ಮುಂಡಕ ಉಪನಿಷದ್ - ದ್ವಿತೀಯ ಮುಂಡಕ, ಪ್ರಥಮ ಕಾಂಡಃ
Vedic · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
॥ द्वितीय मुंडके प्रथमः खंडः ॥
तदेतत् सत्यं यथा सुदीप्तात् पावकाद्विस्फुलिंगाः सहस्रशः प्रभवंते सरूपाः । तथाऽक्षराद्विविधाः सोम्य भावाः प्रजायंते तत्र चैवापि यंति ॥ 1॥
दिव्यो ह्यमूर्तः पुरुषः स बाह्याभ्यंतरो ह्यजः । अप्राणो ह्यमनाः शुभ्रो ह्यक्षरात् परतः परः ॥ 2॥
एतस्माज्जायते प्राणो मनः सर्वेंद्रियाणि च । खं-वाँयुर्ज्योतिरापः पृथिवी विश्वस्य धारिणी ॥ 3॥
अग्नीर्मूर्धा चक्षुषी चंद्रसूर्यौ दिशः श्रोत्रे वाग् विवृताश्च वेदाः । वायुः प्राणो हृदयं-विँश्वमस्य पद्भ्यां पृथिवी ह्येष सर्वभूतांतरात्मा ॥ 4॥
तस्मादग्निः समिधो यस्य सूर्यः सोमात् पर्जन्य ओषधयः पृथिव्याम् । पुमान् रेतः सिंचति योषितायां बह्वीः प्रजाः पुरुषात् संप्रसूताः ॥ 5॥
तस्मादृचः साम यजूंषि दीक्षा यज्ञाश्च सर्वे क्रतवो दक्षिणाश्च । संवँत्सरश्च यजमानश्च लोकाः सोमो यत्र पवते यत्र सूर्यः ॥ 6॥
तस्माच्च देवा बहुधा संप्रसूताः साध्या मनुष्याः पशवो वयांसि । प्राणापानौ व्रीहियवौ तपश्च श्रद्धा सत्यं ब्रह्मचर्यं-विँधिश्च ॥ 7॥
सप्त प्राणाः प्रभवंति तस्मात् सप्तार्चिषः समिधः सप्त होमाः । सप्त इमे लोका येषु चरंति प्राणा गुहाशया निहिताः सप्त सप्त ॥ 8॥
अतः समुद्रा गिरयश्च सर्वेऽस्मात् स्यंदंते सिंधवः सर्वरूपाः । अतश्च सर्वा ओषधयो रसश्च येनैष भूतैस्तिष्ठते ह्यंतरात्मा ॥ 9॥
पुरुष एवेदं-विँश्वं कर्म तपो ब्रह्म परामृतम् । एतद्यो वेद निहितं गुहायां सोऽविद्याग्रंथिं-विँकिरतीह सोम्य ॥ 10॥
॥ इति मुंडकोपनिषदि द्वितीयमुंडके प्रथमः खंडः ॥
ಮುಂಡಕ ಉಪನಿಷದ್ - ದ್ವಿತೀಯ ಮುಂಡಕ, ಪ್ರಥಮ ಕಾಂಡಃ ಬಗ್ಗೆ
ಇದು ಮುಂಡಕೋಪನಿಷತ್ತಿನ ಎರಡನೇ ಮುಂಡಕದ ಮೊದಲ ಖಂಡ. ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ: "ಇದೇ ಸತ್ಯ: ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಅದರಂತೆಯೇ ಇರುವ ಸಾವಿರಾರು ಕಿಡಿಗಳು ಹಾರುವಂತೆ, ಅಕ್ಷರದಿಂದ ವಿವಿಧ ಜೀವಿಗಳು ಹೊರಬಂದು ಮತ್ತೆ ಅದರಲ್ಲೇ ಸೇರುತ್ತವೆ." ದಿವ್ಯ, ಅಮೂರ್ತ, ಅಜ, ಅಪ್ರಾಣ, ಅಮನಸ್ಕ, ಶುಭ್ರ, ಪರಕ್ಕಿಂತ ಪರನಾದ ಪುರುಷನನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ; ಅವನಿಂದ ಪ್ರಾಣ, ಮನಸ್ಸು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಆಕಾಶ, ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ, ಜಲ, ಪೃಥ್ವಿ ಜನಿಸುತ್ತವೆ; ಅಗ್ನಿ ಅವನ ಶಿರ, ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರು ಕಣ್ಣು, ದಿಕ್ಕುಗಳು ಕಿವಿ, ವೇದಗಳು ವಾಣಿ; ಅವನೇ ಸರ್ವಭೂತಾಂತರಾತ್ಮ.
ಮೂಲ: ಅಥರ್ವವೇದ, ಮುಂಡಕೋಪನಿಷತ್ ೨.೧
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಉಪನಿಷದಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ವೇದಪಠಣದಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಬೆಂಕಿಯ ಕಿಡಿಗಳ ಚಿತ್ರ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉಪನಿಷತ್ ಚಿತ್ರ.
- ಈ ಖಂಡದ ವಿರಾಟ್ ಪುರುಷನ ಚಿತ್ರ ಋಗ್ವೇದದ ಪುರುಷಸೂಕ್ತವನ್ನು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಈ ಖಂಡ ಯಾವ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಆರಂಭ?
ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಹಾರುವ ಕಿಡಿಗಳು.
ವಿರಾಟ್ ಪುರುಷನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಯಾವುವು?
ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ.
ಈ ಉಪನಿಷತ್ತು ಯಾವ ವೇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ?
ಅಥರ್ವವೇದ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.