ದಶಾವತಾರ ಸ್ತೋತ್ರಂ (ವೇದಾಂತಾಚಾರ್ಯ ಕೃತಂ)
Vishnu · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
ದೇವೋ ನಶ್ಶುಭಮಾತನೋತು ದಶಧಾ ನಿರ್ವರ್ತಯನ್ಭೂಮಿಕಾಂ ರಂಗೇ ಧಾಮನಿ ಲಬ್ಧನಿರ್ಭರರಸೈರಧ್ಯಕ್ಷಿತೋ ಭಾವುಕೈಃ । ಯದ್ಭಾವೇಷು ಪೃಥಗ್ವಿಧೇಷ್ವನುಗುಣಾನ್ಭಾವಾನ್ಸ್ವಯಂ ಬಿಭ್ರತೀ ಯದ್ಧರ್ಮೈರಿಹ ಧರ್ಮಿಣೀ ವಿಹರತೇ ನಾನಾಕೃತಿರ್ನಾಯಿಕಾ ॥ 1 ॥
ನಿರ್ಮಗ್ನಶ್ರುತಿಜಾಲಮಾರ್ಗಣದಶಾದತ್ತಕ್ಷಣೈರ್ವೀಕ್ಷಣೈ- ರಂತಸ್ತನ್ವದಿವಾರವಿಂದಗಹನಾನ್ಯೌದನ್ವತೀನಾಮಪಾಮ್ । ನಿಷ್ಪ್ರತ್ಯೂಹತರಂಗರಿಂಖಣಮಿಥಃ ಪ್ರತ್ಯೂಢಪಾಥಶ್ಛಟಾ- ಡೋಲಾರೋಹಸದೋಹಳಂ ಭಗವತೋ ಮಾತ್ಸ್ಯಂ ವಪುಃ ಪಾತು ನಃ ॥ 2 ॥
ಅವ್ಯಾಸುರ್ಭುವನತ್ರಯೀಮನಿಭೃತಂ ಕಂಡೂಯನೈರದ್ರಿಣಾ ನಿದ್ರಾಣಸ್ಯ ಪರಸ್ಯ ಕೂರ್ಮವಪುಷೋ ನಿಶ್ವಾಸವಾತೋರ್ಮಯಃ । ಯದ್ವಿಕ್ಷೇಪಣಸಂಸ್ಕೃತೋದಧಿಪಯಃ ಪ್ರೇಂಖೋಳಪರ್ಯಂಕಿಕಾ- ನಿತ್ಯಾರೋಹಣನಿರ್ವೃತೋ ವಿಹರತೇ ದೇವಸ್ಸಹೈವ ಶ್ರಿಯಾ ॥ 3 ॥
ಗೋಪಾಯೇದನಿಶಂ ಜಗಂತಿ ಕುಹನಾಪೋತ್ರೀ ಪವಿತ್ರೀಕೃತ- ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಪ್ರಳಯೋರ್ಮಿಘೋಷಗುರುಭಿರ್ಘೋಣಾರವೈರ್ಘುರ್ಘುರೈಃ । ಯದ್ದಂಷ್ಟ್ರಾಂಕುರಕೋಟಿಗಾಢಘಟನಾನಿಷ್ಕಂಪನಿತ್ಯಸ್ಥಿತಿ- ರ್ಬ್ರಹ್ಮಸ್ತಂಬಮಸೌದಸೌ ಭಗವತೀಮುಸ್ತೇವವಿಶ್ವಂಭರಾ ॥ 4 ॥
ಪ್ರತ್ಯಾದಿಷ್ಟಪುರಾತನಪ್ರಹರಣಗ್ರಾಮಃಕ್ಷಣಂ ಪಾಣಿಜೈ- ರವ್ಯಾತ್ತ್ರೀಣಿ ಜಗಂತ್ಯಕುಂಠಮಹಿಮಾ ವೈಕುಂಠಕಂಠೀರವಃ । ಯತ್ಪ್ರಾದುರ್ಭವನಾದವಂಧ್ಯಜಠರಾಯಾದೃಚ್ಛಿಕಾದ್ವೇಧಸಾಂ- ಯಾ ಕಾಚಿತ್ಸಹಸಾ ಮಹಾಸುರಗೃಹಸ್ಥೂಣಾಪಿತಾಮಹ್ಯಭೃತ್ ॥ 5 ॥
ವ್ರೀಡಾವಿದ್ಧವದಾನ್ಯದಾನವಯಶೋನಾಸೀರಧಾಟೀಭಟ- ಸ್ತ್ರೈಯಕ್ಷಂ ಮಕುಟಂ ಪುನನ್ನವತು ನಸ್ತ್ರೈವಿಕ್ರಮೋ ವಿಕ್ರಮಃ । ಯತ್ಪ್ರಸ್ತಾವಸಮುಚ್ಛ್ರಿತಧ್ವಜಪಟೀವೃತ್ತಾಂತಸಿದ್ಧಾಂತಿಭಿ- ಸ್ಸ್ರೋತೋಭಿಸ್ಸುರಸಿಂಧುರಷ್ಟಸುದಿಶಾಸೌಧೇಷು ದೋಧೂಯತೇ ॥ 6 ॥
ಕ್ರೋಧಾಗ್ನಿಂ ಜಮದಗ್ನಿಪೀಡನಭವಂ ಸಂತರ್ಪಯಿಷ್ಯನ್ ಕ್ರಮಾ- ದಕ್ಷತ್ರಾಮಿಹ ಸಂತತಕ್ಷ ಯ ಇಮಾಂ ತ್ರಿಸ್ಸಪ್ತಕೃತ್ವಃ ಕ್ಷಿತಿಮ್ । ದತ್ವಾ ಕರ್ಮಣಿ ದಕ್ಷಿಣಾಂ ಕ್ವಚನ ತಾಮಾಸ್ಕಂದ್ಯ ಸಿಂಧುಂ ವಸ- ನ್ನಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಮಪಾಕರೋತು ಭಗವಾನಾಬ್ರಹ್ಮಕೀಟಂ ಮುನಿಃ ॥ 7 ॥
