ಪ್ರಶ್ನೋಪನಿಷದ್ - ತ್ರಿತೀಯಃ ಪ್ರಶ್ನಃ
Vedic · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
ತೃತೀಯಃ ಪ್ರಶ್ನಃ
ಅಥ ಹೈನಂ ಕೌಶಲ್ಯಶ್ಚಾಶ್ವಲಾಯನಃ ಪಪ್ರಚ್ಛ। ಭಗವನ್ ಕುತ ಏಷ ಪ್ರಾಣೋ ಜಾಯತೇ ಕಥಮಾಯಾತ್ಯಸ್ಮಿಞ್ಶರೀರ ಆತ್ಮಾನಂ-ವಾಁ ಪ್ರವಿಭಜ್ಯ ಕಥಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠತೇ ಕೇನೋತ್ಕ್ರಮತೇ ಕಥಂ ಬಹ್ಯಮಭಿಧತೇ ಕಥಮಧ್ಯಾತ್ಮಮಿತಿ ॥1॥
ತಸ್ಮೈ ಸ ಹೋವಾಚಾತಿಪ್ರಶ್ಚಾನ್ ಪೃಚ್ಛಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಿಷ್ಠೋಽಸೀತಿ ತಸ್ಮಾತ್ತೇಽಹಂ ಬ್ರವೀಮಿ ॥2॥
ಆತ್ಮನ ಏಷ ಪ್ರಾಣೋ ಜಾಯತೇ ಯಥೈಷಾ ಪುರುಷೇ ಛಾಯೈತಸ್ಮಿನ್ನೇತದಾತತಂ ಮನೋಕೃತೇನಾಯಾತ್ಯಸ್ಮಿಞ್ಶರೀರೇ ॥3॥
ಯಥಾ ಸಮ್ರಾದೇವಾಧಿಕೃತಾನ್ ವಿನಿಯುಂಕ್ತೇ। ಏತನ್ ಗ್ರಾಮಾನೋತಾನ್ ಗ್ರಾಮಾನಧಿತಿಷ್ಠಸ್ವೇತ್ಯೇವಮೇವೈಷ ಪ್ರಾಣ ಇತರಾನ್ ಪ್ರಾಣಾನ್ ಪೃಥಕ್ಪೃಥಗೇವ ಸನ್ನಿಧತ್ತೇ ॥4॥
ಪಾಯೂಪಸ್ಥೇಽಪಾನಂ ಚಕ್ಷುಃಶ್ರೋತ್ರೇ ಮುಖನಾಸಿಕಾಭ್ಯಾಂ ಪ್ರಾಣಃ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಾತಿಷ್ಠತೇ ಮಧ್ಯೇ ತು ಸಮಾನಃ। ಏಷ ಹ್ಯೇತದ್ಧುತಮನ್ನಂ ಸಮಂ ನಯತಿ ತಸ್ಮಾದೇತಾಃ ಸಪ್ತಾರ್ಚಿಷೋ ಭವಂತಿ ॥5॥
ಹೃದಿ ಹ್ಯೇಷ ಆತ್ಮಾ। ಅತ್ರೈತದೇಕಶತಂ ನಾಡೀನಾಂ ತಾಸಾಂ ಶತಂ ಶತಮೇಕೈಕಸ್ಯಾಂ ದ್ವಾಸಪ್ತತಿರ್ದ್ವಾಸಪ್ತತಿಃ ಪ್ರತಿಶಾಖಾನಾಡೀಸಹಸ್ರಾಣಿ ಭವಂತ್ಯಾಸು ವ್ಯಾನಶ್ಚರತಿ ॥6॥
ಅಥೈಕಯೋರ್ಧ್ವ ಉದಾನಃ ಪುಣ್ಯೇನ ಪುಣ್ಯಂ-ಲೋಁಕಂ ನಯತಿ। ಪಾಪೇನ ಪಾಪಮುಭಾಭ್ಯಾಮೇವ ಮನುಷ್ಯಲೋಕಮ್ ॥7॥
ಆದಿತ್ಯೋ ಹ ವೈ ಬಾಹ್ಯಃ ಪ್ರಾಣ ಉದಯತ್ಯೇಷ ಹ್ಯೇನಂ ಚಾಕ್ಷುಷಂ ಪ್ರಾಣಮನುಗೃಹ್ಣಾನಃ। ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ-ಯಾಁ ದೇವತಾ ಸೈಷಾ ಪುರುಷಸ್ಯಾಪಾನಮವಷ್ಟಭ್ಯಾಂತರಾ ಯದಾಕಾಶಃ ಸ ಸಮಾನೋ ವಾಯುರ್ವ್ಯಾನಃ ॥8॥
ತೇಜೋ ಹ ವಾವ ಉದಾನಸ್ತಸ್ಮಾದುಪಶಾಂತತೇಜಾಃ ಪುನರ್ಭವಮಿಂದ್ರಿಯೈರ್ಮನಸಿ ಸಂಪದ್ಯಮಾನೈಃ ॥9॥
ಯಚ್ಚಿತ್ತಸ್ತೇನೈಷ ಪ್ರಾಣಮಾಯಾತಿ ಪ್ರಾಣಸ್ತೇಜಸಾ ಯುಕ್ತಃ। ಸಹಾತ್ಮನಾ ಯಥಾಸಂಕಲ್ಪಿತಂ-ಲೋಁಕಂ ನಯತಿ ॥10॥
ಯ ಏವಂ-ವಿಁದ್ವಾನ್ ಪ್ರಾಣಂ-ವೇಁದ। ನ ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಜಾ ಹೀಯತೇಽಮೃತೋ ಭವತಿ ತದೇಷಃ ಶ್ಲೋಕಃ ॥11॥
ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಯತಿಂ ಸ್ಥಾನಂ-ವಿಁಭುತ್ವಂ ಚೈವ ಪಂಚಧಾ। ಅಧ್ಯಾತ್ಮಂ ಚೈವ ಪ್ರಾಣಸ್ಯ ವಿಜ್ಞಾಯಾಮೃತಮಶ್ನುತೇ ವಿಜ್ಞಾಯಾಮೃತಮಶ್ನುತ ಇತಿ ॥12॥
ಪ್ರಶ್ನೋಪನಿಷದ್ - ತ್ರಿತೀಯಃ ಪ್ರಶ್ನಃ ಬಗ್ಗೆ
ಪ್ರಶ್ನೋಪನಿಷತ್ತಿನ ಮೂರನೇ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಅಶ್ವಲನ ಮಗ ಕೌಸಲ್ಯ ಪಿಪ್ಪಲಾದ ಋಷಿಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ: ಪ್ರಾಣ ಎಲ್ಲಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ದೇಹವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ, ಹೇಗೆ ತನ್ನನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಹೇಗೆ ಹೊರಡುತ್ತದೆ? ಪ್ರಾಣ ಆತ್ಮನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೂಲಕ ದೇಹಕ್ಕೆ ಬಂದು ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ವ್ಯಾನ, ಉದಾನ, ಸಮಾನ ಎಂಬ ಐದು ವಾಯುಗಳಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಅರಿತವನು ಅಮೃತತ್ವ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಪಿಪ್ಪಲಾದ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಮೂಲ: ಅಥರ್ವವೇದ, ಪ್ರಶ್ನೋಪನಿಷತ್, ಪ್ರಶ್ನೆ ೩
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಉಪನಿಷತ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ವೇದಪಠಣದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ ವೇದಾಂತ ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಪ್ರಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ಐದು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಪಟ್ಟಿಮಾಡುತ್ತದೆ: ಉತ್ಪತ್ತಿ, ಆಗಮನ, ಸ್ಥಾನ, ವಿಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ರೂಪ.
- ಪ್ರಶ್ನೋಪನಿಷತ್ ಅಥರ್ವವೇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು; ಆರು ಜಿಜ್ಞಾಸುಗಳು ತಲಾ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಪಿಪ್ಪಲಾದ ಋಷಿಗೆ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಮೂರನೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವವರು ಯಾರು?
ಅಶ್ವಲನ ಮಗ ಕೌಸಲ್ಯ.
ಅದು ಯಾವುದರ ಬಗ್ಗೆ?
ಪ್ರಾಣ: ಅದು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಐದು ಪ್ರಾಣಗಳು ಯಾವುವು?
ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ವ್ಯಾನ, ಉದಾನ ಮತ್ತು ಸಮಾನ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.