శ్రీ రామ చరిత మానస - ఉత్తరకాండ
Vishnu · సాంప్రదాయ భక్తి గ్రంథం
shree ganeshaaya namah shreejaanakeevallabho vijayate shreeraamacharitamaanasa saptama sopaana (uttarakaanda)
kekeekanthaabhaneelam suravaravilasadviprapaadaabjachihnam shobhaadhyam peetavastram sarasijanayanam sarvadaa suprasannam। paanau naaraachachaapam kapinikarayutam bandhunaa sevyamaanam naumeedyam jaanakeesham raghuvaramanisham pushpakaaroodharaamam ॥ 1 ॥
kosalendrapadakanjamanjulau komalaavajamaheshavanditau। jaanakeekarasarojalaalitau chintakasya manabhringasadginau ॥ 2 ॥
kundindudaragaurasundaram ambikaapatimabheeshtasiddhidam। kaaruneekakalakanjalochanam naumi shankaramanangamochanam ॥ 3 ॥
do. rahaa eka dina avadhi kara ati aarata pura loga। jaham taham sochahim naari nara krisa tana raama biyoga ॥ saguna hohim sundara sakala mana prasanna saba kera। prabhu aagavana janaava janu nagara ramya chahum phera ॥ kausalyaadi maatu saba mana ananda asa hoi। aayu prabhu shree anuja juta kahana chahata aba koi ॥ bharata nayana bhuja dachchhina pharakata baarahim baara। jaani saguna mana harasha ati laage karana bichaara ॥ raheu eka dina avadhi adhaaraa। samujhata mana dukha bhayu apaaraa ॥ kaarana kavana naatha nahim aayu। jaani kutila kidhaum mohi bisaraayu ॥ ahaha dhanya lachhimana badabhaagee। raama padaarabindu anuraagee ॥ kapatee kutila mohi prabhu cheenhaa। taate naatha sanga nahim leenhaa ॥ jaum karanee samujhai prabhu moree। nahim nistaara kalapa sata koree ॥ jana avaguna prabhu maana na kaau। deena bandhu ati mridula subhau ॥ mori jiyam bharosa dridha soi। milihahim raama saguna subha hoi ॥ beetem avadhi rahahi jaum praanaa। adhama kavana jaga mohi samaanaa ॥
do. raama biraha saagara maham bharata magana mana hota। bipra roopa dhari pavana suta aai gayu janu pota ॥ 1(ka) ॥
baithi dekhi kusaasana jataa mukuta krisa gaata। raama raama raghupati japata stravata nayana jalajaata ॥ 1(kha) ॥
dekhata hanoomaana ati harasheu। pulaka gaata lochana jala barasheu ॥ mana maham bahuta bhaanti sukha maanee। boleu shravana sudhaa sama baanee ॥ jaasu biraham sochahu dina raatee। ratahu nirantara guna gana paantee ॥ raghukula tilaka sujana sukhadaataa। aayu kusala deva muni traataa ॥ ripu rana jeeti sujasa sura gaavata। seetaa sahita anuja prabhu aavata ॥ sunata bachana bisare saba dookhaa। trishaavanta jimi paai piyooshaa ॥ ko tumha taata kahaam te aae। mohi parama priya bachana sunaae ॥ maaruta suta maim kapi hanumaanaa। naamu mora sunu kripaanidhaanaa ॥ deenabandhu raghupati kara kinkara। sunata bharata bhenteu uthi saadara ॥ milata prema nahim hridayam samaataa। nayana stravata jala pulakita gaataa ॥ kapi tava darasa sakala dukha beete। mile aaju mohi raama pireete ॥ baara baara boojhee kusalaataa। to kahum deum kaaha sunu bhraataa ॥ ehi sandesa sarisa jaga maaheem। kari bichaara dekheum kachhu naaheem ॥ naahina taata urina maim tohee। aba prabhu charita sunaavahu mohee ॥ taba hanumanta naai pada maathaa। kahe sakala raghupati guna gaathaa ॥ kahu kapi kabahum kripaala gosaaim। sumirahim mohi daasa kee naaim ॥
chham. nija daasa jyom raghubamsabhooshana kabahum mama sumirana kar yo। suni bharata bachana bineeta ati kapi pulakita tana charananhi par yo ॥ raghubeera nija mukha jaasu guna gana kahata aga jaga naatha jo। kaahe na hoi bineeta parama puneeta sadaguna sindhu so ॥
do. raama praana priya naatha tumha satya bachana mama taata। puni puni milata bharata suni harasha na hridayam samaata ॥ 2(ka) ॥
so. bharata charana siru naai turita gayu kapi raama pahim। kahee kusala saba jaai harashi chaleu prabhu jaana chadhai ॥ 2(kha) ॥
harashi bharata kosalapura aae। samaachaara saba gurahi sunaae ॥ puni mandira maham baata janaai। aavata nagara kusala raghuraai ॥ sunata sakala jananeem uthi dhaaim। kahi prabhu kusala bharata samujhaai ॥ samaachaara purabaasimha paae। nara aru naari harashi saba dhaae ॥ dadhi durbaa rochana phala phoolaa। nava tulasee dala mangala moolaa ॥ bhari bhari hema thaara bhaaminee। gaavata chalim sindhu sindhuragaaminee ॥ je jaisehim taisehim uti dhaavahim। baala briddha kaham sanga na laavahim ॥ eka ekanha kaham boojhahim bhaai। tumha dekhe dayaala raghuraai ॥ avadhapuree prabhu aavata jaanee। bhee sakala sobhaa kai khaanee ॥ bahi suhaavana tribidha sameeraa। bhi sarajoo ati nirmala neeraa ॥
do. harashita gura parijana anuja bhoosura brinda sameta। chale bharata mana prema ati sanmukha kripaaniketa ॥ 3(ka) ॥
bahutaka chadhai ataarinha nirakhahim gagana bimaana। dekhi madhura sura harashita karahim sumangala gaana ॥ 3(kha) ॥
raakaa sasi raghupati pura sindhu dekhi harashaana। badhayo kolaahala karata janu naari taranga samaana ॥ 3(ga) ॥
ihaam bhaanukula kamala divaakara। kapinha dekhaavata nagara manohara ॥ sunu kapeesa angada lankesaa। paavana puree ruchira yaha desaa ॥ jadyapi saba baikuntha bakhaanaa। beda puraana bidita jagu jaanaa ॥ avadhapuree sama priya nahim sou। yaha prasanga jaani kau kou ॥ janmabhoomi mama puree suhaavani। uttara disi baha sarajoo paavani ॥ jaa majjana te binahim prayaasaa। mama sameepa nara paavahim baasaa ॥ ati priya mohi ihaam ke baasee। mama dhaamadaa puree sukha raasee ॥ harashe saba kapi suni prabhu baanee। dhanya avadha jo raama bakhaanee ॥
do. aavata dekhi loga saba kripaasindhu bhagavaana। nagara nikata prabhu prereu utareu bhoomi bimaana ॥ 4(ka) ॥
utari kaheu prabhu pushpakahi tumha kubera pahim jaahu। prerita raama chaleu so harashu birahu ati taahu ॥ 4(kha) ॥
aae bharata sanga saba logaa। krisa tana shreeraghubeera biyogaa ॥ baamadeva basishtha muninaayaka। dekhe prabhu mahi dhari dhanu saayaka ॥ dhaai dhare gura charana saroruha। anuja sahita ati pulaka tanoruha ॥ bhenti kusala boojhee muniraayaa। hamarem kusala tumhaarihim daayaa ॥ sakala dvijanha mili naayu maathaa। dharma dhurandhara raghukulanaathaa ॥ gahe bharata puni prabhu pada pankaja। namata jinhahi sura muni sankara aja ॥ pare bhoomi nahim uthata uthaae। bara kari kripaasindhu ura laae ॥ syaamala gaata roma bhe thaadhae। nava raajeeva nayana jala baadhae ॥
chham. raajeeva lochana stravata jala tana lalita pulakaavali banee। ati prema hridayam lagaai anujahi mile prabhu tribhuana dhanee ॥ prabhu milata anujahi soha mo pahim jaati nahim upamaa kahee। janu prema aru singaara tanu dhari mile bara sushamaa lahee ॥ 1 ॥
boojhata kripaanidhi kusala bharatahi bachana begi na aavee। sunu sivaa so sukha bachana mana te bhinna jaana jo paavee ॥ aba kusala kausalanaatha aarata jaani jana darasana diyo। boodata biraha baareesa kripaanidhaana mohi kara gahi liyo ॥ 2 ॥
do. puni prabhu harashi satruhana bhente hridayam lagaai। lachhimana bharata mile taba parama prema dau bhaai ॥ 5 ॥
bharataanuja lachhimana puni bhente। dusaha biraha sambhava dukha mete ॥ seetaa charana bharata siru naavaa। anuja sameta parama sukha paavaa ॥ prabhu biloki harashe purabaasee। janita biyoga bipati saba naasee ॥ premaatura saba loga nihaaree। kautuka keenha kripaala kharaaree ॥ amita roopa pragate tehi kaalaa। jathaajoga mile sabahi kripaalaa ॥ kripaadrishti raghubeera bilokee। kie sakala nara naari bisokee ॥ chhana mahim sabahi mile bhagavaanaa। umaa marama yaha kaahum na jaanaa ॥ ehi bidhi sabahi sukhee kari raamaa। aagem chale seela guna dhaamaa ॥ kausalyaadi maatu saba dhaai। nirakhi bachchha janu dhenu lavaai ॥
chham. janu dhenu baalaka bachchha taji griham charana bana parabasa geem। dina anta pura rukha stravata thana hunkaara kari dhaavata bhee ॥ ati prema saba maatu bheteem bachana mridu bahubidhi kahe। gi bishama biyoga bhava tinha harasha sukha aganita lahe ॥
do. bheteu tanaya sumitraam raama charana rati jaani। raamahi milata kaikei hridayam bahuta sakuchaani ॥ 6(ka) ॥
lachhimana saba maatanha mili harashe aasisha paai। kaikei kaham puni puni mile mana kara chhobhu na jaai ॥ 6 ॥
saasunha sabani milee baidehee। charananhi laagi harashu ati tehee ॥ dehim aseesa boojhi kusalaataa। hoi achala tumhaara ahivaataa ॥ saba raghupati mukha kamala bilokahim। mangala jaani nayana jala rokahim ॥ kanaka thaara aarati utaarahim। baara baara prabhu gaata nihaarahim ॥ naanaa bhaanti nichhaavari karaheem। paramaananda harasha ura bharaheem ॥ kausalyaa puni puni raghubeerahi। chitavati kripaasindhu ranadheerahi ॥ hridayam bichaarati baarahim baaraa। kavana bhaanti lankaapati maaraa ॥ ati sukumaara jugala mere baare। nisichara subhata mahaabala bhaare ॥
do. lachhimana aru seetaa sahita prabhuhi bilokati maatu। paramaananda magana mana puni puni pulakita gaatu ॥ 7 ॥
lankaapati kapeesa nala neelaa। jaamavanta angada subhaseelaa ॥ hanumadaadi saba baanara beeraa। dhare manohara manuja sareeraa ॥ bharata saneha seela brata nemaa। saadara saba baranahim ati premaa ॥ dekhi nagarabaasimha kai reetee। sakala saraahahi prabhu pada preetee ॥ puni raghupati saba sakhaa bolaae। muni pada laagahu sakala sikhaae ॥ gura basishta kulapoojya hamaare। inha kee kripaam danuja rana maare ॥ e saba sakhaa sunahu muni mere। bhe samara saagara kaham bere ॥ mama hita laagi janma inha haare। bharatahu te mohi adhika piare ॥ suni prabhu bachana magana saba bhe। nimisha nimisha upajata sukha ne ॥
do. kausalyaa ke charananhi puni tinha naayu maatha ॥ aasisha deenhe harashi tumha priya mama jimi raghunaatha ॥ 8(ka) ॥
sumana brishti nabha sankula bhavana chale sukhakanda। chadhai ataarinha dekhahim nagara naari nara brinda ॥ 8(kha) ॥
kanchana kalasa bichitra samvaare। sabahim dhare saji nija nija dvaare ॥ bandanavaara pataakaa ketoo। sabanhi banaae mangala hetoo ॥ beetheem sakala sugandha sinchaai। gajamani rachi bahu chauka puraai ॥ naanaa bhaanti sumangala saaje। harashi nagara nisaana bahu baaje ॥ jaham taham naari nichhaavara karaheem। dehim aseesa harasha ura bharaheem ॥ kanchana thaara aaratee naanaa। jubatee sajem karahim subha gaanaa ॥ karahim aaratee aaratihara kem। raghukula kamala bipina dinakara kem ॥ pura sobhaa sampati kalyaanaa। nigama sesha saaradaa bakhaanaa ॥ teu yaha charita dekhi thagi rahaheem। umaa taasu guna nara kimi kahaheem ॥
do. naari kumudineem avadha sara raghupati biraha dinesa। asta bhem bigasata bheem nirakhi raama raakesa ॥ 9(ka) ॥
hohim saguna subha bibidha bidhi baajahim gagana nisaana। pura nara naari sanaatha kari bhavana chale bhagavaana ॥ 9(kha) ॥
prabhu jaanee kaikei lajaanee। prathama taasu griha ge bhavaanee ॥ taahi prabodhi bahuta sukha deenhaa। puni nija bhavana gavana hari keenhaa ॥ kripaasindhu jaba mandira ge। pura nara naari sukhee saba bhe ॥ gura basishta dvija lie bulaai। aaju sugharee sudina samudaai ॥ saba dvija dehu harashi anusaasana। raamachandra baithahim singhaasana ॥ muni basishta ke bachana suhaae। sunata sakala bipranha ati bhaae ॥ kahahim bachana mridu bipra anekaa। jaga abhiraama raama abhishekaa ॥ aba munibara bilamba nahim keeje। mahaaraaja kaham tilaka kareejai ॥
do. taba muni kaheu sumantra sana sunata chaleu harashaai। ratha aneka bahu baaji gaja turata samvaare jaai ॥ 10(ka) ॥
jaham taham dhaavana pathi puni mangala drabya magaai। harasha sameta basishta pada puni siru naayu aai ॥ 10(kha) ॥
navaanhapaaraayana, aathavaam vishraama avadhapuree ati ruchira banaai। devanha sumana brishti jhari laai ॥ raama kahaa sevakanha bulaai। prathama sakhanha anhavaavahu jaai ॥ sunata bachana jaham taham jana dhaae। sugreevaadi turata anhavaae ॥ puni karunaanidhi bharatu hankaare। nija kara raama jataa niruare ॥ anhavaae prabhu teeniu bhaai। bhagata bachhala kripaala raghuraai ॥ bharata bhaagya prabhu komalataai। sesha koti sata sakahim na gaai ॥ puni nija jataa raama bibaraae। gura anusaasana maagi nahaae ॥ kari majjana prabhu bhooshana saaje। anga ananga dekhi sata laaje ॥
do. saasunha saadara jaanakihi majjana turata karaai। dibya basana bara bhooshana anga anga saje banaai ॥ 11(ka) ॥
raama baama disi sobhati ramaa roopa guna khaani। dekhi maatu saba harasheem janma suphala nija jaani ॥ 11(kha) ॥
sunu khagesa tehi avasara brahmaa siva muni brinda। chadhai bimaana aae saba sura dekhana sukhakanda ॥ 11(ga) ॥
prabhu biloki muni mana anuraagaa। turata dibya singhaasana maagaa ॥ rabi sama teja so barani na jaai। baithe raama dvijanha siru naai ॥ janakasutaa sameta raghuraai। pekhi praharashe muni samudaai ॥ beda mantra taba dvijanha uchaare। nabha sura muni jaya jayati pukaare ॥ prathama tilaka basishta muni keenhaa। puni saba bipranha aayasu deenhaa ॥ suta biloki harasheem mahataaree। baara baara aaratee utaaree ॥ bipranha daana bibidha bidhi deenhe। jaachaka sakala ajaachaka keenhe ॥ singhaasana para tribhuana saai। dekhi suranha dundubheem bajaaim ॥
chham. nabha dundubheem baajahim bipula gandharba kinnara gaavaheem। naachahim apachharaa brinda paramaananda sura muni paavaheem ॥ bharataadi anuja bibheeshanaangada hanumadaadi sameta te। gahem chhatra chaamara byajana dhanu asi charma sakti biraajate ॥ 1 ॥
shree sahita dinakara bamsa booshana kaama bahu chhabi sohee। nava ambudhara bara gaata ambara peeta sura mana mohee ॥ mukutaangadaadi bichitra bhooshana anga anganhi prati saje। ambhoja nayana bisaala ura bhuja dhanya nara nirakhanti je ॥ 2 ॥
do. vaha sobhaa samaaja sukha kahata na bani khagesa। baranahim saarada sesha shruti so rasa jaana mahesa ॥ 12(ka) ॥
bhinna bhinna astuti kari ge sura nija nija dhaama। bandee besha beda taba aae jaham shreeraama ॥ 12(kha) ॥
prabhu sarbagya keenha ati aadara kripaanidhaana। lakheu na kaahoom marama kachhu lage karana guna gaana ॥ 12(ga) ॥
chham. jaya saguna nirguna roopa anoopa bhoopa siromane। dasakandharaadi prachanda nisichara prabala khala bhuja bala hane ॥ avataara nara samsaara bhaara bibhanji daaruna dukha dahe। jaya pranatapaala dayaala prabhu sanjukta sakti namaamahe ॥ 1 ॥
tava bishama maayaa basa suraasura naaga nara aga jaga hare। bhava pantha bhramata amita divasa nisi kaala karma gunani bhare ॥ je naatha kari karunaa biloke tribidhi dukha te nirbahe। bhava kheda chhedana dachchha hama kahum rachchha raama namaamahe ॥ 2 ॥
je gyaana maana bimatta tava bhava harani bhakti na aadaree। te paai sura durlabha padaadapi parata hama dekhata haree ॥ bisvaasa kari saba aasa parihari daasa tava je hoi rahe। japi naama tava binu shrama tarahim bhava naatha so samaraamahe ॥ 3 ॥
je charana siva aja poojya raja subha parasi munipatinee taree। nakha nirgataa muni banditaa treloka paavani surasaree ॥ dhvaja kulisa ankusa kanja juta bana phirata kantaka kina lahe। pada kanja dvanda mukunda raama ramesa nitya bhajaamahe ॥ 4 ॥
abyaktamoolamanaadi taru tvacha chaari nigamaagama bhane। shata kandha saakhaa pancha beesa aneka parna sumana ghane ॥ phala jugala bidhi katu madhura beli akeli jehi aashrita rahe। pallavata phoolata navala nita samsaara bitapa namaamahe ॥ 5 ॥
je brahma ajamadvaitamanubhavagamya manapara dhyaavaheem। te kahahum jaanahum naatha hama tava saguna jasa nita gaavaheem ॥ karunaayatana prabhu sadagunaakara deva yaha bara maagaheem। mana bachana karma bikaara taji tava charana hama anuraagaheem ॥ 6 ॥
do. saba ke dekhata bedanha binatee keenhi udaara। antardhaana bhe puni ge brahma aagaara ॥ 13(ka) ॥
bainateya sunu sambhu taba aae jaham raghubeera। binaya karata gadagada giraa poorita pulaka sareera ॥ 13(kha) ॥
chham. jaya raama ramaaramanam samanam। bhava taapa bhayaakula paahi janam ॥ avadhesa suresa ramesa bibho। saranaagata maagata paahi prabho ॥ 1 ॥
dasaseesa binaasana beesa bhujaa। krita doori mahaa mahi bhoori rujaa ॥ rajaneechara brinda patanga rahe। sara paavaka teja prachanda dahe ॥ 2 ॥
mahi mandala mandana chaarutaram। dhrita saayaka chaapa nishanga baram ॥ mada moha mahaa mamataa rajanee। tama punja divaakara teja anee ॥ 3 ॥
manajaata kiraata nipaata kie। mriga loga kubhoga sarena hie ॥ hati naatha anaathani paahi hare। bishayaa bana paavamra bhooli pare ॥ 4 ॥
bahu roga biyoganhi loga he। bhavadanghri niraadara ke phala e ॥ bhava sindhu agaadha pare nara te। pada pankaja prema na je karate ॥ 5 ॥
ati deena maleena dukhee nitaheem। jinha ke pada pankaja preeti naheem ॥ avalamba bhavanta kathaa jinha ke ॥ priya santa ananta sadaa tinha kem ॥ 6 ॥
nahim raaga na lobha na maana madaa ॥ tinha kem sama baibhava vaa bipadaa ॥ ehi te tava sevaka hota mudaa। muni tyaagata joga bharosa sadaa ॥ 7 ॥
kari prema nirantara nema liem। pada pankaja sevata suddha hiem ॥ sama maani niraadara aadarahee। saba santa sukhee bicharanti mahee ॥ 8 ॥
muni maanasa pankaja bhringa bhaje। raghubeera mahaa ranadheera aje ॥ tava naama japaami namaami haree। bhava roga mahaagada maana aree ॥ 9 ॥
guna seela kripaa paramaayatanam। pranamaami nirantara shreeramanam ॥ raghunanda nikandaya dvandvaghanam। mahipaala bilokaya deena janam ॥ 10 ॥
do. baara baara bara maagum harashi dehu shreeranga। pada saroja anapaayanee bhagati sadaa satasanga ॥ 14(ka) ॥
barani umaapati raama guna harashi ge kailaasa। taba prabhu kapinha divaae saba bidhi sukhaprada baasa ॥ 14(kha) ॥
sunu khagapati yaha kathaa paavanee। tribidha taapa bhava bhaya daavanee ॥ mahaaraaja kara subha abhishekaa। sunata lahahim nara birati bibekaa ॥ je sakaama nara sunahim je gaavahim। sukha sampati naanaa bidhi paavahim ॥ sura durlabha sukha kari jaga maaheem। antakaala raghupati pura jaaheem ॥ sunahim bimukta birata aru bishee। lahahim bhagati gati sampati nee ॥ khagapati raama kathaa maim baranee। svamati bilaasa traasa dukha haranee ॥ birati bibeka bhagati dridha karanee। moha nadee kaham sundara taranee ॥ nita nava mangala kausalapuree। harashita rahahim loga saba kuree ॥ nita ni preeti raama pada pankaja। sabakem jinhahi namata siva muni aja ॥ mangana bahu prakaara pahiraae। dvijanha daana naanaa bidhi paae ॥
do. brahmaananda magana kapi saba kem prabhu pada preeti। jaata na jaane divasa tinha ge maasa shata beeti ॥ 15 ॥
bisare griha sapanehum sudhi naaheem। jimi paradroha santa mana maahee ॥ taba raghupati saba sakhaa bolaae। aai sabanhi saadara siru naae ॥ parama preeti sameepa baithaare। bhagata sukhada mridu bachana uchaare ॥ tumha ati keenha mori sevakaai। mukha para kehi bidhi karaum badaai ॥ taate mohi tumha ati priya laage। mama hita laagi bhavana sukha tyaage ॥ anuja raaja sampati baidehee। deha geha parivaara sanehee ॥ saba mama priya nahim tumhahi samaanaa। mrishaa na kahum mora yaha baanaa ॥ saba ke priya sevaka yaha neetee। morem adhika daasa para preetee ॥
do. aba griha jaahu sakhaa saba bhajehu mohi dridha nema। sadaa sarbagata sarbahita jaani karehu ati prema ॥ 16 ॥
suni prabhu bachana magana saba bhe। ko hama kahaam bisari tana ge ॥ ekataka rahe jori kara aage। sakahim na kachhu kahi ati anuraage ॥ parama prema tinha kara prabhu dekhaa। kahaa bibidha bidhi gyaana biseshaa ॥ prabhu sanmukha kachhu kahana na paarahim। puni puni charana saroja nihaarahim ॥ taba prabhu bhooshana basana magaae। naanaa ranga anoopa suhaae ॥ sugreevahi prathamahim pahiraae। basana bharata nija haatha banaae ॥ prabhu prerita lachhimana pahiraae। lankaapati raghupati mana bhaae ॥ angada baitha rahaa nahim dolaa। preeti dekhi prabhu taahi na bolaa ॥
do. jaamavanta neelaadi saba pahiraae raghunaatha। hiyam dhari raama roopa saba chale naai pada maatha ॥ 17(ka) ॥
taba angada uthi naai siru sajala nayana kara jori। ati bineeta boleu bachana manahum prema rasa bori ॥ 17(kha) ॥
sunu sarbagya kripaa sukha sindho। deena dayaakara aarata bandho ॥ maratee bera naatha mohi baalee। gayu tumhaarehi konchem ghaalee ॥ asarana sarana biradu sambhaaree। mohi jani tajahu bhagata hitakaaree ॥ morem tumha prabhu gura pitu maataa। jaaum kahaam taji pada jalajaataa ॥ tumhahi bichaari kahahu naranaahaa। prabhu taji bhavana kaaja mama kaahaa ॥ baalaka gyaana buddhi bala heenaa। raakhahu sarana naatha jana deenaa ॥ neechi tahala griha kai saba karihum। pada pankaja biloki bhava tarihum ॥ asa kahi charana pareu prabhu paahee। aba jani naatha kahahu griha jaahee ॥
do. angada bachana bineeta suni raghupati karunaa seemva। prabhu uthaai ura laayu sajala nayana raajeeva ॥ 18(ka) ॥
nija ura maala basana mani baalitanaya pahiraai। bidaa keenhi bhagavaana taba bahu prakaara samujhaai ॥ 18(kha) ॥
bharata anuja saumitra sametaa। pathavana chale bhagata krita chetaa ॥ angada hridayam prema nahim thoraa। phiri phiri chitava raama keem oraa ॥ baara baara kara danda pranaamaa। mana asa rahana kahahim mohi raamaa ॥ raama bilokani bolani chalanee। sumiri sumiri sochata hamsi milanee ॥ prabhu rukha dekhi binaya bahu bhaashee। chaleu hridayam pada pankaja raakhee ॥ ati aadara saba kapi pahunchaae। bhaainha sahita bharata puni aae ॥ taba sugreeva charana gahi naanaa। bhaanti binaya keenhe hanumaanaa ॥ dina dasa kari raghupati pada sevaa। puni tava charana dekhihum devaa ॥ punya punja tumha pavanakumaaraa। sevahu jaai kripaa aagaaraa ॥ asa kahi kapi saba chale turantaa। angada kahi sunahu hanumantaa ॥
do. kahehu dandavata prabhu saim tumhahi kahum kara jori। baara baara raghunaayakahi surati karaaehu mori ॥ 19(ka) ॥
asa kahi chaleu baalisuta phiri aayu hanumanta। taasu preeti prabhu sana kahi magana bhe bhagavanta ॥ !9(kha) ॥
kulisahu chaahi kathora ati komala kusumahu chaahi। chitta khagesa raama kara samujhi pari kahu kaahi ॥ 19(ga) ॥
puni kripaala liyo boli nishaadaa। deenhe bhooshana basana prasaadaa ॥ jaahu bhavana mama sumirana karehoo। mana krama bachana dharma anusarehoo ॥ tumha mama sakhaa bharata sama bhraataa। sadaa rahehu pura aavata jaataa ॥ bachana sunata upajaa sukha bhaaree। pareu charana bhari lochana baaree ॥ charana nalina ura dhari griha aavaa। prabhu subhaau parijananhi sunaavaa ॥ raghupati charita dekhi purabaasee। puni puni kahahim dhanya sukharaasee ॥ raama raaja bainthem trelokaa। harashita bhe ge saba sokaa ॥ bayaru na kara kaahoo sana koi। raama prataapa bishamataa khoi ॥
do. baranaashrama nija nija dharama banirata beda patha loga। chalahim sadaa paavahim sukhahi nahim bhaya soka na roga ॥ 20 ॥
daihika daivika bhautika taapaa। raama raaja nahim kaahuhi byaapaa ॥ saba nara karahim paraspara preetee। chalahim svadharma nirata shruti neetee ॥ chaariu charana dharma jaga maaheem। poori rahaa sapanehum agha naaheem ॥ raama bhagati rata nara aru naaree। sakala parama gati ke adhikaaree ॥ alpamrityu nahim kavaniu peeraa। saba sundara saba biruja sareeraa ॥ nahim daridra kau dukhee na deenaa। nahim kau abudha na lachchhana heenaa ॥ saba nirdambha dharmarata punee। nara aru naari chatura saba gunee ॥ saba gunagya pandita saba gyaanee। saba kritagya nahim kapata sayaanee ॥
do. raama raaja nabhagesa sunu sacharaachara jaga maahim ॥ kaala karma subhaava guna krita dukha kaahuhi naahim ॥ 21 ॥
bhoomi sapta saagara mekhalaa। eka bhoopa raghupati kosalaa ॥ bhuana aneka roma prati jaasoo। yaha prabhutaa kachhu bahuta na taasoo ॥ so mahimaa samujhata prabhu keree। yaha baranata heenataa ghaneree ॥ sau mahimaa khagesa jinha jaanee। phiree ehim charita tinhahum rati maanee ॥ sau jaane kara phala yaha leelaa। kahahim mahaa munibara damaseelaa ॥ raama raaja kara sukha sampadaa। barani na saki phaneesa saaradaa ॥ saba udaara saba para upakaaree। bipra charana sevaka nara naaree ॥ ekanaari brata rata saba jhaaree। te mana bacha krama pati hitakaaree ॥
do. danda jatinha kara bheda jaham nartaka nritya samaaja। jeetahu manahi sunia asa raamachandra kem raaja ॥ 22 ॥
phoolahim pharahim sadaa taru kaanana। rahahi eka sanga gaja panchaanana ॥ khaga mriga sahaja bayaru bisaraai। sabanhi paraspara preeti badhaai ॥ koojahim khaga mriga naanaa brindaa। abhaya charahim bana karahim anandaa ॥ seetala surabhi pavana baha mandaa। goonjata ali lai chali makarandaa ॥ lataa bitapa maagem madhu chavaheem। manabhaavato dhenu paya stravaheem ॥ sasi sampanna sadaa raha dharanee। tretaam bhi kritajuga kai karanee ॥ pragateem girinha bibidha mani khaanee। jagadaatamaa bhoopa jaga jaanee ॥ saritaa sakala bahahim bara baaree। seetala amala svaada sukhakaaree ॥ saagara nija marajaadaam rahaheem। daarahim ratna tatanhi nara lahaheem ॥ sarasija sankula sakala tadaagaa। ati prasanna dasa disaa bibhaagaa ॥
do. bidhu mahi poora mayookhanhi rabi tapa jetanehi kaaja। maagem baarida dehim jala raamachandra ke raaja ॥ 23 ॥
kotinha baajimedha prabhu keenhe। daana aneka dvijanha kaham deenhe ॥ shruti patha paalaka dharma dhurandhara। gunaateeta aru bhoga purandara ॥ pati anukoola sadaa raha seetaa। sobhaa khaani suseela bineetaa ॥ jaanati kripaasindhu prabhutaai। sevati charana kamala mana laai ॥ jadyapi griham sevaka sevakinee। bipula sadaa sevaa bidhi gunee ॥ nija kara griha paricharajaa karee। raamachandra aayasu anusaree ॥ jehi bidhi kripaasindhu sukha maani। soi kara shree sevaa bidhi jaani ॥ kausalyaadi saasu griha maaheem। sevi sabanhi maana mada naaheem ॥ umaa ramaa brahmaadi banditaa। jagadambaa santatamaninditaa ॥
do. jaasu kripaa kataachchhu sura chaahata chitava na soi। raama padaarabinda rati karati subhaavahi khoi ॥ 24 ॥
sevahim saanakoola saba bhaai। raama charana rati ati adhikaai ॥ prabhu mukha kamala bilokata rahaheem। kabahum kripaala hamahi kachhu kahaheem ॥ raama karahim bhraatanha para preetee। naanaa bhaanti sikhaavahim neetee ॥ harashita rahahim nagara ke logaa। karahim sakala sura durlabha bhogaa ॥ ahanisi bidhihi manaavata rahaheem। shreeraghubeera charana rati chahaheem ॥ dui suta sundara seetaam jaae। lava kusa beda puraananha gaae ॥ dau bijee binee guna mandira। hari pratibimba manahum ati sundara ॥ dui dui suta saba bhraatanha kere। bhe roopa guna seela ghanere ॥
do. gyaana giraa goteeta aja maayaa mana guna paara। soi sachchidaananda ghana kara nara charita udaara ॥ 25 ॥
praatakaala saroo kari majjana। baithahim sabhaam sanga dvija sajjana ॥ beda puraana basishta bakhaanahim। sunahim raama jadyapi saba jaanahim ॥ anujanha sanjuta bhojana karaheem। dekhi sakala jananeem sukha bharaheem ॥ bharata satruhana donu bhaai। sahita pavanasuta upabana jaai ॥ boojhahim baithi raama guna gaahaa। kaha hanumaana sumati avagaahaa ॥ sunata bimala guna ati sukha paavahim। bahuri bahuri kari binaya kahaavahim ॥ saba kem griha griha hohim puraanaa। raamacharita paavana bidhi naanaa ॥ nara aru naari raama guna gaanahim। karahim divasa nisi jaata na jaanahim ॥
do. avadhapuree baasimha kara sukha sampadaa samaaja। sahasa sesha nahim kahi sakahim jaham nripa raama biraaja ॥ 26 ॥
naaradaadi sanakaadi muneesaa। darasana laagi kosalaadheesaa ॥ dina prati sakala ajodhyaa aavahim। dekhi nagaru biraagu bisaraavahim ॥ jaataroopa mani rachita ataareem। naanaa ranga ruchira gacha dhaareem ॥ pura chahum paasa kota ati sundara। rache kangooraa ranga ranga bara ॥ nava graha nikara aneeka banaai। janu gheree amaraavati aai ॥ mahi bahu ranga rachita gacha kaanchaa। jo biloki munibara mana naachaa ॥ dhavala dhaama oopara nabha chumbata। kalasa manahum rabi sasi duti nindata ॥ bahu mani rachita jharokhaa bhraajahim। griha griha prati mani deepa biraajahim ॥
chham. mani deepa raajahim bhavana bhraajahim dehareem bidruma rachee। mani khambha bheeti biranchi birachee kanaka mani marakata khachee ॥ sundara manohara mandiraayata ajira ruchira phatika rache। prati dvaara dvaara kapaata purata banaai bahu bajranhi khache ॥
do. chaaru chitrasaalaa griha griha prati likhe banaai। raama charita je nirakha muni te mana lehim choraai ॥ 27 ॥
sumana baatikaa sabahim lagaai। bibidha bhaanti kari jatana banaai ॥ lataa lalita bahu jaati suhaai। phoolahim sadaa bamsata ki naai ॥ gunjata madhukara mukhara manohara। maaruta tribidha sadaa baha sundara ॥ naanaa khaga baalakanhi jiae। bolata madhura udaata suhaae ॥ mora hamsa saarasa paaraavata। bhavanani para sobhaa ati paavata ॥ jaham taham dekhahim nija parichhaaheem। bahu bidhi koojahim nritya karaaheem ॥ suka saarikaa padhaavahim baalaka। kahahu raama raghupati janapaalaka ॥ raaja duara sakala bidhi chaaroo। beetheem chauhata roochira bajaaroo ॥
chham. baajaara ruchira na bani baranata bastu binu gatha paaie। jaham bhoopa ramaanivaasa taham kee sampadaa kimi gaaie ॥ baithe bajaaja saraapha banika aneka manahum kubera te। saba sukhee saba sachcharita sundara naari nara sisu jaratha je ॥
do. uttara disi sarajoo baha nirmala jala gambheera। baandhe ghaata manohara svalpa panka nahim teera ॥ 28 ॥
doori pharaaka ruchira so ghaataa। jaham jala piahim baaji gaja thaataa ॥ panighata parama manohara naanaa। tahaam na purusha karahim asnaanaa ॥ raajaghaata saba bidhi sundara bara। majjahim tahaam barana chaariu nara ॥ teera teera devanha ke mandira। chahum disi tinha ke upabana sundara ॥ kahum kahum saritaa teera udaasee। basahim gyaana rata muni sannyaasee ॥ teera teera tulasikaa suhaai। brinda brinda bahu muninha lagaai ॥ pura sobhaa kachhu barani na jaai। baahera nagara parama ruchiraai ॥ dekhata puree akhila agha bhaagaa। bana upabana baapikaa tadaagaa ॥
chham. baapeem tadaaga anoopa koopa manoharaayata sohaheem। sopaana sundara neera nirmala dekhi sura muni mohaheem ॥ bahu ranga kanja aneka khaga koojahim madhupa gunjaaraheem। aaraama ramya pikaadi khaga rava janu pathika hankaaraheem ॥
do. ramaanaatha jaham raajaa so pura barani ki jaai। animaadika sukha sampadaa raheem avadha saba chhaai ॥ 29 ॥
jaham taham nara raghupati guna gaavahim। baithi parasapara ihi sikhaavahim ॥ bhajahu pranata pratipaalaka raamahi। sobhaa seela roopa guna dhaamahi ॥ jalaja bilochana syaamala gaatahi। palaka nayana iva sevaka traatahi ॥ dhrita sara ruchira chaapa tooneerahi। santa kanja bana rabi ranadheerahi ॥ kaala karaala byaala khagaraajahi। namata raama akaama mamataa jahi ॥ lobha moha mrigajootha kiraatahi। manasija kari hari jana sukhadaatahi ॥ samsaya soka nibida tama bhaanuhi। danuja gahana ghana dahana krisaanuhi ॥ janakasutaa sameta raghubeerahi। kasa na bhajahu bhanjana bhava bheerahi ॥ bahu baasanaa masaka hima raasihi। sadaa ekarasa aja abinaasihi ॥ muni ranjana bhanjana mahi bhaarahi। tulasidaasa ke prabhuhi udaarahi ॥
do. ehi bidhi nagara naari nara karahim raama guna gaana। saanukoola saba para rahahim santata kripaanidhaana ॥ 30 ॥
jaba te raama prataapa khagesaa। udita bhayu ati prabala dinesaa ॥ poori prakaasa raheu tihum lokaa। bahutenha sukha bahutana mana sokaa ॥ jinhahi soka te kahum bakhaanee। prathama abidyaa nisaa nasaanee ॥ agha ulooka jaham tahaam lukaane। kaama krodha kairava sakuchaane ॥ bibidha karma guna kaala subhaau। e chakora sukha lahahim na kau ॥ matsara maana moha mada choraa। inha kara hunara na kavanihum oraa ॥ dharama tadaaga gyaana bigyaanaa। e pankaja bikase bidhi naanaa ॥ sukha santosha biraaga bibekaa। bigata soka e koka anekaa ॥
do. yaha prataapa rabi jaakem ura jaba kari prakaasa। pachile baadhahim prathama je kahe te paavahim naasa ॥ 31 ॥
bhraatanha sahita raamu eka baaraa। sanga parama priya pavanakumaaraa ॥ sundara upabana dekhana ge। saba taru kusumita pallava ne ॥ jaani samaya sanakaadika aae। teja punja guna seela suhaae ॥ brahmaananda sadaa layaleenaa। dekhata baalaka bahukaaleenaa ॥ roopa dharem janu chaariu bedaa। samadarasee muni bigata bibhedaa ॥ aasaa basana byasana yaha tinhaheem। raghupati charita hoi taham sunaheem ॥ tahaam rahe sanakaadi bhavaanee। jaham ghatasambhava munibara gyaanee ॥ raama kathaa munibara bahu baranee। gyaana joni paavaka jimi aranee ॥
do. dekhi raama muni aavata harashi dandavata keenha। svaagata poonchhi peeta pata prabhu baithana kaham deenha ॥ 32 ॥
keenha dandavata teenium bhaai। sahita pavanasuta sukha adhikaai ॥ muni raghupati chhabi atula bilokee। bhe magana mana sake na rokee ॥ syaamala gaata saroruha lochana। sundarataa mandira bhava mochana ॥ ekataka rahe nimesha na laavahim। prabhu kara jorem seesa navaavahim ॥ tinha kai dasaa dekhi raghubeeraa। stravata nayana jala pulaka sareeraa ॥ kara gahi prabhu munibara baithaare। parama manohara bachana uchaare ॥ aaju dhanya maim sunahu muneesaa। tumharem darasa jaahim agha kheesaa ॥ badae bhaaga paaiba satasangaa। binahim prayaasa hohim bhava bhangaa ॥
do. santa sanga apabarga kara kaamee bhava kara pantha। kahahi santa kabi kobida shruti puraana sadagrantha ॥ 33 ॥
suni prabhu bachana harashi muni chaaree। pulakita tana astuti anusaaree ॥ jaya bhagavanta ananta anaamaya। anagha aneka eka karunaamaya ॥ jaya nirguna jaya jaya guna saagara। sukha mandira sundara ati naagara ॥ jaya indiraa ramana jaya bhoodhara। anupama aja anaadi sobhaakara ॥ gyaana nidhaana amaana maanaprada। paavana sujasa puraana beda bada ॥ tagya kritagya agyataa bhanjana। naama aneka anaama niranjana ॥ sarba sarbagata sarba uraalaya। basasi sadaa hama kahum paripaalaya ॥ dvanda bipati bhava phanda bibhanjaya। hradi basi raama kaama mada ganjaya ॥
do. paramaananda kripaayatana mana paripoorana kaama। prema bhagati anapaayanee dehu hamahi shreeraama ॥ 34 ॥
dehu bhagati raghupati ati paavani। tribidha taapa bhava daapa nasaavani ॥ pranata kaama suradhenu kalapataru। hoi prasanna deejai prabhu yaha baru ॥ bhava baaridhi kumbhaja raghunaayaka। sevata sulabha sakala sukha daayaka ॥ mana sambhava daaruna dukha daaraya। deenabandhu samataa bistaaraya ॥ aasa traasa irishaadi nivaaraka। binaya bibeka birati bistaaraka ॥ bhoopa mauli mana mandana dharanee। dehi bhagati samsriti sari taranee ॥ muni mana maanasa hamsa nirantara। charana kamala bandita aja sankara ॥ raghukula ketu setu shruti rachchhaka। kaala karama subhaau guna bhachchhaka ॥ taarana tarana harana saba dooshana। tulasidaasa prabhu tribhuvana bhooshana ॥
do. baara baara astuti kari prema sahita siru naai। brahma bhavana sanakaadi ge ati abheeshta bara paai ॥ 35 ॥
sanakaadika bidhi loka sidhaae। bhraatanha raama charana siru naae ॥ poochhata prabhuhi sakala sakuchaaheem। chitavahim saba maarutasuta paaheem ॥ suni chahahim prabhu mukha kai baanee। jo suni hoi sakala bhrama haanee ॥ antarajaamee prabhu sabha jaanaa। boojhata kahahu kaaha hanumaanaa ॥ jori paani kaha taba hanumantaa। sunahu deenadayaala bhagavantaa ॥ naatha bharata kachhu poonchhana chahaheem। prasna karata mana sakuchata ahaheem ॥ tumha jaanahu kapi mora subhaau। bharatahi mohi kachhu antara kau ॥ suni prabhu bachana bharata gahe charanaa। sunahu naatha pranataarati haranaa ॥
do. naatha na mohi sandeha kachhu sapanehum soka na moha। kevala kripaa tumhaarihi kripaananda sandoha ॥ 36 ॥
karum kripaanidhi eka dhithaai। maim sevaka tumha jana sukhadaai ॥ santanha kai mahimaa raghuraai। bahu bidhi beda puraananha gaai ॥ shreemukha tumha puni keenhi badaai। tinha para prabhuhi preeti adhikaai ॥ sunaa chahum prabhu tinha kara lachchhana। kripaasindhu guna gyaana bichachchhana ॥ santa asanta bheda bilagaai। pranatapaala mohi kahahu bujhaai ॥ santanha ke lachchhana sunu bhraataa। aganita shruti puraana bikhyaataa ॥ santa asantanhi kai asi karanee। jimi kuthaara chandana aacharanee ॥ kaati parasu malaya sunu bhaai। nija guna dei sugandha basaai ॥
do. taate sura seesanha chadhata jaga ballabha shreekhanda। anala daahi peetata ghanahim parasu badana yaha danda ॥ 37 ॥
bishaya alampata seela gunaakara। para dukha dukha sukha sukha dekhe para ॥ sama abhootaripu bimada biraagee। lobhaamarasha harasha bhaya tyaagee ॥ komalachita deenanha para daayaa। mana bacha krama mama bhagati amaayaa ॥ sabahi maanaprada aapu amaanee। bharata praana sama mama te praanee ॥ bigata kaama mama naama paraayana। saanti birati binatee muditaayana ॥ seetalataa saralataa mayatree। dvija pada preeti dharma janayatree ॥ e saba lachchhana basahim jaasu ura। jaanehu taata santa santata phura ॥ sama dama niyama neeti nahim dolahim। parusha bachana kabahoom nahim bolahim ॥
do. nindaa astuti ubhaya sama mamataa mama pada kanja। te sajjana mama praanapriya guna mandira sukha punja ॥ 38 ॥
sanahu asantanha kera subhaau। bhoolehum sangati karia na kau ॥ tinha kara sanga sadaa dukhadaai। jimi kalapahi ghaali harahaai ॥ khalanha hridayam ati taapa biseshee। jarahim sadaa para sampati dekhee ॥ jaham kahum nindaa sunahim paraai। harashahim manahum paree nidhi paai ॥ kaama krodha mada lobha paraayana। nirdaya kapatee kutila malaayana ॥ bayaru akaarana saba kaahoo som। jo kara hita anahita taahoo som ॥ jhoothi lenaa jhoothi denaa। jhoothi bhojana jhootha chabenaa ॥ bolahim madhura bachana jimi moraa। khaai mahaa ati hridaya kathoraa ॥
do. para drohee para daara rata para dhana para apabaada। te nara paamvara paapamaya deha dharem manujaada ॥ 39 ॥
lobhi odhana lobhi daasana। sistrodara para jamapura traasa na ॥ kaahoo kee jaum sunahim badaai। svaasa lehim janu joodai aai ॥ jaba kaahoo kai dekhahim bipatee। sukhee bhe maanahum jaga nripatee ॥ svaaratha rata parivaara birodhee। lampata kaama lobha ati krodhee ॥ maatu pitaa gura bipra na maanahim। aapu ge aru ghaalahim aanahim ॥ karahim moha basa droha paraavaa। santa sanga hari kathaa na bhaavaa ॥ avaguna sindhu mandamati kaamee। beda bidooshaka paradhana svaamee ॥ bipra droha para droha biseshaa। dambha kapata jiyam dharem subeshaa ॥
do. aise adhama manuja khala kritajuga tretaa naahim। dvaapara kachhuka brinda bahu hoihahim kalijuga maahim ॥ 40 ॥
para hita sarisa dharma nahim bhaai। para peedaa sama nahim adhamaai ॥ nirnaya sakala puraana beda kara। kaheum taata jaanahim kobida nara ॥ nara sareera dhari je para peeraa। karahim te sahahim mahaa bhava bheeraa ॥ karahim moha basa nara agha naanaa। svaaratha rata paraloka nasaanaa ॥ kaalaroopa tinha kaham maim bhraataa। subha aru asubha karma phala daataa ॥ asa bichaari je parama sayaane। bhajahim mohi samsrita dukha jaane ॥ tyaagahim karma subhaasubha daayaka। bhajahim mohi sura nara muni naayaka ॥ santa asantanha ke guna bhaashe। te na parahim bhava jinha lakhi raakhe ॥
do. sunahu taata maayaa krita guna aru dosha aneka। guna yaha ubhaya na dekhiahim dekhia so abibeka ॥ 41 ॥
shreemukha bachana sunata saba bhaai। harashe prema na hridayam samaai ॥ karahim binaya ati baarahim baaraa। hanoomaana hiyam harasha apaaraa ॥ puni raghupati nija mandira ge। ehi bidhi charita karata nita ne ॥ baara baara naarada muni aavahim। charita puneeta raama ke gaavahim ॥ nita nava charana dekhi muni jaaheem। brahmaloka saba kathaa kahaaheem ॥ suni biranchi atisaya sukha maanahim। puni puni taata karahu guna gaanahim ॥ sanakaadika naaradahi saraahahim। jadyapi brahma nirata muni aahahim ॥ suni guna gaana samaadhi bisaaree ॥ saadara sunahim parama adhikaaree ॥
do. jeevanamukta brahmapara charita sunahim taji dhyaana। je hari kathaam na karahim rati tinha ke hiya paashaana ॥ 42 ॥
eka baara raghunaatha bolaae। gura dvija purabaasee saba aae ॥ baithe gura muni aru dvija sajjana। bole bachana bhagata bhava bhanjana ॥ sanahu sakala purajana mama baanee। kahum na kachhu mamataa ura aanee ॥ nahim aneeti nahim kachhu prabhutaai। sunahu karahu jo tumhahi sohaai ॥ soi sevaka priyatama mama soi। mama anusaasana maanai joi ॥ jaum aneeti kachhu bhaashaum bhaai। taum mohi barajahu bhaya bisaraai ॥ badaem bhaaga maanusha tanu paavaa। sura durlabha saba granthinha gaavaa ॥ saadhana dhaama mochchha kara dvaaraa। paai na jehim paraloka samvaaraa ॥
do. so paratra dukha paavi sira dhuni dhuni pachhitaai। kaalahi karmahi eesvarahi mithyaa dosha lagaai ॥ 43 ॥
ehi tana kara phala bishaya na bhaai। svargu svalpa anta dukhadaai ॥ nara tanu paai bishayam mana deheem। palati sudhaa te satha bisha leheem ॥ taahi kabahum bhala kahi na koi। gunjaa grahi parasa mani khoi ॥ aakara chaari lachchha chauraasee। joni bhramata yaha jiva abinaasee ॥ phirata sadaa maayaa kara preraa। kaala karma subhaava guna gheraa ॥ kabahunka kari karunaa nara dehee। deta eesa binu hetu sanehee ॥ nara tanu bhava baaridhi kahum bero। sanmukha maruta anugraha mero ॥ karanadhaara sadagura dridha naavaa। durlabha saaja sulabha kari paavaa ॥
do. jo na tarai bhava saagara nara samaaja asa paai। so krita nindaka mandamati aatmaahana gati jaai ॥ 44 ॥
jaum paraloka ihaam sukha chahahoo। suni mama bachana hrridayam dridha gahahoo ॥ sulabha sukhada maaraga yaha bhaai। bhagati mori puraana shruti gaai ॥ gyaana agama pratyooha anekaa। saadhana kathina na mana kahum tekaa ॥ karata kashta bahu paavi kou। bhakti heena mohi priya nahim sou ॥ bhakti sutantra sakala sukha khaanee। binu satasanga na paavahim praanee ॥ punya punja binu milahim na santaa। satasangati samsriti kara antaa ॥ punya eka jaga mahum nahim doojaa। mana krama bachana bipra pada poojaa ॥ saanukoola tehi para muni devaa। jo taji kapatu kari dvija sevaa ॥
do. auru eka guputa mata sabahi kahum kara jori। sankara bhajana binaa nara bhagati na paavi mori ॥ 45 ॥
kahahu bhagati patha kavana prayaasaa। joga na makha japa tapa upavaasaa ॥ sarala subhaava na mana kutilaai। jathaa laabha santosha sadaai ॥ mora daasa kahaai nara aasaa। kari tau kahahu kahaa bisvaasaa ॥ bahuta kahum kaa kathaa badhaai। ehi aacharana basya maim bhaai ॥ baira na bigraha aasa na traasaa। sukhamaya taahi sadaa saba aasaa ॥ anaarambha aniketa amaanee। anagha arosha dachchha bigyaanee ॥ preeti sadaa sajjana samsargaa। trina sama bishaya svarga apabargaa ॥ bhagati pachchha hatha nahim sathataai। dushta tarka saba doori bahaai ॥
do. mama guna graama naama rata gata mamataa mada moha। taa kara sukha soi jaani paraananda sandoha ॥ 46 ॥
sunata sudhaasama bachana raama ke। gahe sabani pada kripaadhaama ke ॥ janani janaka gura bandhu hamaare। kripaa nidhaana praana te pyaare ॥ tanu dhanu dhaama raama hitakaaree। saba bidhi tumha pranataarati haaree ॥ asi sikha tumha binu dei na kou। maatu pitaa svaaratha rata ou ॥ hetu rahita jaga juga upakaaree। tumha tumhaara sevaka asuraaree ॥ svaaratha meeta sakala jaga maaheem। sapanehum prabhu paramaaratha naaheem ॥ sabake bachana prema rasa saane। suni raghunaatha hridayam harashaane ॥ nija nija griha ge aayasu paai। baranata prabhu batakahee suhaai ॥
do. -umaa avadhabaasee nara naari kritaaratha roopa। brahma sachchidaananda ghana raghunaayaka jaham bhoopa ॥ 47 ॥
eka baara basishta muni aae। jahaam raama sukhadhaama suhaae ॥ ati aadara raghunaayaka keenhaa। pada pakhaari paadodaka leenhaa ॥ raama sunahu muni kaha kara joree। kripaasindhu binatee kachhu moree ॥ dekhi dekhi aacharana tumhaaraa। hota moha mama hridayam apaaraa ॥ mahimaa amita beda nahim jaanaa। maim kehi bhaanti kahum bhagavaanaa ॥ uparohitya karma ati mandaa। beda puraana sumriti kara nindaa ॥ jaba na leum maim taba bidhi mohee। kahaa laabha aagem suta tohee ॥ paramaatamaa brahma nara roopaa। hoihi raghukula bhooshana bhoopaa ॥
do. -taba maim hridayam bichaaraa joga jagya brata daana। jaa kahum karia so paihum dharma na ehi sama aana ॥ 48 ॥
japa tapa niyama joga nija dharmaa। shruti sambhava naanaa subha karmaa ॥ gyaana dayaa dama teeratha majjana। jaham lagi dharma kahata shruti sajjana ॥ aagama nigama puraana anekaa। padhae sune kara phala prabhu ekaa ॥ taba pada pankaja preeti nirantara। saba saadhana kara yaha phala sundara ॥ chhooti mala ki malahi ke dhoem। ghrita ki paava koi baari biloem ॥ prema bhagati jala binu raghuraai। abhiantara mala kabahum na jaai ॥ soi sarbagya tagya soi pandita। soi guna griha bigyaana akhandita ॥ dachchha sakala lachchhana juta soi। jaakem pada saroja rati hoi ॥
do. naatha eka bara maagum raama kripaa kari dehu। janma janma prabhu pada kamala kabahum ghatai jani nehu ॥ 49 ॥
asa kahi muni basishta griha aae। kripaasindhu ke mana ati bhaae ॥ hanoomaana bharataadika bhraataa। sanga lie sevaka sukhadaataa ॥ puni kripaala pura baahera ge। gaja ratha turaga magaavata bhe ॥ dekhi kripaa kari sakala saraahe। die uchita jinha jinha tei chaahe ॥ harana sakala shrama prabhu shrama paai। ge jahaam seetala avamraai ॥ bharata deenha nija basana dasaai। baithe prabhu sevahim saba bhaai ॥ maarutasuta taba maaroota karee। pulaka bapusha lochana jala bharee ॥ hanoomaana sama nahim badabhaagee। nahim kau raama charana anuraagee ॥ girijaa jaasu preeti sevakaai। baara baara prabhu nija mukha gaai ॥
do. tehim avasara muni naarada aae karatala beena। gaavana lage raama kala keerati sadaa nabeena ॥ 50 ॥
maamavalokaya pankaja lochana। kripaa bilokani socha bimochana ॥ neela taamarasa syaama kaama ari। hridaya kanja makaranda madhupa hari ॥ jaatudhaana barootha bala bhanjana। muni sajjana ranjana agha ganjana ॥ bhoosura sasi nava brinda balaahaka। asarana sarana deena jana gaahaka ॥ bhuja bala bipula bhaara mahi khandita। khara dooshana biraadha badha pandita ॥ raavanaari sukharoopa bhoopabara। jaya dasaratha kula kumuda sudhaakara ॥ sujasa puraana bidita nigamaagama। gaavata sura muni santa samaagama ॥ kaaruneeka byaleeka mada khandana। saba bidhi kusala kosalaa mandana ॥ kali mala mathana naama mamataahana। tulaseedaasa prabhu paahi pranata jana ॥
do. prema sahita muni naarada barani raama guna graama। sobhaasindhu hridayam dhari ge jahaam bidhi dhaama ॥ 51 ॥
girijaa sunahu bisada yaha kathaa। maim saba kahee mori mati jathaa ॥ raama charita sata koti apaaraa। shruti saaradaa na baranai paaraa ॥ raama ananta ananta gunaanee। janma karma ananta naamaanee ॥ jala seekara mahi raja gani jaaheem। raghupati charita na barani siraaheem ॥ bimala kathaa hari pada daayanee। bhagati hoi suni anapaayanee ॥ umaa kahium saba kathaa suhaai। jo bhusundi khagapatihi sunaai ॥ kachhuka raama guna kaheum bakhaanee। aba kaa kahaum so kahahu bhavaanee ॥ suni subha kathaa umaa harashaanee। bolee ati bineeta mridu baanee ॥ dhanya dhanya maim dhanya puraaree। suneum raama guna bhava bhaya haaree ॥
do. tumharee kripaam kripaayatana aba kritakritya na moha। jaaneum raama prataapa prabhu chidaananda sandoha ॥ 52(ka) ॥
naatha tavaanana sasi sravata kathaa sudhaa raghubeera। shravana putanhi mana paana kari nahim aghaata matidheera ॥ 52(kha) ॥
raama charita je sunata aghaaheem। rasa bisesha jaanaa tinha naaheem ॥ jeevanamukta mahaamuni jeu। hari guna sunaheem nirantara teu ॥ bhava saagara chaha paara jo paavaa। raama kathaa taa kaham dridha naavaa ॥ bishinha kaham puni hari guna graamaa। shravana sukhada aru mana abhiraamaa ॥ shravanavanta asa ko jaga maaheem। jaahi na raghupati charita sohaaheem ॥ te jada jeeva nijaatmaka ghaatee। jinhahi na raghupati kathaa sohaatee ॥ haricharitra maanasa tumha gaavaa। suni maim naatha amiti sukha paavaa ॥ tumha jo kahee yaha kathaa suhaai। kaagabhasundi garuda prati gaai ॥
do. birati gyaana bigyaana dridha raama charana ati neha। baayasa tana raghupati bhagati mohi parama sandeha ॥ 53 ॥
nara sahasra maham sunahu puraaree। kau eka hoi dharma bratadhaaree ॥ dharmaseela kotika maham koi। bishaya bimukha biraaga rata hoi ॥ koti birakta madhya shruti kahee। samyaka gyaana sakrita kau lahee ॥ gyaanavanta kotika maham kou। jeevanamukta sakrita jaga sou ॥ tinha sahasra mahum saba sukha khaanee। durlabha brahmaleena bigyaanee ॥ dharmaseela birakta aru gyaanee। jeevanamukta brahmapara praanee ॥ saba te so durlabha suraraayaa। raama bhagati rata gata mada maayaa ॥ so haribhagati kaaga kimi paai। bisvanaatha mohi kahahu bujhaai ॥
do. raama paraayana gyaana rata gunaagaara mati dheera। naatha kahahu kehi kaarana paayu kaaka sareera ॥ 54 ॥
yaha prabhu charita pavitra suhaavaa। kahahu kripaala kaaga kaham paavaa ॥ tumha kehi bhaanti sunaa madanaaree। kahahu mohi ati kautuka bhaaree ॥ garuda mahaagyaanee guna raasee। hari sevaka ati nikata nivaasee ॥ tehim kehi hetu kaaga sana jaai। sunee kathaa muni nikara bihaai ॥ kahahu kavana bidhi bhaa sambaadaa। dau haribhagata kaaga uragaadaa ॥ gauri giraa suni sarala suhaai। bole siva saadara sukha paai ॥ dhanya satee paavana mati toree। raghupati charana preeti nahim thoree ॥ sunahu parama puneeta itihaasaa। jo suni sakala loka bhrama naasaa ॥ upaji raama charana bisvaasaa। bhava nidhi tara nara binahim prayaasaa ॥
do. aisia prasna bihangapati keenha kaaga sana jaai। so saba saadara kahihum sunahu umaa mana laai ॥ 55 ॥
maim jimi kathaa sunee bhava mochani। so prasanga sunu sumukhi sulochani ॥ prathama dachchha griha tava avataaraa। satee naama taba rahaa tumhaaraa ॥ dachchha jagya taba bhaa apamaanaa। tumha ati krodha taje taba praanaa ॥ mama anucharanha keenha makha bhangaa। jaanahu tumha so sakala prasangaa ॥ taba ati socha bhayu mana morem। dukhee bhayum biyoga priya torem ॥ sundara bana giri sarita tadaagaa। kautuka dekhata phirum beraagaa ॥ giri sumera uttara disi dooree। neela saila eka sundara bhooree ॥ taasu kanakamaya sikhara suhaae। chaari chaaru more mana bhaae ॥ tinha para eka eka bitapa bisaalaa। bata peepara paakaree rasaalaa ॥ sailopari sara sundara sohaa। mani sopaana dekhi mana mohaa ॥
do. -seetala amala madhura jala jalaja bipula bahuranga। koojata kala rava hamsa gana gunjata majumla bhringa ॥ 56 ॥
tehim giri ruchira basi khaga soi। taasu naasa kalpaanta na hoi ॥ maayaa krita guna dosha anekaa। moha manoja aadi abibekaa ॥ rahe byaapi samasta jaga maaheem। tehi giri nikata kabahum nahim jaaheem ॥ taham basi harihi bhaji jimi kaagaa। so sunu umaa sahita anuraagaa ॥ peepara taru tara dhyaana so dharee। jaapa jagya paakari tara karee ॥ aamba chhaaham kara maanasa poojaa। taji hari bhajanu kaaju nahim doojaa ॥ bara tara kaha hari kathaa prasangaa। aavahim sunahim aneka bihangaa ॥ raama charita bicheetra bidhi naanaa। prema sahita kara saadara gaanaa ॥ sunahim sakala mati bimala maraalaa। basahim nirantara je tehim taalaa ॥ jaba maim jaai so kautuka dekhaa। ura upajaa aananda biseshaa ॥
do. taba kachhu kaala maraala tanu dhari taham keenha nivaasa। saadara suni raghupati guna puni aayum kailaasa ॥ 57 ॥
girijaa kaheum so saba itihaasaa। maim jehi samaya gayum khaga paasaa ॥ aba so kathaa sunahu jehee hetoo। gayu kaaga pahim khaga kula ketoo ॥ jaba raghunaatha keenhi rana kreedaa। samujhata charita hoti mohi breedaa ॥ indrajeeta kara aapu bandhaayo। taba naarada muni garuda pathaayo ॥ bandhana kaati gayo uragaadaa। upajaa hridayam prachanda bishaadaa ॥ prabhu bandhana samujhata bahu bhaantee। karata bichaara uraga aaraatee ॥ byaapaka brahma biraja baageesaa। maayaa moha paara parameesaa ॥ so avataara suneum jaga maaheem। dekheum so prabhaava kachhu naaheem ॥
do. -bhava bandhana te chhootahim nara japi jaa kara naama। kharcha nisaachara baandheu naagapaasa soi raama ॥ 58 ॥
naanaa bhaanti manahi samujhaavaa। pragata na gyaana hridayam bhrama chhaavaa ॥ kheda khinna mana tarka badhaai। bhayu mohabasa tumharihim naai ॥ byaakula gayu devarishi paaheem। kahesi jo samsaya nija mana maaheem ॥ suni naaradahi laagi ati daayaa। sunu khaga prabala raama kai maayaa ॥ jo gyaaninha kara chita apaharee। bariai bimoha mana karee ॥ jehim bahu baara nachaavaa mohee। soi byaapee bihangapati tohee ॥ mahaamoha upajaa ura torem। mitihi na begi kahem khaga morem ॥ chaturaanana pahim jaahu khagesaa। soi karehu jehi hoi nidesaa ॥
do. asa kahi chale devarishi karata raama guna gaana। hari maayaa bala baranata puni puni parama sujaana ॥ 59 ॥
taba khagapati biranchi pahim gayoo। nija sandeha sunaavata bhayoo ॥ suni biranchi raamahi siru naavaa। samujhi prataapa prema ati chhaavaa ॥ mana mahum kari bichaara bidhaataa। maayaa basa kabi kobida gyaataa ॥ hari maayaa kara amiti prabhaavaa। bipula baara jehim mohi nachaavaa ॥ aga jagamaya jaga mama uparaajaa। nahim aacharaja moha khagaraajaa ॥ taba bole bidhi giraa suhaai। jaana mahesa raama prabhutaai ॥ bainateya sankara pahim jaahoo। taata anata poochhahu jani kaahoo ॥ taham hoihi tava samsaya haanee। chaleu bihanga sunata bidhi baanee ॥
do. paramaatura bihangapati aayu taba mo paasa। jaata raheum kubera griha rahihu umaa kailaasa ॥ 60 ॥
tehim mama pada saadara siru naavaa। puni aapana sandeha sunaavaa ॥ suni taa kari binatee mridu baanee। parema sahita maim kaheum bhavaanee ॥ milehu garuda maaraga maham mohee। kavana bhaanti samujhaavaum tohee ॥ tabahi hoi saba samsaya bhangaa। jaba bahu kaala karia satasangaa ॥ sunia tahaam hari kathaa suhaai। naanaa bhaanti muninha jo gaai ॥ jehi mahum aadi madhya avasaanaa। prabhu pratipaadya raama bhagavaanaa ॥ nita hari kathaa hota jaham bhaai। pathavum tahaam sunahi tumha jaai ॥ jaaihi sunata sakala sandehaa। raama charana hoihi ati nehaa ॥
do. binu satasanga na hari kathaa tehi binu moha na bhaaga। moha gem binu raama pada hoi na dridha anuraaga ॥ 61 ॥
milahim na raghupati binu anuraagaa। kiem joga tapa gyaana biraagaa ॥ uttara disi sundara giri neelaa। taham raha kaakabhusundi suseelaa ॥ raama bhagati patha parama prabeenaa। gyaanee guna griha bahu kaaleenaa ॥ raama kathaa so kahi nirantara। saadara sunahim bibidha bihangabara ॥ jaai sunahu taham hari guna bhooree। hoihi moha janita dukha dooree ॥ maim jaba tehi saba kahaa bujhaai। chaleu harashi mama pada siru naai ॥ taate umaa na maim samujhaavaa। raghupati kripaam maramu maim paavaa ॥ hoihi keenha kabahum abhimaanaa। so khauvai chaha kripaanidhaanaa ॥ kachhu tehi te puni maim nahim raakhaa। samujhi khaga khagahee kai bhaashaa ॥ prabhu maayaa balavanta bhavaanee। jaahi na moha kavana asa gyaanee ॥
do. gyaani bhagata siromani tribhuvanapati kara jaana। taahi moha maayaa nara paavamra karahim gumaana ॥ 62(ka) ॥
maasapaaraayana, atthaaisavaam vishraama siva biranchi kahum mohi ko hai bapuraa aana। asa jiyam jaani bhajahim muni maayaa pati bhagavaana ॥ 62(kha) ॥
gayu garuda jaham basi bhusundaa। mati akuntha hari bhagati akhandaa ॥ dekhi saila prasanna mana bhayoo। maayaa moha socha saba gayoo ॥ kari tadaaga majjana jalapaanaa। bata tara gayu hridayam harashaanaa ॥ briddha briddha bihanga taham aae। sunai raama ke charita suhaae ॥ kathaa arambha karai soi chaahaa। tehee samaya gayu khaganaahaa ॥ aavata dekhi sakala khagaraajaa। harasheu baayasa sahita samaajaa ॥ ati aadara khagapati kara keenhaa। svaagata poochhi suasana deenhaa ॥ kari poojaa sameta anuraagaa। madhura bachana taba boleu kaagaa ॥
do. naatha kritaaratha bhayum maim tava darasana khagaraaja। aayasu dehu so karaum aba prabhu aayahu kehi kaaja ॥ 63(ka) ॥
sadaa kritaaratha roopa tumha kaha mridu bachana khagesa। jehi kai astuti saadara nija mukha keenhi mahesa ॥ 63(kha) ॥
sunahu taata jehi kaarana aayum। so saba bhayu darasa tava paayum ॥ dekhi parama paavana tava aashrama। gayu moha samsaya naanaa bhrama ॥ aba shreeraama kathaa ati paavani। sadaa sukhada dukha punja nasaavani ॥ saadara taata sunaavahu mohee। baara baara binavum prabhu tohee ॥ sunata garuda kai giraa bineetaa। sarala suprema sukhada supuneetaa ॥ bhayu taasu mana parama uchhaahaa। laaga kahai raghupati guna gaahaa ॥ prathamahim ati anuraaga bhavaanee। raamacharita sara kahesi bakhaanee ॥ puni naarada kara moha apaaraa। kahesi bahuri raavana avataaraa ॥ prabhu avataara kathaa puni gaai। taba sisu charita kahesi mana laai ॥
do. baalacharita kahim bibidha bidhi mana maham parama uchhaaha। rishi aagavana kahesi puni shree raghubeera bibaaha ॥ 64 ॥
bahuri raama abhisheka prasangaa। puni nripa bachana raaja rasa bhangaa ॥ purabaasimha kara biraha bishaadaa। kahesi raama lachhimana sambaadaa ॥ bipina gavana kevata anuraagaa। surasari utari nivaasa prayaagaa ॥ baalameeka prabhu milana bakhaanaa। chitrakoota jimi base bhagavaanaa ॥ sachivaagavana nagara nripa maranaa। bharataagavana prema bahu baranaa ॥ kari nripa kriyaa sanga purabaasee। bharata ge jaham prabhu sukha raasee ॥ puni raghupati bahu bidhi samujhaae। lai paadukaa avadhapura aae ॥ bharata rahani surapati suta karanee। prabhu aru atri bhenta puni baranee ॥
do. kahi biraadha badha jehi bidhi deha tajee sarabhanga ॥ barani suteechhana preeti puni prabhu agasti satasanga ॥ 65 ॥
kahi dandaka bana paavanataai। geedha mitree puni tehim gaai ॥ puni prabhu panchavateem krita baasaa। bhanjee sakala muninha kee traasaa ॥ puni lachhimana upadesa anoopaa। soopanakhaa jimi keenhi kuroopaa ॥ khara dooshana badha bahuri bakhaanaa। jimi saba maramu dasaanana jaanaa ॥ dasakandhara maareecha batakaheem। jehi bidhi bhee so saba tehim kahee ॥ puni maayaa seetaa kara haranaa। shreeraghubeera biraha kachhu baranaa ॥ puni prabhu geedha kriyaa jimi keenhee। badhi kabandha sabarihi gati deenhee ॥ bahuri biraha baranata raghubeeraa। jehi bidhi ge sarobara teeraa ॥
do. prabhu naarada sambaada kahi maaruti milana prasanga। puni sugreeva mitaai baali praana kara bhanga ॥ 66((ka) ॥
kapihi tilaka kari prabhu krita saila prabarashana baasa। baranana barshaa sarada aru raama rosha kapi traasa ॥ 66(kha) ॥
jehi bidhi kapipati keesa pathaae। seetaa khoja sakala disi dhaae ॥ bibara prabesa keenha jehi bhaantee। kapinha bahori milaa sampaatee ॥ suni saba kathaa sameerakumaaraa। naaghata bhayu payodhi apaaraa ॥ lankaam kapi prabesa jimi keenhaa। puni seetahi dheeraju jimi deenhaa ॥ bana ujaari raavanahi prabodhee। pura dahi naagheu bahuri payodhee ॥ aae kapi saba jaham raghuraai। baidehee ki kusala sunaai ॥ sena sameti jathaa raghubeeraa। utare jaai baarinidhi teeraa ॥ milaa bibheeshana jehi bidhi aai। saagara nigraha kathaa sunaai ॥
do. setu baandhi kapi sena jimi utaree saagara paara। gayu baseethee beerabara jehi bidhi baalikumaara ॥ 67(ka) ॥
nisichara keesa laraai baranisi bibidha prakaara। kumbhakarana ghananaada kara bala paurusha sanghaara ॥ 67(kha) ॥
nisichara nikara marana bidhi naanaa। raghupati raavana samara bakhaanaa ॥ raavana badha mandodari sokaa। raaja bibheeshana deva asokaa ॥ seetaa raghupati milana bahoree। suranha keenha astuti kara joree ॥ puni pushpaka chadhai kapinha sametaa। avadha chale prabhu kripaa niketaa ॥ jehi bidhi raama nagara nija aae। baayasa bisada charita saba gaae ॥ kahesi bahori raama abhishaikaa। pura baranata nripaneeti anekaa ॥ kathaa samasta bhusunda bakhaanee। jo maim tumha sana kahee bhavaanee ॥ suni saba raama kathaa khaganaahaa। kahata bachana mana parama uchhaahaa ॥
so. gayu mora sandeha suneum sakala raghupati charita। bhayu raama pada neha tava prasaada baayasa tilaka ॥ 68(ka) ॥
mohi bhayu ati moha prabhu bandhana rana mahum nirakhi। chidaananda sandoha raama bikala kaarana kavana। 68(kha) ॥
dekhi charita ati nara anusaaree। bhayu hridayam mama samsaya bhaaree ॥ soi bhrama aba hita kari maim maanaa। keenha anugraha kripaanidhaanaa ॥ jo ati aatapa byaakula hoi। taru chhaayaa sukha jaani soi ॥ jaum nahim hota moha ati mohee। milateum taata kavana bidhi tohee ॥ sunateum kimi hari kathaa suhaai। ati bichitra bahu bidhi tumha gaai ॥ nigamaagama puraana mata ehaa। kahahim siddha muni nahim sandehaa ॥ santa bisuddha milahim pari tehee। chitavahim raama kripaa kari jehee ॥ raama kripaam tava darasana bhayoo। tava prasaada saba samsaya gayoo ॥
do. suni bihangapati baanee sahita binaya anuraaga। pulaka gaata lochana sajala mana harasheu ati kaaga ॥ 69(ka) ॥
shrotaa sumati suseela suchi kathaa rasika hari daasa। paai umaa ati gopyamapi sajjana karahim prakaasa ॥ 69(kha) ॥
boleu kaakabhasunda bahoree। nabhaga naatha para preeti na thoree ॥ saba bidhi naatha poojya tumha mere। kripaapaatra raghunaayaka kere ॥ tumhahi na samsaya moha na maayaa। mo para naatha keenha tumha daayaa ॥ pathi moha misa khagapati tohee। raghupati deenhi badaai mohee ॥ tumha nija moha kahee khaga saaim। so nahim kachhu aacharaja gosaaim ॥ naarada bhava biranchi sanakaadee। je muninaayaka aatamabaadee ॥ moha na andha keenha kehi kehee। ko jaga kaama nachaava na jehee ॥ trisnaam kehi na keenha bauraahaa। kehi kara hridaya krodha nahim daahaa ॥
do. gyaanee taapasa soora kabi kobida guna aagaara। kehi kai laubha bidambanaa keenhi na ehim samsaara ॥ 70(ka) ॥
shree mada bakra na keenha kehi prabhutaa badhira na kaahi। mrigalochani ke naina sara ko asa laaga na jaahi ॥ 70(kha) ॥
guna krita sanyapaata nahim kehee। kau na maana mada tajeu nibehee ॥ jobana jvara kehi nahim balakaavaa। mamataa kehi kara jasa na nasaavaa ॥ machchhara kaahi kalanka na laavaa। kaahi na soka sameera dolaavaa ॥ chintaa saampini ko nahim khaayaa। ko jaga jaahi na byaapee maayaa ॥ keeta manoratha daaru sareeraa। jehi na laaga ghuna ko asa dheeraa ॥ suta bita loka eeshanaa teenee। kehi ke mati inha krita na maleenee ॥ yaha saba maayaa kara parivaaraa। prabala amiti ko baranai paaraa ॥ siva chaturaanana jaahi deraaheem। apara jeeva kehi lekhe maaheem ॥
do. byaapi raheu samsaara mahum maayaa kataka prachanda ॥ senaapati kaamaadi bhata dambha kapata paashanda ॥ 71(ka) ॥
so daasee raghubeera kai samujhem mithyaa sopi। chhoota na raama kripaa binu naatha kahum pada ro'pi ॥ 71(kha) ॥
jo maayaa saba jagahi nachaavaa। jaasu charita lakhi kaahum na paavaa ॥ soi prabhu bhroo bilaasa khagaraajaa। naacha natee iva sahita samaajaa ॥ soi sachchidaananda ghana raamaa। aja bigyaana roopo bala dhaamaa ॥ byaapaka byaapya akhanda anantaa। akhila amoghasakti bhagavantaa ॥ aguna adabhra giraa goteetaa। sabadarasee anavadya ajeetaa ॥ nirmama niraakaara niramohaa। nitya niranjana sukha sandohaa ॥ prakriti paara prabhu saba ura baasee। brahma nireeha biraja abinaasee ॥ ihaam moha kara kaarana naaheem। rabi sanmukha tama kabahum ki jaaheem ॥
do. bhagata hetu bhagavaana prabhu raama dhareu tanu bhoopa। kie charita paavana parama praakrita nara anuroopa ॥ 72(ka) ॥
jathaa aneka besha dhari nritya kari nata koi। soi soi bhaava dekhaavi aapuna hoi na soi ॥ 72(kha) ॥
asi raghupati leelaa uragaaree। danuja bimohani jana sukhakaaree ॥ je mati malina bishayabasa kaamee। prabhu moha dharahim imi svaamee ॥ nayana dosha jaa kaham jaba hoi। peeta barana sasi kahum kaha soi ॥ jaba jehi disi bhrama hoi khagesaa। so kaha pachchhima uyu dinesaa ॥ naukaaroodha chalata jaga dekhaa। achala moha basa aapuhi lekhaa ॥ baalaka bhramahim na bhramahim grihaadeem। kahahim paraspara mithyaabaadee ॥ hari bishika asa moha bihangaa। sapanehum nahim agyaana prasangaa ॥ maayaabasa matimanda abhaagee। hridayam jamanikaa bahubidhi laagee ॥ te satha hatha basa samsaya karaheem। nija agyaana raama para dharaheem ॥
do. kaama krodha mada lobha rata grihaasakta dukharoopa। te kimi jaanahim raghupatihi moodha pare tama koopa ॥ 73(ka) ॥
nirguna roopa sulabha ati saguna jaana nahim koi। sugama agama naanaa charita suni muni mana bhrama hoi ॥ 73(kha) ॥
sunu khagesa raghupati prabhutaai। kahum jathaamati kathaa suhaai ॥ jehi bidhi moha bhayu prabhu mohee। sau saba kathaa sunaavum tohee ॥ raama kripaa bhaajana tumha taataa। hari guna preeti mohi sukhadaataa ॥ taate nahim kachhu tumhahim duraavum। parama rahasya manohara gaavum ॥ sunahu raama kara sahaja subhaau। jana abhimaana na raakhahim kau ॥ samsrita moola soolaprada naanaa। sakala soka daayaka abhimaanaa ॥ taate karahim kripaanidhi dooree। sevaka para mamataa ati bhooree ॥ jimi sisu tana brana hoi gosaai। maatu chiraava kathina kee naaim ॥
do. jadapi prathama dukha paavi rovi baala adheera। byaadhi naasa hita jananee ganati na so sisu peera ॥ 74(ka) ॥
timi raghupati nija daasakara harahim maana hita laagi। tulasidaasa aise prabhuhi kasa na bhajahu bhrama tyaagi ॥ 74(kha) ॥
raama kripaa aapani jadataai। kahum khagesa sunahu mana laai ॥ jaba jaba raama manuja tanu dharaheem। bhakta hetu leela bahu karaheem ॥ taba taba avadhapuree maim jaaum। baalacharita biloki harashaaum ॥ janma mahotsava dekhum jaai। barasha paancha taham rahum lobhaai ॥ ishtadeva mama baalaka raamaa। sobhaa bapusha koti sata kaamaa ॥ nija prabhu badana nihaari nihaaree। lochana suphala karum uragaaree ॥ laghu baayasa bapu dhari hari sangaa। dekhum baalacharita bahurangaa ॥
do. larikaaim jaham jaham phirahim taham taham sanga udaaum। joothani pari ajira maham so uthaai kari khaaum ॥ 75(ka) ॥
eka baara atisaya saba charita kie raghubeera। sumirata prabhu leelaa soi pulakita bhayu sareera ॥ 75(kha) ॥
kahi bhasunda sunahu khaganaayaka। raamacharita sevaka sukhadaayaka ॥ nripamandira sundara saba bhaantee। khachita kanaka mani naanaa jaatee ॥ barani na jaai ruchira anganaai। jaham khelahim nita chaariu bhaai ॥ baalabinoda karata raghuraai। bicharata ajira janani sukhadaai ॥ marakata mridula kalevara syaamaa। anga anga prati chhabi bahu kaamaa ॥ nava raajeeva aruna mridu charanaa। padaja ruchira nakha sasi duti haranaa ॥ lalita anka kulisaadika chaaree। noopura chaaroo madhura ravakaaree ॥ chaaru purata mani rachita banaai। kati kinkina kala mukhara suhaai ॥
do. rekhaa traya sundara udara naabhee ruchira gambheera। ura aayata bhraajata bibidha baala bibhooshana cheera ॥ 76 ॥
aruna paani nakha karaja manohara। baahu bisaala bibhooshana sundara ॥ kandha baala kehari dara greevaa। chaaru chibuka aanana chhabi seemvaa ॥ kalabala bachana adhara arunaare। dui dui dasana bisada bara baare ॥ lalita kapola manohara naasaa। sakala sukhada sasi kara sama haasaa ॥ neela kanja lochana bhava mochana। bhraajata bhaala tilaka gorochana ॥ bikata bhrikuti sama shravana suhaae। kunchita kacha mechaka chhabi chhaae ॥ peeta jheeni jhagulee tana sohee। kilakani chitavani bhaavati mohee ॥ roopa raasi nripa ajira bihaaree। naachahim nija pratibimba nihaaree ॥ mohi sana karaheem bibidha bidhi kreedaa। baranata mohi hoti ati breedaa ॥ kilakata mohi dharana jaba dhaavahim। chalum bhaagi taba poopa dekhaavahim ॥
do. aavata nikata hamsahim prabhu bhaajata rudana karaahim। jaaum sameepa gahana pada phiri phiri chiti paraahim ॥ 77(ka) ॥
praakrita sisu iva leelaa dekhi bhayu mohi moha। kavana charitra karata prabhu chidaananda sandoha ॥ 77(kha) ॥
etanaa mana aanata khagaraayaa। raghupati prerita byaapee maayaa ॥ so maayaa na dukhada mohi kaaheem। aana jeeva iva samsrita naaheem ॥ naatha ihaam kachhu kaarana aanaa। sunahu so saavadhaana harijaanaa ॥ gyaana akhanda eka seetaabara। maayaa basya jeeva sacharaachara ॥ jaum saba kem raha gyaana ekarasa। eesvara jeevahi bheda kahahu kasa ॥ maayaa basya jeeva abhimaanee। eesa basya maayaa gunakhaanee ॥ parabasa jeeva svabasa bhagavantaa। jeeva aneka eka shreekantaa ॥ mudhaa bheda jadyapi krita maayaa। binu hari jaai na koti upaayaa ॥
do. raamachandra ke bhajana binu jo chaha pada nirbaana। gyaanavanta api so nara pasu binu poonchha bishaana ॥ 78(ka) ॥
raakaapati shodasa uahim taaraagana samudaai ॥ sakala girinha dava laaia binu rabi raati na jaai ॥ 78(kha) ॥
aisehim hari binu bhajana khagesaa। miti na jeevanha kera kalesaa ॥ hari sevakahi na byaapa abidyaa। prabhu prerita byaapi tehi bidyaa ॥ taate naasa na hoi daasa kara। bheda bhagati bhaadhai bihangabara ॥ bhrama te chakita raama mohi dekhaa। bihamse so sunu charita biseshaa ॥ tehi kautuka kara maramu na kaahoom। jaanaa anuja na maatu pitaahoom ॥ jaanu paani dhaae mohi dharanaa। syaamala gaata aruna kara charanaa ॥ taba maim bhaagi chaleum uragaamee। raama gahana kaham bhujaa pasaaree ॥ jimi jimi doori udaaum akaasaa। taham bhuja hari dekhum nija paasaa ॥
do. brahmaloka lagi gayum maim chitayum paachha udaata। juga angula kara beecha saba raama bhujahi mohi taata ॥ 79(ka) ॥
saptaabarana bheda kari jahaam lagem gati mori। gayum tahaam prabhu bhuja nirakhi byaakula bhayum bahori ॥ 79(kha) ॥
moodeum nayana trasita jaba bhayum। puni chitavata kosalapura gayoom ॥ mohi biloki raama musukaaheem। bihamsata turata gayum mukha maaheem ॥ udara maajha sunu andaja raayaa। dekheum bahu brahmaanda nikaayaa ॥ ati bichitra taham loka anekaa। rachanaa adhika eka te ekaa ॥ kotinha chaturaanana gaureesaa। aganita udagana rabi rajaneesaa ॥ aganita lokapaala jama kaalaa। aganita bhoodhara bhoomi bisaalaa ॥ saagara sari sara bipina apaaraa। naanaa bhaanti srishti bistaaraa ॥ sura muni siddha naaga nara kinnara। chaari prakaara jeeva sacharaachara ॥
do. jo nahim dekhaa nahim sunaa jo manahoom na samaai। so saba adbhuta dekheum barani kavani bidhi jaai ॥ 80(ka) ॥
eka eka brahmaanda mahum rahum barasha sata eka। ehi bidhi dekhata phirum maim anda kataaha aneka ॥ 80(kha) ॥
ehi bidhi dekhata phirum maim anda kataaha aneka ॥ 80(kha) ॥
loka loka prati bhinna bidhaataa। bhinna bishnu siva manu disitraataa ॥ nara gandharba bhoota betaalaa। kinnara nisichara pasu khaga byaalaa ॥ deva danuja gana naanaa jaatee। sakala jeeva taham aanahi bhaantee ॥ mahi sari saagara sara giri naanaa। saba prapancha taham aani aanaa ॥ andakosa prati prati nija rupaa। dekheum jinasa aneka anoopaa ॥ avadhapuree prati bhuvana ninaaree। sarajoo bhinna bhinna nara naaree ॥ dasaratha kausalyaa sunu taataa। bibidha roopa bharataadika bhraataa ॥ prati brahmaanda raama avataaraa। dekhum baalabinoda apaaraa ॥
do. bhinna bhinna mai deekha sabu ati bichitra harijaana। aganita bhuvana phireum prabhu raama na dekheum aana ॥ 81(ka) ॥
soi sisupana soi sobhaa soi kripaala raghubeera। bhuvana bhuvana dekhata phirum prerita moha sameera ॥ 81(kha)
bhramata mohi brahmaanda anekaa। beete manahum kalpa sata ekaa ॥ phirata phirata nija aashrama aayum। taham puni rahi kachhu kaala gavaamyum ॥ nija prabhu janma avadha suni paayum। nirbhara prema harashi uthi dhaayum ॥ dekhum janma mahotsava jaai। jehi bidhi prathama kahaa maim gaai ॥ raama udara dekheum jaga naanaa। dekhata bani na jaai bakhaanaa ॥ taham puni dekheum raama sujaanaa। maayaa pati kripaala bhagavaanaa ॥ karum bichaara bahori bahoree। moha kalila byaapita mati moree ॥ ubhaya gharee maham maim saba dekhaa। bhayum bhramita mana moha biseshaa ॥
do. dekhi kripaala bikala mohi bihamse taba raghubeera। bihamsataheem mukha baahera aayum sunu matidheera ॥ 82(ka) ॥
soi larikaai mo sana karana lage puni raama। koti bhaanti samujhaavum manu na lahi bishraama ॥ 82(kha) ॥
dekhi charita yaha so prabhutaai। samujhata deha dasaa bisaraai ॥ dharani pareum mukha aava na baataa। traahi traahi aarata jana traataa ॥ premaakula prabhu mohi bilokee। nija maayaa prabhutaa taba rokee ॥ kara saroja prabhu mama sira dhareu। deenadayaala sakala dukha hareu ॥ keenha raama mohi bigata bimohaa। sevaka sukhada kripaa sandohaa ॥ prabhutaa prathama bichaari bichaaree। mana maham hoi harasha ati bhaaree ॥ bhagata bachhalataa prabhu kai dekhee। upajee mama ura preeti biseshee ॥ sajala nayana pulakita kara joree। keenhium bahu bidhi binaya bahoree ॥
do. suni saprema mama baanee dekhi deena nija daasa। bachana sukhada gambheera mridu bole ramaanivaasa ॥ 83(ka) ॥
kaakabhasundi maagu bara ati prasanna mohi jaani। animaadika sidhi apara ridhi mochchha sakala sukha khaani ॥ 83(kha) ॥
gyaana bibeka birati bigyaanaa। muni durlabha guna je jaga naanaa ॥ aaju deum saba samsaya naaheem। maagu jo tohi bhaava mana maaheem ॥ suni prabhu bachana adhika anuraageum। mana anumaana karana taba laageum ॥ prabhu kaha dena sakala sukha sahee। bhagati aapanee dena na kahee ॥ bhagati heena guna saba sukha aise। lavana binaa bahu binjana jaise ॥ bhajana heena sukha kavane kaajaa। asa bichaari boleum khagaraajaa ॥ jaum prabhu hoi prasanna bara dehoo। mo para karahu kripaa aru nehoo ॥ mana bhaavata bara maagum svaamee। tumha udaara ura antarajaamee ॥
do. abirala bhagati bisudhda tava shruti puraana jo gaava। jehi khojata jogeesa muni prabhu prasaada kau paava ॥ 84(ka) ॥
bhagata kalpataru pranata hita kripaa sindhu sukha dhaama। soi nija bhagati mohi prabhu dehu dayaa kari raama ॥ 84(kha) ॥
evamastu kahi raghukulanaayaka। bole bachana parama sukhadaayaka ॥ sunu baayasa taim sahaja sayaanaa। kaahe na maagasi asa baradaanaa ॥ saba sukha khaani bhagati taim maagee। nahim jaga kau tohi sama badabhaagee ॥ jo muni koti jatana nahim lahaheem। je japa joga anala tana dahaheem ॥ reejheum dekhi tori chaturaai। maagehu bhagati mohi ati bhaai ॥ sunu bihanga prasaada aba morem। saba subha guna basihahim ura torem ॥ bhagati gyaana bigyaana biraagaa। joga charitra rahasya bibhaagaa ॥ jaanaba taim sabahee kara bhedaa। mama prasaada nahim saadhana khedaa ॥
donnaayaa sambhava bhrama saba aba na byaapihahim tohi। jaanesu brahma anaadi aja aguna gunaakara mohi ॥ 85(ka) ॥
mohi bhagata priya santata asa bichaari sunu kaaga। kaayam bachana mana mama pada karesu achala anuraaga ॥ 85(kha) ॥
aba sunu parama bimala mama baanee। satya sugama nigamaadi bakhaanee ॥ nija siddhaanta sunaavum tohee। sunu mana dharu saba taji bhaju mohee ॥ mama maayaa sambhava samsaaraa। jeeva charaachara bibidhi prakaaraa ॥ saba mama priya saba mama upajaae। saba te adhika manuja mohi bhaae ॥ tinha maham dvija dvija maham shrutidhaaree। tinha mahum nigama dharama anusaaree ॥ tinha maham priya birakta puni gyaanee। gyaanihu te ati priya bigyaanee ॥ tinha te puni mohi priya nija daasaa। jehi gati mori na doosari aasaa ॥ puni puni satya kahum tohi paaheem। mohi sevaka sama priya kau naaheem ॥ bhagati heena biranchi kina hoi। saba jeevahu sama priya mohi soi ॥ bhagativanta ati neechu praanee। mohi praanapriya asi mama baanee ॥
do. suchi suseela sevaka sumati priya kahu kaahi na laaga। shruti puraana kaha neeti asi saavadhaana sunu kaaga ॥ 86 ॥
eka pitaa ke bipula kumaaraa। hohim prithaka guna seela achaaraa ॥ kau pandinta kau taapasa gyaataa। kau dhanavanta soora kau daataa ॥ kau sarbagya dharmarata koi। saba para pitahi preeti sama hoi ॥ kau pitu bhagata bachana mana karmaa। sapanehum jaana na doosara dharmaa ॥ so suta priya pitu praana samaanaa। jadyapi so saba bhaanti ayaanaa ॥ ehi bidhi jeeva charaachara jete। trijaga deva nara asura samete ॥ akhila bisva yaha mora upaayaa। saba para mohi baraabari daayaa ॥ tinha maham jo parihari mada maayaa। bhajai mohi mana bacha aroo kaayaa ॥
do. puroosha napumsaka naari vaa jeeva charaachara koi। sarba bhaava bhaja kapata taji mohi parama priya soi ॥ 87(ka) ॥
so. satya kahum khaga tohi suchi sevaka mama praanapriya। asa bichaari bhaju mohi parihari aasa bharosa saba ॥ 87(kha) ॥
kabahoom kaala na byaapihi tohee। sumiresu bhajesu nirantara mohee ॥ prabhu bachanaamrita suni na aghaaum। tanu pulakita mana ati harashaaum ॥ so sukha jaani mana aru kaanaa। nahim rasanaa pahim jaai bakhaanaa ॥ prabhu sobhaa sukha jaanahim nayanaa। kahi kimi sakahim tinhahi nahim bayanaa ॥ bahu bidhi mohi prabodhi sukha dei। lage karana sisu kautuka tei ॥ sajala nayana kachhu mukha kari rookhaa। chiti maatu laagee ati bhookhaa ॥ dekhi maatu aatura uthi dhaai। kahi mridu bachana lie ura laai ॥ goda raakhi karaava paya paanaa। raghupati charita lalita kara gaanaa ॥
so. jehi sukha laagi puraari asubha besha krita siva sukhada। avadhapuree nara naari tehi sukha mahum santata magana ॥ 88(ka) ॥
soi sukha lavalesa jinha baaraka sapanehum laheu। te nahim ganahim khagesa brahmasukhahi sajjana sumati ॥ 88(kha) ॥
maim puni avadha raheum kachhu kaalaa। dekheum baalabinoda rasaalaa ॥ raama prasaada bhagati bara paayum। prabhu pada bandi nijaashrama aayum ॥ taba te mohi na byaapee maayaa। jaba te raghunaayaka apanaayaa ॥ yaha saba gupta charita maim gaavaa। hari maayaam jimi mohi nachaavaa ॥ nija anubhava aba kahum khagesaa। binu hari bhajana na jaahi kalesaa ॥ raama kripaa binu sunu khagaraai। jaani na jaai raama prabhutaai ॥ jaanem binu na hoi parateetee। binu parateeti hoi nahim preetee ॥ preeti binaa nahim bhagati didhaai। jimi khagapati jala kai chikanaai ॥
so. binu gura hoi ki gyaana gyaana ki hoi biraaga binu। gaavahim beda puraana sukha ki lahia hari bhagati binu ॥ 89(ka) ॥
kau bishraama ki paava taata sahaja santosha binu। chalai ki jala binu naava koti jatana pachi pachi maria ॥ 89(kha) ॥
binu santosha na kaama nasaaheem। kaama achhata sukha sapanehum naaheem ॥ raama bhajana binu mitahim ki kaamaa। thala biheena taru kabahum ki jaamaa ॥ binu bigyaana ki samataa aavi। kau avakaasa ki nabha binu paavi ॥ shraddhaa binaa dharma nahim hoi। binu mahi gandha ki paavi koi ॥ binu tapa teja ki kara bistaaraa। jala binu rasa ki hoi samsaaraa ॥ seela ki mila binu budha sevakaai। jimi binu teja na roopa gosaai ॥ nija sukha binu mana hoi ki theeraa। parasa ki hoi biheena sameeraa ॥ kavaniu siddhi ki binu bisvaasaa। binu hari bhajana na bhava bhaya naasaa ॥
do. binu bisvaasa bhagati nahim tehi binu dravahim na raamu। raama kripaa binu sapanehum jeeva na laha bishraamu ॥ 90(ka) ॥
so. asa bichaari matidheera taji kutarka samsaya sakala। bhajahu raama raghubeera karunaakara sundara sukhada ॥ 90(kha) ॥
nija mati sarisa naatha maim gaai। prabhu prataapa mahimaa khagaraai ॥ kaheum na kachhu kari juguti biseshee। yaha saba maim nija nayananhi dekhee ॥ mahimaa naama roopa guna gaathaa। sakala amita ananta raghunaathaa ॥ nija nija mati muni hari guna gaavahim। nigama sesha siva paara na paavahim ॥ tumhahi aadi khaga masaka prajantaa। nabha udaahim nahim paavahim antaa ॥ timi raghupati mahimaa avagaahaa। taata kabahum kau paava ki thaahaa ॥ raamu kaama sata koti subhaga tana। durgaa koti amita ari mardana ॥ sakra koti sata sarisa bilaasaa। nabha sata koti amita avakaasaa ॥
do. maruta koti sata bipula bala rabi sata koti prakaasa। sasi sata koti suseetala samana sakala bhava traasa ॥ 91(ka) ॥
kaala koti sata sarisa ati dustara durga duranta। dhoomaketu sata koti sama duraadharasha bhagavanta ॥ 91(kha) ॥
prabhu agaadha sata koti pataalaa। samana koti sata sarisa karaalaa ॥ teeratha amita koti sama paavana। naama akhila agha pooga nasaavana ॥ himagiri koti achala raghubeeraa। sindhu koti sata sama gambheeraa ॥ kaamadhenu sata koti samaanaa। sakala kaama daayaka bhagavaanaa ॥ saarada koti amita chaturaai। bidhi sata koti srishti nipunaai ॥ bishnu koti sama paalana kartaa। rudra koti sata sama samhartaa ॥ dhanada koti sata sama dhanavaanaa। maayaa koti prapancha nidhaanaa ॥ bhaara dharana sata koti aheesaa। niravadhi nirupama prabhu jagadeesaa ॥
chham. nirupama na upamaa aana raama samaana raamu nigama kahai। jimi koti sata khadyota sama rabi kahata ati laghutaa lahai ॥ ehi bhaanti nija nija mati bilaasa munisa harihi bakhaanaheem। prabhu bhaava gaahaka ati kripaala saprema suni sukha maanaheem ॥
do. raamu amita guna saagara thaaha ki paavi koi। santanha sana jasa kichhu suneum tumhahi sunaayum soi ॥ 92(ka) ॥
so. bhaava basya bhagavaana sukha nidhaana karunaa bhavana। taji mamataa mada maana bhajia sadaa seetaa ravana ॥ 92(kha) ॥
suni bhusundi ke bachana suhaae। harashita khagapati pankha phulaae ॥ nayana neera mana ati harashaanaa। shreeraghupati prataapa ura aanaa ॥ paachhila moha samujhi pachhitaanaa। brahma anaadi manuja kari maanaa ॥ puni puni kaaga charana siru naavaa। jaani raama sama prema badhaavaa ॥ gura binu bhava nidhi tari na koi। jaum biranchi sankara sama hoi ॥ samsaya sarpa graseu mohi taataa। dukhada lahari kutarka bahu braataa ॥ tava saroopa gaarudai raghunaayaka। mohi jiayu jana sukhadaayaka ॥ tava prasaada mama moha nasaanaa। raama rahasya anoopama jaanaa ॥
do. taahi prasamsi bibidha bidhi seesa naai kara jori। bachana bineeta saprema mridu boleu garuda bahori ॥ 93(ka) ॥
prabhu apane abibeka te boojhum svaamee tohi। kripaasindhu saadara kahahu jaani daasa nija mohi ॥ 93(kha) ॥
tumha sarbagya tanya tama paaraa। sumati suseela sarala aachaaraa ॥ gyaana birati bigyaana nivaasaa। raghunaayaka ke tumha priya daasaa ॥ kaarana kavana deha yaha paai। taata sakala mohi kahahu bujhaai ॥ raama charita sara sundara svaamee। paayahu kahaam kahahu nabhagaamee ॥ naatha sunaa maim asa siva paaheem। mahaa pralayahum naasa tava naaheem ॥ mudhaa bachana nahim eesvara kahee। sau morem mana samsaya ahee ॥ aga jaga jeeva naaga nara devaa। naatha sakala jagu kaala kalevaa ॥ anda kataaha amita laya kaaree। kaalu sadaa duratikrama bhaaree ॥
so. tumhahi na byaapata kaala ati karaala kaarana kavana। mohi so kahahu kripaala gyaana prabhaava ki joga bala ॥ 94(ka) ॥
do. prabhu tava aashrama aaem mora moha bhrama bhaaga। kaarana kavana so naatha saba kahahu sahita anuraaga ॥ 94(kha) ॥
garuda giraa suni harasheu kaagaa। boleu umaa parama anuraagaa ॥ dhanya dhanya tava mati uragaaree। prasna tumhaari mohi ati pyaaree ॥ suni tava prasna saprema suhaai। bahuta janama kai sudhi mohi aai ॥ saba nija kathaa kahum maim gaai। taata sunahu saadara mana laai ॥ japa tapa makha sama dama brata daanaa। birati bibeka joga bigyaanaa ॥ saba kara phala raghupati pada premaa। tehi binu kau na paavi chhemaa ॥ ehi tana raama bhagati maim paai। taate mohi mamataa adhikaai ॥ jehi tem kachhu nija svaaratha hoi। tehi para mamataa kara saba koi ॥
so. pannagaari asi neeti shruti sammata sajjana kahahim। ati neechahu sana preeti karia jaani nija parama hita ॥ 95(ka) ॥
paata keeta tem hoi tehi tem paatambara ruchira। krimi paali sabu koi parama apaavana praana sama ॥ 95(kha) ॥
svaaratha saancha jeeva kahum ehaa। mana krama bachana raama pada nehaa ॥ soi paavana soi subhaga sareeraa। jo tanu paai bhajia raghubeeraa ॥ raama bimukha lahi bidhi sama dehee। kabi kobida na prasamsahim tehee ॥ raama bhagati ehim tana ura jaamee। taate mohi parama priya svaamee ॥ tajum na tana nija ichchhaa maranaa। tana binu beda bhajana nahim baranaa ॥ prathama moham mohi bahuta bigovaa। raama bimukha sukha kabahum na sovaa ॥ naanaa janama karma puni naanaa। kie joga japa tapa makha daanaa ॥ kavana joni janameum jaham naaheem। maim khagesa bhrami bhrami jaga maaheem ॥ dekheum kari saba karama gosaai। sukhee na bhayum abahim kee naai ॥ sudhi mohi naatha janma bahu keree। siva prasaada mati moham na gheree ॥
do. prathama janma ke charita aba kahum sunahu bihagesa। suni prabhu pada rati upaji jaatem mitahim kalesa ॥ 96(ka) ॥
pooruba kalpa eka prabhu juga kalijuga mala moola ॥ nara aru naari adharma rata sakala nigama pratikoola ॥ 96(kha) ॥
tehi kalijuga kosalapura jaai। janmata bhayum soodra tanu paai ॥ siva sevaka mana krama aru baanee। aana deva nindaka abhimaanee ॥ dhana mada matta parama baachaalaa। ugrabuddhi ura dambha bisaalaa ॥ jadapi raheum raghupati rajadhaanee। tadapi na kachhu mahimaa taba jaanee ॥ aba jaanaa maim avadha prabhaavaa। nigamaagama puraana asa gaavaa ॥ kavanehum janma avadha basa joi। raama paraayana so pari hoi ॥ avadha prabhaava jaana taba praanee। jaba ura basahim raamu dhanupaanee ॥ so kalikaala kathina uragaaree। paapa paraayana saba nara naaree ॥
do. kalimala grase dharma saba lupta bhe sadagrantha। dambhinha nija mati kalpi kari pragata kie bahu pantha ॥ 97(ka) ॥
bhe loga saba mohabasa lobha grase subha karma। sunu harijaana gyaana nidhi kahum kachhuka kalidharma ॥ 97(kha) ॥
barana dharma nahim aashrama chaaree। shruti birodha rata saba nara naaree ॥ dvija shruti bechaka bhoopa prajaasana। kau nahim maana nigama anusaasana ॥ maaraga soi jaa kahum joi bhaavaa। pandita soi jo gaala bajaavaa ॥ mithyaarambha dambha rata joi। taa kahum santa kahi saba koi ॥ soi sayaana jo paradhana haaree। jo kara dambha so bada aachaaree ॥ jau kaha jhoontha masakharee jaanaa। kalijuga soi gunavanta bakhaanaa ॥ niraachaara jo shruti patha tyaagee। kalijuga soi gyaanee so biraagee ॥ jaakem nakha aru jataa bisaalaa। soi taapasa prasiddha kalikaalaa ॥
do. asubha besha bhooshana dharem bhachchhaabhachchha je khaahim। tei jogee tei siddha nara poojya te kalijuga maahim ॥ 98(ka) ॥
so. je apakaaree chaara tinha kara gaurava maanya tei। mana krama bachana labaara tei bakataa kalikaala mahum ॥ 98(kha) ॥
naari bibasa nara sakala gosaai। naachahim nata markata kee naai ॥ soodra dvijanha upadesahim gyaanaa। meli janeu lehim kudaanaa ॥ saba nara kaama lobha rata krodhee। deva bipra shruti santa birodhee ॥ guna mandira sundara pati tyaagee। bhajahim naari para purusha abhaagee ॥ saubhaagineem bibhooshana heenaa। bidhavanha ke singaara nabeenaa ॥ gura sisha badhira andha kaa lekhaa। eka na suni eka nahim dekhaa ॥ hari sishya dhana soka na haree। so gura ghora naraka mahum paree ॥ maatu pitaa baalakanhi bolaabahim। udara bharai soi dharma sikhaavahim ॥
do. brahma gyaana binu naari nara kahahim na doosari baata। kaudai laagi lobha basa karahim bipra gura ghaata ॥ 99(ka) ॥
baadahim soodra dvijanha sana hama tumha te kachhu ghaati। jaani brahma so biprabara aankhi dekhaavahim daati ॥ 99(kha) ॥
para triya lampata kapata sayaane। moha droha mamataa lapataane ॥ tei abhedabaadee gyaanee nara। dekhaa mem charitra kalijuga kara ॥ aapu ge aru tinhahoo ghaalahim। je kahum sata maaraga pratipaalahim ॥ kalpa kalpa bhari eka eka narakaa। parahim je dooshahim shruti kari tarakaa ॥ je baranaadhama teli kumhaaraa। svapacha kiraata kola kalavaaraa ॥ naari mui griha sampati naasee। mooda mudaai hohim sanyaasee ॥ te bipranha sana aapu pujaavahim। ubhaya loka nija haatha nasaavahim ॥ bipra nirachchhara lolupa kaamee। niraachaara satha brishalee svaamee ॥ soodra karahim japa tapa brata naanaa। baithi baraasana kahahim puraanaa ॥ saba nara kalpita karahim achaaraa। jaai na barani aneeti apaaraa ॥
do. bhe barana sankara kali bhinnasetu saba loga। karahim paapa paavahim dukha bhaya ruja soka biyoga ॥ 100(ka) ॥
shruti sammata hari bhakti patha sanjuta birati bibeka। tehi na chalahim nara moha basa kalpahim pantha aneka ॥ 100(kha) ॥
chham. bahu daama samvaarahim dhaama jatee। bishayaa hari leenhi na rahi biratee ॥ tapasee dhanavanta daridra grihee। kali kautuka taata na jaata kahee ॥ kulavanti nikaarahim naari satee। griha aanihim cheree niberi gatee ॥ suta maanahim maatu pitaa taba laum। abalaanana deekha naheem jaba laum ॥ sasuraari piari lagee jaba tem। riparoopa kutumba bhe taba tem ॥ nripa paapa paraayana dharma naheem। kari danda bidamba prajaa nitaheem ॥ dhanavanta kuleena maleena apee। dvija chinha janeu ughaara tapee ॥ nahim maana puraana na bedahi jo। hari sevaka santa sahee kali so। kabi brinda udaara dunee na sunee। guna dooshaka braata na ko'pi gunee ॥ kali baarahim baara dukaala parai। binu anna dukhee saba loga marai ॥
do. sunu khagesa kali kapata hatha dambha dvesha paashanda। maana moha maaraadi mada byaapi rahe brahmanda ॥ 101(ka) ॥
taamasa dharma karahim nara japa tapa brata makha daana। deva na barashahim dharaneem be na jaamahim dhaana ॥ 101(kha) ॥
chham. abalaa kacha bhooshana bhoori chhudhaa। dhanaheena dukhee mamataa bahudhaa ॥ sukha chaahahim moodha na dharma rataa। mati thori kathori na komalataa ॥ 1 ॥
nara peedaita roga na bhoga kaheem। abhimaana birodha akaaranaheem ॥ laghu jeevana sambatu pancha dasaa। kalapaanta na naasa gumaanu asaa ॥ 2 ॥
kalikaala bihaala kie manujaa। nahim maanata kvau anujaa tanujaa। nahim tosha bichaara na seetalataa। saba jaati kujaati bhe magataa ॥ 3 ॥
irishaa parushaachchhara lolupataa। bhari poori rahee samataa bigataa ॥ saba loga biyoga bisoka hue। baranaashrama dharma achaara ge ॥ 4 ॥
dama daana dayaa nahim jaanapanee। jadataa parabanchanataati ghanee ॥ tanu poshaka naari naraa sagare। paranindaka je jaga mo bagare ॥ 5 ॥
do. sunu byaalaari kaala kali mala avaguna aagaara। gunum bahuta kalijuga kara binu prayaasa nistaara ॥ 102(ka) ॥
kritajuga tretaa dvaapara poojaa makha aru joga। jo gati hoi so kali hari naama te paavahim loga ॥ 102(kha) ॥
kritajuga saba jogee bigyaanee। kari hari dhyaana tarahim bhava praanee ॥ tretaam bibidha jagya nara karaheem। prabhuhi samarpi karma bhava taraheem ॥ dvaapara kari raghupati pada poojaa। nara bhava tarahim upaaya na doojaa ॥ kalijuga kevala hari guna gaahaa। gaavata nara paavahim bhava thaahaa ॥ kalijuga joga na jagya na gyaanaa। eka adhaara raama guna gaanaa ॥ saba bharosa taji jo bhaja raamahi। prema sameta gaava guna graamahi ॥ soi bhava tara kachhu samsaya naaheem। naama prataapa pragata kali maaheem ॥ kali kara eka puneeta prataapaa। maanasa punya hohim nahim paapaa ॥
do. kalijuga sama juga aana nahim jaum nara kara bisvaasa। gaai raama guna gana bimalam bhava tara binahim prayaasa ॥ 103(ka) ॥
pragata chaari pada dharma ke kalila mahum eka pradhaana। jena kena bidhi deenhem daana kari kalyaana ॥ 103(kha) ॥
nita juga dharma hohim saba kere। hridayam raama maayaa ke prere ॥ suddha satva samataa bigyaanaa। krita prabhaava prasanna mana jaanaa ॥ satva bahuta raja kachhu rati karmaa। saba bidhi sukha tretaa kara dharmaa ॥ bahu raja svalpa satva kachhu taamasa। dvaapara dharma harasha bhaya maanasa ॥ taamasa bahuta rajoguna thoraa। kali prabhaava birodha chahum oraa ॥ budha juga dharma jaani mana maaheem। taji adharma rati dharma karaaheem ॥ kaala dharma nahim byaapahim taahee। raghupati charana preeti ati jaahee ॥ nata krita bikata kapata khagaraayaa। nata sevakahi na byaapi maayaa ॥
do. hari maayaa krita dosha guna binu hari bhajana na jaahim। bhajia raama taji kaama saba asa bichaari mana maahim ॥ 104(ka) ॥
tehi kalikaala barasha bahu baseum avadha bihagesa। pareu dukaala bipati basa taba maim gayum bidesa ॥ 104(kha) ॥
gayum ujenee sunu uragaaree। deena maleena daridra dukhaaree ॥ gem kaala kachhu sampati paai। taham puni karum sambhu sevakaai ॥ bipra eka baidika siva poojaa। kari sadaa tehi kaaju na doojaa ॥ parama saadhu paramaaratha bindaka। sambhu upaasaka nahim hari nindaka ॥ tehi sevum maim kapata sametaa। dvija dayaala ati neeti niketaa ॥ baahija namra dekhi mohi saaim। bipra padhaava putra kee naaim ॥ sambhu mantra mohi dvijabara deenhaa। subha upadesa bibidha bidhi keenhaa ॥ japum mantra siva mandira jaai। hridayam dambha ahamiti adhikaai ॥
do. maim khala mala sankula mati neecha jaati basa moha। hari jana dvija dekhem jarum karum bishnu kara droha ॥ 105(ka) ॥
so. gura nita mohi prabodha dukhita dekhi aacharana mama। mohi upaji ati krodha dambhihi neeti ki bhaavee ॥ 105(kha) ॥
eka baara gura leenha bolaai। mohi neeti bahu bhaanti sikhaai ॥ siva sevaa kara phala suta soi। abirala bhagati raama pada hoi ॥ raamahi bhajahim taata siva dhaataa। nara paavamra kai ketika baataa ॥ jaasu charana aja siva anuraagee। taatu droham sukha chahasi abhaagee ॥ hara kahum hari sevaka gura kaheu। suni khaganaatha hridaya mama daheu ॥ adhama jaati maim bidyaa paaem। bhayum jathaa ahi doodha piaem ॥ maanee kutila kubhaagya kujaatee। gura kara droha karum dinu raatee ॥ ati dayaala gura svalpa na krodhaa। puni puni mohi sikhaava subodhaa ॥ jehi te neecha badaai paavaa। so prathamahim hati taahi nasaavaa ॥ dhooma anala sambhava sunu bhaai। tehi bujhaava ghana padavee paai ॥ raja maga paree niraadara rahee। saba kara pada prahaara nita sahee ॥ maruta udaava prathama tehi bharee। puni nripa nayana kireetanhi paree ॥ sunu khagapati asa samujhi prasangaa। budha nahim karahim adhama kara sangaa ॥ kabi kobida gaavahim asi neetee। khala sana kalaha na bhala nahim preetee ॥ udaaseena nita rahia gosaaim। khala pariharia svaana kee naaim ॥ maim khala hridayam kapata kutilaai। gura hita kahi na mohi sohaai ॥
do. eka baara hara mandira japata raheum siva naama। gura aayu abhimaana tem uthi nahim keenha pranaama ॥ 106(ka) ॥
so dayaala nahim kaheu kachhu ura na rosha lavalesa। ati agha gura apamaanataa sahi nahim sake mahesa ॥ 106(kha) ॥
mandira maajha bhee nabha baanee। re hatabhaagya agya abhimaanee ॥ jadyapi tava gura kem nahim krodhaa। ati kripaala chita samyaka bodhaa ॥ tadapi saapa satha daihum tohee। neeti birodha sohaai na mohee ॥ jaum nahim danda karaum khala toraa। bhrashta hoi shrutimaaraga moraa ॥ je satha gura sana irishaa karaheem। raurava naraka koti juga paraheem ॥ trijaga joni puni dharahim sareeraa। ayuta janma bhari paavahim peeraa ॥ baitha rahesi ajagara iva paapee। sarpa hohi khala mala mati byaapee ॥ mahaa bitapa kotara mahum jaai ॥ rahu adhamaadhama adhagati paai ॥
do. haahaakaara keenha gura daaruna suni siva saapa ॥ kampita mohi biloki ati ura upajaa paritaapa ॥ 107(ka) ॥
kari dandavata saprema dvija siva sanmukha kara jori। binaya karata gadagada svara samujhi ghora gati mori ॥ 107(kha) ॥
namaameeshameeshaana nirvaanaroopam। vimbhum byaapakam brahma vedasvaroopam। nijam nirgunam nirvikalpam nireemha। chidaakaashamaakaashavaasam bhaje'ham ॥ niraakaaramonkaaramoolam tureeyam। giraa gyaana goteetameesham gireesham ॥ karaalam mahaakaala kaalam kripaalam। gunaagaara samsaarapaaram nato'ham ॥ tushaaraadri sankaasha gauram gabheeram। manobhoota koti prabhaa shree shareeram ॥ sphuranmauli kallolinee chaaru gangaa। lasadbhaalabaalendu kanthe bhujangaa ॥ chalatkundalam bhroo sunetram vishaalam। prasannaananam neelakantham dayaalam ॥ mrigaadheeshacharmaambaram mundamaalam। priyam shankaram sarvanaatham bhajaami ॥ prachandam prakrishtam pragalbham paresham। akhandam ajam bhaanukotiprakaasham ॥ trayahshoola nirmoolanam shoolapaanim। bhaje'ham bhavaaneepatim bhaavagamyam ॥ kalaateeta kalyaana kalpaantakaaree। sadaa sajjanaandadaataa puraaree ॥ chidaanandasandoha mohaapahaaree। praseeda praseeda prabho manmathaaree ॥ na yaavad umaanaatha paadaaravindam। bhajanteeha loke pare vaa naraanaam ॥ na taavatsukham shaanti santaapanaasham। praseeda prabho sarvabhootaadhivaasam ॥ na jaanaami yogam japam naiva poojaam। nato'ham sadaa sarvadaa shambhu tubhyam ॥ jaraa janma duhkhaugha taatapyamaanam। prabho paahi aapannamaameesha shambho ॥ shloka-rudraashtakamidam proktam viprena haratoshaye। ye pathanti naraa bhaktyaa teshaam shambhuh praseedati ॥ 9 ॥
do. -suni binatee sarbagya siva dekhi bripra anuraagu। puni mandira nabhabaanee bhi dvijabara bara maagu ॥ 108(ka) ॥
jaum prasanna prabhu mo para naatha deena para nehu। nija pada bhagati dei prabhu puni doosara bara dehu ॥ 108(kha) ॥
tava maayaa basa jeeva jada santata phiri bhulaana। tehi para krodha na karia prabhu kripaa sindhu bhagavaana ॥ 108(ga) ॥
sankara deenadayaala aba ehi para hohu kripaala। saapa anugraha hoi jehim naatha thoreheem kaala ॥ 108(gha) ॥
ehi kara hoi parama kalyaanaa। soi karahu aba kripaanidhaanaa ॥ bipragiraa suni parahita saanee। evamastu iti bhi nabhabaanee ॥ jadapi keenha ehim daaruna paapaa। maim puni deenha kopa kari saapaa ॥ tadapi tumhaara saadhutaa dekhee। karihum ehi para kripaa biseshee ॥ chhamaaseela je para upakaaree। te dvija mohi priya jathaa kharaaree ॥ mora shraapa dvija byartha na jaaihi। janma sahasa avasya yaha paaihi ॥ janamata marata dusaha dukha hoi। ahi svalpu nahim byaapihi soi ॥ kavaneum janma mitihi nahim gyaanaa। sunahi soodra mama bachana pravaanaa ॥ raghupati pureem janma taba bhayoo। puni taim mama sevaam mana dayoo ॥ puree prabhaava anugraha morem। raama bhagati upajihi ura torem ॥ sunu mama bachana satya aba bhaai। haritoshana brata dvija sevakaai ॥ aba jani karahi bipra apamaanaa। jaanehu santa ananta samaanaa ॥ indra kulisa mama soola bisaalaa। kaaladanda hari chakra karaalaa ॥ jo inha kara maaraa nahim maree। bipradroha paavaka so jaree ॥ asa bibeka raakhehu mana maaheem। tumha kaham jaga durlabha kachhu naaheem ॥ auru eka aasishaa moree। apratihata gati hoihi toree ॥
do. suni siva bachana harashi gura evamastu iti bhaashi। mohi prabodhi gayu griha sambhu charana ura raakhi ॥ 109(ka) ॥
prerita kaala bidhi giri jaai bhayum maim byaala। puni prayaasa binu so tanu jajeum gem kachhu kaala ॥ 109(kha) ॥
joi tanu dharum tajum puni anaayaasa harijaana। jimi nootana pata pahiri nara parihari puraana ॥ 109(ga) ॥
sivam raakhee shruti neeti aru maim nahim paavaa klesa। ehi bidhi dhareum bibidha tanu gyaana na gayu khagesa ॥ 109(gha) ॥
trijaga deva nara joi tanu dharum। taham taham raama bhajana anusaroom ॥ eka soola mohi bisara na kaau। gura kara komala seela subhau ॥ charama deha dvija kai maim paai। sura durlabha puraana shruti gaai ॥ khelum tahoom baalakanha meelaa। karum sakala raghunaayaka leelaa ॥ praudha bhem mohi pitaa padhaavaa। samajhum sunum gunum nahim bhaavaa ॥ mana te sakala baasanaa bhaagee। kevala raama charana laya laagee ॥ kahu khagesa asa kavana abhaagee। kharee seva suradhenuhi tyaagee ॥ prema magana mohi kachhu na sohaai। haareu pitaa padhaai padhaai ॥ bhe kaalabasa jaba pitu maataa। maim bana gayum bhajana janatraataa ॥ jaham jaham bipina muneesvara paavum। aashrama jaai jaai siru naavum ॥ boojhata tinhahi raama guna gaahaa। kahahim sunum harashita khaganaahaa ॥ sunata phirum hari guna anubaadaa। abyaahata gati sambhu prasaadaa ॥ chhootee tribidha eeshanaa gaadhai। eka laalasaa ura ati baadhai ॥ raama charana baarija jaba dekhaum। taba nija janma saphala kari lekhaum ॥ jehi poonchhum soi muni asa kahee। eesvara sarba bhootamaya ahee ॥ nirguna mata nahim mohi sohaai। saguna brahma rati ura adhikaai ॥
do. gura ke bachana surati kari raama charana manu laaga। raghupati jasa gaavata phirum chhana chhana nava anuraaga ॥ 110(ka) ॥
meru sikhara bata chhaayaam muni lomasa aaseena। dekhi charana siru naayum bachana kaheum ati deena ॥ 110(kha) ॥
suni mama bachana bineeta mridu muni kripaala khagaraaja। mohi saadara poonchhata bhe dvija aayahu kehi kaaja ॥ 110(ga) ॥
taba maim kahaa kripaanidhi tumha sarbagya sujaana। saguna brahma avaraadhana mohi kahahu bhagavaana ॥ 110(gha) ॥
taba munisha raghupati guna gaathaa। kahe kachhuka saadara khaganaathaa ॥ brahmagyaana rata muni bigyaani। mohi parama adhikaaree jaanee ॥ laage karana brahma upadesaa। aja adveta aguna hridayesaa ॥ akala aneeha anaama arupaa। anubhava gamya akhanda anoopaa ॥ mana goteeta amala abinaasee। nirbikaara niravadhi sukha raasee ॥ so taim taahi tohi nahim bhedaa। baari beechi iva gaavahi bedaa ॥ bibidha bhaanti mohi muni samujhaavaa। nirguna mata mama hridayam na aavaa ॥ puni maim kaheum naai pada seesaa। saguna upaasana kahahu muneesaa ॥ raama bhagati jala mama mana meenaa। kimi bilagaai muneesa prabeenaa ॥ soi upadesa kahahu kari daayaa। nija nayananhi dekhaum raghuraayaa ॥ bhari lochana biloki avadhesaa। taba sunihum nirguna upadesaa ॥ muni puni kahi harikathaa anoopaa। khandi saguna mata aguna niroopaa ॥ taba maim nirguna mata kara dooree। saguna niroopum kari hatha bhooree ॥ uttara pratiuttara maim keenhaa। muni tana bhe krodha ke cheenhaa ॥ sunu prabhu bahuta avagyaa kiem। upaja krodha gyaaninha ke hiem ॥ ati sangharashana jaum kara koi। anala pragata chandana te hoi ॥
do. -baarambaara sakopa muni kari nirupana gyaana। maim apanem mana baitha taba karum bibidha anumaana ॥ 111(ka) ॥
krodha ki dvetabuddhi binu dvaita ki binu agyaana। maayaabasa parichhinna jada jeeva ki eesa samaana ॥ 111(kha) ॥
kabahum ki dukha saba kara hita taakem। tehi ki daridra parasa mani jaakem ॥ paradrohee kee hohim nisankaa। kaamee puni ki rahahim akalankaa ॥ bamsa ki raha dvija anahita keenhem। karma ki hohim svaroopahi cheenhem ॥ kaahoo sumati ki khala sanga jaamee। subha gati paava ki paratriya gaamee ॥ bhava ki parahim paramaatmaa bindaka। sukhee ki hohim kabahum harinindaka ॥ raaju ki rahi neeti binu jaanem। agha ki rahahim haricharita bakhaanem ॥ paavana jasa ki punya binu hoi। binu agha ajasa ki paavi koi ॥ laabhu ki kichhu hari bhagati samaanaa। jehi gaavahim shruti santa puraanaa ॥ haani ki jaga ehi sama kichhu bhaai। bhajia na raamahi nara tanu paai ॥ agha ki pisunataa sama kachhu aanaa। dharma ki dayaa sarisa harijaanaa ॥ ehi bidhi amiti juguti mana gunoom। muni upadesa na saadara sunoom ॥ puni puni saguna pachchha maim ropaa। taba muni boleu bachana sakopaa ॥ moodha parama sikha deum na maanasi। uttara pratiuttara bahu aanasi ॥ satya bachana bisvaasa na karahee। baayasa iva sabahee te darahee ॥ satha svapachchha taba hridayam bisaalaa। sapadi hohi pachchhee chandaalaa ॥ leenha shraapa maim seesa chadhaai। nahim kachhu bhaya na deenataa aai ॥
do. turata bhayum maim kaaga taba puni muni pada siru naai। sumiri raama raghubamsa mani harashita chaleum udaai ॥ 112(ka) ॥
umaa je raama charana rata bigata kaama mada krodha ॥ nija prabhumaya dekhahim jagata kehi sana karahim birodha ॥ 112(kha) ॥
sunu khagesa nahim kachhu rishi dooshana। ura preraka raghubamsa bibhooshana ॥ kripaasindhu muni mati kari bhoree। leenhi prema parichchhaa moree ॥ mana bacha krama mohi nija jana jaanaa। muni mati puni pheree bhagavaanaa ॥ rishi mama mahata seelataa dekhee। raama charana bisvaasa biseshee ॥ ati bisamaya puni puni pachhitaai। saadara muni mohi leenha bolaai ॥ mama paritosha bibidha bidhi keenhaa। harashita raamamantra taba deenhaa ॥ baalakaroopa raama kara dhyaanaa। kaheu mohi muni kripaanidhaanaa ॥ sundara sukhada mihi ati bhaavaa। so prathamahim maim tumhahi sunaavaa ॥ muni mohi kachhuka kaala taham raakhaa। raamacharitamaanasa taba bhaashaa ॥ saadara mohi yaha kathaa sunaai। puni bole muni giraa suhaai ॥ raamacharita sara gupta suhaavaa। sambhu prasaada taata maim paavaa ॥ tohi nija bhagata raama kara jaanee। taate maim saba kaheum bakhaanee ॥ raama bhagati jinha kem ura naaheem। kabahum na taata kahia tinha paaheem ॥ muni mohi bibidha bhaanti samujhaavaa। maim saprema muni pada siru naavaa ॥ nija kara kamala parasi mama seesaa। harashita aasisha deenha muneesaa ॥ raama bhagati abirala ura torem। basihi sadaa prasaada aba morem ॥
do. -sadaa raama priya hohu tumha subha guna bhavana amaana। kaamaroopa ichdhaamarana gyaana biraaga nidhaana ॥ 113(ka) ॥
jemhim aashrama tumha basaba puni sumirata shreebhagavanta। byaapihi taham na abidyaa jojana eka prajanta ॥ 113(kha) ॥
kaala karma guna dosha subhaau। kachhu dukha tumhahi na byaapihi kau ॥ raama rahasya lalita bidhi naanaa। gupta pragata itihaasa puraanaa ॥ binu shrama tumha jaanaba saba sou। nita nava neha raama pada hou ॥ jo ichchhaa karihahu mana maaheem। hari prasaada kachhu durlabha naaheem ॥ suni muni aasisha sunu matidheeraa। brahmagiraa bhi gagana gambheeraa ॥ evamastu tava bacha muni gyaanee। yaha mama bhagata karma mana baanee ॥ suni nabhagiraa harasha mohi bhayoo। prema magana saba samsaya gayoo ॥ kari binatee muni aayasu paai। pada saroja puni puni siru naai ॥ harasha sahita ehim aashrama aayum। prabhu prasaada durlabha bara paayum ॥ ihaam basata mohi sunu khaga eesaa। beete kalapa saata aru beesaa ॥ karum sadaa raghupati guna gaanaa। saadara sunahim bihanga sujaanaa ॥ jaba jaba avadhapureem raghubeeraa। dharahim bhagata hita manuja sareeraa ॥ taba taba jaai raama pura rahoom। sisuleelaa biloki sukha lahoom ॥ puni ura raakhi raama sisuroopaa। nija aashrama aavum khagabhoopaa ॥ kathaa sakala maim tumhahi sunaai। kaaga deha jehim kaarana paai ॥ kahium taata saba prasna tumhaaree। raama bhagati mahimaa ati bhaaree ॥
do. taate yaha tana mohi priya bhayu raama pada neha। nija prabhu darasana paayum ge sakala sandeha ॥ 114(ka) ॥
maasapaaraayana, unteesavaam vishraama bhagati pachchha hatha kari raheum deenhi mahaarishi saapa। muni durlabha bara paayum dekhahu bhajana prataapa ॥ 114(kha) ॥
je asi bhagati jaani pariharaheem। kevala gyaana hetu shrama karaheem ॥ te jada kaamadhenu griham tyaagee। khojata aaku phirahim paya laagee ॥ sunu khagesa hari bhagati bihaai। je sukha chaahahim aana upaai ॥ te satha mahaasindhu binu taranee। pairi paara chaahahim jada karanee ॥ suni bhasundi ke bachana bhavaanee। boleu garuda harashi mridu baanee ॥ tava prasaada prabhu mama ura maaheem। samsaya soka moha bhrama naaheem ॥ suneum puneeta raama guna graamaa। tumharee kripaam laheum bishraamaa ॥ eka baata prabhu poonchhum tohee। kahahu bujhaai kripaanidhi mohee ॥ kahahim santa muni beda puraanaa। nahim kachhu durlabha gyaana samaanaa ॥ soi muni tumha sana kaheu gosaaim। nahim aadarehu bhagati kee naaim ॥ gyaanahi bhagatihi antara ketaa। sakala kahahu prabhu kripaa niketaa ॥ suni uragaari bachana sukha maanaa। saadara boleu kaaga sujaanaa ॥ bhagatihi gyaanahi nahim kachhu bhedaa। ubhaya harahim bhava sambhava khedaa ॥ naatha muneesa kahahim kachhu antara। saavadhaana sau sunu bihangabara ॥ gyaana biraaga joga bigyaanaa। e saba purusha sunahu harijaanaa ॥ purusha prataapa prabala saba bhaantee। abalaa abala sahaja jada jaatee ॥
do. -purusha tyaagi saka naarihi jo birakta mati dheera ॥ na tu kaamee bishayaabasa bimukha jo pada raghubeera ॥ 115(ka) ॥
so. sau muni gyaananidhaana mriganayanee bidhu mukha nirakhi। bibasa hoi harijaana naari bishnu maayaa pragata ॥ 115(kha) ॥
ihaam na pachchhapaata kachhu raakhum। beda puraana santa mata bhaashum ॥ moha na naari naari kem roopaa। pannagaari yaha reeti anoopaa ॥ maayaa bhagati sunahu tumha dou। naari barga jaani saba kou ॥ puni raghubeerahi bhagati piaree। maayaa khalu nartakee bichaaree ॥ bhagatihi saanukoola raghuraayaa। taate tehi darapati ati maayaa ॥ raama bhagati nirupama nirupaadhee। basi jaasu ura sadaa abaadhee ॥ tehi biloki maayaa sakuchaai। kari na saki kachhu nija prabhutaai ॥ asa bichaari je muni bigyaanee। jaachaheem bhagati sakala sukha khaanee ॥
do. yaha rahasya raghunaatha kara begi na jaani koi। jo jaani raghupati kripaam sapanehum moha na hoi ॥ 116(ka) ॥
auru gyaana bhagati kara bheda sunahu suprabeena। jo suni hoi raama pada preeti sadaa abichheena ॥ 116(kha) ॥
sunahu taata yaha akatha kahaanee। samujhata bani na jaai bakhaanee ॥ eesvara amsa jeeva abinaasee। chetana amala sahaja sukha raasee ॥ so maayaabasa bhayu gosaaim। bandhyo keera marakata kee naai ॥ jada chetanahi granthi pari gee। jadapi mrishaa chhootata kathinee ॥ taba te jeeva bhayu samsaaree। chhoota na granthi na hoi sukhaaree ॥ shruti puraana bahu kaheu upaai। chhoota na adhika adhika arujhaai ॥ jeeva hridayam tama moha biseshee। granthi chhoota kimi pari na dekhee ॥ asa sanjoga eesa jaba karee। tabahum kadaachita so niruaree ॥ saattvika shraddhaa dhenu suhaai। jaum hari kripaam hridayam basa aai ॥ japa tapa brata jama niyama apaaraa। je shruti kaha subha dharma achaaraa ॥ tei trina harita charai jaba gaai। bhaava bachchha sisu paai penhaai ॥ noi nibritti paatra bisvaasaa। nirmala mana aheera nija daasaa ॥ parama dharmamaya paya duhi bhaai। avatai anala akaama bihaai ॥ tosha maruta taba chhamaam judaavai। dhriti sama jaavanu dei jamaavai ॥ muditaam mathaim bichaara mathaanee। dama adhaara raju satya subaanee ॥ taba mathi kaadhai lei navaneetaa। bimala biraaga subhaga supuneetaa ॥
do. joga agini kari pragata taba karma subhaasubha laai। buddhi siraavaim gyaana ghrita mamataa mala jari jaai ॥ 117(ka) ॥
taba bigyaanaroopini buddhi bisada ghrita paai। chitta dia bhari dharai dridha samataa diati banaai ॥ 117(kha) ॥
teeni avasthaa teeni guna tehi kapaasa tem kaadhai। toola tureeya samvaari puni baatee karai sugaadhai ॥ 117(ga) ॥
so. ehi bidhi lesai deepa teja raasi bigyaanamaya ॥ jaatahim jaasu sameepa jarahim madaadika salabha saba ॥ 117(gha) ॥
sohamasmi iti britti akhandaa। deepa sikhaa soi parama prachandaa ॥ aatama anubhava sukha suprakaasaa। taba bhava moola bheda bhrama naasaa ॥ prabala abidyaa kara parivaaraa। moha aadi tama miti apaaraa ॥ taba soi buddhi paai unjiaraa। ura griham baithi granthi niruaraa ॥ chhorana granthi paava jaum soi। taba yaha jeeva kritaaratha hoi ॥ chhorata granthi jaani khagaraayaa। bighna aneka kari taba maayaa ॥ riddhi siddhi preri bahu bhaai। buddhahi lobha dikhaavahim aai ॥ kala bala chhala kari jaahim sameepaa। anchala baata bujhaavahim deepaa ॥ hoi buddhi jaum parama sayaanee। tinha tana chitava na anahita jaanee ॥ jaum tehi bighna buddhi nahim baadhee। tau bahori sura karahim upaadhee ॥ indreem dvaara jharokhaa naanaa। taham taham sura baithe kari thaanaa ॥ aavata dekhahim bishaya bayaaree। te hathi dehee kapaata ughaaree ॥ jaba so prabhanjana ura griham jaai। tabahim deepa bigyaana bujhaai ॥ granthi na chhooti mitaa so prakaasaa। buddhi bikala bhi bishaya bataasaa ॥ indrinha suranha na gyaana sohaai। bishaya bhoga para preeti sadaai ॥ bishaya sameera buddhi krita bhoree। tehi bidhi deepa ko baara bahoree ॥
do. taba phiri jeeva bibidha bidhi paavi samsriti klesa। hari maayaa ati dustara tari na jaai bihagesa ॥ 118(ka) ॥
kahata kathina samujhata kathina saadhana kathina bibeka। hoi ghunaachchhara nyaaya jaum puni pratyooha aneka ॥ 118(kha) ॥
gyaana pantha kripaana kai dhaaraa। parata khagesa hoi nahim baaraa ॥ jo nirbighna pantha nirbahee। so kaivalya parama pada lahee ॥ ati durlabha kaivalya parama pada। santa puraana nigama aagama bada ॥ raama bhajata soi mukuti gosaai। anichchhita aavi bariai ॥ jimi thala binu jala rahi na sakaai। koti bhaanti kau karai upaai ॥ tathaa mochchha sukha sunu khagaraai। rahi na saki hari bhagati bihaai ॥ asa bichaari hari bhagata sayaane। mukti niraadara bhagati lubhaane ॥ bhagati karata binu jatana prayaasaa। samsriti moola abidyaa naasaa ॥ bhojana karia tripiti hita laagee। jimi so asana pachavai jatharaagee ॥ asi haribhagati sugama sukhadaai। ko asa moodha na jaahi sohaai ॥
do. sevaka sebya bhaava binu bhava na taria uragaari ॥ bhajahu raama pada pankaja asa siddhaanta bichaari ॥ 119(ka) ॥
jo chetana kaham jada kari jadahi kari chaitanya। asa samartha raghunaayakahim bhajahim jeeva te dhanya ॥ 119(kha) ॥
kaheum gyaana siddhaanta bujhaai। sunahu bhagati mani kai prabhutaai ॥ raama bhagati chintaamani sundara। basi garuda jaake ura antara ॥ parama prakaasa roopa dina raatee। nahim kachhu chahia dia ghrita baatee ॥ moha daridra nikata nahim aavaa। lobha baata nahim taahi bujhaavaa ॥ prabala abidyaa tama miti jaai। haarahim sakala salabha samudaai ॥ khala kaamaadi nikata nahim jaaheem। basi bhagati jaake ura maaheem ॥ garala sudhaasama ari hita hoi। tehi mani binu sukha paava na koi ॥ byaapahim maanasa roga na bhaaree। jinha ke basa saba jeeva dukhaaree ॥ raama bhagati mani ura basa jaakem। dukha lavalesa na sapanehum taakem ॥ chatura siromani tei jaga maaheem। je mani laagi sujatana karaaheem ॥ so mani jadapi pragata jaga ahee। raama kripaa binu nahim kau lahee ॥ sugama upaaya paaibe kere। nara hatabhaagya dehim bhatamere ॥ paavana parbata beda puraanaa। raama kathaa ruchiraakara naanaa ॥ marmee sajjana sumati kudaaree। gyaana biraaga nayana uragaaree ॥ bhaava sahita khoji jo praanee। paava bhagati mani saba sukha khaanee ॥ morem mana prabhu asa bisvaasaa। raama te adhika raama kara daasaa ॥ raama sindhu ghana sajjana dheeraa। chandana taru hari santa sameeraa ॥ saba kara phala hari bhagati suhaai। so binu santa na kaahoom paai ॥ asa bichaari joi kara satasangaa। raama bhagati tehi sulabha bihangaa ॥
do. brahma payonidhi mandara gyaana santa sura aahim। kathaa sudhaa mathi kaadhahim bhagati madhurataa jaahim ॥ 120(ka) ॥
birati charma asi gyaana mada lobha moha ripu maari। jaya paaia so hari bhagati dekhu khagesa bichaari ॥ 120(kha) ॥
puni saprema boleu khagaraau। jaum kripaala mohi oopara bhau ॥ naatha mohi nija sevaka jaanee। sapta prasna kahahu bakhaanee ॥ prathamahim kahahu naatha matidheeraa। saba te durlabha kavana sareeraa ॥ bada dukha kavana kavana sukha bhaaree। sau sanchepahim kahahu bichaaree ॥ santa asanta marama tumha jaanahu। tinha kara sahaja subhaava bakhaanahu ॥ kavana punya shruti bidita bisaalaa। kahahu kavana agha parama karaalaa ॥ maanasa roga kahahu samujhaai। tumha sarbagya kripaa adhikaai ॥ taata sunahu saadara ati preetee। maim sanchepa kahum yaha neetee ॥ nara tana sama nahim kavaniu dehee। jeeva charaachara jaachata tehee ॥ naraka svarga apabarga nisenee। gyaana biraaga bhagati subha denee ॥ so tanu dhari hari bhajahim na je nara। hohim bishaya rata manda manda tara ॥ kaancha kiricha badalem te lehee। kara te daari parasa mani deheem ॥ nahim daridra sama dukha jaga maaheem। santa milana sama sukha jaga naaheem ॥ para upakaara bachana mana kaayaa। santa sahaja subhaau khagaraayaa ॥ santa sahahim dukha parahita laagee। paradukha hetu asanta abhaagee ॥ bhoorja taroo sama santa kripaalaa। parahita niti saha bipati bisaalaa ॥ sana iva khala para bandhana karee। khaala kadhaai bipati sahi maree ॥ khala binu svaaratha para apakaaree। ahi mooshaka iva sunu uragaaree ॥ para sampadaa binaasi nasaaheem। jimi sasi hati hima upala bilaaheem ॥ dushta udaya jaga aarati hetoo। jathaa prasiddha adhama graha ketoo ॥ santa udaya santata sukhakaaree। bisva sukhada jimi indu tamaaree ॥ parama dharma shruti bidita ahimsaa। para nindaa sama agha na gareesaa ॥ hara gura nindaka daadura hoi। janma sahasra paava tana soi ॥ dvija nindaka bahu naraka bhogakari। jaga janami baayasa sareera dhari ॥ sura shruti nindaka je abhimaanee। raurava naraka parahim te praanee ॥ hohim ulooka santa nindaa rata। moha nisaa priya gyaana bhaanu gata ॥ saba ke nindaa je jada karaheem। te chamagaadura hoi avataraheem ॥ sunahu taata aba maanasa rogaa। jinha te dukha paavahim saba logaa ॥ moha sakala byaadhinha kara moolaa। tinha te puni upajahim bahu soolaa ॥ kaama baata kapha lobha apaaraa। krodha pitta nita chhaatee jaaraa ॥ preeti karahim jaum teeniu bhaai। upaji sanyapaata dukhadaai ॥ bishaya manoratha durgama naanaa। te saba soola naama ko jaanaa ॥ mamataa daadu kandu irashaai। harasha bishaada garaha bahutaai ॥ para sukha dekhi jarani soi chhee। kushta dushtataa mana kutilee ॥ ahankaara ati dukhada damarua। dambha kapata mada maana neharua ॥ trisnaa udarabriddhi ati bhaaree। tribidha eeshanaa taruna tijaaree ॥ juga bidhi jvara matsara abibekaa। kaham laagi kahaum kuroga anekaa ॥
do. eka byaadhi basa nara marahim e asaadhi bahu byaadhi। peedahim santata jeeva kahum so kimi lahai samaadhi ॥ 121(ka) ॥
nema dharma aachaara tapa gyaana jagya japa daana। bheshaja puni kotinha nahim roga jaahim harijaana ॥ 121(kha) ॥
ehi bidhi sakala jeeva jaga rogee। soka harasha bhaya preeti biyogee ॥ maanaka roga kachhuka maim gaae। hahim saba kem lakhi biralenha paae ॥ jaane te chheejahim kachhu paapee। naasa na paavahim jana paritaapee ॥ bishaya kupathya paai ankure। munihu hridayam kaa nara baapure ॥ raama kripaam naasahi saba rogaa। jaum ehi bhaanti banai samyogaa ॥ sadagura baida bachana bisvaasaa। sanjama yaha na bishaya kai aasaa ॥ raghupati bhagati sajeevana mooree। anoopaana shraddhaa mati pooree ॥ ehi bidhi bhalehim so roga nasaaheem। naahim ta jatana koti nahim jaaheem ॥ jaania taba mana biruja gosaanee। jaba ura bala biraaga adhikaai ॥ sumati chhudhaa baadhai nita nee। bishaya aasa durbalataa gee ॥ bimala gyaana jala jaba so nahaai। taba raha raama bhagati ura chhaai ॥ siva aja suka sanakaadika naarada। je muni brahma bichaara bisaarada ॥ saba kara mata khaganaayaka ehaa। karia raama pada pankaja nehaa ॥ shruti puraana saba grantha kahaaheem। raghupati bhagati binaa sukha naaheem ॥ kamatha peetha jaamahim baru baaraa। bandhyaa suta baru kaahuhi maaraa ॥ phoolahim nabha baru bahubidhi phoolaa। jeeva na laha sukha hari pratikoolaa ॥ trishaa jaai baru mrigajala paanaa। baru jaamahim sasa seesa bishaanaa ॥ andhakaaru baru rabihi nasaavai। raama bimukha na jeeva sukha paavai ॥ hima te anala pragata baru hoi। bimukha raama sukha paava na koi ॥ do0=baari mathem ghrita hoi baru sikataa te baru tela।
binu hari bhajana na bhava taria yaha siddhaanta apela ॥ 122(ka) ॥
masakahi kari bimranchi prabhu ajahi masaka te heena। asa bichaari taji samsaya raamahi bhajahim prabeena ॥ 122(kha) ॥
shloka- vinichshritam vadaami te na anyathaa vachaamsi me। harim naraa bhajanti ye'tidustaram taranti te ॥ 122(ga) ॥
kaheum naatha hari charita anoopaa। byaasa samaasa svamati anurupaa ॥ shruti siddhaanta ihi uragaaree। raama bhajia saba kaaja bisaaree ॥ prabhu raghupati taji seia kaahee। mohi se satha para mamataa jaahee ॥ tumha bigyaanaroopa nahim mohaa। naatha keenhi mo para ati chhohaa ॥ poochhihum raama kathaa ati paavani। suka sanakaadi sambhu mana bhaavani ॥ sata sangati durlabha samsaaraa। nimisha danda bhari eku baaraa ॥ dekhu garuda nija hridayam bichaaree। maim raghubeera bhajana adhikaaree ॥ sakunaadhama saba bhaanti apaavana। prabhu mohi keenha bidita jaga paavana ॥
do. aaju dhanya maim dhanya ati jadyapi saba bidhi heena। nija jana jaani raama mohi santa samaagama deena ॥ 123(ka) ॥
naatha jathaamati bhaasheum raakheum nahim kachhu goi। charita sindhu raghunaayaka thaaha ki paavi koi ॥ 123 ॥
sumiri raama ke guna gana naanaa। puni puni harasha bhusundi sujaanaa ॥ mahimaa nigama neti kari gaai। atulita bala prataapa prabhutaai ॥ siva aja poojya charana raghuraai। mo para kripaa parama mridulaai ॥ asa subhaau kahum sunum na dekhum। kehi khagesa raghupati sama lekhum ॥ saadhaka siddha bimukta udaasee। kabi kobida kritagya sannyaasee ॥ jogee soora sutaapasa gyaanee। dharma nirata pandita bigyaanee ॥ tarahim na binu seem mama svaamee। raama namaami namaami namaamee ॥ sarana gem mo se agha raasee। hohim suddha namaami abinaasee ॥
do. jaasu naama bhava bheshaja harana ghora traya soola। so kripaalu mohi to para sadaa rahu anukoola ॥ 124(ka) ॥
suni bhusundi ke bachana subha dekhi raama pada neha। boleu prema sahita giraa garuda bigata sandeha ॥ 124(kha) ॥
mai kritkritya bhayum tava baanee। suni raghubeera bhagati rasa saanee ॥ raama charana nootana rati bhee। maayaa janita bipati saba gee ॥ moha jaladhi bohita tumha bhe। mo kaham naatha bibidha sukha de ॥ mo pahim hoi na prati upakaaraa। bandum tava pada baarahim baaraa ॥ poorana kaama raama anuraagee। tumha sama taata na kau badabhaagee ॥ santa bitapa saritaa giri dharanee। para hita hetu sabanha kai karanee ॥ santa hridaya navaneeta samaanaa। kahaa kabinha pari kahai na jaanaa ॥ nija paritaapa dravi navaneetaa। para dukha dravahim santa supuneetaa ॥ jeevana janma suphala mama bhayoo। tava prasaada samsaya saba gayoo ॥ jaanehu sadaa mohi nija kinkara। puni puni umaa kahi bihangabara ॥
do. taasu charana siru naai kari prema sahita matidheera। gayu garuda baikuntha taba hridayam raakhi raghubeera ॥ 125(ka) ॥
girijaa santa samaagama sama na laabha kachhu aana। binu hari kripaa na hoi so gaavahim beda puraana ॥ 125(kha) ॥
kaheum parama puneeta itihaasaa। sunata shravana chhootahim bhava paasaa ॥ pranata kalpataru karunaa punjaa। upaji preeti raama pada kanjaa ॥ mana krama bachana janita agha jaai। sunahim je kathaa shravana mana laai ॥ teerthaatana saadhana samudaai। joga biraaga gyaana nipunaai ॥ naanaa karma dharma brata daanaa। sanjama dama japa tapa makha naanaa ॥ bhoota dayaa dvija gura sevakaai। bidyaa binaya bibeka badaai ॥ jaham lagi saadhana beda bakhaanee। saba kara phala hari bhagati bhavaanee ॥ so raghunaatha bhagati shruti gaai। raama kripaam kaahoom eka paai ॥
do. muni durlabha hari bhagati nara paavahim binahim prayaasa। je yaha kathaa nirantara sunahim maani bisvaasa ॥ 126 ॥
soi sarbagya gunee soi gyaataa। soi mahi mandita pandita daataa ॥ dharma paraayana soi kula traataa। raama charana jaa kara mana raataa ॥ neeti nipuna soi parama sayaanaa। shruti siddhaanta neeka tehim jaanaa ॥ soi kabi kobida soi ranadheeraa। jo chhala chhaadai bhaji raghubeeraa ॥ dhanya desa so jaham surasaree। dhanya naari patibrata anusaree ॥ dhanya so bhoopu neeti jo karee। dhanya so dvija nija dharma na taree ॥ so dhana dhanya prathama gati jaakee। dhanya punya rata mati soi paakee ॥ dhanya gharee soi jaba satasangaa। dhanya janma dvija bhagati abhangaa ॥
do. so kula dhanya umaa sunu jagata poojya supuneeta। shreeraghubeera paraayana jehim nara upaja bineeta ॥ 127 ॥
mati anuroopa kathaa maim bhaashee। jadyapi prathama gupta kari raakhee ॥ tava mana preeti dekhi adhikaai। taba maim raghupati kathaa sunaai ॥ yaha na kahia sathahee hathaseelahi। jo mana laai na suna hari leelahi ॥ kahia na lobhihi krodhahi kaamihi। jo na bhaji sacharaachara svaamihi ॥ dvija drohihi na sunaaia kabahoom। surapati sarisa hoi nripa jabahoom ॥ raama kathaa ke tei adhikaaree। jinha kem satasangati ati pyaaree ॥ gura pada preeti neeti rata jei। dvija sevaka adhikaaree tei ॥ taa kaham yaha bisesha sukhadaai। jaahi praanapriya shreeraghuraai ॥
do. raama charana rati jo chaha athavaa pada nirbaana। bhaava sahita so yaha kathaa karu shravana puta paana ॥ 128 ॥
raama kathaa girijaa maim baranee। kali mala samani manomala haranee ॥ samsriti roga sajeevana mooree। raama kathaa gaavahim shruti sooree ॥ ehi maham ruchira sapta sopaanaa। raghupati bhagati kera panthaanaa ॥ ati hari kripaa jaahi para hoi। paaum dei ehim maaraga soi ॥ mana kaamanaa siddhi nara paavaa। je yaha kathaa kapata taji gaavaa ॥ kahahim sunahim anumodana karaheem। te gopada iva bhavanidhi taraheem ॥ suni saba kathaa hridayam ati bhaai। girijaa bolee giraa suhaai ॥ naatha kripaam mama gata sandehaa। raama charana upajeu nava nehaa ॥
do. maim kritakritya bhium aba tava prasaada bisvesa। upajee raama bhagati dridha beete sakala kalesa ॥ 129 ॥
yaha subha sambhu umaa sambaadaa। sukha sampaadana samana bishaadaa ॥ bhava bhanjana ganjana sandehaa। jana ranjana sajjana priya ehaa ॥ raama upaasaka je jaga maaheem। ehi sama priya tinha ke kachhu naaheem ॥ raghupati kripaam jathaamati gaavaa। maim yaha paavana charita suhaavaa ॥ ehim kalikaala na saadhana doojaa। joga jagya japa tapa brata poojaa ॥ raamahi sumiria gaaia raamahi। santata sunia raama guna graamahi ॥ jaasu patita paavana bada baanaa। gaavahim kabi shruti santa puraanaa ॥ taahi bhajahi mana taji kutilaai। raama bhajem gati kehim nahim paai ॥
chham. paai na kehim gati patita paavana raama bhaji sunu satha manaa। ganikaa ajaamila byaadha geedha gajaadi khala taare ghanaa ॥ aabheera jamana kiraata khasa svapachaadi ati agharoopa je। kahi naama baaraka tepi paavana hohim raama namaami te ॥ 1 ॥
raghubamsa bhooshana charita yaha nara kahahim sunahim je gaavaheem। kali mala manomala dhoi binu shrama raama dhaama sidhaavaheem ॥ sata pancha chaupaaim manohara jaani jo nara ura dharai। daaruna abidyaa pancha janita bikaara shreeraghubara harai ॥ 2 ॥
sundara sujaana kripaa nidhaana anaatha para kara preeti jo। so eka raama akaama hita nirbaanaprada sama aana ko ॥ jaakee kripaa lavalesa te matimanda tulaseedaasahoom। paayo parama bishraamu raama samaana prabhu naaheem kahoom ॥ 3 ॥
do. mo sama deena na deena hita tumha samaana raghubeera। asa bichaari raghubamsa mani harahu bishama bhava bheera ॥ 130(ka) ॥
kaamihi naari piari jimi lobhahi priya jimi daama। timi raghunaatha nirantara priya laagahu mohi raama ॥ 130(kha) ॥
shloka-yatpoorva prabhunaa kritam sukavinaa shreeshambhunaa durgamam shreemadraamapadaabjabhaktimanisham praaptyai tu raamaayanam। matvaa tadraghunaathamaniratam svaantastamahshaantaye bhaashaabaddhamidam chakaara tulaseedaasastathaa maanasam ॥ 1 ॥
punyam paapaharam sadaa shivakaram vijnaanabhaktipradam maayaamohamalaapaham suvimalam premaambupooram shubham। shreemadraamacharitramaanasamidam bhaktyaavagaahanti ye te samsaarapatangaghorakiranairdahyanti no maanavaah ॥ 2 ॥
maasapaaraayana, teesavaam vishraama navaanhapaaraayana, navaam vishraama --------- iti shreemadraamacharitamaanase sakalakalikalushavidhvamsane saptamah sopaanah samaaptah। (uttarakaanda samaapta) -------- aarati shreeraamaayanajee kee। keerati kalita lalita siya pee kee ॥ gaavata brahmaadika muni naarada। baalameeka bigyaana bisaarada। suka sanakaadi sesha aru saarada। barani pavanasuta keerati neekee ॥ 1 ॥
gaavata beda puraana ashtadasa। chho saastra saba granthana ko rasa। muni jana dhana santana ko sarabasa। saara amsa sammata sabahee kee ॥ 2 ॥
gaavata santata sambhu bhavaanee। aru ghatasambhava muni bigyaanee। byaasa aadi kabibarja bakhaanee। kaagabhusundi garuda ke hee kee ॥ 3 ॥
kalimala harani bishaya rasa pheekee। subhaga singaara mukti jubatee kee। dalana roga bhava moori amee kee। taata maata saba bidhi tulasee kee ॥ 4 ॥
శ్రీ రామ చరిత మానస - ఉత్తరకాండ గురించి
The Uttara Kanda is the seventh and last book (sopana) of Goswami Tulsidas's Ramcharitmanas. It tells of Rama's return to Ayodhya and his coronation, the ideal rule of Rama Rajya, Rama's teaching to the people, and the long dialogue in which the crow-sage Kakabhushundi tells Garuda the glory of devotion to Rama, ending with the praise of the Manas itself.
రచయిత: Goswami Tulsidas (16th century)
ఎప్పుడు పఠించాలి: In Ramcharitmanas parayana (monthly and nine-day readings), on Rama Navami, and during Navaratri.
మీకు తెలుసా?
- It opens with the Sanskrit verse "Kekikanthabha nilam", picturing Rama dark as a peacock's throat, clad in yellow, lotus-eyed and ever gracious.
- Its description of Rama Rajya, a time without poverty, sorrow or fear, is often quoted as the ideal of good rule.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
What happens in the Uttara Kanda?
Rama's coronation, Rama Rajya, and Kakabhushundi's dialogue with Garuda on devotion.
Who wrote the Ramcharitmanas?
Goswami Tulsidas, in Awadhi, in the 16th century.
Who is Kakabhushundi?
A sage in the form of a crow, a great devotee of Rama, who tells the Ramayana to Garuda.
ఆరాధన, అధ్యయనం కోసం అందించబడింది, జోస్యంగా కాదు. వాణిజ్యేతరం.
మరిన్ని భక్తి గ్రంథాలు