ನಟರಾಜ ಸ್ತೋತ್ರಂ (ಪತಂಜಲಿ ಕೃತಂ)
Shiva · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
అథ చరణశృంగరహిత శ్రీ నటరాజ స్తోత్రం
సదంచిత-ముదంచిత నికుంచిత పదం ఝలఝలం-చలిత మంజు కటకమ్ । పతంజలి దృగంజన-మనంజన-మచంచలపదం జనన భంజన కరమ్ । కదంబరుచిమంబరవసం పరమమంబుద కదంబ కవిడంబక గలం చిదంబుధి మణిం బుధ హృదంబుజ రవిం పర చిదంబర నటం హృది భజ ॥ 1 ॥
హరం త్రిపుర భంజన-మనంతకృతకంకణ-మఖండదయ-మంతరహితం విరించిసురసంహతిపురంధర విచింతితపదం తరుణచంద్రమకుటమ్ । పరం పద విఖండితయమం భసిత మండితతనుం మదనవంచన పరం చిరంతనమముం ప్రణవసంచితనిధిం పర చిదంబర నటం హృది భజ ॥ 2 ॥
అవంతమఖిలం జగదభంగ గుణతుంగమమతం ధృతవిధుం సురసరిత్- తరంగ నికురుంబ ధృతి లంపట జటం శమనదంభసుహరం భవహరమ్ । శివం దశదిగంతర విజృంభితకరం కరలసన్మృగశిశుం పశుపతిం హరం శశిధనంజయపతంగనయనం పర చిదంబర నటం హృది భజ ॥ 3 ॥
అనంతనవరత్నవిలసత్కటకకింకిణిఝలం ఝలఝలం ఝలరవం ముకుందవిధి హస్తగతమద్దల లయధ్వనిధిమిద్ధిమిత నర్తన పదమ్ । శకుంతరథ బర్హిరథ నందిముఖ భృంగిరిటిసంఘనికటం భయహరం సనంద సనక ప్రముఖ వందిత పదం పర చిదంబర నటం హృది భజ ॥ 4 ॥
అనంతమహసం త్రిదశవంద్య చరణం ముని హృదంతర వసంతమమలం కబంధ వియదింద్వవని గంధవహ వహ్నిమఖ బంధురవిమంజు వపుషమ్ । అనంతవిభవం త్రిజగదంతర మణిం త్రినయనం త్రిపుర ఖండన పరం సనంద ముని వందిత పదం సకరుణం పర చిదంబర నటం హృది భజ ॥ 5 ॥
అచింత్యమలివృంద రుచి బంధురగలం కురిత కుంద నికురుంబ ధవలం ముకుంద సుర వృంద బల హంతృ కృత వందన లసంతమహికుండల ధరమ్ । అకంపమనుకంపిత రతిం సుజన మంగలనిధిం గజహరం పశుపతిం ధనంజయ నుతం ప్రణత రంజనపరం పర చిదంబర నటం హృది భజ ॥ 6 ॥
పరం సురవరం పురహరం పశుపతిం జనిత దంతిముఖ షణ్ముఖమముం మృడం కనక పింగల జటం సనక పంకజ రవిం సుమనసం హిమరుచిమ్ । అసంఘమనసం జలధి జన్మగరలం కవలయంత మతులం గుణనిధిం సనంద వరదం శమితమిందు వదనం పర చిదంబర నటం హృది భజ ॥ 7 ॥
అజం క్షితిరథం భుజగపుంగవగుణం కనక శృంగి ధనుషం కరలసత్ కురంగ పృథు టంక పరశుం రుచిర కుంకుమ రుచిం డమరుకం చ దధతమ్ । ముకుంద విశిఖం నమదవంధ్య ఫలదం నిగమ వృంద తురగం నిరుపమం స చండికమముం ఝటితి సంహృతపురం పర చిదంబర నటం హృది భజ ॥ 8 ॥
అనంగపరిపంథినమజం క్షితి ధురంధరమలం కరుణయంతమఖిలం జ్వలంతమనలం దధతమంతకరిపుం సతతమింద్ర సురవందితపదమ్ । ఉదంచదరవిందకుల బంధుశత బింబరుచి సంహతి సుగంధి వపుషం పతంజలి నుతం ప్రణవ పంజర శుకం పర చిదంబర నటం హృది భజ ॥ 9 ॥
ఇతి స్తవమముం భుజగపుంగవ కృతం ప్రతిదినం పఠతి యః కృతముఖః సదః ప్రభుపద ద్వితయదర్శనపదం సులలితం చరణ శృంగ రహితమ్ । సరః ప్రభవ సంభవ హరిత్పతి హరిప్రముఖ దివ్యనుత శంకరపదం స గచ్ఛతి పరం న తు జనుర్జలనిధిం పరమదుఃఖజనకం దురితదమ్ ॥ 10 ॥
ఇతి శ్రీ పతంజలిముని ప్రణీతం చరణశృంగరహిత నటరాజ స్తోత్రం సంపూర్ణమ్ ॥
ನಟರಾಜ ಸ್ತೋತ್ರಂ (ಪತಂಜಲಿ ಕೃತಂ) ಬಗ್ಗೆ
ಪತಂಜಲಿಕೃತ ನಟರಾಜ ಸ್ತೋತ್ರ ("ಚರಣಶೃಂಗರಹಿತ" ಸ್ತೋತ್ರ) ಚಿದಂಬರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವನೃತ್ಯ ಮಾಡುವ ನಟರಾಜ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಎತ್ತಿದ ಮತ್ತು ಬಾಗಿದ ಪಾದಗಳು, ಝಲಝಲಿಸುವ ಗೆಜ್ಜೆಗಳು, ಜಟೆಯಲ್ಲಿನ ಗಂಗಾ ತರಂಗಗಳು, ಕೈಯಲ್ಲಿನ ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವ ಲಯಬದ್ಧ ಅಕ್ಷರಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಪತಂಜಲಿ ಮಹರ್ಷಿ
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಮಾರ್ಗಶಿರ ಮಾಸದ ಆರುದ್ರಾ ದರ್ಶನದಂದು, ಸೋಮವಾರ, ಪ್ರದೋಷ ಮತ್ತು ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- "ಚರಣಶೃಂಗರಹಿತ" ಎಂದರೆ "ಕಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಂಬುಗಳಿಲ್ಲದ": ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲು, ಕೊಂಬುಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ದೀರ್ಘ ಸ್ವರಗಳ ಗುರುತುಗಳು ಈ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಕೊಂಬಿರುವ ನಂದಿ ಕಾಲಿಲ್ಲದ ಸರ್ಪರೂಪಿ ಪತಂಜಲಿಯನ್ನು ಹಂಗಿಸಿದಾಗ ಪತಂಜಲಿ ಈ ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ ಉತ್ತರಿಸಿದರು ಎಂಬ ಕಥೆಯಿದೆ.
- ಪತಂಜಲಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಘ್ರಪಾದ ಮುನಿಗಳು ನಟರಾಜನೇ ಪ್ರಧಾನ ದೇವರಾದ ಚಿದಂಬರದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ವಿಶ್ವನೃತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಪತಂಜಲಿಯನ್ನು ಯೋಗಸೂತ್ರಗಳ ಕರ್ತೃವೆಂದೂ ಆದಿಶೇಷನ ಅವತಾರವೆಂದೂ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
"ಚರಣಶೃಂಗರಹಿತ" ಎಂದರೇನು?
"ಕಾಲು, ಕೊಂಬುಗಳಿಲ್ಲದ": ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲು-ಕೊಂಬುಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ದೀರ್ಘ ಸ್ವರಗಳಿಲ್ಲದೆ ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ರಚಿತವಾಗಿದೆ.
ಈ ನಟರಾಜ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಬರೆದವರು ಯಾರು?
ಅದರ ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಪತಂಜಲಿ ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ.
ಶಿವ ಪತಂಜಲಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲಿ ನರ್ತಿಸಿದ?
ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಚಿದಂಬರದಲ್ಲಿ; ಅಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ನಟರಾಜನಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು