MuhurtaNow

ഉദ്ധവഗീതാ - ഷഷ്ഠോഽധ്യായഃ

Sri Krishna · പരമ്പരാഗത ഭക്തിഗ്രന്ഥം

അഥ ഷഷ്ഠോഽധ്യായഃ ।

ശ്രീശുകഃ ഉവാച

അഥ ബ്രഹ്മാ ആത്മജൈഃ ദേവൈഃ പ്രജേശൈഃ ആവൃതഃ അഭ്യഗാത് । ഭവഃ ച ഭൂതഭവ്യീശഃ യയൌ ഭൂതഗണൈഃ വൃതഃ ॥ 1

ഇംദ്രഃ മരുദ്ഭിഃ ഭഗവാന് ആദിത്യാഃ വസവഃ അശ്വിനൌ । ഋഭവഃ അംഗിരസഃ രുദ്രാഃ വിശ്വേ സാധ്യാഃ ച ദേവതാഃ ॥ 2॥

ഗംധർവാപ്സരസഃ നാഗാഃ സിദ്ധചാരണഗുഹ്യകാഃ । ഋഷയഃ പിതരഃ ച ഏവ സവിദ്യാധരകിന്നരാഃ ॥ 3॥

ദ്വാരകാം ഉപസംജഗ്മുഃ സർവേ കൃഷ്ണാദിദൃക്ഷവഃ । വപുഷാ യേന ഭഗവാന് നരലോകമനോരമഃ । യശഃ വിതേനേ ലോകേഷു സർവലോകമലാപഹമ് ॥ 4॥

തസ്യാം വിഭ്രാജമാനായാം സമൃദ്ധായാം മഹര്ധിഭിഃ । വ്യചക്ഷത അവിതൃപ്താക്ഷാഃ കൃഷ്ണം അദ്ഭുതദര്ശനമ് ॥

5॥

സ്വര്ഗൌദ്യാനൌഅപഗൈഃ മാല്യൈഃ ഛാദയംതഃ യദു ഉത്തമമ് । ഗീര്ഭിഃ ചിത്രപദാര്ഥാഭിഃ തുഷ്ടുവുഃ ജഗത് ഈശ്വരമ് ॥6॥

ദേവാഃ ഊചുഃ । നതാഃ സ്മ തേ നാഥ പദാരവിംദം ബുദ്ധീംദ്രിയപ്രാണമനോവചോഭിഃ । യത് ചിംത്യതേ അംതര്ഹൃദി ഭാവയുക്തൈഃ മുമുക്ഷുഭിഃ കര്മമയ ഊരുപാശാത് ॥ 7॥

ത്വം മായയാ ത്രിഗുണയാ ആത്മനി ദുർവിഭാവ്യം വ്യക്തം സൃജസി അവസി ലുംപസി തത് ഗുണസ്ഥഃ । ന ഏതൈഃ ഭവാന് അജിത കര്മഭിഃ അജ്യതേ വൈ യത് സ്വേ സുഖേ അവ്യവഹിതേ അഭിരതഃ അനവദ്യഃ ॥ 8॥

ശുദ്ധിഃ നൃണാം ന തു തഥാ ഈഡ്യ ദുരാശയാനാം വിദ്യാശ്രുതാധ്യയനദാനതപക്രിയാഭിഃ । സത്ത്വാത്മനാം ഋഷഭ തേ യശസി പ്രവൃദ്ധ സത് ശ്രദ്ധയാ ശ്രവണസംഭൃതയാ യഥാ സ്യാത് ॥ 9॥

സ്യാത് നഃ തവ അംഘ്രിഃ അശുഭാശയധൂമകേതുഃ ക്ഷേമായ യഃ മുനിഭിഃ ആര്ദ്രഹൃദൌഹ്യമാനഃ । യഃ സാത്വതൈഃ സമവിഭൂതയഃ ആത്മവദ്ഭിഃ വ്യൂഹേ അര്ചിതഃ സവനശഃ സ്വഃ അതിക്രമായ ॥ 10॥

യഃ ചിംത്യതേ പ്രയതപാണിഭിഃ അധ്വരാഗ്നൌ ത്രയ്യാ നിരുക്തവിധിനാ ഈശ ഹവിഃ ഗൃഹീത്വാ । അധ്യാത്മയോഗഃ ഉത യോഗിഭിഃ ആത്മമായാം ജിജ്ഞാസുഭിഃ പരമഭാഗവതൈഃ പരീഷ്ടഃ ॥ 11॥

പര്യുഷ്ടയാ തവ വിഭോ വനമാലയാ ഇയം സംസ്പര്ധിനീ ഭഗവതീ പ്രതിപത്നിവത് ശ്രീഃ । യഃ സുപ്രണീതം അമുയാര്ഹണം ആദത് അന്നഃ ഭൂയാത് സദാ അംഘ്രിഃ അശുഭാശയധൂമകേതുഃ ॥ 12॥

കേതുഃ ത്രിവിക്രമയുതഃ ത്രിപത് പതാകഃ യഃ തേ ഭയാഭയകരഃ അസുരദേവചമ്വോഃ । സ്വര്ഗായ സാധുഷു ഖലു ഏഷു ഇതരായ ഭൂമന് പാദഃ പുനാതു ഭഗവന് ഭജതാം അധം നഃ ॥ 13॥

നസ്യോതഗാവഃ ഇവ യസ്യ വശേ ഭവംതി ബ്രഹ്മാദയഃ അനുഭൃതഃ മിഥുരര്ദ്യമാനാഃ । കാലസ്യ തേ പ്രകൃതിപൂരുഷയോഃ പരസ്യ ശം നഃ തനോതു ചരണഃ പുരുഷോത്തമസ്യ ॥ 14॥

അസ്യ അസി ഹേതുഃ ഉദയസ്ഥിതിസംയമാനാം അവ്യക്തജീവമഹതാം അപി കാലം ആഹുഃ । സഃ അയം ത്രിണാഭിഃ അഖില അപചയേ പ്രവൃത്തഃ കാലഃ ഗഭീരരയഃ ഉത്തമപൂരുഷഃ ത്വമ് ॥ 15॥

ത്വത്തഃ പുമാന് സമധിഗമ്യ യയാ സ്വവീര്യ ധത്തേ മഹാംതം ഇവ ഗര്ഭം അമോഘവീര്യഃ । സഃ അയം തയാ അനുഗതഃ ആത്മനഃ ആംഡകോശം ഹൈമം സസര്ജ ബഹിഃ ആവരണൈഃ ഉപേതമ് ॥ 16॥

തത്തസ്ഥുഷഃ ച ജഗതഃ ച ഭവാന് അധീശഃ യത് മായയാ ഉത്ഥഗുണവിക്രിയയാ ഉപനീതാന് । അര്ഥാന് ജുഷന് അപി ഹൃഷീകപതേ ന ലിപ്തഃ യേ അന്യേ സ്വതഃ പരിഹൃതാത് അപി ബിഭ്യതി സ്മ ॥ 17॥

സ്മായാ അവലോകലവദര്ശിതഭാവഹാരി ഭ്രൂമംഡലപ്രഹിതസൌരതമംത്രശൌംഡൈഃ । പത്ന്യഃ തു ഷോഡശസഹസ്രം അനംഗബാണൈഃ യസ്യ ഇംദ്രിയം വിമഥിതും കരണൈഃ വിഭ്വ്യഃ ॥ 18॥

വിഭ്വ്യഃ തവ അമൃതകഥാ ഉദവഹാഃ ത്രിലോക്യാഃ പാദൌ അനേജസരിതഃ ശമലാനി ഹംതുമ് । ആനുശ്രവം ശ്രുതിഭിഃ അംഘ്രിജം അംഗസംഗൈഃ തീര്ഥദ്വയം ശുചിഷദസ്തഃ ഉപസ്പൃശംതി ॥ 19॥

ബാദരായണിഃ ഉവാച

ഇതി അഭിഷ്ടൂയ വിബുധൈഃ സേശഃ ശതധൃതിഃ ഹരിമ് । അഭ്യഭാഷത ഗോവിംദം പ്രണമ്യ അംബരം ആശ്രിതഃ ॥ 20

ബ്രഹ്മ ഉവാച

ഭൂമേഃ ഭാര അവതാരായ പുരാ വിജ്ഞാപിതഃ പ്രഭോ । ത്വം അസ്മാഭിഃ അശേഷാത്മന് തത് തഥാ ഏവ ഉപപാദിതമ് ॥ 21

ധര്മഃ ച സ്ഥാപിതഃ സത്സു സത്യസംധേഷു വൈ ത്വയാ । കീര്തിഃ ച ദിക്ഷു വിക്ഷിപ്താ സർവലോകമലാപഹാ ॥ 22॥

അവതീര്യ യദോഃ വംശേ ബിഭ്രത് രൂപം അനുത്തമമ് । കര്മാണി ഉദ്ദാമവൃത്താനി ഹിതായ ജഗതഃ അകൃഥാഃ ॥ 23॥

യാനി തേ ചരിതാനി ഈശ മനുഷ്യാഃ സാധവഃ കലൌ । ശ‍ഋണ്വംതഃ കീര്തയംതഃ ച തരിഷ്യംതി അംജസാ തമഃ ॥ 24॥

യദുവംശേ അവതീര്ണസ്യ ഭവതഃ പുരുഷോത്തമ । ശരത് ശതം വ്യതീയായ പംചവിംശ അധികം പ്രഭോഃ ॥ 25॥

ന അധുനാ തേ അഖില ആധാര ദേവകാര്യ അവശേഷിതമ് । കുലം ച വിപ്രശാപേന നഷ്ടപ്രായം അഭൂത് ഇദമ് ॥ 26॥

തതഃ സ്വധാമ പരമം വിശസ്വ യദി മന്യസേ । സലോകാന് ലോകപാലാന് നഃ പാഹി വൈകുംഠകിംകരാന് ॥ 27॥

ശ്രീ ഭഗവാന് ഉവാച

അവധാരിതം ഏതത് മേ യദാത്ഥ വിബുധേശ്വര । കൃതം വഃ കാര്യം അഖിലം ഭൂമേഃ ഭാരഃ അവതാരിതഃ ॥ 28

തത് ഇദം യാദവകുലം വീര്യശൌര്യശ്രിയോദ്ധതമ് । ലോകം ജിഘൃക്ഷത് രുദ്ധം മേ വേലയാ ഇവ മഹാര്ണവഃ ॥ 29॥

യദി അസംഹൃത്യ ദൃപ്താനാം യദുനാം വിപുലം കുലമ് । ഗംതാസ്മി അനേന ലോകഃ അയം ഉദ്വേലേന വിനംക്ഷ്യതി ॥ 30॥

ഇദാനീം നാശഃ ആരബ്ധഃ കുലസ്യ ദ്വിജശാപതഃ । യാസ്യാമി ഭവനം ബ്രഹ്മന് ന ഏതത് അംതേ തവ ആനഘ ॥ 31॥

ശ്രീ ശുകഃ ഉവാച

ഇതി ഉക്തഃ ലോകനാഥേന സ്വയംഭൂഃ പ്രണിപത്യ തമ് । സഹ ദേവഗണൈഃ ദേവഃ സ്വധാമ സമപദ്യത ॥ 32

അഥ തസ്യാം മഹോത്പാതാന് ദ്വാരവത്യാം സമുത്ഥിതാന് । വിലോക്യ ഭഗവാന് ആഹ യദുവൃദ്ധാന് സമാഗതാന് ॥ 33॥

ശ്രീ ഭഗവാന് ഉവാച

ഏതേ വൈ സുമഹോത്പാതാഃ വ്യുത്തിഷ്ഠംതി ഇഹ സർവതഃ । ശാപഃ ച നഃ കുലസ്യ ആസീത് ബ്രാഹ്മണേഭ്യഃ ദുരത്യയഃ ॥ 34

ന വസ്തവ്യം ഇഹ അസ്മാഭിഃ ജിജീവിഷുഭിഃ ആര്യകാഃ । പ്രഭാസം സുമഹത് പുണ്യം യാസ്യാമഃ അദ്യ ഏവ മാ ചിരമ് ॥ 35॥

യത്ര സ്നാത്വാ ദക്ഷശാപാത് ഗൃഹീതഃ യക്ഷ്മണൌഡുരാട് । വിമുക്തഃ കില്ബിഷാത് സദ്യഃ ഭേജേ ഭൂയഃ കലോദയമ് ॥ 36॥

വയം ച തസ്മിന് ആപ്ലുത്യ തര്പയിത്വാ പിതൄന്സുരാന് । ഭോജയിത്വാ ഉശിജഃ വിപ്രാന് നാനാഗുണവതാ അംധസാ ॥ 37॥

തേഷു ദാനാനി പാത്രേഷു ശ്രദ്ധയാ ഉപ്ത്വാ മഹാംതി വൈ । വൃജിനാനി തരിഷ്യാമഃ ദാനൈഃ നൌഭിഃ ഇവ അര്ണവമ് ॥ 38॥

ശ്രീ ശുകഃ ഉവാച

ഏവം ഭഗവതാ ആദിഷ്ടാഃ യാദവാഃ കുലനംദന । ഗംതും കൃതധിയഃ തീര്ഥം സ്യംദനാന് സമയൂയുജന് ॥ 39

തത് നിരീക്ഷ്യ ഉദ്ധവഃ രാജന് ശ്രുത്വാ ഭഗവതാ ഉദിതമ് । ദൃഷ്ട്വാ അരിഷ്ടാനി ഘോരാണി നിത്യം കൃഷ്ണം അനുവ്രതഃ ॥ 40॥

വിവിക്തഃ ഉപസംഗമ്യ ജഗതാം ഈശ്വരേശ്വരമ് । പ്രണമ്യ ശിരസാ പാദൌ പ്രാംജലിഃ തം അഭാഷത ॥ 41॥

ഉദ്ധവഃ ഉവാച

ദേവദേവേശ യോഗേശ പുണ്യശ്രവണകീര്തന । സംഹൃത്യ ഏതത് കുലം നൂനം ലോകം സംത്യക്ഷ്യതേ ഭവാന് । വിപ്രശാപം സമര്ഥഃ അപി പ്രത്യഹന് ന യദി ഈശ്വരഃ ॥ 42

ന അഹം തവ അംഘ്രികമലം ക്ഷണാര്ധം അപി കേശവ । ത്യക്തും സമുത്സഹേ നാഥ സ്വധാമ നയ മാം അപി ॥ 43॥

തവ വിക്രീഡിതം കൃഷ്ണ നൃണാം പരമമംഗലമ് । കര്ണപീയൂഷം ആസ്വാദ്യ ത്യജതി അന്യസ്പൃഹാം ജനഃ ॥ 44॥

ശയ്യാസനാടനസ്ഥാനസ്നാനക്രീഡാശനാദിഷു । കഥം ത്വാം പ്രിയം ആത്മാനം വയം ഭക്താഃ ത്യജേമഹി ॥ 45॥

ത്വയാ ഉപഭുക്തസ്രക്ഗംധവാസഃ അലംകാരചര്ചിതാഃ । ഉച്ഛിഷ്ടഭോജിനഃ ദാസാഃ തവ മായാം ജയേമഹി ॥ 46॥

വാതാശനാഃ യഃ ഋഷയഃ ശ്രമണാ ഊര്ധ്വമംഥിനഃ । ബ്രഹ്മാഖ്യം ധാമ തേ യാംതി ശാംതാഃ സംന്യാസിനഃ അമലാഃ ॥

47॥

വയം തു ഇഹ മഹായോഗിന് ഭ്രമംതഃ കര്മവര്ത്മസു । ത്വത് വാര്തയാ തരിഷ്യാമഃ താവകൈഃ ദുസ്തരം തമഃ ॥ 48॥

സ്മരംതഃ കീര്തയംതഃ തേ കൃതാനി ഗദിതാനി ച । ഗതിഉത്സ്മിതീക്ഷണക്ഷ്വേലി യത് നൃലോകവിഡംബനമ് ॥ 49॥

ശ്രീ ശുകഃ ഉവാച

ഏവം വിജ്ഞാപിതഃ രാജന് ഭഗവാന് ദേവകീസുതഃ । ഏകാംതിനം പ്രിയം ഭൃത്യം ഉദ്ധവം സമഭാഷത ॥ 50

ഇതി ശ്രീമദ്ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാമേകാദശസ്കംധേ ദേവസ്തുത്യുദ്ധ്വവിജ്ഞാപനം നാമ ഷഷ്ഠോഽധ്യായഃ ॥

ഉദ്ധവഗീതാ - ഷഷ്ഠോഽധ്യായഃ - ഒരു പരിചയം

This chapter, numbered 6 in this Uddhava Gita series, is chapter 6 of the eleventh book of the Bhagavata Purana, where the Uddhava Gita proper begins. Brahma, with his sons, the gods and the lords of creatures, and Shiva with his hosts, come to Dvaraka, praise Krishna and remind him that his work on earth is done, asking him to return to his own abode. Krishna agrees. Uddhava, sensing that his Lord is about to leave the world, comes to him alone and begs: "I cannot bear to be parted from your feet even for a moment; take me with you."

ഉറവിടം: Bhagavata Purana, book 11, chapter 6, as its colophon states

എപ്പോൾ ജപിക്കാം: In Bhagavata parayana, especially during a Bhagavata saptaha.

നിങ്ങൾക്കറിയാമോ?

  • Its colophon calls the chapter "the gods' praise and Uddhava's request".
  • Krishna's answer to Uddhava's request, over the following chapters, is the Uddhava Gita, his last great teaching.

പതിവ് ചോദ്യങ്ങൾ

Who comes to Dvaraka in this chapter?

Brahma, Shiva and the gods.

What does Uddhava ask?

To be taken along when Krishna leaves the world.

Where is this chapter from?

Bhagavata Purana, book 11, chapter 6.

ആരാധനയ്ക്കും പഠനത്തിനുമായി നൽകുന്നു, പ്രവചനമായല്ല. വാണിജ്യേതരം.