ಲಘು ಸ್ತವಃ
Devi · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
aindrasyeva sharaasanasya dadhatee madhyelalaatam prabhaam shaukleem kaantimanushnagoriva shirasyaatanvatee sarvatah । eshaasau tripuraa hridi dyutirivoshnaamshoh sadaahah sthitaat chhindyaannah sahasaa padaistribhiragham jyotirmayee vaanmayee ॥ 1 ॥
yaa maatraa trapuseelataatanulasattantootthitispardhinee vaagbeeje prathame sthitaa tava sadaa taam manmahe te vayam । shaktih kundalineeti vishvajananavyaapaarabaddhodyamaah jnaatvettham na punah sprishanti jananeegarbhe'rbhakatvam naraah ॥ 2 ॥
drishtvaa sambhramakaari vastu sahasaa ai ai iti vyaahritam yenaakootavashaadapeeha varade bindum vinaapyaksharam । tasyaapi dhruvameva devi tarasaa jaate tavaanugrahe vaachahsooktisudhaarasadravamucho niryaanti vaktraambujaat ॥ 3 ॥
yannitye tava kaamaraajamaparam mantraaksharam nishkalam tatsaarasvatamityavaiti viralah kashchidbudhashchedbhuvi । aakhyaanam pratiparva satyatapaso yatkeertayanto dvijaah praarambhe pranavaaspadapranayitaam neetvochcharanti sphutam ॥ 4 ॥
yatsadyo vachasaam pravrittikarane drishtaprabhaavam budhaih taarteeyam tadaham namaami manasaa tvadbeejaminduprabham । astyaurvo'pi sarasvateemanugato jaadyaambuvichchittaye goshabdo giri vartate saniyatam yogam vinaa siddhidah ॥ 5 ॥
ekaikam tava devi beejamanagham savyanjanaavyanjanam kootastham yadi vaa prithak kramagatam yadvaa sthitam vyutkramaat । yam yam kaamamapekshya yena vidhinaa kenaapi vaa chintitam japtam vaa saphaleekaroti satatam tam tam samastam nrinaam ॥ 6 ॥
vaame pustakadhaarineemabhayadaam saakshasrajam dakshine bhaktebhyo varadaanapeshalakaraam karpoorakundojjvalaam । ujjrimbhaambujapatrakaantinayanasnigdhaprabhaalokineem ye tvaamamba na sheelayanti manasaa teshaam kavitvam kutah ॥ 7 ॥
ye tvaam paandurapundareekapatalaspashtaabhiraamaprabhaam sinchanteemamritadravairiva shiro dhyaayanti moordhni sthitaam । ashraantaa vikatasphutaaksharapadaa niryaati vaktraambujaat teshaam bhaarati bhaaratee surasaritkallolalolormivat ॥ 8 ॥
ye sindooraparaagapinjapihitaam tvattejasaadyaamimaam urveem chaapi vileenayaavakarasaprastaaramagnaamiva । pashyanti kshanamapyananyamanasasteshaamanangajvara- -klaantasrastakurangashaabakadrisho vashyaa bhavanti sphutam ॥ 9 ॥
chanchatkaanchanakundalaangadadharaamaabaddhakaancheesrajam ye tvaam chetasi tadgate kshanamapi dhyaayanti kritvaa sthiraam । teshaam veshmasu vibhramaadaharahah sphaareebhavantyashchiram maadyatkunjarakarnataalataralaah sthairyam bhajante shriyah ॥ 10 ॥
aarbhatyaa shashikhandamanditajataajootaam nrimundasrajam bandhookaprasavaarunaambaradharaam pretaasanaadhyaasineem । tvaam dhyaayanti chaturbhujaam trinayanaamaapeenatungastaneem madhye nimnavalitrayaankitatanum tvadroopasamvittaye ॥ 11 ॥
jaato'pyalpaparichchade kshitibhujaam saamaanyamaatre kule nihsheshaavanichakravartipadaveem labdhvaa prataaponnatah । yadvidyaadhara brindavanditapadah shreevatsaraajo'bhavat devi tvachcharanaambuja pranatijah so'yam prasaadodayah ॥ 12 ॥
chandi tvachcharanaambujaarchanakrite bilvaadilollunthana- -trutyatkantakakotibhih parichayam yeshaam na jagmuh karaah । te dandaankushachakrachaapakulishashreevatsamatsyaankitaih jaayante prithiveebhujah kathamivaambhojaprabhaih paanibhih ॥ 13 ॥
vipraah kshonibhujo vishastaditare ksheeraajyamadhvaasavaih । tvaam devi tripure paraaparamayeem santarpya poojaavidhau । yaam yaam praarthayate manah sthiradhiyaam teshaam ta eva dhruvam taam taam siddhimavaapnuvanti tarasaa vighnairavighneekritaah ॥ 14 ॥
shabdaanaam jananee tvamatra bhuvane vaagvaadineetyuchyase tvattah keshavavaasava prabhritayo'pyaavirbhavanti sphutam । leeyante khalu yatra kalpavirame brahmaadayaste'pyamee saa tvam kaachidachintyaroopamahimaa shaktih paraa geeyase ॥ 15 ॥
devaanaam tritayam trayee hutabhujaam shaktitrayam trih svaraah trailokyam tripadee tripushkaramatho tribrahma varnaastrayah । yatkinchijjagati tridhaa niyamitam vastu trivargaadikam tatsarvam tripureti naama bhagavatyanveti te tattvatah ॥ 16 ॥
lakshmeem raajakule jayaam ranabhuvi kshemankareemadhvani kravyaadadvipasarpabhaaji shabareem kaantaaradurge girau । bhootapretapishaachajambukabhaye smritvaa mahaabhairaveem vyaamohe tripuraam taranti vipadastaaraam cha toyaplave ॥ 17 ॥
maayaa kundalinee kriyaa madhumatee kaalee kalaamaalinee maatangee vijayaa jayaa bhagavatee devee shivaa shaambhavee । shaktih shankaravallabhaa trinayanaa vaagvaadinee bhairavee hreenkaaree tripuraa paraaparamayee maataa kumaareetyasi ॥ 18 ॥
aaipallavitaih parasparayutairdvitrikramaadyaksharai kaadyaih kshaantagataih svaraadibhiratha kshaantaishcha taih sasvaraih । naamaani tripure bhavanti khalu yaanyatyantaguhyaani te tebhyo bhairavapatni vimshatisahasrebhyah parebhyo namah ॥ 19 ॥
boddhavyaa nipunam budhaih stutiriyam kritvaa manastadgatam bhaaratyaastripuretyananyamanasaa yatraadyavritte sphutam । ekadvitripadakramena kathitastatpaadasankhyaaksharaih mantroddhaara vidhirvisheshasahitah satsampradaayaanvitah ॥ 20 ॥
saavadyam niravadyamastu yadi vaa kim vaanayaa chintayaa noonam stotramidam pathishyati jano yasyaasti bhaktistvayi । sanchintyaapi laghutvamaatmani dridham sanjaayamaanam hathaat tvadbhaktyaa mukhareekritena rachitam yasmaanmayaapi dhrivam ॥ 21 ॥
iti shreekaalidaasa virachita panchastavyaam prathamah laghustavah ।
ಲಘು ಸ್ತವಃ ಬಗ್ಗೆ
ಲಘುಸ್ತವ ತ್ರಿಪುರಾ (ತ್ರಿಪುರಸುಂದರಿ) ದೇವಿಗೆ ಸ್ತೋತ್ರ; ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಹೇಳುವಂತೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಕಾಳಿದಾಸರಿಗೆ ಆರೋಪಿತ ಪಂಚಸ್ತವಿಯ ಐದು ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು. ಇದರ ಶ್ಲೋಕಗಳು ದೇವಿಯನ್ನು ಅವಳ ಮೂರು ಬೀಜಾಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತವೆ: ಹಣೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲಿನಂತೆ ಹೊಳೆದು, ಶಿರದಿಂದ ಚಂದ್ರಕಾಂತಿ ಹರಡಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗುತ್ತಾಳೆ; ವಾಗ್ಬೀಜ "ಐಂ"ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ತಾವರೆನೂಲಿನಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪವನ್ನು ಕವಿ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಂತೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಕಾಳಿದಾಸರಿಗೆ ಆರೋಪಿತ
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ ಮತ್ತು ದೇವೀಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ, ಶುಕ್ರವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- "ಐದು ಸ್ತೋತ್ರಗಳ" ಪಂಚಸ್ತವಿ ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ ಭಕ್ತಿಕಾವ್ಯದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೃತಿ; ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಿಯ.
- ಇದರ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಬಾಲಾ ಮತ್ತು ತ್ರಿಪುರಾ ಮಂತ್ರಗಳ ಮೂರು ಬೀಜಾಕ್ಷರಗಳ ಸುತ್ತ ರಚಿತ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಲಘುಸ್ತವ ಯಾರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ?
ತ್ರಿಪುರಾ (ತ್ರಿಪುರಸುಂದರಿ) ದೇವಿಯನ್ನು.
ಪಂಚಸ್ತವಿ ಎಂದರೇನು?
ದೇವಿಯ ಐದು ಸ್ತೋತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹ; ಲಘುಸ್ತವ ಮೊದಲನೆಯದು.
ಇದು ಯಾರಿಗೆ ಆರೋಪಿತ?
ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಹೇಳುವಂತೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಕಾಳಿದಾಸರಿಗೆ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು