ಗೀತಗೋವಿಂದಂ ದ್ವಾದಶಃ ಸರ್ಗಃ - ಸುಪ್ರೀತ ಪೀತಾಂಬರಃ
Sri Krishna · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
॥ ದ್ವಾದಶಃ ಸರ್ಗಃ ॥ ॥ ಸುಪ್ರೀತಪೀತಾಂಬರಃ ॥
ಗತವತಿ ಸಖೀವೃಂದೇಽಮಂದತ್ರಪಾಭರನಿರ್ಭರ-ಸ್ಮರಪರವಶಾಕೂತಸ್ಫೀತಸ್ಮಿತಸ್ನಪಿತಾಧರಮ್ । ಸರಸಮನಸಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾಧಾಂ ಮುಹುರ್ನವಪಲ್ಲವ-ಪ್ರಸವಶಯನೇ ನಿಕ್ಷಿಪ್ತಾಕ್ಷೀಮುವಾಚ ಹರಃ ॥ 68 ॥
॥ ಗೀತಂ 23 ॥
ಕಿಸಲಯಶಯನತಲೇ ಕುರು ಕಾಮಿನಿ ಚರಣನಲಿನವಿನಿವೇಶಮ್ । ತವ ಪದಪಲ್ಲವವೈರಿಪರಾಭವಮಿದಮನುಭವತು ಸುವೇಶಮ್ ॥ ಕ್ಷಣಮಧುನಾ ನಾರಾಯಣಮನುಗತಮನುಸರ ರಾಧಿಕೇ ॥ 1 ॥
ಕರಕಮಲೇನ ಕರೋಮಿ ಚರಣಮಹಮಾಗಮಿತಾಸಿ ವಿದೂರಮ್ । ಕ್ಷಣಮುಪಕುರು ಶಯನೋಪರಿ ಮಾಮಿವ ನೂಪುರಮನುಗತಿಶೂರಮ್ ॥ 2 ॥
ವದನಸುಧಾನಿಧಿಗಲಿತಮಮೃತಮಿವ ರಚಯ ವಚನಮನುಕೂಲಮ್ । ವಿರಹಮಿವಾಪನಯಾಮಿ ಪಯೋಧರರೋಧಕಮುರಸಿ ದುಕೂಲಮ್ ॥ 3 ॥
ಪ್ರಿಯಪರಿರಂಭಣರಭಸವಲಿತಮಿವ ಪುಲಕಿತಮತಿದುರವಾಪಮ್ । ಮದುರಸಿ ಕುಚಕಲಶಂ ವಿನಿವೇಶಯ ಶೋಷಯ ಮನಸಿಜತಾಪಮ್ ॥ 4 ॥
ಅಧರಸುಧಾರಸಮುಪನಯ ಭಾವಿನಿ ಜೀವಯ ಮೃತಮಿವ ದಾಸಮ್ । ತ್ವಯಿ ವಿನಿಹಿತಮನಸಂ ವಿರಹಾನಲದಗ್ಧವಪುಷಮವಿಲಾಸಮ್ ॥ 5 ॥
ಶಶಿಮುಖಿ ಮುಖರಯ ಮಣಿರಶನಾಗುಣಮನುಗುಣಕಂಠನಿದಾನಮ್ । ಶ್ರುತಿಯುಗಲೇ ಪಿಕರುತವಿಕಲೇ ಮಮ ಶಮಯ ಚಿರಾದವಸಾದಮ್ ॥ 6 ॥
ಮಾಮತಿವಿಫಲರುಷಾ ವಿಕಲೀಕೃತಮವಲೋಕಿತಮಧುನೇದಮ್ । ಮೀಲಿತಲಜ್ಜಿತಮಿವ ನಯನಂ ತವ ವಿರಮ ವಿಸೃಜ ರತಿಖೇದಮ್ ॥ 7 ॥
ಶ್ರೀಜಯದೇವಭಣಿತಮಿದಮನುಪದನಿಗದಿತಮಧುರಿಪುಮೋದಮ್ । ಜನಯತು ರಸಿಕಜನೇಷು ಮನೋರಮತಿರಸಭಾವವಿನೋದಮ್ ॥ 8 ॥
ಮಾರಂಕೇ ರತಿಕೇಲಿಸಂಕುಲರಣಾರಂಭೇ ತಯಾ ಸಾಹಸ-ಪ್ರಾಯಂ ಕಾಂತಜಯಾಯ ಕಿಂಚಿದುಪರಿ ಪ್ರಾರಂಭಿ ಯತ್ಸಂಭ್ರಮಾತ್ । ನಿಷ್ಪಂದಾ ಜಘನಸ್ಥಲೀ ಶಿಥಿಲತಾ ದೋರ್ವಲ್ಲಿರುತ್ಕಂಪಿತಂ ವಕ್ಷೋ ಮೀಲಿತಮಕ್ಷಿ ಪೌರುಷರಸಃ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಕುತಃ ಸಿಧ್ಯತಿ ॥ 69 ॥
ಅಥ ಕಾಂತಂ ರತಿಕ್ಲಾಂತಮಪಿ ಮಂಡನವಾಂಛಯಾ । ನಿಜಗಾದ ನಿರಾಬಾಧಾ ರಾಧಾ ಸ್ವಾಧೀನಭರ್ತೃಕಾ ॥ 70 ॥
॥ ಗೀತಂ 24 ॥
ಕುರು ಯದುನಂದನ ಚಂದನಶಿಶಿರತರೇಣ ಕರೇಣ ಪಯೋಧರೇ । ಮೃಗಮದಪತ್ರಕಮತ್ರ ಮನೋಭವಮಂಗಲಕಲಶಸಹೋದರೇ । ನಿಜಗಾದ ಸಾ ಯದುನಂದನೇ ಕ್ರೀಡತಿ ಹೃದಯಾನಂದನೇ ॥ 1 ॥
ಅಲಿಕುಲಗಂಜನಮಂಜನಕಂ ರತಿನಾಯಕಸಾಯಕಮೋಚನೇ । ತ್ವದಧರಚುಂಬನಲಂಬಿತಕಜ್ಜಲಮುಜ್ಜ್ವಲಯ ಪ್ರಿಯ ಲೋಚನೇ ॥ 2 ॥
ನಯನಕುರಂಗತರಂಗವಿಕಾಸನಿರಾಸಕರೇ ಶ್ರುತಿಮಂಡಲೇ । ಮನಸಿಜಪಾಶವಿಲಾಸಧರೇ ಶುಭವೇಶ ನಿವೇಶಯ ಕುಂಡಲೇ ॥ 3 ॥
ಭ್ರಮರಚಯಂ ರಚಹಯಂತಮುಪರಿ ರುಚಿರಂ ಸುಚಿರಂ ಮಮ ಸಂಮುಖೇ । ಜಿತಕಮಲೇ ವಿಮಲೇ ಪರಿಕರ್ಮಯ ನರ್ಮಜನಕಮಲಕಂ ಮುಖೇ ॥ 4 ॥
ಮೃಗಮದರಸವಲಿತಂ ಲಲಿತಂ ಕುರು ತಿಲಕಮಲಿಕರಜನೀಕರೇ । ವಿಹಿತಕಲಂಕಕಲಂ ಕಮಲಾನನ ವಿಶ್ರಮಿತಶ್ರಮಶೀಕರೇ ॥ 5 ॥
ಮಮ ರುಚಿರೇ ಚಿಕುರೇ ಕುರು ಮಾನದ ಮಾನಸಜಧ್ವಜಚಾಮರೇ । ರತಿಗಲಿತೇ ಲಲಿತೇ ಕುಸುಮಾನಿ ಶಿಖಂಡಿಶಿಖಂಡಕಡಾಮರೇ ॥ 6 ॥
ಸರಸಘನೇ ಜಘನೇ ಮಮ ಶಂಬರದಾರಣವಾರಣಕಂದರೇ । ಮಣಿರಶನಾವಸನಾಭರಣಾನಿ ಶುಭಾಶಯ ವಾಸಯ ಸುಂದರೇ ॥ 7 ॥
ಶ್ರೀಜಯದೇವವಚಸಿ ರುಚಿರೇ ಹೃದಯಂ ಸದಯಂ ಕುರು ಮಂಡನೇ । ಹರಿಚರಣಸ್ಮರಣಾಮೃತಕೃತಕಲಿಕಲುಷಭವಜ್ವರಖಂಡನೇ ॥ 8 ॥
ರಚಯ ಕುಚಯೋಃ ಪತ್ರಂ ಚಿತ್ರಂ ಕುರುಷ್ವ ಕಪೋಲಯೋ-ರ್ಘಟಯ ಜಘನೇ ಕಾಂಚೀಮಂಚ ಸ್ರಜಾ ಕಬರೀಭರಮ್ । ಕಲಯ ವಲಯಶ್ರೇಣೀಂ ಪಾಣೌ ಪದೇ ಕುರು ನೂಪುರಾ-ವಿತಿ ನಿಗತಿತಃ ಪ್ರೀತಃ ಪೀತಾಂಬರೋಽಪಿ ತಥಾಕರೋತ್ ॥ 71 ॥
ಯದ್ಗಾಂಧ್ಗರ್ವಕಲಾಸು ಕೌಶಲಮನುಧ್ಯಾನಂ ಚ ಯದ್ವೈಷ್ಣವಂ ಯಚ್ಛೃಂಗಾರವಿವೇಕತತ್ವಮಪಿ ಯತ್ಕಾವ್ಯೇಷು ಲೀಲಾಯಿತಮ್ । ತತ್ಸರ್ವಂ ಜಯದೇವಪಂಡಿತಕವೇಃ ಕೃಷ್ಣೈಕತಾನಾತ್ಮನಃ ಸಾನಂದಾಃ ಪರಿಶೋಧಯಂತು ಸುಧಿಯಃ ಶ್ರೀಗೀತಗೋವಿಂದತಃ ॥ 72 ॥
ಶ್ರೀಭೋಜದೇವಪ್ರಭವಸ್ಯ ರಾಮಾದೇವೀಸುತಶ್ರೀಜಯದೇವಕಸ್ಯ । ಪರಾಶರಾದಿಪ್ರಿಯವರ್ಗಕಂಠೇ ಶ್ರೀಗೀತಗೋವಿಂದಕವಿತ್ವಮಸ್ತು ॥ 73 ॥
॥ ಇತಿ ಶ್ರೀಜಯದೇವಕೃತೌ ಗೀತಗೋವಿಂದೇ ಸುಪ್ರೀತಪೀತಾಂಬರೋ ನಾಮ ದ್ವಾದಶಃ ಸರ್ಗಃ ॥ ॥ ಇತಿ ಗೀತಗೋವಿಂದಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ॥
ಗೀತಗೋವಿಂದಂ ದ್ವಾದಶಃ ಸರ್ಗಃ - ಸುಪ್ರೀತ ಪೀತಾಂಬರಃ ಬಗ್ಗೆ
ಜಯದೇವನ ಗೀತಗೋವಿಂದದ ಹನ್ನೆರಡನೇ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಸರ್ಗ "ಸುಪ್ರೀತ ಪೀತಾಂಬರ" ರಾಧಾಕೃಷ್ಣರ ಆನಂದದ ಮಿಲನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸಖಿಯರು ಹೊರಟ ನಂತರ ನಾಚಿಕೆಯಾದರೂ ಪ್ರೇಮಭರಿತ ರಾಧೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಕೃಷ್ಣ ಮೃದುವಾಗಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಾನೆ. ಮಿಲನದ ನಂತರ ರಾಧೆ ವಿನೋದದಿಂದ ಮತ್ತೆ ತನ್ನನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸು ಎನ್ನುತ್ತಾಳೆ, "ಕುರು ಯದುನಂದನ": ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಕಸ್ತೂರಿ ಚಿತ್ರ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಡಿಗೆ, ಕೂದಲು ಆಭರಣ ಸರಿಪಡಿಸು. ತನ್ನ ಗೀತೆ ಸಂಗೀತ, ಭಕ್ತಿ, ಕಾವ್ಯಗಳ ಎಲ್ಲ ಮಾಧುರ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಜಯದೇವನ ಮುಕ್ತಾಯ ಶ್ಲೋಕಗಳೊಡನೆ ಗೀತಗೋವಿಂದ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಜಯದೇವ (೧೨ನೇ ಶತಮಾನ)
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಒಡಿಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಷ್ಟಪದಿ ಗಾಯನದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪುರಿಯಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- "ಕುರು ಯದುನಂದನ ಚಂದನಶಿಶಿರತರೇಣ ಕರೇ" ಅಷ್ಟಪದಿ ಗೀತಗೋವಿಂದದ ಕೊನೆಯ ಹಾಡು.
- ಜಯದೇವನ ಪತ್ನಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅವನ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ನರ್ತಿಸಿದಳು ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಸಂಪ್ರದಾಯ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಕೊನೆಯ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತದೆ?
ರಾಧಾಕೃಷ್ಣರ ಆನಂದದ ಮಿಲನ.
ರಾಧೆ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಏನು ಮಾಡಲು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ?
ಕಸ್ತೂರಿ, ಕಾಡಿಗೆ, ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಮತ್ತೆ ಅಲಂಕರಿಸಲು.
ಗೀತಗೋವಿಂದ ಬರೆದವರು ಯಾರು?
೧೨ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಯದೇವ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು