ಗೀತಗೋವಿಂದಂ ದ್ವಿತೀಯಃ ಸರ್ಗಃ - ಅಕ್ಲೇಶ ಕೇಶವಃ
Sri Krishna · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
॥ ದ್ವಿತೀಯಃ ಸರ್ಗಃ ॥ ॥ ಅಕ್ಲೇಶಕೇಶವಃ ॥
ವಿಹರತಿ ವನೇ ರಾಧಾ ಸಾಧಾರಣಪ್ರಣಯೇ ಹರೌ ವಿಗಲಿತನಿಜೋತ್ಕರ್ಷಾದೀರ್ಷ್ಯಾವಶೇನ ಗತಾನ್ಯತಃ । ಕ್ವಚಿದಪಿ ಲತಾಕುಂಜೇ ಗುಂಜನ್ಮಧುವ್ರತಮಂಡಲೀ-ಮುಖರಶಿಖರೇ ಲೀನಾ ದೀನಾಪ್ಯುವಾಚ ರಹಃ ಸಖೀಮ್ ॥ 14 ॥
॥ ಗೀತಂ 5 ॥
ಸಂಚರದಧರಸುಧಾಮಧುರಧ್ವನಿಮುಖರಿತಮೋಹನವಂಶಮ್ । ಚಲಿತದೃಗಂಚಲಚಂಚಲಮೌಲಿಕಪೋಲವಿಲೋಲವತಂಸಮ್ ॥ ರಾಸೇ ಹರಿಮಿಹ ವಿಹಿತವಿಲಾಸಂ ಸ್ಮರತಿ ಮನೋ ಮಮ ಕೃತಪರಿಹಾಸಮ್ ॥ 1 ॥
ಚಂದ್ರಕಚಾರುಮಯೂರಶಿಖಂಡಕಮಂಡಲವಲಯಿತಕೇಶಮ್ । ಪ್ರಚುರಪುರಂದರಧನುರನುರಂಜಿತಮೇದುರಮುದಿರಸುವೇಶಮ್ ॥ 2 ॥
ಗೋಪಕದಂಬನಿತಂಬವತೀಮುಖಚುಂಬನಲಂಭಿತಲೋಭಮ್ । ಬಂಧುಜೀವಮಧುರಾಧರಪಲ್ಲವಮುಲ್ಲಸಿತಸ್ಮಿತಶೋಭಮ್ ॥ 3 ॥
ವಿಪುಲಪುಲಕಭುಜಪಲ್ಲವವಲಯಿತವಲ್ಲವಯುವತಿಸಹಸ್ರಮ್ । ಕರಚರಣೋರಸಿ ಮಣಿಗಣಭೂಷಣಕಿರಣವಿಭಿನ್ನತಮಿಸ್ರಮ್ ॥ 4 ॥
ಜಲದಪಟಲವಲದಿಂದುವಿನಂದಕಚಂದನತಿಲಕಲಲಾಟಮ್ । ಪೀನಪಯೋಧರಪರಿಸರಮರ್ದನನಿರ್ದಯಹೃದಯಕವಾಟಮ್ ॥ 5 ॥
ಮಣಿಮಯಮಕರಮನೋಹರಕುಂಡಲಮಂಡಿತಗಂಡಮುದಾರಮ್ । ಪೀತವಸನಮನುಗತಮುನಿಮನುಜಸುರಾಸುರವರಪರಿವಾರಮ್ ॥ 6 ॥
ವಿಶದಕದಂಬತಲೇ ಮಿಲಿತಂ ಕಲಿಕಲುಷಭಯಂ ಶಮಯಂತಮ್ । ಮಾಮಪಿ ಕಿಮಪಿ ತರಂಗದನಂಗದೃಶಾ ಮನಸಾ ರಮಯಂತಮ್ ॥ 7 ॥
ಶ್ರೀಜಯದೇವಭಣಿತಮತಿಸುಂದರಮೋಹನಮಧುರಿಪುರೂಪಮ್ । ಹರಿಚರಣಸ್ಮರಣಂ ಪ್ರತಿ ಸಂಪ್ರತಿ ಪುಣ್ಯವತಾಮನುರೂಪಮ್ ॥ 8 ॥
ಗಣಯತಿ ಗುಣಗ್ರಾಮಂ ಭಾಮಂ ಭ್ರಮಾದಪಿ ನೇಹತೇ ವಹತಿ ಚ ಪರಿತೋಷಂ ದೋಷಂ ವಿಮುಂಚತಿ ದೂರತಃ । ಯುವತಿಷು ವಲಸ್ತೃಷ್ಣೇ ಕೃಷ್ಣೇ ವಿಹಾರಿಣಿ ಮಾಂ ವಿನಾ ಪುನರಪಿ ಮನೋ ವಾಮಂ ಕಾಮಂ ಕರೋತಿ ಕರೋಮಿ ಕಿಮ್ ॥ 15 ॥
॥ ಗೀತಂ 6 ॥
ನಿಭೃತನಿಕುಂಜಗೃಹಂ ಗತಯಾ ನಿಶಿ ರಹಸಿ ನಿಲೀಯ ವಸಂತಮ್ । ಚಕಿತವಿಲೋಕಿತಸಕಲದಿಶಾ ರತಿರಭಸರಸೇನ ಹಸಂತಮ್ ॥ ಸಖಿ ಹೇ ಕೇಶಿಮಥನಮುದಾರಂ ರಮಯ ಮಯಾ ಸಹ ಮದನಮನೋರಥಭಾವಿತಯಾ ಸವಿಕಾರಮ್ ॥ 1 ॥
ಪ್ರಥಮಸಮಾಗಮಲಜ್ಜಿತಯಾ ಪಟುಚಾಟುಶತೈರನುಕೂಲಮ್ । ಮೃದುಮಧುರಸ್ಮಿತಭಾಷಿತಯಾ ಶಿಥಿಲೀಕೃತಜಘನದುಕೂಲಮ್ ॥ 2 ॥
ಕಿಸಲಯಶಯನನಿವೇಶಿತಯಾ ಚಿರಮುರಸಿ ಮಮೈವ ಶಯಾನಮ್ । ಕೃತಪರಿರಂಭಣಚುಂಬನಯಾ ಪರಿರಭ್ಯ ಕೃತಾಧರಪಾನಮ್ ॥ 3 ॥
ಅಲಸನಿಮೀಲಿತಲೋಚನಯಾ ಪುಲಕಾವಲಿಲಲಿತಕಪೋಲಮ್ । ಶ್ರಮಜಲಸಕಲಕಲೇವರಯಾ ವರಮದನಮದಾದತಿಲೋಲಮ್ ॥ 4 ॥
ಕೋಕಿಲಕಲರವಕೂಜಿತಯಾ ಜಿತಮನಸಿಜತಂತ್ರವಿಚಾರಮ್ । ಶ್ಲಥಕುಸುಮಾಕುಲಕುಂತಲಯಾ ನಖಲಿಖಿತಘನಸ್ತನಭಾರಮ್ ॥ 5 ॥
ಚರಣರಣಿತಮನಿನೂಪುರಯಾ ಪರಿಪೂರಿತಸುರತವಿತಾನಮ್ । ಮುಖರವಿಶೃಂಖಲಮೇಖಲಯಾ ಸಕಚಗ್ರಹಚುಂಬನದಾನಮ್ ॥ 6 ॥
ರತಿಸುಖಸಮಯರಸಾಲಸಯಾ ದರಮುಕುಲಿತನಯನಸರೋಜಮ್ । ನಿಃಸಹನಿಪತಿತತನುಲತಯಾ ಮಧುಸೂದನಮುದಿತಮನೋಜಮ್ ॥ 7 ॥
ಶ್ರೀಜಯದೇವಭಣಿತಮಿದಮತಿಶಯಮಧುರಿಪುನಿಧುವನಶೀಲಮ್ । ಸುಖಮುತ್ಕಂಠಿತಗೋಪವಧೂಕಥಿತಂ ವಿತನೋತು ಸಲೀಲಮ್ ॥ 8 ॥
ಹಸ್ತಸ್ರಸ್ತವಿಲಾಸವಂಶಮನೃಜುಭ್ರೂವಲ್ಲಿಮದ್ಬಲ್ಲವೀ-ವೃಂದೋತ್ಸಾರಿದೃಗಂತವೀಕ್ಷಿತಮತಿಸ್ವೇದಾರ್ದ್ರಗಂಡಸ್ಥಲಮ್ । ಮಾಮುದ್ವೀಕ್ಷ್ಯ ವಿಲಕ್ಷಿತಂ ಸ್ಮಿತಸುಧಾಮುಗ್ಧಾನನಂ ಕಾನನೇ ಗೋವಿಂದಂ ವ್ರಜಸುಂದರೀಗಣವೃತಂ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಹೃಷ್ಯಾಮಿ ಚ ॥ 16 ॥
ದುರಾಲೋಕಸ್ತೋಕಸ್ತಬಕನವಕಾಶೋಕಲತಿಕಾ-ವಿಕಾಸಃ ಕಾಸಾರೋಪವನಪವನೋಽಪಿ ವ್ಯಥಯತಿ । ಅಪಿ ಭ್ರಾಮ್ಯದ್ಭೃಂಗೀರಣಿತರಮಣೀಯಾ ನ ಮುಕುಲ-ಪ್ರಸೂತಿಶ್ಚೂತಾನಾಂ ಸಖಿ ಶಿಖರಿಣೀಯಂ ಸುಖಯತಿ ॥ 17 ॥
॥ ಇತಿ ಗೀತಗೋವಿಂದೇ ಅಕ್ಲೇಶಕೇಶವೋ ನಾಮ ದ್ವಿತೀಯಃ ಸರ್ಗಃ ॥
ಗೀತಗೋವಿಂದಂ ದ್ವಿತೀಯಃ ಸರ್ಗಃ - ಅಕ್ಲೇಶ ಕೇಶವಃ ಬಗ್ಗೆ
ಜಯದೇವನ ಗೀತಗೋವಿಂದದ ಎರಡನೇ ಸರ್ಗ "ಅಕ್ಲೇಶಕೇಶವ", ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲದ ಕೃಷ್ಣ, ರಾಧೆಯ ಈರ್ಷ್ಯೆ ಮತ್ತು ಹಂಬಲವನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಗೋಪಿಯರೊಡನೆ ಕೃಷ್ಣ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ಹಂಚುವುದನ್ನು ಕಂಡು ನೊಂದು ಈರ್ಷ್ಯೆಗೊಂಡ ರಾಧೆ ಬಳ್ಳಿಮನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ; ಅಲ್ಲಿ ಸಖಿಯೊಡನೆ ಕೃಷ್ಣನ ಕೊಳಲು, ನಗು, ರಾಸಲೀಲೆಯ ಆಟ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೆನೆದು, ನೋವಿದ್ದರೂ ಅವನಿಗಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಜಯದೇವ (೧೨ನೇ ಶತಮಾನ)
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಒಡಿಸ್ಸಿ ಮೊದಲಾದ ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಭಜನೆ ಮತ್ತು ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಪುರಿಯ ಗೀತಗೋವಿಂದ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಇದರ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ "ಸ್ಮರತಿ ಮನೋ ಮಮ", ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಅವನನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪಲ್ಲವಿಯ ರಾಧೆಯ ಸ್ಮರಣೆ ಸೇರಿದೆ.
- ಜಯದೇವ (೧೨ನೇ ಶತಮಾನ) ಗೀತಗೋವಿಂದವನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ; ಅದರ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಪುರಿಯ ಜಗನ್ನಾಥನ ಮುಂದೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
"ಅಕ್ಲೇಶಕೇಶವ" ಎಂದರೇನು?
ರಾಧೆ ನೋಯುತ್ತಿರಲು "ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲದ ಕೃಷ್ಣ".
ರಾಧೆ ಏಕೆ ದೂರ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ?
ಕೃಷ್ಣ ಎಲ್ಲ ಗೋಪಿಯರೊಡನೆ ಪ್ರೇಮ ಹಂಚುವುದನ್ನು ಕಂಡು ನೊಂದು.
ಕುಂಜದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಏನು ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ?
ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನೆನೆದು ಅವನಿಗಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು