ಕಠೋಪನಿಷದ್ - ಅಧ್ಯಾಯ 2, ವಳ್ಳೀ 1
Vedic · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
ಅಧ್ಯಾಯ 2 ವಲ್ಲೀ 1
ಪರಾಂಚಿಖಾನಿ ವ್ಯತೃಣತ್ಸ್ವಯಂಭೂಸ್ತಸ್ಮಾತ್ಪರಾಙ್ಪಶ್ಯತಿ ನಾಂತರಾತ್ಮನ್। ಕಶ್ಚಿದ್ಧೀರಃ ಪ್ರತ್ಯಗಾತ್ಮಾನಮೈಷದಾವೃತ್ತಚಕ್ಷುರಮೃತತ್ವಮಿಚ್ಛನ್ ॥1॥
ಪರಾಚಃ ಕಾಮಾನನುಯಂತಿ ಬಾಲಾಸ್ತೇ ಮೃತ್ಯೋರ್ಯಂತಿ ವಿತತಸ್ಯ ಪಾಶಂ। ಅಥ ಧೀರಾ ಅಮೃತತ್ವಂ-ವಿಁದಿತ್ವಾ ಧ್ರುವಮಧ್ರುವೇಷ್ವಿಹ ನ ಪ್ರಾರ್ಥಯಂತೇ ॥2॥
ಯೇನ ರೂಪಂ ರಸಂ ಗಂಧಂ ಶಬ್ದಾನ್ಸ್ಪರ್ಶಾಂಶ್ಚ ಮೈಥುನಾನ್। ಏತೇನೈವ ವಿಜಾನಾತಿ ಕಿಮತ್ರ ಪರಿಶಿಷ್ಯತೇ। ಏತದ್ವೈ ತತ್ ॥3॥
ಸ್ವಪ್ನಾಂತಂ ಜಾಗರಿತಾಂತಂ ಚೋಭೌ ಯೇನಾನುಪಶ್ಯತಿ। ಮಹಾಂತಂ-ವಿಁಭುಮಾತ್ಮಾನಂ ಮತ್ವಾ ಧೀರೋ ನ ಶೋಚತಿ ॥4॥
ಯ ಇಮಂ ಮಧ್ವದಂ-ವೇಁದ ಆತ್ಮಾನಂ ಜೀವಮಂತಿಕಾತ್। ಈಶಾನಂ ಭೂತಭವ್ಯಸ್ಯ ನ ತತೋ ವಿಜುಗುಪ್ಸತೇ। ಏತದ್ವೈ ತತ್ ॥5॥
ಯಃ ಪೂರ್ವಂ ತಪಸೋ ಜಾತಮದ್ಭ್ಯಃ ಪೂರ್ವಮಜಾಯತ। ಗುಹಾಂ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ತಿಷ್ಠಂತಂ-ಯೋಁ ಭೂತೇಭಿರ್ವ್ಯಪಶ್ಯತ। ಏತದ್ವೈ ತತ್ ॥6॥
ಯಾ ಪ್ರಾಣೇನ ಸಂಭವತ್ಯದಿತಿರ್ದೇವತಾಮಯೀ। ಗುಹಾಂ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ತಿಷ್ಠಂತೀಂ-ಯಾಁ ಭೂತೇಭಿರ್ವ್ಯಜಾಯತ। ಏತದ್ವೈ ತತ್ ॥7॥
ಅರಣ್ಯೋರ್ನಿಹಿತೋ ಜಾತವೇದಾ ಗರ್ಭ ಇವ ಸುಭೃತೋ ಗರ್ಭಿಣೀಭಿಃ। ದಿವೇ ದಿವೇ ಈಡ್ಯೋ ಜಾಗೃವದ್ಭಿರ್ಹವಿಷ್ಮದ್ಭಿರ್ಮನುಷ್ಯೇಭಿರಗ್ನಿಃ। ಏತದ್ವೈ ತತ್ ॥8॥
ಯತಶ್ಚೋದೇತಿ ಸೂರ್ಯೋಽಸ್ತಂ-ಯಁತ್ರ ಚ ಗಚ್ಛತಿ। ತಂ ದೇವಾಃ ಸರ್ವೇಽರ್ಪಿತಾಸ್ತದು ನಾತ್ಯೇತಿ ಕಶ್ಚನ। ಏತದ್ವೈ ತತ್ ॥9॥
ಯದೇವೇಹ ತದಮುತ್ರ ಯದಮುತ್ರ ತದನ್ವಿಹ। ಮೃತ್ಯೋಃ ಸ ಮೃತ್ಯುಮಾಪ್ನೋತಿ ಯ ಇಹ ನಾನೇವ ಪಶ್ಯತಿ ॥10॥
ಮನಸೈವೇದಮಾಪ್ತವ್ಯಂ ನೇಹ ನಾನಾಽಸ್ತಿ ಕಿಂಚನ। ಮೃತ್ಯೋಃ ಸ ಮೃತ್ಯುಂ ಗಚ್ಛತಿ ಯ ಇಹ ನಾನೇವ ಪಶ್ಯತಿ ॥11॥
ಅಂಗುಷ್ಠಮಾತ್ರಃ ಪುರುಷೋ ಮಧ್ಯ ಆತ್ಮನಿ ತಿಷ್ಠತಿ। ಈಶಾನೋ ಭೂತಭವ್ಯಸ್ಯ ನ ತತೋ ವಿಜುಗುಪ್ಸತೇ। ಏತದ್ವೈ ತತ್ ॥12॥
ಅಂಗುಷ್ಠಮಾತ್ರಃ ಪುರುಷೋ ಜ್ಯೋತಿರಿವಾಧೂಮಕಃ। ಈಶಾನೋ ಭೂತಭವ್ಯಸ್ಯ ಸ ಏವಾದ್ಯ ಸ ಉ ಶ್ವಃ। ಏತದ್ವೈ ತತ್ ॥13॥
ಯಥೋದಕಂ ದುರ್ಗಂ-ವೃಁಷ್ಟಂ ಪರ್ವತೇಷು ವಿಧಾವತಿ। ಏವಂ ಧರ್ಮಾನ್ಪೃಥಕ್ ಪಶ್ಯಂಸ್ತಾನೇವಾನುವಿಧಾವತಿ ॥14॥
ಯಥೋದಕಂ ಶುದ್ಧೇ ಶುದ್ಧಮಾಸಿಕ್ತಂ ತಾದೃಗೇವ ಭವತಿ। ಏವಂ ಮುನೇರ್ವಿಜಾನತ ಆತ್ಮಾ ಭವತಿ ಗೌತಮ ॥15॥
ಕಠೋಪನಿಷದ್ - ಅಧ್ಯಾಯ 2, ವಳ್ಳೀ 1 ಬಗ್ಗೆ
ಕಠೋಪನಿಷತ್ತಿನ ಎರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯದ ಮೊದಲ ವಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೀಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಆರಂಭ: ಸ್ವಯಂಭು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಹೊರಮುಖವಾಗಿಸಿದ, ಆದ್ದರಿಂದ ಜನರು ಹೊರಗೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ, ಒಳಗಲ್ಲ; ಆದರೆ ಯಾವನೋ ಧೀರ, ಅಮೃತತ್ವ ಬಯಸಿ, ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಒಳಗೆ ತಿರುಗಿಸಿ ಆತ್ಮನನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ರೂಪ ರಸ ಗಂಧ ಶಬ್ದ ಸ್ಪರ್ಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಆತ್ಮ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದೇ: "ಇಲ್ಲಿರುವುದೇ ಅಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿರುವುದೇ ಇಲ್ಲಿ"; ಭೇದ ಕಾಣುವವನು ಮೃತ್ಯುವಿನಿಂದ ಮೃತ್ಯುವಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಶುದ್ಧ ನೀರಿಗೆ ಸುರಿದ ಶುದ್ಧ ನೀರು ಅದೇ ಆಗುವಂತೆ, ತಿಳಿದ ಮುನಿಯ ಆತ್ಮವೂ ಆಗುತ್ತದೆ, ಗೌತಮ ಎಂದು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ಮೂಲ: ಕೃಷ್ಣಯಜುರ್ವೇದ, ಕಠೋಪನಿಷತ್ತು
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಗುರುವಿನೊಡನೆ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ, ವೇದಾಂತ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಚಿಂತನೆಗಾಗಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಕಠೋಪನಿಷತ್ತು ಕೃಷ್ಣಯಜುರ್ವೇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು; ಯಮನಿಂದ ಮೃತ್ಯುರಹಸ್ಯ ಕಲಿಯುವ ಬಾಲಕ ನಚಿಕೇತನ ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
- ಇಂದ್ರಿಯಗಳು "ಹೊರಮುಖವಾಗಿ ಭೇದಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು" ಎಂಬ ಚಿತ್ರ ಆತ್ಮ ಕಾಣಲು ಏಕೆ ಕಷ್ಟ ಎಂಬುದರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿವರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.
- ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ, ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ಗಾತ್ರದ, ಹೊಗೆಯಿಲ್ಲದ ಜ್ವಾಲೆಯಂತಹ ಆತ್ಮದ ಚಿತ್ರವನ್ನೂ ಇದು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಈ ವಲ್ಲಿಯಂತೆ ಜನರು ಆತ್ಮನನ್ನು ಏಕೆ ಕಾಣರು?
ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಹೊರಮುಖವಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರಿಂದ.
ವಲ್ಲಿ ಯಾವ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ?
ಶುದ್ಧ ನೀರಿಗೆ ಸುರಿದ ಶುದ್ಧ ನೀರು ಒಂದಾಗುವುದು.
ಕಠೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶಿಸುವವರು ಯಾರು?
ಬಾಲಕ ನಚಿಕೇತನಿಗೆ ಮೃತ್ಯುದೇವತೆ ಯಮ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.