MuhurtaNow

விது³ர நீதி - உத்³யோக³ பர்வம், அத்⁴யாய: 34

Vidura Neethi · பாரம்பரிய பக்தி நூல்

॥ iti shreemahaabhaarate udyogaparvani prajaagaraparvani viduraneetivaakye chatustrimsho'dhyaayah ॥

dhritaraashtra uvaacha

jaagrato dahyamaanasya yatkaaryamanupashyasi । tadbroohi tvam hi nastaata dharmaarthakushalah shuchih ॥ 1॥

tvam maam yathaavadvidura prashaadhi prajnaa poorvam sarvamajaatashatroh । yanmanyase pathyamadeenasattva shreyah karam broohi tadvai kuroonaam ॥ 2॥

paapaashangee paapameva naupashyan prichchaami tvaam vyaakulenaatmanaaham । kave tanme broohi sarvam yathaavan maneeshitam sarvamajaatashatroh ॥ 3॥

vidura uvaacha

shubham vaa yadi vaa paapam dveshyam vaa yadi vaa priyam । aprishtastasya tadbrooyaadyasya nechchetparaabhavam ॥ 4॥

tasmaadvakshyaami te raajanbhavamichchankuroonprati । vachah shreyah karam dharmyam bruvatastannibodha me ॥ 5॥

mithyopetaani karmaani sidhyeyuryaani bhaarata । anupaaya prayuktaani maa sma teshu manah krithaah ॥ 6॥

tathaiva yogavihitam na sidhyetkarma yannripa । upaayayuktam medhaavee na tatra glapayenmanah ॥ 7॥

anubandhaanaveksheta saanubandheshu karmasu । sampradhaarya cha kurveeta na vegena samaacharet ॥ 8॥

anubandham cha samprekshya vipaakaamshchaiva karmanaam । utthaanamaatmanashchaiva dheerah kurveeta vaa na vaa ॥ 9॥

yah pramaanam na jaanaati sthaane vriddhau tathaa kshaye । koshe janapade dande na sa raajyaavatishthate ॥ 10॥

yastvetaani pramaanaani yathoktaanyanupashyati । yukto dharmaarthayorjnaane sa raajyamadhigachchati ॥ 11॥

na raajyam praaptamityeva vartitavyamasaampratam । shriyam hyavinayo hanti jaraa roopamivottamam ॥ 12॥

bhakshyottama pratichchhannam matsyo badishamaayasam । roopaabhipaatee grasate naanubandhamavekshate ॥ 13॥

yachchhakyam grasitum grasyam grastam parinamechcha yat । hitam cha parinaame yattadadyam bhootimichchataa ॥ 14॥

vanaspaterapakvaani phalaani prachinoti yah । sa naapnoti rasam tebhyo beejam chaasya vinashyati ॥ 15॥

yastu pakvamupaadatte kaale parinatam phalam । phalaadrasam sa labhate beejaachchaiva phalam punah ॥ 16॥

yathaa madhu samaadatte rakshanpushpaani shatpadah । tadvadarthaanmanushyebhya aadadyaadavihimsayaa ॥ 17॥

pushpam pushpam vichinveeta moolachchedam na kaarayet । maalaakaara ivaaraame na yathaangaarakaarakah ॥ 18॥

kim nu me syaadidam kritvaa kim nu me syaadakurvatah । iti karmaani sanchintya kuryaadvaa purusho na vaa ॥ 19॥

anaarabhyaa bhavantyarthaah ke chinnityam tathaagataah । kritah purushakaaro'pi bhavedyeshu nirarthakah ॥ 20॥

kaamshchidarthaannarah praajno labhu moolaanmahaaphalaan । kshipramaarabhate kartum na vighnayati taadrishaan ॥ 21॥

riju pashyati yah sarvam chakshushaanupibanniva । aaseenamapi tooshneekamanurajyanti tam prajaah ॥ 22॥

chakshushaa manasaa vaachaa karmanaa cha chaturvidham । prasaadayati lokam yastam loko'nupraseedati ॥ 23॥

yasmaattrasyanti bhootaani mrigavyaadhaanmrigaa iva । saagaraantaamapi maheem labdhvaa sa pariheeyate ॥ 24॥

pitripaitaamaham raajyam praaptavaansvena tejasaa । vaayurabhramivaasaadya bhramshayatyanaye sthitah ॥ 25॥

dharmamaacharato raajnah sadbhishcharitamaaditah । vasudhaa vasusampoornaa vardhate bhootivardhanee ॥ 26॥

atha santyajato dharmamadharmam chaanutishthatah । pratisamveshtate bhoomiragnau charmaahitam yathaa ॥ 27॥

ya eva yatnah kriyate prara raashtraavamardane । sa eva yatnah kartavyah svaraashtra paripaalane ॥ 28॥

dharmena raajyam vindeta dharmena paripaalayet । dharmamoolaam shriyam praapya na jahaati na heeyate ॥ 29॥

apyunmattaatpralapato baalaachcha parisarpatah । sarvatah saaramaadadyaadashmabhya iva kaanchanam ॥ 30॥

suvyaahritaani sudhiyaam sukritaani tatastatah । sanchinvandheera aaseeta shilaa haaree shilam yathaa ॥ 31॥

gandhena gaavah pashyanti vedaih pashyanti braahmanaah । chaaraih pashyanti raajaanashchakshurbhyaamitare janaah ॥ 32॥

bhooyaamsam labhate klesham yaa gaurbhavati durduhaa । atha yaa suduhaa raajannaiva taam vinayantyapi ॥ 33॥

yadataptam pranamati na tatsantaapayantyapi । yachcha svayam natam daaru na tatsannaamayantyapi ॥ 34॥

etayopamayaa dheerah sannameta baleeyase । indraaya sa pranamate namate yo baleeyase ॥ 35॥

parjanyanaathaah pashavo raajaano mitra baandhavaah । patayo baandhavaah streenaam braahmanaa veda baandhavaah ॥ 36॥

satyena rakshyate dharmo vidyaa yogena rakshyate । mrijayaa rakshyate roopam kulam vrittena rakshyate ॥ 37॥

maanena rakshyate dhaanyamashvaanrakshyatyanukramah । abheekshnadarshanaadgaavah striyo rakshyaah kuchelatah ॥ 38॥

na kulam vritti heenasya pramaanamiti me matih । antyeshvapi hi jaataanaam vrittameva vishishyate ॥ 39॥

ya eershyuh paravitteshu roope veerye kulaanvaye । sukhe saubhaagyasatkaare tasya vyaadhiranantakah ॥ 40॥

akaarya karanaadbheetah kaaryaanaam cha vivarjanaat । akaale mantrabhedaachcha yena maadyenna tatpibet ॥ 41॥

vidyaamado dhanamadastriteeyo'bhijano madah । ete madaavaliptaanaameta eva sataam damaah ॥ 42॥

asanto'bhyarthitaah sadbhih kim chitkaaryam kadaa chana । manyante santamaatmaanamasantamapi vishrutam ॥ 43॥

gatiraatmavataam santah santa eva sataam gatih । asataam cha gatih santo na tvasantah sataam gatih ॥ 44॥

jitaa sabhaa vastravataa samaashaa gomataa jitaa । adhvaa jito yaanavataa sarvam sheelavataa jitam ॥ 45॥

sheelam pradhaanam purushe tadyasyeha pranashyati । na tasya jeevitenaartho na dhanena na bandhubhih ॥ 46॥

aadhyaanaam maamsaparamam madhyaanaam gorasottaram । lavanottaram daridraanaam bhojanam bharatarshabha ॥ 47॥

sampannataramevaannam daridraa bhunjate sadaa । kshutsvaadutaam janayati saa chaadhyeshu sudurlabhaa ॥ 48॥

praayena shreemataam loke bhoktum shaktirna vidyate । daridraanaam tu raajendra api kaashtham hi jeeryate ॥ 49॥

avrittirbhayamantyaanaam madhyaanaam maranaadbhayam । uttamaanaam tu martyaanaamavamaanaatparam bhayam ॥ 50॥

aishvaryamadapaapishthaa madaah paanamadaadayah । aishvaryamadamatto hi naapatitvaa vibudhyate ॥ 51॥

indriyaurindriyaartheshu vartamaanairanigrahaih । tairayam taapyate loko nakshatraani grahairiva ॥ 52॥

yo jitah panchavargena sahajenaatma karshinaa । aapadastasya vardhante shuklapaksha ivoduraad ॥ 53॥

avijitya ya aatmaanamamaatyaanvijigeeshate । amitraanvaajitaamaatyah so'vashah pariheeyate ॥ 54॥

aatmaanameva prathamam desharoopena yo jayet । tato'maatyaanamitraamshcha na mogham vijigeeshate ॥ 55॥

vashyendriyam jitaamaatyam dhritadandam vikaarishu । pareekshya kaarinam dheeramatyantam shreernishevate ॥ 56॥

rathah shareeram purushasya raajan naatmaa niyantendriyaanyasya chaashvaah । tairapramattah kushalah sadashvair daantaih sukham yaati ratheeva dheerah ॥ 57॥

etaanyanigriheetaani vyaapaadayitumapyalam । avidheyaa ivaadaantaa hayaah pathi kusaarathim ॥ 58॥

anarthamarthatah pashyannartam chaivaapyanarthatah । indriyaih prasrito baalah suduhkham manyate sukham ॥ 59॥

dharmaarthau yah parityajya syaadindriyavashaanugah । shreepraanadhanadaarebhya kshipram sa pariheeyate ॥ 60॥

arthaanaameeshvaro yah syaadindriyaanaamaneeshvarah । indriyaanaamanaishvaryaadaishvaryaadbhrashyate hi sah ॥ 61॥

aatmanaatmaanamanvichchenmano buddheendriyairyataih । aatmaiva hyaatmano bandhuraatmaiva ripuraatmanah ॥ 62॥

kshudraaksheneva jaalena jhashaavapihitaavubhau । kaamashcha raajankrodhashcha tau praajnaanam vilumpatah ॥ 63॥

samavekshyeha dharmaarthau sambhaaraanyo'dhigachchati । sa vai sambhrita sambhaarah satatam sukhamedhate ॥ 64॥

yah panchaabhyantaraanshatroonavijitya matikshayaan । jigeeshati ripoonanyaanripavo'bhibhavanti tam ॥ 65॥

drishyante hi duraatmaano vadhyamaanaah svakarma bhih । indriyaanaamaneeshatvaadraajaano raajyavibhramaih ॥ 66॥

asantyaagaatpaapakritaamapaapaams tulyo dandah sprishate mishrabhaavaat । shushkenaardram dahyate mishrabhaavaat tasmaatpaapaih saha sandhim na kuryaat ॥ 67॥

nijaanutpatatah shatroonpancha pancha prayojanaan । yo mohaanna nighrihnaati tamaapadgrasate naram ॥ 68॥

anasooyaarjavam shaucham santoshah priyavaaditaa । damah satyamanaayaaso na bhavanti duraatmanaam ॥ 69॥

aatmajnaanamanaayaasastitikshaa dharmanityataa । vaakchaiva guptaa daanam cha naitaanyantyeshu bhaarata ॥ 70॥

aakrosha parivaadaabhyaam vihimsantyabudhaa budhaan । vaktaa paapamupaadatte kshamamaano vimuchyate ॥ 71॥

himsaa balamasaadhoonaam raajnaam dandavidhirbalam । shushrooshaa tu balam streenaam kshamaagunavataam balam ॥ 72॥

vaaksamyamo hi nripate sudushkaratamo matah । arthavachcha vichitram cha na shakyam bahubhaashitum ॥ 73॥

abhyaavahati kalyaanam vividhaa vaaksubhaashitaa । saiva durbhaashitaa raajannanarthaayopapadyate ॥ 74॥

samrohati sharairviddham vanam parashunaa hatam । vaachaa duruktam beebhatsam na samrohati vaakkshatam ॥ 75॥

karninaaleekanaaraachaa nirharanti shareeratah । vaakshalyastu na nirhartum shakyo hridi shayo hi sah ॥ 76॥

vaaksaayakaa vadanaannishpatanti yairaahatah shochati ratryahaani । parasya naamarmasu te patanti taanpandito naavasrijetpareshu ॥ 77॥

yasmai devaah prayachchhanti purushaaya paraabhavam । buddhim tasyaapakarshanti so'paacheenaani pashyati ॥ 78॥

buddhau kalusha bhootaayaam vinaashe pratyupasthite । anayo nayasankaasho hridayaannaapasarpati ॥ 79॥

seyam buddhih pareetaa te putraanaam tava bhaarata । paandavaanaam virodhena na chainaam avabudhyase ॥ 80॥

raajaa lakshanasampannastrailokyasyaapi yo bhavet । shishyaste shaasitaa so'stu dhritaraashtra yudhishthirah ॥ 81॥

ateeva sarvaanputraamste bhaagadheya puraskritah । tejasaa prajnayaa chaiva yukto dharmaarthatattvavit ॥ 82॥

aanrishamsyaadanukroshaadyo'sau dharmabhritaam varah । gauravaattava raajendra bahoonkleshaamstitikshati ॥ 83॥

॥ iti shreemahaabhaarate udyogaparvani prajaagaraparvani viduraneetivaakye chatustrimsho'dhyaayah ॥ 34॥

விது³ர நீதி - உத்³யோக³ பர்வம், அத்⁴யாய: 34 பற்றி

This is chapter 34 of the Udyoga Parva of the Mahabharata, the second chapter of Vidura Niti. Dhritarashtra says: "I am awake and burning with worry; tell me what is right for dharma and wealth, and what is good for Ajatashatru (Yudhishthira) and for my sons." Vidura answers with counsel on wise kingship: one should not seek gain by unjust means, should weigh the outcome before acting, should gather wealth as a bee gathers honey from flowers without harming them, and should know that harsh words wound more deeply than arrows, which can be drawn out while words cannot.

மூலம்: Mahabharata, Udyoga Parva, Prajagara Parva, chapter 34

எப்போது பாராயணம் செய்வது: In reading and study of the Mahabharata, and in talks on ethics and good conduct.

உங்களுக்குத் தெரியுமா?

  • Its image of a king taking wealth as the bee takes honey, without harming the flower, is a classic picture of fair taxation.
  • Vidura Niti, chapters 33 to 40 of the Udyoga Parva, is Vidura's night-long counsel to the troubled King Dhritarashtra.

அடிக்கடி கேட்கப்படும் கேள்விகள்

What does Dhritarashtra ask?

What is right for dharma and wealth, and good for both sides.

How should a king gather wealth?

As a bee gathers honey, without harming the flower.

Where is this chapter from?

Mahabharata, Udyoga Parva, chapter 34.

வழிபாட்டிற்கும் கற்றலுக்குமாக வழங்கப்படுகிறது, கணிப்பாக அல்ல. வணிக நோக்கமற்றது.