ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ (ಮೋಹ ಮುದ್ಗರಂ)
Vishnu · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಮೂಢಮತೇ ।
ಸಂಪ್ರಾಪ್ತೇ ಸನ್ನಿಹಿತೇ ಕಾಲೇ ನಹಿ ನಹಿ ರಕ್ಷತಿ ಡುಕೃಂಕರಣೇ ॥ 1 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ಮೂಢ ಜಹೀಹಿ ಧನಾಗಮತೃಷ್ಣಾಂ ಕುರು ಸದ್ಬುದ್ಧಿಂ ಮನಸಿ ವಿತೃಷ್ಣಾಮ್ । ಯಲ್ಲಭಸೇ ನಿಜಕರ್ಮೋಪಾತ್ತಂ ವಿತ್ತಂ ತೇನ ವಿನೋದಯ ಚಿತ್ತಮ್ ॥ 2 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ನಾರೀಸ್ತನಭರ-ನಾಭೀದೇಶಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮಾ ಗಾ ಮೋಹಾವೇಶಮ್ । ಏತನ್ಮಾಂಸವಸಾದಿವಿಕಾರಂ ಮನಸಿ ವಿಚಿಂತಯ ವಾರಂ ವಾರಮ್ ॥ 3 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ನಲಿನೀದಲ-ಗತಜಲಮತಿತರಲಂ ತದ್ವಜ್ಜೀವಿತಮತಿಶಯ-ಚಪಲಮ್ । ವಿದ್ಧಿ ವ್ಯಾಧ್ಯಭಿಮಾನಗ್ರಸ್ತಂ ಲೋಕಂ ಶೋಕಹತಂ ಚ ಸಮಸ್ತಮ್ ॥ 4 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ಯಾವದ್ವಿತ್ತೋಪಾರ್ಜನಸಕ್ತಃ ತಾವನ್ನಿಜಪರಿವಾರೋ ರಕ್ತಃ । ಪಶ್ಚಾಜ್ಜೀವತಿ ಜರ್ಜರದೇಹೇ ವಾರ್ತಾಂ ಕೋಽಪಿ ನ ಪೃಚ್ಛತಿ ಗೇಹೇ ॥ 5 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ಯಾವತ್ಪವನೋ ನಿವಸತಿ ದೇಹೇ ತಾವತ್ಪೃಚ್ಛತಿ ಕುಶಲಂ ಗೇಹೇ । ಗತವತಿ ವಾಯೌ ದೇಹಾಪಾಯೇ ಭಾರ್ಯಾ ಬಿಭ್ಯತಿ ತಸ್ಮಿನ್ಕಾಯೇ ॥ 6 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ಬಾಲಸ್ತಾವತ್ಕ್ರೀಡಾಸಕ್ತಃ ತರುಣಸ್ತಾವತ್ತರುಣೀಸಕ್ತಃ । ವೃದ್ಧಸ್ತಾವಚ್ಚಿಂತಾಸಕ್ತಃ ಪರಮೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ಕೋಽಪಿ ನ ಸಕ್ತಃ ॥ 7 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ಕಾ ತೇ ಕಾಂತಾ ಕಸ್ತೇ ಪುತ್ರಃ ಸಂಸಾರೋಽಯಮತೀವ ವಿಚಿತ್ರಃ । ಕಸ್ಯ ತ್ವಂ ಕಃ ಕುತ ಆಯಾತಃ ತತ್ತ್ವಂ ಚಿಂತಯ ತದಿಹ ಭ್ರಾತಃ ॥ 8 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ಸತ್ಸಂಗತ್ವೇ ನಿಸ್ಸಂಗತ್ವಂ ನಿಸ್ಸಂಗತ್ವೇ ನಿರ್ಮೋಹತ್ವಮ್ । ನಿರ್ಮೋಹತ್ವೇ ನಿಶ್ಚಲತತ್ತ್ವಂ ನಿಶ್ಚಲತತ್ತ್ವೇ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಿಃ ॥ 9 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ವಯಸಿ ಗತೇ ಕಃ ಕಾಮವಿಕಾರಃ ಶುಷ್ಕೇ ನೀರೇ ಕಃ ಕಾಸಾರಃ । ಕ್ಷೀಣೇ ವಿತ್ತೇ ಕಃ ಪರಿವಾರಃ ಜ್ಞಾತೇ ತತ್ತ್ವೇ ಕಃ ಸಂಸಾರಃ ॥ 10 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ಮಾ ಕುರು ಧನ-ಜನ-ಯೌವನ-ಗರ್ವಂ ಹರತಿ ನಿಮೇಷಾತ್ಕಾಲಃ ಸರ್ವಮ್ । ಮಾಯಾಮಯಮಿದಮಖಿಲಂ ಹಿತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಪದಂ ತ್ವಂ ಪ್ರವಿಶ ವಿದಿತ್ವಾ ॥ 11 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ದಿನಯಾಮಿನ್ಯೌ ಸಾಯಂ ಪ್ರಾತಃ ಶಿಶಿರವಸಂತೌ ಪುನರಾಯಾತಃ । ಕಾಲಃ ಕ್ರೀಡತಿ ಗಚ್ಛತ್ಯಾಯುಃ ತದಪಿ ನ ಮುಂಚತ್ಯಾಶಾವಾಯುಃ ॥ 12 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ಕಾ ತೇ ಕಾಂತಾ ಧನಗತಚಿಂತಾ ವಾತುಲ ಕಿಂ ತವ ನಾಸ್ತಿ ನಿಯಂತಾ । ತ್ರಿಜಗತಿ ಸಜ್ಜನಸಂಗತಿರೇಕಾ ಭವತಿ ಭವಾರ್ಣವತರಣೇ ನೌಕಾ ॥ 13 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ದ್ವಾದಶ-ಮಂಜರಿಕಾಭಿರಶೇಷಃ ಕಥಿತೋ ವೈಯಾಕರಣಸ್ಯೈಷಃ । ಉಪದೇಶೋಽಭೂದ್ವಿದ್ಯಾ-ನಿಪುಣೈಃ ಶ್ರೀಮಚ್ಛಂಕರ-ಭಗವಚ್ಛರಣೈಃ ॥ 14 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ಜಟಿಲೋ ಮುಂಡೀ ಲುಂಛಿತಕೇಶಃ ಕಾಷಾಯಾಂಬರ-ಬಹುಕೃತವೇಷಃ । ಪಶ್ಯನ್ನಪಿ ಚ ನ ಪಶ್ಯತಿ ಮೂಢಃ ಉದರನಿಮಿತ್ತಂ ಬಹುಕೃತವೇಷಃ ॥ 15 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ಅಂಗಂ ಗಲಿತಂ ಪಲಿತಂ ಮುಂಡಂ ದಶನವಿಹೀನಂ ಜಾತಂ ತುಂಡಮ್ । ವೃದ್ಧೋ ಯಾತಿ ಗೃಹೀತ್ವಾ ದಂಡಂ ತದಪಿ ನ ಮುಂಚತ್ಯಾಶಾಪಿಂಡಮ್ ॥ 16 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ಅಗ್ರೇ ವಹ್ನಿಃ ಪೃಷ್ಠೇ ಭಾನುಃ ರಾತ್ರೌ ಚುಬುಕ-ಸಮರ್ಪಿತ-ಜಾನುಃ । ಕರತಲ-ಭಿಕ್ಷಸ್ತರುತಲವಾಸಃ ತದಪಿ ನ ಮುಂಚತ್ಯಾಶಾಪಾಶಃ ॥ 17 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ಕುರುತೇ ಗಂಗಾಸಾಗರಗಮನಂ ವ್ರತ-ಪರಿಪಾಲನಮಥವಾ ದಾನಮ್ । ಜ್ಞಾನವಿಹೀನಃ ಸರ್ವಮತೇನ ಭಜತಿ ನ ಮುಕ್ತಿಂ ಜನ್ಮಶತೇನ ॥ 18 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ಸುರಮಂದಿರ-ತರು-ಮೂಲ-ನಿವಾಸಃ ಶಯ್ಯಾ ಭೂತಲಮಜಿನಂ ವಾಸಃ । ಸರ್ವ-ಪರಿಗ್ರಹ-ಭೋಗತ್ಯಾಗಃ ಕಸ್ಯ ಸುಖಂ ನ ಕರೋತಿ ವಿರಾಗಃ ॥ 19 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ಯೋಗರತೋ ವಾ ಭೋಗರತೋ ವಾ ಸಂಗರತೋ ವಾ ಸಂಗವಿಹೀನಃ । ಯಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ರಮತೇ ಚಿತ್ತಂ ನಂದತಿ ನಂದತಿ ನಂದತ್ಯೇವ ॥ 20 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ಭಗವದ್ಗೀತಾ ಕಿಂಚಿದಧೀತಾ ಗಂಗಾಜಲ-ಲವಕಣಿಕಾ ಪೀತಾ । ಸಕೃದಪಿ ಯೇನ ಮುರಾರಿಸಮರ್ಚಾ ಕ್ರಿಯತೇ ತಸ್ಯ ಯಮೇನ ನ ಚರ್ಚಾ ॥ 21 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ಪುನರಪಿ ಜನನಂ ಪುನರಪಿ ಮರಣಂ ಪುನರಪಿ ಜನನೀಜಠರೇ ಶಯನಮ್ । ಇಹ ಸಂಸಾರೇ ಬಹುದುಸ್ತಾರೇ ಕೃಪಯಾಽಪಾರೇ ಪಾಹಿ ಮುರಾರೇ ॥ 22 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ರಥ್ಯಾಚರ್ಪಟ-ವಿರಚಿತ-ಕಂಥಃ ಪುಣ್ಯಾಪುಣ್ಯ-ವಿವರ್ಜಿತ-ಪಂಥಃ । ಯೋಗೀ ಯೋಗನಿಯೋಜಿತ-ಚಿತ್ತಃ ರಮತೇ ಬಾಲೋನ್ಮತ್ತವದೇವ ॥ 23 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ಕಸ್ತ್ವಂ ಕೋಽಹಂ ಕುತ ಆಯಾತಃ ಕಾ ಮೇ ಜನನೀ ಕೋ ಮೇ ತಾತಃ । ಇತಿ ಪರಿಭಾವಯ ಸರ್ವಮಸಾರಂ ವಿಶ್ವಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಸ್ವಪ್ನವಿಚಾರಮ್ ॥ 24 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ತ್ವಯಿ ಮಯಿ ಚಾನ್ಯತ್ರೈಕೋ ವಿಷ್ಣುಃ ವ್ಯರ್ಥಂ ಕುಪ್ಯಸಿ ಮಯ್ಯಸಹಿಷ್ಣುಃ । ಭವ ಸಮಚಿತ್ತಃ ಸರ್ವತ್ರ ತ್ವಂ ವಾಂಛಸ್ಯಚಿರಾದ್ಯದಿ ವಿಷ್ಣುತ್ವಮ್ ॥ 25 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ಶತ್ರೌ ಮಿತ್ರೇ ಪುತ್ರೇ ಬಂಧೌ ಮಾ ಕುರು ಯತ್ನಂ ವಿಗ್ರಹಸಂಧೌ । ಸರ್ವಸ್ಮಿನ್ನಪಿ ಪಶ್ಯಾತ್ಮಾನಂ ಸರ್ವತ್ರೋತ್ಸೃಜ ಭೇದಾಜ್ಞಾನಮ್ ॥ 26 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ಕಾಮಂ ಕ್ರೋಧಂ ಲೋಭಂ ಮೋಹಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾಽಽತ್ಮಾನಂ ಪಶ್ಯತಿ ಸೋಽಹಮ್ । ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವಿಹೀನಾ ಮೂಢಾಃ ತೇ ಪಚ್ಯಂತೇ ನರಕನಿಗೂಢಾಃ ॥ 27 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ಗೇಯಂ ಗೀತಾ-ನಾಮಸಹಸ್ರಂ ಧ್ಯೇಯಂ ಶ್ರೀಪತಿ-ರೂಪಮಜಸ್ರಮ್ । ನೇಯಂ ಸಜ್ಜನ-ಸಂಗೇ ಚಿತ್ತಂ ದೇಯಂ ದೀನಜನಾಯ ಚ ವಿತ್ತಮ್ ॥ 28 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ಸುಖತಃ ಕ್ರಿಯತೇ ಕಾಮಾಭೋಗಃ ಪಶ್ಚಾದಂತ ಶರೀರೇ ರೋಗಃ । ಯದ್ಯಪಿ ಲೋಕೇ ಮರಣಂ ಶರಣಂ ತದಪಿ ನ ಮುಂಚತಿ ಪಾಪಾಚರಣಮ್ ॥ 29 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ಅರ್ಥಮನರ್ಥಂ ಭಾವಯ ನಿತ್ಯಂ ನಾಸ್ತಿತತಃ ಸುಖಲೇಶಃ ಸತ್ಯಮ್ । ಪುತ್ರಾದಪಿ ಧನಭಾಜಾಂ ಭೀತಿಃ ಸರ್ವತ್ರೈಷಾ ವಿಹಿತಾ ರೀತಿಃ ॥ 30 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಂ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರಂ ನಿತ್ಯಾನಿತ್ಯ ವಿವೇಕವಿಚಾರಮ್ । ಜಾಪ್ಯಸಮೇತಸಮಾಧಿವಿಧಾನಂ ಕುರ್ವವಧಾನಂ ಮಹದವಧಾನಮ್ ॥ 31 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ಗುರುಚರಣಾಂಬುಜ-ನಿರ್ಭರಭಕ್ತಃ ಸಂಸಾರಾದಚಿರಾದ್ಭವ ಮುಕ್ತಃ । ಸೇಂದ್ರಿಯಮಾನಸ-ನಿಯಮಾದೇವಂ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಸಿ ನಿಜಹೃದಯಸ್ಥಂ ದೇವಮ್ ॥ 32 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ಮೂಢಃ ಕಶ್ಚನ ವೈಯಾಕರಣೋ ಡುಃಕೃಂಕರಣಾಧ್ಯಯನಧುರೀಣಃ । ಶ್ರೀಮಚ್ಛಂಕರ-ಭಗವಚ್ಛಿಷ್ಯೈಃ ಬೋಧಿತ ಆಸೀಚ್ಛೋಧಿತ-ಕರಣಃ ॥ 33 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಮೂಢಮತೇ । ನಾಮಸ್ಮರಣಾದನ್ಯಮುಪಾಯಂ ನಹಿ ಪಶ್ಯಾಮೋ ಭವತರಣೇ ॥ 34 ॥ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ...
ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ (ಮೋಹ ಮುದ್ಗರಂ) ಬಗ್ಗೆ
ಭಜಗೋವಿಂದಂ, "ಮೋಹವನ್ನು ಒಡೆಯುವ ಸುತ್ತಿಗೆ" ಮೋಹಮುದ್ಗರ ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ, ದೇವರತ್ತ ತಿರುಗು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುವ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ತೋತ್ರ. ಇದರ ಪಲ್ಲವಿ "ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಮೂಢಮತೇ": ಮೂಢ ಮನಸ್ಸೇ, ಗೋವಿಂದನನ್ನು ಭಜಿಸು; ಕಾಲ ಸನ್ನಿಹಿತವಾದಾಗ ವ್ಯಾಕರಣ ಸೂತ್ರಗಳು ಕಾಪಾಡವು. ಯೌವನ, ಸಂಪತ್ತು, ಕುಟುಂಬಗಳ ಕ್ಷಣಿಕತೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳಿ, ಭಗವನ್ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯ ಹೊರತು ಭವಸಾಗರ ದಾಟಲು ಬೇರೆ ದಾರಿಯಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯರು
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಪ್ರತಿದಿನ, ಭಜನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅಧ್ಯಯನ ವೃಂದಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತನೆಗಾಗಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ದೇವರತ್ತ ತಿರುಗದೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಾಕರಣ ಸೂತ್ರ ("ಡುಕೃಞ್ ಕರಣೇ") ಬಾಯಿಪಾಠ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೃದ್ಧನನ್ನು ಕಂಡು ಶಂಕರರು ಇದನ್ನು ರಚಿಸಿದರು ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಸಂಪ್ರದಾಯ.
- ಮೊದಲ ಹನ್ನೆರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಶಂಕರರವು, ಅವರ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಶಿಷ್ಯರು ತಲಾ ಒಂದು ಶ್ಲೋಕ ಸೇರಿಸಿದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಎಂ. ಎಸ್. ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವರ ಗಾಯನ ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪರಿಚಯಿಸಿತು.
ಈ ಹಬ್ಬಗಳಂದು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಭಜಗೋವಿಂದದ ಪಲ್ಲವಿ ಯಾವುದು?
"ಭಜ ಗೋವಿಂದಂ... ಗೋವಿಂದಂ ಭಜ ಮೂಢಮತೇ": ಮೂಢ ಮನಸ್ಸೇ, ಗೋವಿಂದನನ್ನು ಭಜಿಸು.
ಇದನ್ನು ಮೋಹಮುದ್ಗರ ಎಂದು ಏಕೆ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ?
ಇದು "ಮೋಹವನ್ನು ಒಡೆಯುವ ಸುತ್ತಿಗೆ".
ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆ ಏನು?
ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕರಣ ಸೂತ್ರ ಬಾಯಿಪಾಠ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೃದ್ಧನನ್ನು ಶಂಕರರು ಕಂಡುದು.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು