവേഷധൃക് ॥ 24॥
സ്ത്രീഭിഃ കാമഗയാനേന കിംകിണീജാലമാലിനാ । ക്രീഡന് ന വേദ ആത്മപാതം സുരാക്രീഡേഷു നിർവൃതഃ ॥ 25॥
താവത് പ്രമോദതേ സ്വര്ഗേ യാവത് പുണ്യം സമാപ്യതേ । ക്ഷീണപുണ്യഃ പതതി അർവാക് അനിച്ഛന് കാലചാലിതഃ ॥ 26॥
യദി അധര്മരതഃ സംഗാത് അസതാം വാ അജിതേംദ്രിയഃ । കാമാത്മാ കൃപണഃ ലുബ്ധഃ സ്ത്രൈണഃ ഭൂതവിഹിംസകഃ ॥ 27॥
പശൂന് അവിധിനാ ആലഭ്യ പ്രേതഭൂതഗണാന് യജന് । നരകാന് അവശഃ ജംതുഃ ഗത്വാ യാതി ഉല്ബണം തമഃ ॥ 28॥
കര്മാണി ദുഃഖ ഉദര്കാണി കുർവന് ദേഹേന തൈഃ പുനഃ । ദേഹം ആഭജതേ തത്ര കിം സുഖം മര്ത്യധര്മിണഃ ॥ 29॥
ലോകാനാം ലോക പാലാനാം മദ്ഭയം കല്പജീവിനാമ് । ബ്രഹ്മണഃ അപി ഭയം മത്തഃ ദ്വിപരാധപര ആയുഷഃ ॥ 30॥
ഗുണാഃ സൃജംതി കര്മാണി ഗുണഃ അനുസൃജതേ ഗുണാന് । ജീവഃ തു ഗുണസംയുക്തഃ ഭുംക്തേ കര്മഫലാനി അസൌ ॥ 31॥
യാവത് സ്യാത് ഗുണവൈഷമ്യം താവത് നാനാത്വം ആത്മനഃ । നാനാത്വം ആത്മനഃ യാവത് പാരതംത്ര്യം തദാ ഏവ ഹി ॥ 32॥
യാവത് അസ്യ അസ്വതംത്രത്വം താവത് ഈശ്വരതഃ ഭയമ് । യഃ ഏതത് സമുപാസീരന് തേ മുഹ്യംതി ശുചാര്പിതാഃ ॥ 33॥
കാലഃ ആത്മാ ആഗമഃ ലോകഃ സ്വഭാവഃ ധര്മഃ ഏവ ച । ഇതി മാം ബഹുധാ പ്രാഹുഃ ഗുണവ്യതികരേ സതി ॥ 34॥
ഉദ്ധവഃ ഉവാച
ഗുണേഷു വര്തമാനഃ അപി ദേഹജേഷു അനപാവൃതാഃ । ഗുണൈഃ ന ബധ്യതേ ദേഹീ ബധ്യതേ വാ കഥം വിഭോ ॥ 35
കഥം വര്തേത വിഹരേത് കൈഃ വാ ജ്ഞായേത ലക്ഷണൈഃ । കിം ഭുംജീത ഉത വിസൃജേത് ശയീത ആസീത യാതി വാ ॥ 36॥
ഏതത് അച്യുത മേ ബ്രൂഹി പ്രശ്നം പ്രശ്നവിദാം വര । നിത്യമുക്തഃ നിത്യബദ്ധഃ ഏകഃ ഏവ ഇതി മേ ഭ്രമഃ ॥ 37॥
ഇതി ശ്രീമദ്ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാമേകാദശസ്കംധേ ഭഗവദുദ്ധവസംവാദേ ദശമോഽധ്യായഃ ॥
उद्धवगीता - दशमोऽध्यायः के बारे में
This chapter, numbered 10 in this Uddhava Gita series, is chapter 10 of the eleventh book of the Bhagavata Purana, part of Krishna's teaching to Uddhava. Krishna says that one who has taken refuge in him should follow the duties he has taught for one's station in life, without selfish desire, and should see how people act for pleasure yet reap sorrow. He shows that the fruits of action, even heaven, are passing and bound by time, that karma binds the soul so long as it identifies with the body, and that the wise, knowing the Self as distinct from the body and its qualities, live free.
स्रोत: Bhagavata Purana, book 11, chapter 10, as its colophon states
कब पढ़ें: In Bhagavata parayana, especially during a Bhagavata saptaha.
क्या आप जानते हैं?
- The chapter teaches that even the joys of heaven end when merit runs out, so wise people do not chase them.
- It belongs to the Uddhava Gita, Krishna's last great teaching before leaving the world.
अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न
Who teaches in this chapter?
Lord Krishna, to Uddhava.
What does it say about heaven?
That its joys are passing and bound by time.
Where is this chapter from?
Bhagavata Purana, book 11, chapter 10.
उपासना और अध्ययन के लिए प्रस्तुत, भविष्यवाणी के रूप में नहीं। गैर-व्यावसायिक।
और भक्ति पाठ