ಪಾರಾವಾರಪಯೋವಿಶೋಷಣಕಲಾಪಾರೀಣಕಾಲಾನಲ- ಜ್ವಾಲಾಜಾಲವಿಹಾರಹಾರಿವಿಶಿಖವ್ಯಾಪಾರಘೋರಕ್ರಮಃ । ಸರ್ವಾವಸ್ಥಸಕೃತ್ಪ್ರಪನ್ನಜನತಾಸಂರಕ್ಷಣೈಕವ್ರತೀ ಧರ್ಮೋ ವಿಗ್ರಹವಾನಧರ್ಮವಿರತಿಂ ಧನ್ವೀ ಸತನ್ವೀತು ನಃ ॥ 8 ॥
ಫಕ್ಕತ್ಕೌರವಪಟ್ಟಣಪ್ರಭೃತಯಃ ಪ್ರಾಸ್ತಪ್ರಲಂಬಾದಯ- ಸ್ತಾಲಾಂಕಾಸ್ಯತಥಾವಿಧಾ ವಿಹೃತಯಸ್ತನ್ವಂತು ಭದ್ರಾಣಿ ನಃ । ಕ್ಷೀರಂ ಶರ್ಕರಯೇವ ಯಾಭಿರಪೃಥಗ್ಭೂತಾಃ ಪ್ರಭೂತೈರ್ಗುಣೈ- ರಾಕೌಮಾರಕಮಸ್ವದಂತಜಗತೇ ಕೃಷ್ಣಸ್ಯ ತಾಃ ಕೇಳಯಃ ॥ 9 ॥
ನಾಥಾಯೈವ ನಮಃ ಪದಂ ಭವತು ನಶ್ಚಿತ್ರೈಶ್ಚರಿತ್ರಕ್ರಮೈ- ರ್ಭೂಯೋಭಿರ್ಭುವನಾನ್ಯಮೂನಿಕುಹನಾಗೋಪಾಯ ಗೋಪಾಯತೇ । ಕಾಳಿಂದೀರಸಿಕಾಯಕಾಳಿಯಫಣಿಸ್ಫಾರಸ್ಫಟಾವಾಟಿಕಾ- ರಂಗೋತ್ಸಂಗವಿಶಂಕಚಂಕ್ರಮಧುರಾಪರ್ಯಾಯ ಚರ್ಯಾಯತೇ ॥ 10 ॥
ಭಾವಿನ್ಯಾ ದಶಯಾಭವನ್ನಿಹ ಭವಧ್ವಂಸಾಯ ನಃ ಕಲ್ಪತಾಂ ಕಲ್ಕೀ ವಿಷ್ಣುಯಶಸ್ಸುತಃ ಕಲಿಕಥಾಕಾಲುಷ್ಯಕೂಲಂಕಷಃ । ನಿಶ್ಶೇಷಕ್ಷತಕಂಟಕೇ ಕ್ಷಿತಿತಲೇ ಧಾರಾಜಲೌಘೈರ್ಧ್ರುವಂ ಧರ್ಮಂ ಕಾರ್ತಯುಗಂ ಪ್ರರೋಹಯತಿ ಯನ್ನಿಸ್ತ್ರಿಂಶಧಾರಾಧರಃ ॥ 11 ॥
ಇಚ್ಛಾಮೀನ ವಿಹಾರಕಚ್ಛಪ ಮಹಾಪೋತ್ರಿನ್ ಯದೃಚ್ಛಾಹರೇ ರಕ್ಷಾವಾಮನ ರೋಷರಾಮ ಕರುಣಾಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ಹೇಲಾಹಲಿನ್ । ಕ್ರೀಡಾವಲ್ಲವ ಕಲ್ಕಿವಾಹನ ದಶಾಕಲ್ಕಿನ್ನಿತಿ ಪ್ರತ್ಯಹಂ ಜಲ್ಪಂತಃ ಪುರುಷಾಃ ಪುನಂತು ಭುವನಂ ಪುಣ್ಯೌಘಪಣ್ಯಾಪಣಾಃ ॥
ವಿದ್ಯೋದನ್ವತಿ ವೇಂಕಟೇಶ್ವರಕವೌ ಜಾತಂ ಜಗನ್ಮಂಗಳಂ ದೇವೇಶಸ್ಯದಶಾವತಾರವಿಷಯಂ ಸ್ತೋತ್ರಂ ವಿವಕ್ಷೇತ ಯಃ । ವಕ್ತ್ರೇ ತಸ್ಯ ಸರಸ್ವತೀ ಬಹುಮುಖೀ ಭಕ್ತಿಃ ಪರಾ ಮಾನಸೇ ಶುದ್ಧಿಃ ಕಾಪಿ ತನೌ ದಿಶಾಸು ದಶಸು ಖ್ಯಾತಿಶ್ಶುಭಾ ಜೃಂಭತೇ ॥
ಇತಿ ಕವಿತಾರ್ಕಿಕಸಿಂಹಸ್ಯ ಸರ್ವತಂತ್ರಸ್ವತಂತ್ರಸ್ಯ ಶ್ರೀಮದ್ವೇಂಕಟನಾಥಸ್ಯ ವೇದಾಂತಾಚಾರ್ಯಸ್ಯ ಕೃತಿಷು ದಶಾವತಾರಸ್ತೋತ್ರಮ್ ।
ದಶಾವತಾರ ಸ್ತೋತ್ರಂ (ವೇದಾಂತಾಚಾರ್ಯ ಕೃತಂ) ಬಗ್ಗೆ
ಈ ದಶಾವತಾರ ಸ್ತೋತ್ರ ಶ್ರೀರಂಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹತ್ತು ಅವತಾರಗಳಿಗೆ ವೇದಾಂತ ದೇಶಿಕರ ಸ್ತುತಿ. ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕ ಶ್ರೀರಂಗನಾಥನನ್ನು ಜಗದ್ರಂಗದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಹಿಸುವ, ಭಕ್ತರು ಆನಂದದಿಂದ ನೋಡುವ ನಟನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿ, ನಮಗೆ ಶುಭ ನೀಡು ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಆಳನೀರಿನಿಂದ ವೇದಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿದ ಮತ್ಸ್ಯದಿಂದ ಕೂರ್ಮ, ವರಾಹ, ನರಸಿಂಹ, ವಾಮನ, ಪರಶುರಾಮ, ರಾಮ, ಬಲರಾಮ, ಕೃಷ್ಣರ ಮೂಲಕ ಕಲ್ಕಿಯವರೆಗೆ ಪ್ರತಿ ಅವತಾರವನ್ನೂ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ವೇದಾಂತ ದೇಶಿಕರು (೧೨೬೮ ರಿಂದ ೧೩೬೯)
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ವೈಕುಂಠ ಏಕಾದಶಿಯಂದು, ಶ್ರೀರಂಗದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಇದರ ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಕರ್ತೃವನ್ನು "ಕವಿತಾರ್ಕಿಕಸಿಂಹ" ವೇಂಕಟನಾಥ (ವೇದಾಂತ ದೇಶಿಕ) ಎನ್ನುತ್ತದೆ.
- ವೇದಾಂತ ದೇಶಿಕರು (೧೨೬೮ ರಿಂದ ೧೩೬೯) ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವದ ಮಹಾ ಆಚಾರ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಈ ದಶಾವತಾರ ಸ್ತೋತ್ರ ಬರೆದವರು ಯಾರು?
ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಹೇಳುವಂತೆ ವೇದಾಂತ ದೇಶಿಕರು (ವೇಂಕಟನಾಥ).
ಸ್ತೋತ್ರ ಯಾವ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಆರಂಭ?
ಜಗದ್ರಂಗದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವ ನಟನಾಗಿ ಭಗವಂತ.
ಇದರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಯಾವುದು?
ಶ್ರೀರಂಗದ ರಂಗನಾಥನ ಸನ್ನಿಧಿ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು