ನಟರಾಜ ಸ್ತೋತ್ರಂ (ಪತಂಜಲಿ ಕೃತಂ)
Shiva · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
അഥ ചരണശൃംഗരഹിത ശ്രീ നടരാജ സ്തോത്രം
സദംചിത-മുദംചിത നികുംചിത പദം ഝലഝലം-ചലിത മംജു കടകമ് । പതംജലി ദൃഗംജന-മനംജന-മചംചലപദം ജനന ഭംജന കരമ് । കദംബരുചിമംബരവസം പരമമംബുദ കദംബ കവിഡംബക ഗലമ് ചിദംബുധി മണിം ബുധ ഹൃദംബുജ രവിം പര ചിദംബര നടം ഹൃദി ഭജ ॥ 1 ॥
ഹരം ത്രിപുര ഭംജന-മനംതകൃതകംകണ-മഖംഡദയ-മംതരഹിതം വിരിംചിസുരസംഹതിപുരംധര വിചിംതിതപദം തരുണചംദ്രമകുടമ് । പരം പദ വിഖംഡിതയമം ഭസിത മംഡിതതനും മദനവംചന പരം ചിരംതനമമും പ്രണവസംചിതനിധിം പര ചിദംബര നടം ഹൃദി ഭജ ॥ 2 ॥
അവംതമഖിലം ജഗദഭംഗ ഗുണതുംഗമമതം ധൃതവിധും സുരസരിത്- തരംഗ നികുരുംബ ധൃതി ലംപട ജടം ശമനദംഭസുഹരം ഭവഹരമ് । ശിവം ദശദിഗംതര വിജൃംഭിതകരം കരലസന്മൃഗശിശും പശുപതിം ഹരം ശശിധനംജയപതംഗനയനം പര ചിദംബര നടം ഹൃദി ഭജ ॥ 3 ॥
അനംതനവരത്നവിലസത്കടകകിംകിണിഝലം ഝലഝലം ഝലരവം മുകുംദവിധി ഹസ്തഗതമദ്ദല ലയധ്വനിധിമിദ്ധിമിത നര്തന പദമ് । ശകുംതരഥ ബര്ഹിരഥ നംദിമുഖ ഭൃംഗിരിടിസംഘനികടം ഭയഹരമ് സനംദ സനക പ്രമുഖ വംദിത പദം പര ചിദംബര നടം ഹൃദി ഭജ ॥ 4 ॥
അനംതമഹസം ത്രിദശവംദ്യ ചരണം മുനി ഹൃദംതര വസംതമമലമ് കബംധ വിയദിംദ്വവനി ഗംധവഹ വഹ്നിമഖ ബംധുരവിമംജു വപുഷമ് । അനംതവിഭവം ത്രിജഗദംതര മണിം ത്രിനയനം ത്രിപുര ഖംഡന പരമ് സനംദ മുനി വംദിത പദം സകരുണം പര ചിദംബര നടം ഹൃദി ഭജ ॥ 5 ॥
അചിംത്യമലിവൃംദ രുചി ബംധുരഗലം കുരിത കുംദ നികുരുംബ ധവലമ് മുകുംദ സുര വൃംദ ബല ഹംതൃ കൃത വംദന ലസംതമഹികുംഡല ധരമ് । അകംപമനുകംപിത രതിം സുജന മംഗലനിധിം ഗജഹരം പശുപതിമ് ധനംജയ നുതം പ്രണത രംജനപരം പര ചിദംബര നടം ഹൃദി ഭജ ॥ 6 ॥
പരം സുരവരം പുരഹരം പശുപതിം ജനിത ദംതിമുഖ ഷണ്മുഖമമും മൃഡം കനക പിംഗല ജടം സനക പംകജ രവിം സുമനസം ഹിമരുചിമ് । അസംഘമനസം ജലധി ജന്മഗരലം കവലയംത മതുലം ഗുണനിധിമ് സനംദ വരദം ശമിതമിംദു വദനം പര ചിദംബര നടം ഹൃദി ഭജ ॥ 7 ॥
അജം ക്ഷിതിരഥം ഭുജഗപുംഗവഗുണം കനക ശൃംഗി ധനുഷം കരലസത് കുരംഗ പൃഥു ടംക പരശും രുചിര കുംകുമ രുചിം ഡമരുകം ച ദധതമ് । മുകുംദ വിശിഖം നമദവംധ്യ ഫലദം നിഗമ വൃംദ തുരഗം നിരുപമം സ ചംഡികമമും ഝടിതി സംഹൃതപുരം പര ചിദംബര നടം ഹൃദി ഭജ ॥ 8 ॥
അനംഗപരിപംഥിനമജം ക്ഷിതി ധുരംധരമലം കരുണയംതമഖിലം ജ്വലംതമനലം ദധതമംതകരിപും സതതമിംദ്ര സുരവംദിതപദമ് । ഉദംചദരവിംദകുല ബംധുശത ബിംബരുചി സംഹതി സുഗംധി വപുഷം പതംജലി നുതം പ്രണവ പംജര ശുകം പര ചിദംബര നടം ഹൃദി ഭജ ॥ 9 ॥
ഇതി സ്തവമമും ഭുജഗപുംഗവ കൃതം പ്രതിദിനം പഠതി യഃ കൃതമുഖഃ സദഃ പ്രഭുപദ ദ്വിതയദര്ശനപദം സുലലിതം ചരണ ശൃംഗ രഹിതമ് । സരഃ പ്രഭവ സംഭവ ഹരിത്പതി ഹരിപ്രമുഖ ദിവ്യനുത ശംകരപദം സ ഗച്ഛതി പരം ന തു ജനുര്ജലനിധിം പരമദുഃഖജനകം ദുരിതദമ് ॥ 10 ॥
ഇതി ശ്രീ പതംജലിമുനി പ്രണീതം ചരണശൃംഗരഹിത നടരാജ സ്തോത്രം സംപൂര്ണമ് ॥
ನಟರಾಜ ಸ್ತೋತ್ರಂ (ಪತಂಜಲಿ ಕೃತಂ) ಬಗ್ಗೆ
ಪತಂಜಲಿಕೃತ ನಟರಾಜ ಸ್ತೋತ್ರ ("ಚರಣಶೃಂಗರಹಿತ" ಸ್ತೋತ್ರ) ಚಿದಂಬರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವನೃತ್ಯ ಮಾಡುವ ನಟರಾಜ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಎತ್ತಿದ ಮತ್ತು ಬಾಗಿದ ಪಾದಗಳು, ಝಲಝಲಿಸುವ ಗೆಜ್ಜೆಗಳು, ಜಟೆಯಲ್ಲಿನ ಗಂಗಾ ತರಂಗಗಳು, ಕೈಯಲ್ಲಿನ ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವ ಲಯಬದ್ಧ ಅಕ್ಷರಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಪತಂಜಲಿ ಮಹರ್ಷಿ
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಮಾರ್ಗಶಿರ ಮಾಸದ ಆರುದ್ರಾ ದರ್ಶನದಂದು, ಸೋಮವಾರ, ಪ್ರದೋಷ ಮತ್ತು ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- "ಚರಣಶೃಂಗರಹಿತ" ಎಂದರೆ "ಕಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಂಬುಗಳಿಲ್ಲದ": ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲು, ಕೊಂಬುಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ದೀರ್ಘ ಸ್ವರಗಳ ಗುರುತುಗಳು ಈ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಕೊಂಬಿರುವ ನಂದಿ ಕಾಲಿಲ್ಲದ ಸರ್ಪರೂಪಿ ಪತಂಜಲಿಯನ್ನು ಹಂಗಿಸಿದಾಗ ಪತಂಜಲಿ ಈ ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ ಉತ್ತರಿಸಿದರು ಎಂಬ ಕಥೆಯಿದೆ.
- ಪತಂಜಲಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಘ್ರಪಾದ ಮುನಿಗಳು ನಟರಾಜನೇ ಪ್ರಧಾನ ದೇವರಾದ ಚಿದಂಬರದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ವಿಶ್ವನೃತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಪತಂಜಲಿಯನ್ನು ಯೋಗಸೂತ್ರಗಳ ಕರ್ತೃವೆಂದೂ ಆದಿಶೇಷನ ಅವತಾರವೆಂದೂ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
"ಚರಣಶೃಂಗರಹಿತ" ಎಂದರೇನು?
"ಕಾಲು, ಕೊಂಬುಗಳಿಲ್ಲದ": ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲು-ಕೊಂಬುಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ದೀರ್ಘ ಸ್ವರಗಳಿಲ್ಲದೆ ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ರಚಿತವಾಗಿದೆ.
ಈ ನಟರಾಜ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಬರೆದವರು ಯಾರು?
ಅದರ ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಪತಂಜಲಿ ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ.
ಶಿವ ಪತಂಜಲಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲಿ ನರ್ತಿಸಿದ?
ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಚಿದಂಬರದಲ್ಲಿ; ಅಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ನಟರಾಜನಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು