മണിദ്വീപ വര്ണന - 2 (ദേവീ ഭാഗവതമ്)
Devi · പരമ്പരാഗത ഭക്തിഗ്രന്ഥം
(shreedeveebhaagavatam, dvaadasha skandham, ekaadasho'dhyaayah, manidveepa varnana - 2)
vyaasa uvaacha
pushparaagamayaadagre kunkumaarunavigrahah । padmaraagamayah saalo madhye bhooshchaivataadrishee ॥ 1
dashayojanavaandairghye gopuradvaarasamyutah । tanmanistambhasamyuktaa mandapaah shatasho nripa ॥ 2 ॥
madhye bhuvisamaaseenaashchatuhshashtimitaah kalaah । naanaayudhadharaaveeraa ratnabhooshanabhooshitaah ॥ 3 ॥
pratyekalokastaasaam tu tattallokasyanaayakaah । samantaatpadmaraagasya parivaaryasthitaah sadaa ॥ 4 ॥
svasvalokajanairjushtaah svasvavaahanahetibhih । taasaam naamaani vakshyaami shrinu tvam janamejaya ॥ 5 ॥
pingalakshi vishaalaakshee samriddhi vriddhireva cha । shraddhaa svaahaa svadhaabhikhyaa maayaa sanjnaa vasundharaa ॥ 6 ॥
trilokadhaatree saavitree gaayatree tridasheshvaree । suroopaa bahuroopaa cha skandamaataa'chyutapriyaa ॥ 7 ॥
vimalaa chaamalaa tadvadarunee punaraarunee । prakritirvikritih srishtih sthitih samhritireva cha ॥ 8 ॥
sandhyaamaataa satee hamsee mardikaa vajrikaa paraa । devamaataa bhagavatee devakee kamalaasanaa ॥ 9 ॥
trimukhee saptamukhyanyaa suraasuravimardinee । lamboshtee chordhvakeshee cha bahusheershaa vrikodaree ॥ 10 ॥
ratharekhaahvayaa pashchaachchashirekhaa tathaa paraa । gaganavegaa pavanavegaa chaiva tatah param ॥ 11 ॥
agre bhuvanapaalaa syaattatpashchaanmadanaaturaa । anangaanangamathanaa tathaivaanangamekhalaa ॥ 12 ॥
anangakusumaa pashchaadvishvaroopaa suraadikaa । kshayankaree bhavechchakti rakshobhyaa cha tatah param ॥ 13 ॥
satyavaadinyatha proktaa bahuroopaa shuchivrataa । udaaraakhyaa cha vaageeshee chatushshashtimitaah smritaah ॥ 14 ॥
jvalajjihvaananaah sarvaavamantyo vahnimulbanam । jalam pibaamah sakalam samharaamovibhaavasum ॥ 15 ॥
pavanam stambhayaamodya bhakshayaamo'khilam jagat । iti vaacham sangirate krodha samraktalochanaah ॥ 16 ॥
chaapabaanadharaah sarvaayuddhaayaivotsukaah sadaa । damshtraa katakataaraavairbadhireekrita dinmukhaah ॥ 17 ॥
pingordhvakeshyah samproktaashchaapabaanakaraah sadaa । shataakshauhinikaa senaapyekaikasyaah prakeertitaa ॥ 18 ॥
ekaika shakteh saamarthyam lakshabrahmaandanaashane । shataakshauhinikaasenaa taadrishee nripa sattama ॥ 19 ॥
kim na kuryaajjagatyasminnashakyam vaktumeva tat । sarvaapi yuddhasaamagree tasminsaale sthitaa mune ॥ 20 ॥
rathaanaam gananaa naasti hayaanaam karinaam tathaa ॥ shastraanaam gananaa tadvadganaanaam gananaa tathaa ॥ 21 ॥
padmaraagamayaadagre gomedamaninirmitah । dashayojanadairghyena praakaaro vartate mahaan ॥ 22 ॥
bhaasvajjapaaprasoonaabho madhyabhoostasya taadrishee । gomedakalpitaanyeva tadvaasi sadanaani cha ॥ 23 ॥
pakshinah stambhavaryaashcha vrikshaavaapyah saraamsi cha । gomedakalpitaa eva kunkumaarunavigrahaah ॥ 24 ॥
tanmadhyasthaa mahaadevyo dvaatrimshachchaktayah smritaah । naanaa shastrapraharanaa gomedamanibhooshitaah ॥ 25 ॥
pratyeka loka vaasinyah parivaarya samantatah । gomedasaale sannaddhaa pishaachavadanaa nripa ॥ 26 ॥
svarlokavaasibhirnityam poojitaashchakrabaahavah । krodharaktekshanaa bhindhi pacha chchhindhi daheti cha ॥ 27 ॥
vadanti satatam vaacham yuddhotsukahridantaraah । ekaikasyaa mahaashakterdashaakshauhinikaa mataa ॥ 28 ॥
senaa tatraapyekashaktirlakshabrahmaandanaashinee । taadrisheenaam mahaasenaa varnaneeyaa katham nripa ॥ 29 ॥
rathaanaam naiva ganaanaa vaahanaanaam tathaiva cha । sarvayuddhasamaarambhastatra devyaa viraajate ॥ 30 ॥
taasaam naamaani vakshyaami paapanaashakaraani cha । vidyaa hree pushta yah prajnaa sineevaalee kuhoostathaa ॥ 31 ॥
rudraaveeryaa prabhaanandaa poshinee riddhidaa shubhaa । kaalaraatrirmahaaraatrirbhadrakaalee kapardinee ॥ 32 ॥
vikritirdandimundinyau sendukhandaa shikhandinee । nishumbhashumbhamathinee mahishaasuramardinee ॥ 33 ॥
indraanee chaiva rudraanee shankaraardhashareerinee । naaree naaraayanee chaiva trishoolinyapi paalinee ॥ 34 ॥
ambikaahlaadinee pashchaadityevam shaktayah smritaah । yadyetaah kupitaa devyastadaa brahmaandanaashanam ॥ 35 ॥
paraajayo na chaitaasaam kadaachitkvachidasti hi । gomedakamayaadagre sadvajramaninirmitah ॥ 36 ॥
dashayojana tungo'sau gopuradvaarasamyutah । kapaatashrinkhalaabaddho navavriksha samujjvalah ॥ 37 ॥
saalastanmadhyabhoomyaadi sarvam heeramayam smritam । grihaaniveethayo rathyaa mahaamaargaam ganaani cha ॥ 38 ॥
vrikshaalavaala taravah saarangaa api taadrishaah । deerghikaashrenayovaapyastadaagaah koopa samyutaah ॥ 39 ॥
tatra shreebhuvaneshvaryaa vasanti parichaarikaah । ekaikaa lakshadaaseebhih sevitaa madagarvitaah ॥ 40 ॥
taalavrintadharaah kaashchichchashakaadhya karaambujaah । kaashchittaamboolapaatraani dhaarayantyo'tigarvitaah ॥ 41 ॥
kaashchittachchatradhaarinyashchaamaraanaam vidhaarikaah । naanaa vastradharaah kaashchitkaashchitpushpa karaambujaah ॥ 42 ॥
naanaadarshakaraah kaashchitkaashchitkunkumalepanam । dhaarayantyah kajjalam cha sindoora chashakam paraah ॥ 43 ॥
kaashchichchitraka nirmaatryah paada samvaahane rataah । kaashchittu bhooshaakaarinyo naanaa bhooshaadharaah paraah ॥ 44 ॥
pushpabhooshana nirmaatryah pushpashringaarakaarikaah । naanaa vilaasachaturaa bahvya evam vidhaah paraah ॥ 45 ॥
nibaddha paridhaaneeyaa yuvatyah sakalaa api । devee kripaa leshavashaattuchcheekrita jagattrayaah ॥ 46 ॥
etaa dootyah smritaa devyah shringaaramadagarvitaah । taasaam naamaani vakshyaami shrinu me nripasattama ॥ 47 ॥
anangaroopaa prathamaapyanangamadanaa paraa । triteeyaatu tatah proktaa sundaree madanaaturaa ॥ 48 ॥
tato bhuvanavegaasyaattathaa bhuvanapaalikaa । syaatsarvashishiraanangavedanaanangamekhalaa ॥ 49 ॥
vidyuddaamasamaanaangyah kvanatkaancheegunaanvitaah । rananmanjeeracharanaa bahirantaritastatah ॥ 50 ॥
dhaavamaanaastu shobhante sarvaa vidyullatopamaah । kushalaah sarvakaaryeshu vetrahastaah samantatah ॥ 51 ॥
ashtadikshutathaitaasaam praakaaraadbahireva cha । sadanaani viraajante naanaa vaahanahetibhih ॥ 52 ॥
vajrasaalaadagrabhaage saalo vaidooryanirmitah । dashayojanatungo'sau gopuradvaarabhooshitah ॥ 53 ॥
vaidooryabhoomih sarvaapigrihaani vividhaani cha । veethyo rathyaa mahaamaargaah sarve vedooryanirmitaah ॥ 54 ॥
vaapee koopa tadaagaashcha sravanteenaam tataani cha । vaalukaa chaiva sarvaa'pi vaidooryamaninirmitaa ॥ 55 ॥
tatraashtadikshuparito braahmyaadeenaam cha mandalam । nijairganaih parivritam bhraajate nripasattama ॥ 56 ॥
pratibrahmaandamaatrinaam taah samashtaya eeritaah । braahmee maaheshvaree chaiva kaumaaree vaishnavee tathaa ॥57 ॥
vaaraahee cha tathendraanee chaamundaah saptamaatarah । ashtamee tu mahaalakshmeernaamnaa proktaastu maatarah ॥ 58 ॥
brahmarudraadidevaanaam samaakaaraa stutaah smritaah । jagatkalyaanakaarinyah svasvasenaasamaavritaah ॥ 59 ॥
tatsaalasya chaturdvaarshu vaahanaani maheshituh । sajjaani nripate santi saalankaaraani nityashah ॥ 60 ॥
dantinah kotisho vaahaah kotishah shibikaastathaa । hamsaah simhaashcha garudaa mayooraa vrishabhaastathaa ॥ 61 ॥
tairyuktaah syandanaastadvatkotisho nripanandana । paarshnigraahasamaayuktaa dhvajairaakaashachumbinah ॥ 62 ॥
kotishastu vimaanaani naanaa chihnaanvitaani cha । naanaa vaaditrayuktaani mahaadhvajayutaani cha ॥ 63 ॥
vaidooryamani saalasyaapyagre saalah parah smritah । dashayojana tungo'saavindraneelaashmanirmitah ॥ 64 ॥
tanmadhya bhoostathaa veethyo mahaamaargaa grihaani cha । vaapee koopa tadaagaashcha sarve tanmaninirmitaah ॥ 65 ॥
tatra padma tu samproktam bahuyojana vistritam । shodashaaram deepyamaanam sudarshanamivaaparam ॥ 66 ॥
tatra shodashashakteenaam sthaanaani vividhaani cha । sarvopaskarayuktaani samriddhaani vasanti hi ॥ 67 ॥
taasaam naamaani vakshyaami shrinu me nripasattama । karaalee vikaraalee cha tathomaa cha sarasvatee ॥ 68 ॥
shree durgoshaa tathaa lakshmeeh shrutishchaiva smritirdhritih । shraddhaa medhaa matih kaantiraaryaa shodashashaktayah ॥ 69 ॥
neelajeemootasankaashaah karavaala karaambujaah । samaah khetakadhaarinyo yuddhopakraanta maanasaah ॥ 70 ॥
senaanyah sakalaa etaah shreedevyaa jagadeeshituh । pratibrahmaandasamsthaanaam shakteenaam naayikaah smritaah ॥ 71 ॥
brahmaandakshobhakaarinyo devee shaktyupabrimhitaah । naanaa rathasamaaroodhaa naanaa shaktibhiranvitaah ॥ 72 ॥
etatparaakramam vaktum sahasraasyo'pi na kshamah । indraneelamahaasaalaadagre tu bahuvistritah ॥ 73 ॥
muktaapraakaara udito dashayojana dairghyavaan । madhyabhooh poorvavatproktaa tanmadhye'shtadalambujam ॥ 74 ॥
muktaamaniganaakeernam vistritam tu sakesaram । tatra deveesamaakaaraa devyaayudhadharaah sadaa ॥ 75 ॥
samproktaa ashtamantrinyo jagadvaartaaprabodhikaah । deveesamaanabhogaastaa ingitajnaastupanditaah ॥ 76 ॥
kushalaah sarvakaaryeshu svaamikaaryaparaayanaah । devyabhipraaya bodhyastaashchaturaa atisundaraah ॥ 77 ॥
naanaa shaktisamaayuktaah pratibrahmaandavartinaam । praaninaam taah samaachaaram jnaanashaktyaavidanti cha ॥ 78 ॥
taasaam naamaani vakshyaami mattah shrinu nripottama । anangakusumaa proktaapyanangakusumaaturaa ॥ 79 ॥
anangamadanaa tadvadanangamadanaaturaa । bhuvanapaalaa gaganavegaa chaiva tatah param ॥ 80 ॥
shashirekhaa cha gaganarekhaa chaiva tatah param । paashaankushavaraabheetidharaa arunavigrahaah ॥ 81 ॥
vishvasambandhineem vaartaam bodhayanti pratikshanam । muktaasaalaadagrabhaage mahaamaarakato parah ॥ 82 ॥
saalottamah samuddishto dashayojana dairghyavaan । naanaa saubhaagyasamyukto naanaa bhogasamanvitah ॥ 83 ॥
madhyabhoostaadrishee proktaa sadanaani tathaiva cha । shatkonamatravisteernam konasthaa devataah shrinuh ॥ 84 ॥
poorvakone chaturvaktro gaayatree sahito vidhih । kundikaakshagunaabheeti dandaayudhadharah parah ॥ 85 ॥
tadaayudhadharaa devee gaayatree paradevataa । vedaah sarve moortimantah shaastraani vividhaani cha ॥ 86 ॥
smritayashcha puraanaani moortimanti vasanti hi । ye brahmavigrahaah santi gaayatreevigrahaashcha ye ॥ 87 ॥
vyaahriteenaam vigrahaashcha te nityam tatra santi hi । rakshah kone shankhachakragadaambuja karaambujaa ॥ 88 ॥
saavitree vartate tatra mahaavishnushcha taadrishah । ye vishnuvigrahaah santi matsyakoormaadayokhilaah ॥ 89 ॥
saavitree vigrahaa ye cha te sarve tatra santi hi । vaayukone parashvakshamaalaabhayavaraanvitah ॥ 90 ॥
mahaarudro vartate'tra sarasvatyapi taadrishee । ye ye tu rudrabhedaah syurdakshinaasyaadayo nripa ॥ 91 ॥
gauree bhedaashcha ye sarve te tatra nivasanti hi । chatuhshashtyaagamaa ye cha ye chaanyepyaagamaah smritaah ॥ 92 ॥
te sarve moortimantashcha tatra vai nivasanti hi । agnikone ratnakumbham tathaa manikarandakam ॥ 93 ॥
dadhaano nijahastaabhyaam kubero dhanadaayakah । naanaa veethee samaayukto mahaalakshmeesamanvitah ॥ 94 ॥
devyaa nidhipatistvaaste svagunaih pariveshtitah । vaarune tu mahaakone madano ratisamyutah ॥ 95 ॥
paashaankushadhanurbaanadharo nityam viraajate । shringaaramoortimantastu tatra sannihitaah sadaa ॥ 96 ॥
eeshaanakone vighnesho nityam pushtisamanvitah । paashaankushadharo veero vighnahartaa viraajate ॥ 97 ॥
vibhootayo ganeshasya yaayaah santi nripottama । taah sarvaa nivasantyatra mahaishvaryasamanvitaah ॥ 98 ॥
pratibrahmaandasamsthaanaam brahmaadeenaam samashtayah । ete brahmaadayah proktaah sevante jagadeeshvareem ॥ 99 ॥
mahaamaarakatasyaagre shatayojana dairghyavaan । pravaalashaalostyaparah kunkumaarunavigrahah ॥ 100 ॥
madhyabhoostaadrishee proktaa sadanaani cha poorvavat । tanmadhye panchabhootaanaam svaaminyah pancha santi cha ॥ 101 ॥
hrillekhaa gaganaa raktaa chaturthee tu karaalikaa । mahochchushmaa panchamee cha panchabhootasamaprabhaah ॥ 102 ॥
paashaankushavaraabheetidhaarinyomitabhooshanaah । devee samaanaveshaadhyaa navayauvanagarvitaah ॥ 103 ॥
pravaalashaalaadagre tu navaratna vinirmitah । bahuyojanavisteerno mahaashaalo'sti bhoomipa ॥ 104 ॥
tatra chaamnaayadeveenaam sadanaani bahoonyapi । navaratnamayaanyeva tadaagaashcha saraamsi cha ॥ 105 ॥
shreedevyaa ye'vataaraah syuste tatra nivasanti hi । mahaavidyaa mahaabhedaah santi tatraiva bhoomipa ॥ 106 ॥
nijaavaranadeveebhirnijabhooshanavaahanaih । sarvadevyo viraajante kotisooryasamaprabhaah ॥ 107 ॥
saptakoti mahaamantradevataah santi tatra hi । navaratnamayaadagre chintaamanigriham mahat ॥ 108 ॥
tatra tyam vastu maatram tu chintaamani vinirmitam । sooryodgaaropalaistadvachchandrodgaaropalaistathaa ॥ 109 ॥
vidyutprabhopalaih stambhaah kalpitaastu sahasrashah । yeshaam prabhaabhirantastham vastu kinchinna drishyate ॥ 110 ॥
iti shreedeveebhaagavate mahaapuraane dvaadashaskandhe ekaadasho'dhyaayah ।
മണിദ്വീപ വര്ണന - 2 (ദേവീ ഭാഗവതമ്) - ഒരു പരിചയം
This is the second part of the Manidweepa Varnana from the eleventh chapter of the twelfth book of the Devi Bhagavatam. Going inward through the jewel island, it describes enclosure after enclosure built of precious stones, topaz, ruby, emerald and more, each with its own guardians and radiance, until it reaches the chintamani palace of the Devi.
ഉറവിടം: Devi Bhagavatam, Book 12, Chapter 11
എപ്പോൾ ജപിക്കാം: On Fridays, during Navaratri, and with the other Manidweepa chapters at a housewarming.
നിങ്ങൾക്കറിയാമോ?
- The palace at the centre is said to be built of chintamani, the wish-fulfilling gem, so bright that nothing inside casts a shadow.
- Each wall is made of a different gem, and the text names the colour of the ground and light within each one.
പതിവ് ചോദ്യങ്ങൾ
What does this part describe?
The walls of precious stones that ring Manidweepa, from the outer ones inward to the Devi's palace.
Where does it come from?
The Devi Bhagavatam Purana, Book 12, Chapter 11.
Should all three parts be read together?
They are often recited in order, as one description of the Devi's abode, but each can be read on its own.
ആരാധനയ്ക്കും പഠനത്തിനുമായി നൽകുന്നു, പ്രവചനമായല്ല. വാണിജ്യേതരം.
കൂടുതൽ ഭക്തിഗ്രന്ഥങ്ങൾ