MuhurtaNow

ಧನ್ಯಾಷ್ಟಕಂ

Ashtakams · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ

(ಪ್ರಹರ್ಷಣೀವೃತ್ತಂ -) ತಜ್ಜ್ಞಾನಂ ಪ್ರಶಮಕರಂ ಯದಿಂದ್ರಿಯಾಣಾಂ ತಜ್ಜ್ಞೇಯಂ ಯದುಪನಿಷತ್ಸು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಮ್ । ತೇ ಧನ್ಯಾ ಭುವಿ ಪರಮಾರ್ಥನಿಶ್ಚಿತೇಹಾಃ ಶೇಷಾಸ್ತು ಭ್ರಮನಿಲಯೇ ಪರಿಭ್ರಮಂತಃ ॥ 1॥

(ವಸಂತತಿಲಕಾವೃತ್ತಂ -) ಆದೌ ವಿಜಿತ್ಯ ವಿಷಯಾನ್ಮದಮೋಹರಾಗ- ದ್ವೇಷಾದಿಶತ್ರುಗಣಮಾಹೃತಯೋಗರಾಜ್ಯಾಃ । ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಮತಂ ಸಮನುಭೂಯಪರಾತ್ಮವಿದ್ಯಾ- ಕಾಂತಾಸುಖಂ ವನಗೃಹೇ ವಿಚರಂತಿ ಧನ್ಯಾಃ ॥ 2॥

ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಗೃಹೇ ರತಿಮಧೋಗತಿಹೇತುಭೂತಾಂ ಆತ್ಮೇಚ್ಛಯೋಪನಿಷದರ್ಥರಸಂ ಪಿಬಂತಃ । ವೀತಸ್ಪೃಹಾ ವಿಷಯಭೋಗಪದೇ ವಿರಕ್ತಾ ಧನ್ಯಾಶ್ಚರಂತಿ ವಿಜನೇಷು ವಿರಕ್ತಸಂಗಾಃ ॥ 3॥

ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಮಮಾಹಮಿತಿ ಬಂಧಕರೇ ಪದೇ ದ್ವೇ ಮಾನಾವಮಾನಸದೃಶಾಃ ಸಮದರ್ಶಿನಶ್ಚ । ಕರ್ತಾರಮನ್ಯಮವಗಮ್ಯ ತದರ್ಪಿತಾನಿ ಕುರ್ವಂತಿ ಕರ್ಮಪರಿಪಾಕಫಲಾನಿ ಧನ್ಯಾಃ ॥ 4॥

ತ್ಯಕ್ತ್ವೀಷಣಾತ್ರಯಮವೇಕ್ಷಿತಮೋಕ್ಷಮರ್ಗಾ ಭೈಕ್ಷಾಮೃತೇನ ಪರಿಕಲ್ಪಿತದೇಹಯಾತ್ರಾಃ । ಜ್ಯೋತಿಃ ಪರಾತ್ಪರತರಂ ಪರಮಾತ್ಮಸಂಜ್ಞಂ ಧನ್ಯಾ ದ್ವಿಜಾರಹಸಿ ಹೃದ್ಯವಲೋಕಯಂತಿ ॥ 5॥

ನಾಸನ್ನ ಸನ್ನ ಸದಸನ್ನ ಮಹಸನ್ನಚಾಣು ನ ಸ್ತ್ರೀ ಪುಮಾನ್ನ ಚ ನಪುಂಸಕಮೇಕಬೀಜಮ್ । ಯೈರ್ಬ್ರಹ್ಮ ತತ್ಸಮಮುಪಾಸಿತಮೇಕಚಿತ್ತೈಃ ಧನ್ಯಾ ವಿರೇಜುರಿತ್ತರೇಭವಪಾಶಬದ್ಧಾಃ ॥ 6॥

ಅಜ್ಞಾನಪಂಕಪರಿಮಗ್ನಮಪೇತಸಾರಂ ದುಃಖಾಲಯಂ ಮರಣಜನ್ಮಜರಾವಸಕ್ತಮ್ । ಸಂಸಾರಬಂಧನಮನಿತ್ಯಮವೇಕ್ಷ್ಯ ಧನ್ಯಾ ಜ್ಞಾನಾಸಿನಾ ತದವಶೀರ್ಯ ವಿನಿಶ್ಚಯಂತಿ ॥ 7॥

ಶಾಂತೈರನನ್ಯಮತಿಭಿರ್ಮಧುರಸ್ವಭಾವೈಃ ಏಕತ್ವನಿಶ್ಚಿತಮನೋಭಿರಪೇತಮೋಹೈಃ । ಸಾಕಂ ವನೇಷು ವಿಜಿತಾತ್ಮಪದಸ್ವರುಪಂ ತದ್ವಸ್ತು ಸಮ್ಯಗನಿಶಂ ವಿಮೃಶಂತಿ ಧನ್ಯಾಃ ॥ 8॥

(ಮಾಲಿನೀವೃತ್ತಂ -) ಅಹಿಮಿವ ಜನಯೋಗಂ ಸರ್ವದಾ ವರ್ಜಯೇದ್ಯಃ ಕುಣಪಮಿವ ಸುನಾರೀಂ ತ್ಯಕ್ತುಕಾಮೋ ವಿರಾಗೀ । ವಿಷಮಿವ ವಿಷಯಾನ್ಯೋ ಮನ್ಯಮಾನೋ ದುರಂತಾನ್ ಜಯತಿ ಪರಮಹಂಸೋ ಮುಕ್ತಿಭಾವಂ ಸಮೇತಿ ॥ 9॥

(ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತವೃತ್ತಂ -) ಸಂಪೂರ್ಣಂ ಜಗದೇವ ನಂದನವನಂ ಸರ್ವೇಽಪಿ ಕಲ್ಪದ್ರುಮಾ ಗಾಂಗಂ ವರಿ ಸಮಸ್ತವಾರಿನಿವಹಃ ಪುಣ್ಯಾಃ ಸಮಸ್ತಾಃ ಕ್ರಿಯಾಃ । ವಾಚಃ ಪ್ರಾಕೃತಸಂಸ್ಕೃತಾಃ ಶ್ರುತಿಶಿರೋವಾರಾಣಸೀ ಮೇದಿನೀ ಸರ್ವಾವಸ್ಥಿತಿರಸ್ಯ ವಸ್ತುವಿಷಯಾ ದೃಷ್ಟೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮಣಿ ॥ 10॥

॥ ಇತಿ ಶ್ರೀಮದ್ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯವಿರಚಿತಂ ಧನ್ಯಾಷ್ಟಕಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ॥

ಧನ್ಯಾಷ್ಟಕಂ ಬಗ್ಗೆ

ಧನ್ಯಾಷ್ಟಕ, "ಧನ್ಯರ ಕುರಿತ ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳು", ಆತ್ಮನತ್ತ ತಿರುಗಿದವರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಸ್ತೋತ್ರ. ಆರಂಭ: ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಶಮಿಸುವುದೇ ಜ್ಞಾನ, ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದುದೇ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದದ್ದು; ಪರಮಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಿತ ಪ್ರಯತ್ನದವರೇ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಧನ್ಯರು. ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಮದ, ಮೋಹ, ರಾಗ, ದ್ವೇಷ ಎಂಬ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಗೆದ್ದು, ಯೋಗರಾಜ್ಯ ಪಡೆದು, ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತರಾಗಿ ಬಾಳುವವರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತವೆ.

ರಚನೆಕಾರರು: ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು

ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಚಿಂತನೆಗಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವೇದಾಂತ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ.

ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?

  • ಇದರ ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಕರ್ತೃವನ್ನು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಎನ್ನುತ್ತದೆ.
  • ಶ್ಲೋಕಗಳ ಮುನ್ನ ಪಠ್ಯ ಹೆಸರಿಸುವಂತೆ ಇದು ಪ್ರಹರ್ಷಿಣೀ, ವಸಂತತಿಲಕ ಮೊದಲಾದ ಹಲವು ಛಂದಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿದೆ.
  • ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕ ನಿಜವಾದ ಧನ್ಯರನ್ನು, ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

"ಧನ್ಯಾಷ್ಟಕ" ಎಂದರೇನು?

"ಧನ್ಯರ ಕುರಿತ ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳು".

ಇದರಂತೆ ಧನ್ಯರು ಯಾರು?

ಮನೋವಿಕಾರಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದತ್ತ ತಿರುಗಿದವರು.

ಇದನ್ನು ಬರೆದವರು ಯಾರು?

ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಹೇಳುವಂತೆ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು.

ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.