ಮುಂಡಕ ಉಪನಿಷದ್ - ದ್ವಿತೀಯ ಮುಂಡಕ, ದ್ವಿತೀಯ ಕಾಂಡಃ
Vedic · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
॥ द्वितीय मुंडके द्वितीयः खंडः ॥
आविः संनिहितं गुहाचरं नाम महत्पदमत्रैतत् समर्पितम् । एजत्प्राणन्निमिषच्च यदेतज्जानथ सदसद्वरेण्यं परं-विँज्ञानाद्यद्वरिष्ठं प्रजानाम् ॥ 1॥
यदर्चिमद्यदणुभ्योऽणु च यस्मि~ल्लोका निहिता लोकिनश्च । तदेतदक्षरं ब्रह्म स प्राणस्तदु वाङ्मनः तदेतत्सत्यं तदमृतं तद्वेद्धव्यं सोम्य विद्धि ॥ 2॥
धनुर् गृहीत्वौपनिषदं महास्त्रं शरं ह्युपासा निशितं संधयीत । आयम्य तद्भावगतेन चेतसा लक्ष्यं तदेवाक्षरं सोम्य विद्धि ॥ 3॥
प्रणवो धनुः शारो ह्यात्मा ब्रह्म तल्लक्ष्यमुच्यते । अप्रमत्तेन वेद्धव्यं शरवत् तन्मयो भवेत् ॥ 4॥
यस्मिन् द्यौः पृथिवी चांतरिक्षमोतं मनः सह प्राणैश्च सर्वैः । तमेवैकं जानथ आत्मानमन्या वाचो विमुंचथामृतस्यैष सेतुः ॥ 5॥
अरा इव रथनाभौ संहता यत्र नाड्यः । स एषोऽंतश्चरते बहुधा जायमानः । ओमित्येवं ध्यायथ आत्मानं स्वस्ति वः पाराय तमसः परस्तात् ॥ 6॥
यः सर्वज्ञः सर्वविद् यस्यैष महिमा भुवि । दिव्ये ब्रह्मपुरे ह्येष व्योम्न्यात्मा प्रतिष्ठितः ॥
मनोमयः प्राणशरीरनेता प्रतिष्ठितोऽन्ने हृदयं सन्निधाय । तद् विज्ञानेन परिपश्यंति धीरा आनंदरूपममृतं-यँद् विभाति ॥ 7॥
भिद्यते हृदयग्रंथिश्छिद्यंते सर्वसंशयाः । क्षीयंते चास्य कर्माणि तस्मिन् दृष्टे परावरे ॥ 8॥
हिरण्मये परे कोशे विरजं ब्रह्म निष्कलम् । तच्छुभ्रं ज्योतिषं ज्योतिस्तद् यदात्मविदो विदुः ॥ 9॥
न तत्र सूर्यो भाति न चंद्रतारकं नेमा विद्युतो भांति कुतोऽयमग्निः । तमेव भांतमनुभाति सर्वं तस्य भासा सर्वमिदं-विँभाति ॥ 10॥
ब्रह्मैवेदममृतं पुरस्ताद् ब्रह्म पश्चाद् ब्रह्म दक्षिणतश्चोत्तरेण । अधश्चोर्ध्वं च प्रसृतं ब्रह्मैवेदं-विँश्वमिदं-वँरिष्ठम् ॥ 11॥
॥ इति मुंडकोपनिषदि द्वितीयमुंडके द्वितीयः खंडः ॥
ಮುಂಡಕ ಉಪನಿಷದ್ - ದ್ವಿತೀಯ ಮುಂಡಕ, ದ್ವಿತೀಯ ಕಾಂಡಃ ಬಗ್ಗೆ
ಇದು ಮುಂಡಕೋಪನಿಷತ್ತಿನ ಎರಡನೇ ಮುಂಡಕದ ಎರಡನೇ ಖಂಡ. ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪ್ರಕಟವಾದರೂ ಅಡಗಿದ, ಹೃದಯಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ, ಚಲಿಸುವ ಉಸಿರಾಡುವ ಕಣ್ಣುಮಿಟುಕಿಸುವ ಎಲ್ಲವೂ ನೆಲೆಸಿದ ಮಹಾಪದವೆಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಬಿಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರ ನೀಡುತ್ತದೆ: "ಪ್ರಣವ ಧನುಸ್ಸು, ಆತ್ಮ ಬಾಣ, ಬ್ರಹ್ಮ ಗುರಿ; ಅಪ್ರಮತ್ತನಾಗಿ ಹೊಡೆಯಬೇಕು, ಬಾಣದಂತೆ ಅದರಲ್ಲಿ ತನ್ಮಯನಾಗಬೇಕು." ಪರವನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಹೃದಯಗ್ರಂಥಿ ಕಡಿಯುತ್ತದೆ, ಎಲ್ಲ ಸಂಶಯಗಳು ನೀಗುತ್ತವೆ, ಕರ್ಮ ಕ್ಷಯಿಸುತ್ತದೆ. "ನ ತತ್ರ ಸೂರ್ಯೋ ಭಾತಿ" ಶ್ಲೋಕದಿಂದ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ಮೂಲ: ಅಥರ್ವವೇದ, ಮುಂಡಕೋಪನಿಷತ್ ೨.೨
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಉಪನಿಷದಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ವೇದಪಠಣದಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ೪ನೇ ಶ್ಲೋಕ "ಪ್ರಣವೋ ಧನುಃ ಶರೋ ಹ್ಯಾತ್ಮಾ" ಓಂಕಾರಧ್ಯಾನದ ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.
- ಹೃದಯಗ್ರಂಥಿ ಕಡಿಯುವ ಕುರಿತ ೮ನೇ ಶ್ಲೋಕ "ಭಿದ್ಯತೇ ಹೃದಯಗ್ರಂಥಿಃ" ವೇದಾಂತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
೪ನೇ ಶ್ಲೋಕದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಲು ಯಾವುದು?
ಓಂಕಾರ; ಆತ್ಮ ಬಾಣ, ಬ್ರಹ್ಮ ಗುರಿ.
ಪರವನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?
ಹೃದಯಗ್ರಂಥಿ ಕಡಿದು ಸಂಶಯಗಳು ನೀಗುತ್ತವೆ.
ಈ ಉಪನಿಷತ್ತು ಯಾವ ವೇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ?
ಅಥರ್ವವೇದ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.