MuhurtaNow

ಶ್ರೀ ರಾಮ ಚರಿತ ಮಾನಸ - ಅರಣ್ಯಕಾಂಡ

Vishnu · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ

shree ganeshaaya namah shree jaanakeevallabho vijayate shree raamacharitamaanasa triteeya sopaana (aranyakaanda)

moolam dharmatarorvivekajaladheh poornendumaanandadam vairaagyaambujabhaaskaram hyaghaghanadhvaantaapaham taapaham। mohaambhodharapoogapaatanavidhau svahsambhavam shankaram vande brahmakulam kalankashamanam shreeraamabhoopapriyam ॥ 1 ॥

saandraanandapayodasaubhagatanum peetaambaram sundaram paanau baanasharaasanam katilasattooneerabhaaram varam raajeevaayatalochanam dhritajataajootena samshobhitam seetaalakshmanasamyutam pathigatam raamaabhiraamam bhaje ॥ 2 ॥

so. umaa raama guna goodha pandita muni paavahim birati। paavahim moha bimoodha je hari bimukha na dharma rati ॥ pura nara bharata preeti maim gaai। mati anuroopa anoopa suhaai ॥ aba prabhu charita sunahu ati paavana। karata je bana sura nara muni bhaavana ॥ eka baara chuni kusuma suhaae। nija kara bhooshana raama banaae ॥ seetahi pahiraae prabhu saadara। baithe phatika silaa para sundara ॥ surapati suta dhari baayasa beshaa। satha chaahata raghupati bala dekhaa ॥ jimi pipeelikaa saagara thaahaa। mahaa mandamati paavana chaahaa ॥ seetaa charana chauncha hati bhaagaa। moodha mandamati kaarana kaagaa ॥ chalaa rudhira raghunaayaka jaanaa। seenka dhanusha saayaka sandhaanaa ॥

do. ati kripaala raghunaayaka sadaa deena para neha। taa sana aai keenha chhalu moorakha avaguna geha ॥ 1 ॥

prerita mantra brahmasara dhaavaa। chalaa bhaaji baayasa bhaya paavaa ॥ dhari nija rupa gayu pitu paaheem। raama bimukha raakhaa tehi naaheem ॥ bhaa niraasa upajee mana traasaa। jathaa chakra bhaya rishi durbaasaa ॥ brahmadhaama sivapura saba lokaa। phiraa shramita byaakula bhaya sokaa ॥ kaahoom baithana kahaa na ohee। raakhi ko saki raama kara drohee ॥ maatu mrityu pitu samana samaanaa। sudhaa hoi bisha sunu harijaanaa ॥ mitra kari sata ripu kai karanee। taa kaham bibudhanadee baitaranee ॥ saba jagu taahi analahu te taataa। jo raghubeera bimukha sunu bhraataa ॥ naarada dekhaa bikala jayantaa। laagi dayaa komala chita santaa ॥ pathavaa turata raama pahim taahee। kahesi pukaari pranata hita paahee ॥ aatura sabhaya gahesi pada jaai। traahi traahi dayaala raghuraai ॥ atulita bala atulita prabhutaai। maim matimanda jaani nahim paai ॥ nija krita karma janita phala paayum। aba prabhu paahi sarana taki aayum ॥ suni kripaala ati aarata baanee। ekanayana kari tajaa bhavaanee ॥

so. keenha moha basa droha jadyapi tehi kara badha uchita। prabhu chhaadaeu kari chhoha ko kripaala raghubeera sama ॥ 2 ॥

raghupati chitrakoota basi naanaa। charita kie shruti sudhaa samaanaa ॥ bahuri raama asa mana anumaanaa। hoihi bheera sabahim mohi jaanaa ॥ sakala muninha sana bidaa karaai। seetaa sahita chale dvau bhaai ॥ atri ke aashrama jaba prabhu gayoo। sunata mahaamuni harashita bhayoo ॥ pulakita gaata atri uthi dhaae। dekhi raamu aatura chali aae ॥ karata dandavata muni ura laae। prema baari dvau jana anhavaae ॥ dekhi raama chhabi nayana judaane। saadara nija aashrama taba aane ॥ kari poojaa kahi bachana suhaae। die moola phala prabhu mana bhaae ॥

so. prabhu aasana aaseena bhari lochana sobhaa nirakhi। munibara parama prabeena jori paani astuti karata ॥ 3 ॥

chham. namaami bhakta vatsalam। kripaalu sheela komalam ॥ bhajaami te padaambujam। akaaminaam svadhaamadam ॥ nikaama shyaama sundaram। bhavaambunaatha mandaram ॥ praphulla kanja lochanam। madaadi dosha mochanam ॥ pralamba baahu vikramam। prabho'prameya vaibhavam ॥ nishanga chaapa saayakam। dharam triloka naayakam ॥ dinesha vamsha mandanam। mahesha chaapa khandanam ॥ muneendra santa ranjanam। suraari vrinda bhanjanam ॥ manoja vairi vanditam। ajaadi deva sevitam ॥ vishuddha bodha vigraham। samasta dooshanaapaham ॥ namaami indiraa patim। sukhaakaram sataam gatim ॥ bhaje sashakti saanujam। shachee patim priyaanujam ॥ tvadanghri moola ye naraah। bhajanti heena matsaraa ॥ patanti no bhavaarnave। vitarka veechi sankule ॥ vivikta vaasinah sadaa। bhajanti muktaye mudaa ॥ nirasya indriyaadikam। prayaanti te gatim svakam ॥ tamekamabhdutam prabhum। nireehameeshvaram vibhum ॥ jagadgurum cha shaashvatam। tureeyameva kevalam ॥ bhajaami bhaava vallabham। kuyoginaam sudurlabham ॥ svabhakta kalpa paadapam। samam susevyamanvaham ॥ anoopa roopa bhoopatim। nato'hamurvijaa patim ॥ praseeda me namaami te। padaabja bhakti dehi me ॥ pathanti ye stavam idam। naraadarena te padam ॥ vrajanti naatra samshayam। tvadeeya bhakti samyutaa ॥

do. binatee kari muni naai siru kaha kara jori bahori। charana saroruha naatha jani kabahum tajai mati mori ॥ 4 ॥

shree ganeshaaya namah shree jaanakeevallabho vijayate shree raamacharitamaanasa ---------- triteeya sopaana (aranyakaanda) shloka moolam dharmatarorvivekajaladheh poornendumaanandadam vairaagyaambujabhaaskaram hyaghaghanadhvaantaapaham taapaham। mohaambhodharapoogapaatanavidhau svahsambhavam shankaram vande brahmakulam kalankashamanam shreeraamabhoopapriyam ॥ 1 ॥

saandraanandapayodasaubhagatanum peetaambaram sundaram paanau baanasharaasanam katilasattooneerabhaaram varam raajeevaayatalochanam dhritajataajootena samshobhitam seetaalakshmanasamyutam pathigatam raamaabhiraamam bhaje ॥ 2 ॥

so. umaa raama guna goodha pandita muni paavahim birati। paavahim moha bimoodha je hari bimukha na dharma rati ॥ pura nara bharata preeti maim gaai। mati anuroopa anoopa suhaai ॥ aba prabhu charita sunahu ati paavana। karata je bana sura nara muni bhaavana ॥ eka baara chuni kusuma suhaae। nija kara bhooshana raama banaae ॥ seetahi pahiraae prabhu saadara। baithe phatika silaa para sundara ॥ surapati suta dhari baayasa beshaa। satha chaahata raghupati bala dekhaa ॥ jimi pipeelikaa saagara thaahaa। mahaa mandamati paavana chaahaa ॥ seetaa charana chauncha hati bhaagaa। moodha mandamati kaarana kaagaa ॥ chalaa rudhira raghunaayaka jaanaa। seenka dhanusha saayaka sandhaanaa ॥

do. ati kripaala raghunaayaka sadaa deena para neha। taa sana aai keenha chhalu moorakha avaguna geha ॥ 1 ॥

prerita mantra brahmasara dhaavaa। chalaa bhaaji baayasa bhaya paavaa ॥ dhari nija rupa gayu pitu paaheem। raama bimukha raakhaa tehi naaheem ॥ bhaa niraasa upajee mana traasaa। jathaa chakra bhaya rishi durbaasaa ॥ brahmadhaama sivapura saba lokaa। phiraa shramita byaakula bhaya sokaa ॥ kaahoom baithana kahaa na ohee। raakhi ko saki raama kara drohee ॥ maatu mrityu pitu samana samaanaa। sudhaa hoi bisha sunu harijaanaa ॥ mitra kari sata ripu kai karanee। taa kaham bibudhanadee baitaranee ॥ saba jagu taahi analahu te taataa। jo raghubeera bimukha sunu bhraataa ॥ naarada dekhaa bikala jayantaa। laagi dayaa komala chita santaa ॥ pathavaa turata raama pahim taahee। kahesi pukaari pranata hita paahee ॥ aatura sabhaya gahesi pada jaai। traahi traahi dayaala raghuraai ॥ atulita bala atulita prabhutaai। maim matimanda jaani nahim paai ॥ nija krita karma janita phala paayum। aba prabhu paahi sarana taki aayum ॥ suni kripaala ati aarata baanee। ekanayana kari tajaa bhavaanee ॥

so. keenha moha basa droha jadyapi tehi kara badha uchita। prabhu chhaadaeu kari chhoha ko kripaala raghubeera sama ॥ 2 ॥

raghupati chitrakoota basi naanaa। charita kie shruti sudhaa samaanaa ॥ bahuri raama asa mana anumaanaa। hoihi bheera sabahim mohi jaanaa ॥ sakala muninha sana bidaa karaai। seetaa sahita chale dvau bhaai ॥ atri ke aashrama jaba prabhu gayoo। sunata mahaamuni harashita bhayoo ॥ pulakita gaata atri uthi dhaae। dekhi raamu aatura chali aae ॥ karata dandavata muni ura laae। prema baari dvau jana anhavaae ॥ dekhi raama chhabi nayana judaane। saadara nija aashrama taba aane ॥ kari poojaa kahi bachana suhaae। die moola phala prabhu mana bhaae ॥

so. prabhu aasana aaseena bhari lochana sobhaa nirakhi। munibara parama prabeena jori paani astuti karata ॥ 3 ॥

chham. namaami bhakta vatsalam। kripaalu sheela komalam ॥ bhajaami te padaambujam। akaaminaam svadhaamadam ॥ nikaama shyaama sundaram। bhavaambunaatha mandaram ॥ praphulla kanja lochanam। madaadi dosha mochanam ॥ pralamba baahu vikramam। prabho'prameya vaibhavam ॥ nishanga chaapa saayakam। dharam triloka naayakam ॥ dinesha vamsha mandanam। mahesha chaapa khandanam ॥ muneendra santa ranjanam। suraari vrinda bhanjanam ॥ manoja vairi vanditam। ajaadi deva sevitam ॥ vishuddha bodha vigraham। samasta dooshanaapaham ॥ namaami indiraa patim। sukhaakaram sataam gatim ॥ bhaje sashakti saanujam। shachee patim priyaanujam ॥ tvadanghri moola ye naraah। bhajanti heena matsaraa ॥ patanti no bhavaarnave। vitarka veechi sankule ॥ vivikta vaasinah sadaa। bhajanti muktaye mudaa ॥ nirasya indriyaadikam। prayaanti te gatim svakam ॥ tamekamabhdutam prabhum। nireehameeshvaram vibhum ॥ jagadgurum cha shaashvatam। tureeyameva kevalam ॥ bhajaami bhaava vallabham। kuyoginaam sudurlabham ॥ svabhakta kalpa paadapam। samam susevyamanvaham ॥ anoopa roopa bhoopatim। nato'hamurvijaa patim ॥ praseeda me namaami te। padaabja bhakti dehi me ॥ pathanti ye stavam idam। naraadarena te padam ॥ vrajanti naatra samshayam। tvadeeya bhakti samyutaa ॥

do. binatee kari muni naai siru kaha kara jori bahori। charana saroruha naatha jani kabahum tajai mati mori ॥ 4 ॥

anusuiyaa ke pada gahi seetaa। milee bahori suseela bineetaa ॥ rishipatinee mana sukha adhikaai। aasisha dei nikata baithaai ॥ dibya basana bhooshana pahiraae। je nita nootana amala suhaae ॥ kaha rishibadhoo sarasa mridu baanee। naaridharma kachhu byaaja bakhaanee ॥ maatu pitaa bhraataa hitakaaree। mitaprada saba sunu raajakumaaree ॥ amita daani bhartaa bayadehee। adhama so naari jo seva na tehee ॥ dheeraja dharma mitra aru naaree। aapada kaala parikhiahim chaaree ॥ briddha rogabasa jada dhanaheenaa। adham badhira krodhee ati deenaa ॥ aisehu pati kara kiem apamaanaa। naari paava jamapura dukha naanaa ॥ eki dharma eka brata nemaa। kaayam bachana mana pati pada premaa ॥ jaga pati brataa chaari bidhi ahahim। beda puraana santa saba kahahim ॥ uttama ke asa basa mana maaheem। sapanehum aana purusha jaga naaheem ॥ madhyama parapati dekhi kaisem। bhraataa pitaa putra nija jaimsem ॥ dharma bichaari samujhi kula rahee। so nikishta triya shruti asa kahee ॥ binu avasara bhaya tem raha joi। jaanehu adhama naari jaga soi ॥ pati banchaka parapati rati karee। raurava naraka kalpa sata paree ॥ chhana sukha laagi janama sata koti। dukha na samujha tehi sama ko khotee ॥ binu shrama naari parama gati lahee। patibrata dharma chhaadai chhala gahee ॥ pati pratikula janama jaham jaai। bidhavaa hoi paai tarunaai ॥

so. sahaja apaavani naari pati sevata subha gati lahi। jasu gaavata shruti chaari ajahu tulasikaa harihi priya ॥ 5ka ॥

sanu seetaa tava naama sumira naari patibrata karahi। tohi praanapriya raama kahium kathaa samsaara hita ॥ 5kha ॥

suni jaanakeem parama sukhu paavaa। saadara taasu charana siru naavaa ॥ taba muni sana kaha kripaanidhaanaa। aayasu hoi jaaum bana aanaa ॥ santata mo para kripaa karehoo। sevaka jaani tajehu jani nehoo ॥ dharma dhurandhara prabhu kai baanee। suni saprema bole muni gyaanee ॥ jaasu kripaa aja siva sanakaadee। chahata sakala paramaaratha baadee ॥ te tumha raama akaama piare। deena bandhu mridu bachana uchaare ॥ aba jaanee maim shree chaturaai। bhajee tumhahi saba deva bihaai ॥ jehi samaana atisaya nahim koi। taa kara seela kasa na asa hoi ॥ kehi bidhi kahaum jaahu aba svaamee। kahahu naatha tumha antarajaamee ॥ asa kahi prabhu biloki muni dheeraa। lochana jala baha pulaka sareeraa ॥

chham. tana pulaka nirbhara prema purana nayana mukha pankaja die। mana gyaana guna goteeta prabhu maim deekha japa tapa kaa kie ॥ japa joga dharma samooha tem nara bhagati anupama paavee। radhubeera charita puneeta nisi dina daasa tulasee gaavee ॥

do. kalimala samana damana mana raama sujasa sukhamoola। saadara sunahi je tinha para raama rahahim anukoola ॥ 6(ka) ॥

so. kathina kaala mala kosa dharma na gyaana na joga japa। parihari sakala bharosa raamahi bhajahim te chatura nara ॥ 6(kha) ॥

muni pada kamala naai kari seesaa। chale banahi sura nara muni eesaa ॥ aage raama anuja puni paachhem। muni bara besha bane ati kaachem ॥ umaya beecha shree sohi kaisee। brahma jeeva bicha maayaa jaisee ॥ saritaa bana giri avaghata ghaataa। pati pahichaanee dehim bara baataa ॥ jaham jaham jaahi deva raghuraayaa। karahim medha taham taham nabha chhaayaa ॥ milaa asura biraadha maga jaataa। aavataheem raghuveera nipaataa ॥ turatahim ruchira roopa tehim paavaa। dekhi dukhee nija dhaama pathaavaa ॥ puni aae jaham muni sarabhangaa। sundara anuja jaanakee sangaa ॥

do. dekhee raama mukha pankaja munibara lochana bhringa। saadara paana karata ati dhanya janma sarabhanga ॥ 7 ॥

kaha muni sunu raghubeera kripaalaa। sankara maanasa raajamaraalaa ॥ jaata raheum biranchi ke dhaamaa। suneum shravana bana aihahim raamaa ॥ chitavata pantha raheum dina raatee। aba prabhu dekhi judaanee chhaatee ॥ naatha sakala saadhana maim heenaa। keenhee kripaa jaani jana deenaa ॥ so kachhu deva na mohi nihoraa। nija pana raakheu jana mana choraa ॥ taba lagi rahahu deena hita laagee। jaba lagi milaum tumhahi tanu tyaagee ॥ joga jagya japa tapa brata keenhaa। prabhu kaham dei bhagati bara leenhaa ॥ ehi bidhi sara rachi muni sarabhangaa। baithe hridayam chhaadai saba sangaa ॥

do. seetaa anuja sameta prabhu neela jalada tanu syaama। mama hiyam basahu nirantara sagunarupa shreeraama ॥ 8 ॥

asa kahi joga agini tanu jaaraa। raama kripaam baikuntha sidhaaraa ॥ taate muni hari leena na bhayoo। prathamahim bheda bhagati bara layoo ॥ rishi nikaaya munibara gati dekhi। sukhee bhe nija hridayam biseshee ॥ astuti karahim sakala muni brindaa। jayati pranata hita karunaa kandaa ॥ puni raghunaatha chale bana aage। munibara brinda bipula sanga laage ॥ asthi samooha dekhi raghuraayaa। poochhee muninha laagi ati daayaa ॥ jaanatahum poochhia kasa svaamee। sabadarasee tumha antarajaamee ॥ nisichara nikara sakala muni khaae। suni raghubeera nayana jala chhaae ॥

do. nisichara heena karum mahi bhuja uthaai pana keenha। sakala muninha ke aashramanhi jaai jaai sukha deenha ॥ 9 ॥

muni agasti kara sishya sujaanaa। naama suteechhana rati bhagavaanaa ॥ mana krama bachana raama pada sevaka। sapanehum aana bharosa na devaka ॥ prabhu aagavanu shravana suni paavaa। karata manoratha aatura dhaavaa ॥ he bidhi deenabandhu raghuraayaa। mo se satha para karihahim daayaa ॥ sahita anuja mohi raama gosaai। milihahim nija sevaka kee naai ॥ more jiyam bharosa dridha naaheem। bhagati birati na gyaana mana maaheem ॥ nahim satasanga joga japa jaagaa। nahim dridha charana kamala anuraagaa ॥ eka baani karunaanidhaana kee। so priya jaakem gati na aana kee ॥ hoihaim suphala aaju mama lochana। dekhi badana pankaja bhava mochana ॥ nirbhara prema magana muni gyaanee। kahi na jaai so dasaa bhavaanee ॥ disi aru bidisi pantha nahim soojhaa। ko maim chaleum kahaam nahim boojhaa ॥ kabahunka phiri paachem puni jaai। kabahunka nritya kari guna gaai ॥ abirala prema bhagati muni paai। prabhu dekhaim taru ota lukaai ॥ atisaya preeti dekhi raghubeeraa। pragate hridayam harana bhava bheeraa ॥ muni maga maajha achala hoi baisaa। pulaka sareera panasa phala jaisaa ॥ taba raghunaatha nikata chali aae। dekhi dasaa nija jana mana bhaae ॥ munihi raama bahu bhaanti jagaavaa। jaaga na dhyaanajanita sukha paavaa ॥ bhoopa roopa taba raama duraavaa। hridayam chaturbhuja roopa dekhaavaa ॥ muni akulaai uthaa taba kaisem। bikala heena mani phani bara jaisem ॥ aagem dekhi raama tana syaamaa। seetaa anuja sahita sukha dhaamaa ॥ pareu lakuta iva charananhi laagee। prema magana munibara badabhaagee ॥ bhuja bisaala gahi lie uthaai। parama preeti raakhe ura laai ॥ munihi milata asa soha kripaalaa। kanaka taruhi janu bhenta tamaalaa ॥ raama badanu biloka muni thaadhaa। maanahum chitra maajha likhi kaadhaa ॥

do. taba muni hridayam dheera dheera gahi pada baarahim baara। nija aashrama prabhu aani kari poojaa bibidha prakaara ॥ 10 ॥

kaha muni prabhu sunu binatee moree। astuti karaum kavana bidhi toree ॥ mahimaa amita mori mati thoree। rabi sanmukha khadyota anjoree ॥ shyaama taamarasa daama shareeram। jataa mukuta paridhana municheeram ॥ paani chaapa shara kati tooneeram। naumi nirantara shreeraghuveeram ॥ moha vipina ghana dahana krishaanuh। santa saroruha kaanana bhaanuh ॥ nishichara kari varootha mrigaraajah। traatu sadaa no bhava khaga baajah ॥ aruna nayana raajeeva suvesham। seetaa nayana chakora nishesham ॥ hara hradi maanasa baala maraalam। naumi raama ura baahu vishaalam ॥ samshaya sarpa grasana uragaadah। shamana sukarkasha tarka vishaadah ॥ bhava bhanjana ranjana sura yoothah। traatu sadaa no kripaa varoothah ॥ nirguna saguna vishama sama roopam। jnaana giraa goteetamanoopam ॥ amalamakhilamanavadyamapaaram। naumi raama bhanjana mahi bhaaram ॥ bhakta kalpapaadapa aaraamah। tarjana krodha lobha mada kaamah ॥ ati naagara bhava saagara setuh। traatu sadaa dinakara kula ketuh ॥ atulita bhuja prataapa bala dhaamah। kali mala vipula vibhanjana naamah ॥ dharma varma narmada guna graamah। santata sham tanotu mama raamah ॥ jadapi biraja byaapaka abinaasee। saba ke hridayam nirantara baasee ॥ tadapi anuja shree sahita kharaaree। basatu manasi mama kaananachaaree ॥ je jaanahim te jaanahum svaamee। saguna aguna ura antarajaamee ॥ jo kosala pati raajiva nayanaa। karu so raama hridaya mama ayanaa। asa abhimaana jaai jani bhore। maim sevaka raghupati pati more ॥ suni muni bachana raama mana bhaae। bahuri harashi munibara ura laae ॥ parama prasanna jaanu muni mohee। jo bara maagahu deu so tohee ॥ muni kaha mai bara kabahum na jaachaa। samujhi na pari jhootha kaa saachaa ॥ tumhahi neeka laagai raghuraai। so mohi dehu daasa sukhadaai ॥ abirala bhagati birati bigyaanaa। hohu sakala guna gyaana nidhaanaa ॥ prabhu jo deenha so baru maim paavaa। aba so dehu mohi jo bhaavaa ॥

do. anuja jaanakee sahita prabhu chaapa baana dhara raama। mama hiya gagana indu iva basahu sadaa nihakaama ॥ 11 ॥

evamastu kari ramaanivaasaa। harashi chale kubhanja rishi paasaa ॥ bahuta divasa gura darasana paaem। bhe mohi ehim aashrama aaem ॥ aba prabhu sanga jaaum gura paaheem। tumha kaham naatha nihoraa naaheem ॥ dekhi kripaanidhi muni chaturaai। lie sanga bihasai dvau bhaai ॥ pantha kahata nija bhagati anoopaa। muni aashrama pahunche surabhoopaa ॥ turata suteechhana gura pahim gayoo। kari dandavata kahata asa bhayoo ॥ naatha kausalaadheesa kumaaraa। aae milana jagata aadhaaraa ॥ raama anuja sameta baidehee। nisi dinu deva japata hahu jehee ॥ sunata agasti turata uthi dhaae। hari biloki lochana jala chhaae ॥ muni pada kamala pare dvau bhaai। rishi ati preeti lie ura laai ॥ saadara kusala poochhi muni gyaanee। aasana bara baithaare aanee ॥ puni kari bahu prakaara prabhu poojaa। mohi sama bhaagyavanta nahim doojaa ॥ jaham lagi rahe apara muni brindaa। harashe saba biloki sukhakandaa ॥

do. muni samooha maham baithe sanmukha saba kee ora। sarada indu tana chitavata maanahum nikara chakora ॥ 12 ॥

taba raghubeera kahaa muni paaheem। tumha sana prabhu duraava kachhu naahee ॥ tumha jaanahu jehi kaarana aayum। taate taata na kahi samujhaayum ॥ aba so mantra dehu prabhu mohee। jehi prakaara maaraum munidrohee ॥ muni musakaane suni prabhu baanee। poochehu naatha mohi kaa jaanee ॥ tumhareim bhajana prabhaava aghaaree। jaanum mahimaa kachhuka tumhaaree ॥ oomari taru bisaala tava maayaa। phala brahmaanda aneka nikaayaa ॥ jeeva charaachara jantu samaanaa। bheetara basahi na jaanahim aanaa ॥ te phala bhachchhaka kathina karaalaa। tava bhayam darata sadaa sau kaalaa ॥ te tumha sakala lokapati saaim। poonchhehu mohi manuja kee naaim ॥ yaha bara maagum kripaaniketaa। basahu hridayam shree anuja sametaa ॥ abirala bhagati birati satasangaa। charana saroruha preeti abhangaa ॥ jadyapi brahma akhanda anantaa। anubhava gamya bhajahim jehi santaa ॥ asa tava roopa bakhaanum jaanum। phiri phiri saguna brahma rati maanum ॥ santata daasanha dehu badaai। taatem mohi poonchhehu raghuraai ॥ hai prabhu parama manohara thaaum। paavana panchabatee tehi naaum ॥ dandaka bana puneeta prabhu karahoo। ugra saapa munibara kara harahoo ॥ baasa karahu taham raghukula raayaa। keeje sakala muninha para daayaa ॥ chale raama muni aayasu paai। turatahim panchabatee niaraai ॥

do. geedharaaja saim bhainta bhi bahu bidhi preeti badhaai ॥ godaavaree nikata prabhu rahe parana griha chhaai ॥ 13 ॥

jaba te raama keenha taham baasaa। sukhee bhe muni beetee traasaa ॥ giri bana nadeem taala chhabi chhaae। dina dina prati ati hauhim suhaae ॥ khaga mriga brinda anandita rahaheem। madhupa madhura ganjata chhabi lahaheem ॥ so bana barani na saka ahiraajaa। jahaam pragata raghubeera biraajaa ॥ eka baara prabhu sukha aaseenaa। lachhimana bachana kahe chhalaheenaa ॥ sura nara muni sacharaachara saaim। maim poochhum nija prabhu kee naai ॥ mohi samujhaai kahahu soi devaa। saba taji karaum charana raja sevaa ॥ kahahu gyaana biraaga aru maayaa। kahahu so bhagati karahu jehim daayaa ॥

do. eesvara jeeva bheda prabhu sakala kahau samujhaai ॥ jaatem hoi charana rati soka moha bhrama jaai ॥ 14 ॥

thorehi maham saba kahum bujhaai। sunahu taata mati mana chita laai ॥ maim aru mora tora taim maayaa। jehim basa keenhe jeeva nikaayaa ॥ go gochara jaham lagi mana jaai। so saba maayaa jaanehu bhaai ॥ tehi kara bheda sunahu tumha sou। bidyaa apara abidyaa dou ॥ eka dushta atisaya dukharoopaa। jaa basa jeeva paraa bhavakoopaa ॥ eka rachi jaga guna basa jaakem। prabhu prerita nahim nija bala taakem ॥ gyaana maana jaham eku naaheem। dekha brahma samaana saba maahee ॥ kahia taata so parama biraagee। trina sama siddhi teeni guna tyaagee ॥

do. maayaa eesa na aapu kahum jaana kahia so jeeva। bandha mochchha prada sarbapara maayaa preraka seeva ॥ 15 ॥

dharma tem birati joga tem gyaanaa। gyaana mochchhaprada beda bakhaanaa ॥ jaatem begi dravum maim bhaai। so mama bhagati bhagata sukhadaai ॥ so sutantra avalamba na aanaa। tehi aadheena gyaana bigyaanaa ॥ bhagati taata anupama sukhamoolaa। mili jo santa hoim anukoolaa ॥ bhagati ki saadhana kahum bakhaanee। sugama pantha mohi paavahim praanee ॥ prathamahim bipra charana ati preetee। nija nija karma nirata shruti reetee ॥ ehi kara phala puni bishaya biraagaa। taba mama dharma upaja anuraagaa ॥ shravanaadika nava bhakti dridhaaheem। mama leelaa rati ati mana maaheem ॥ santa charana pankaja ati premaa। mana krama bachana bhajana dridha nemaa ॥ guru pitu maatu bandhu pati devaa। saba mohi kaham jaane dridha sevaa ॥ mama guna gaavata pulaka sareeraa। gadagada giraa nayana baha neeraa ॥ kaama aadi mada dambha na jaakem। taata nirantara basa maim taakem ॥

do. bachana karma mana mori gati bhajanu karahim nihkaama ॥ tinha ke hridaya kamala mahum karum sadaa bishraama ॥ 16 ॥

bhagati joga suni ati sukha paavaa। lachhimana prabhu charananhi siru naavaa ॥ ehi bidhi ge kachhuka dina beetee। kahata biraaga gyaana guna neetee ॥ soopanakhaa raavana kai bahinee। dushta hridaya daaruna jasa ahinee ॥ panchabatee so gi eka baaraa। dekhi bikala bhi jugala kumaaraa ॥ bhraataa pitaa putra uragaaree। purusha manohara nirakhata naaree ॥ hoi bikala saka manahi na rokee। jimi rabimani drava rabihi bilokee ॥ ruchira rupa dhari prabhu pahim jaai। bolee bachana bahuta musukaai ॥ tumha sama purusha na mo sama naaree। yaha sanjoga bidhi rachaa bichaaree ॥ mama anuroopa purusha jaga maaheem। dekheum khoji loka tihu naaheem ॥ taate aba lagi rahium kumaaree। manu maanaa kachhu tumhahi nihaaree ॥ seetahi chiti kahee prabhu baataa। ahi kuara mora laghu bhraataa ॥ gi lachhimana ripu bhaginee jaanee। prabhu biloki bole mridu baanee ॥ sundari sunu maim unha kara daasaa। paraadheena nahim tora supaasaa ॥ prabhu samartha kosalapura raajaa। jo kachhu karahim unahi saba chhaajaa ॥ sevaka sukha chaha maana bhikhaaree। byasanee dhana subha gati bibhichaaree ॥ lobhee jasu chaha chaara gumaanee। nabha duhi doodha chahata e praanee ॥ puni phiri raama nikata so aai। prabhu lachhimana pahim bahuri pathaai ॥ lachhimana kahaa tohi so baree। jo trina tori laaja pariharee ॥ taba khisiani raama pahim gee। roopa bhayankara pragatata bhee ॥ seetahi sabhaya dekhi raghuraai। kahaa anuja sana sayana bujhaai ॥

do. lachhimana ati laaghavam so naaka kaana binu keenhi। taake kara raavana kaham manau chunautee deenhi ॥ 17 ॥

naaka kaana binu bhi bikaraaraa। janu strava saila gairu kai dhaaraa ॥ khara dooshana pahim gi bilapaataa। dhiga dhiga tava paurusha bala bhraataa ॥ tehi poochhaa saba kahesi bujhaai। jaatudhaana suni sena banaai ॥ dhaae nisichara nikara baroothaa। janu sapachchha kajjala giri joothaa ॥ naanaa baahana naanaakaaraa। naanaayudha dhara ghora apaaraa ॥ supanakhaa aagem kari leenee। asubha roopa shruti naasaa heenee ॥ asaguna amita hohim bhayakaaree। ganahim na mrityu bibasa saba jhaaree ॥ garjahi tarjahim gagana udaaheem। dekhi kataku bhata ati harashaaheem ॥ kau kaha jiata dharahu dvau bhaai। dhari maarahu tiya lehu chhadaai ॥ dhoori poori nabha mandala rahaa। raama bolaai anuja sana kahaa ॥ lai jaanakihi jaahu giri kandara। aavaa nisichara kataku bhayankara ॥ rahehu sajaga suni prabhu kai baanee। chale sahita shree sara dhanu paanee ॥ dekhi raama ripudala chali aavaa। bihasi kathina kodanda chadhaavaa ॥

chham. kodanda kathina chadhaai sira jata joota baandhata soha kyom। marakata sayala para larata daamini koti som juga bhujaga jyom ॥ kati kasi nishanga bisaala bhuja gahi chaapa bisikha sudhaari kai ॥ chitavata manahum mrigaraaja prabhu gajaraaja ghataa nihaari kai ॥

so. aai ge bagamela dharahu dharahu dhaavata subhata। jathaa biloki akela baala rabihi gherata danuja ॥ 18 ॥

prabhu biloki sara sakahim na daaree। thakita bhee rajaneechara dhaaree ॥ sachiva boli bole khara dooshana। yaha kau nripabaalaka nara bhooshana ॥ naaga asura sura nara muni jete। dekhe jite hate hama kete ॥ hama bhari janma sunahu saba bhaai। dekhee nahim asi sundarataai ॥ jadyapi bhaginee keenha kuroopaa। badha laayaka nahim purusha anoopaa ॥ dehu turata nija naari duraai। jeeata bhavana jaahu dvau bhaai ॥ mora kahaa tumha taahi sunaavahu। taasu bachana suni aatura aavahu ॥ dootanha kahaa raama sana jaai। sunata raama bole musakaai ॥ hama chhatree mrigayaa bana karaheem। tumha se khala mriga khaujata phiraheem ॥ ripu balavanta dekhi nahim daraheem। eka baara kaalahu sana laraheem ॥ jadyapi manuja danuja kula ghaalaka। muni paalaka khala saalaka baalaka ॥ jaum na hoi bala ghara phiri jaahoo। samara bimukha maim hatum na kaahoo ॥ rana chadhai karia kapata chaturaai। ripu para kripaa parama kadaraai ॥ dootanha jaai turata saba kaheu। suni khara dooshana ura ati daheu ॥ chham. ura daheu kaheu ki dharahu dhaae bikata bhata rajaneecharaa। sara chaapa tomara sakti soola kripaana parigha parasu dharaa ॥ prabhu keenha dhanusha takora prathama kathora ghora bhayaavahaa। bhe badhira byaakula jaatudhaana na gyaana tehi avasara rahaa ॥

do. saavadhaana hoi dhaae jaani sabala aaraati। laage barashana raama para astra sastra bahu bhaanti ॥ 19(ka) ॥

tinha ke aayudha tila sama kari kaate raghubeera। taani saraasana shravana lagi puni chhaandae nija teera ॥ 19(kha) ॥

chham. taba chale jaana babaana karaala। phunkarata janu bahu byaala ॥ kopeu samara shreeraama। chale bisikha nisita nikaama ॥ avaloki kharatara teera। muri chale nisichara beera ॥ bhe kruddha teeniu bhaai। jo bhaagi rana te jaai ॥ tehi badhaba hama nija paani। phire marana mana mahum thaani ॥ aayudha aneka prakaara। sanamukha te karahim prahaara ॥ ripu parama kope jaani। prabhu dhanusha sara sandhaani ॥ chhaandae bipula naaraacha। lage katana bikata pisaacha ॥ ura seesa bhuja kara charana। jaham taham lage mahi parana ॥ chikkarata laagata baana। dhara parata kudhara samaana ॥ bhata katata tana sata khanda। puni uthata kari paashanda ॥ nabha udata bahu bhuja munda। binu mauli dhaavata runda ॥ khaga kanka kaaka srigaala। katakatahim kathina karaala ॥

chham. katakatahim jambuka bhoota preta pisaacha kharpara sanchaheem। betaala beera kapaala taala bajaai jogini nanchaheem ॥ raghubeera baana prachanda khandahim bhatanha ke ura bhuja siraa। jaham taham parahim uthi larahim dhara dharu dharu karahim bhayakara giraa ॥ antaavareem gahi udata geedha pisaacha kara gahi dhaavaheem ॥ sangraama pura baasee manahum bahu baala gudai udaavaheem ॥ maare pachaare ura bidaare bipula bhata kahamrata pare। avaloki nija dala bikala bhata tisiraadi khara dooshana phire ॥ sara sakti tomara parasu soola kripaana ekahi baaraheem। kari kopa shreeraghubeera para aganita nisaachara daaraheem ॥ prabhu nimisha mahum ripu sara nivaari pachaari daare saayakaa। dasa dasa bisikha ura maajha maare sakala nisichara naayakaa ॥ mahi parata uthi bhata bhirata marata na karata maayaa ati ghanee। sura darata chaudaha sahasa preta biloki eka avadha dhanee ॥ sura muni sabhaya prabhu dekhi maayaanaatha ati kautuka kar yo। dekhahi parasapara raama kari sangraama ripudala lari mar yo ॥

do. raama raama kahi tanu tajahim paavahim pada nirbaana। kari upaaya ripu maare chhana mahum kripaanidhaana ॥ 20(ka) ॥

harashita barashahim sumana sura baajahim gagana nisaana। astuti kari kari saba chale sobhita bibidha bimaana ॥ 20(kha) ॥

jaba raghunaatha samara ripu jeete। sura nara muni saba ke bhaya beete ॥ taba lachhimana seetahi lai aae। prabhu pada parata harashi ura laae। seetaa chitava syaama mridu gaataa। parama prema lochana na aghaataa ॥ panchavateem basi shreeraghunaayaka। karata charita sura muni sukhadaayaka ॥ dhuam dekhi kharadooshana keraa। jaai supanakhaam raavana preraa ॥ boli bachana krodha kari bhaaree। desa kosa kai surati bisaaree ॥ karasi paana sovasi dinu raatee। sudhi nahim tava sira para aaraatee ॥ raaja neeti binu dhana binu dharmaa। harihi samarpe binu satakarmaa ॥ bidyaa binu bibeka upajaaem। shrama phala padhae kiem aru paaem ॥ sanga te jatee kumantra te raajaa। maana te gyaana paana tem laajaa ॥ preeti pranaya binu mada te gunee। naasahi begi neeti asa sunee ॥

so. ripu ruja paavaka paapa prabhu ahi gania na chhota kari। asa kahi bibidha bilaapa kari laagee rodana karana ॥ 21(ka) ॥

do. sabhaa maajha pari byaakula bahu prakaara kaha roi। tohi jiata dasakandhara mori ki asi gati hoi ॥ 21(kha) ॥

sunata sabhaasada uthe akulaai। samujhaai gahi baaham uthaai ॥ kaha lankesa kahasi nija baataa। kenim tava naasaa kaana nipaataa ॥ avadha nripati dasaratha ke jaae। purusha singha bana khelana aae ॥ samujhi paree mohi unha kai karanee। rahita nisaachara karihahim dharanee ॥ jinha kara bhujabala paai dasaanana। abhaya bhe bicharata muni kaanana ॥ dekhata baalaka kaala samaanaa। parama dheera dhanvee guna naanaa ॥ atulita bala prataapa dvau bhraataa। khala badha rata sura muni sukhadaataa ॥ sobhaadhaama raama asa naamaa। tinha ke sanga naari eka syaamaa ॥ rupa raasi bidhi naari samvaaree। rati sata koti taasu balihaaree ॥ taasu anuja kaate shruti naasaa। suni tava bhagini karahim parihaasaa ॥ khara dooshana suni lage pukaaraa। chhana mahum sakala kataka unha maaraa ॥ khara dooshana tisiraa kara ghaataa। suni dasaseesa jare saba gaataa ॥

do. supanakhahi samujhaai kari bala bolesi bahu bhaanti। gayu bhavana ati sochabasa needa pari nahim raati ॥ 22 ॥

sura nara asura naaga khaga maaheem। more anuchara kaham kau naaheem ॥ khara dooshana mohi sama balavantaa। tinhahi ko maari binu bhagavantaa ॥ sura ranjana bhanjana mahi bhaaraa। jaum bhagavanta leenha avataaraa ॥ tau mai jaai bairu hathi karoom। prabhu sara praana tajem bhava taroom ॥ hoihi bhajanu na taamasa dehaa। mana krama bachana mantra dridha ehaa ॥ jaum nararupa bhoopasuta kou। harihum naari jeeti rana dou ॥ chalaa akela jaana chadhi tahavaam। basa maareecha sindhu tata jahavaam ॥ ihaam raama jasi juguti banaai। sunahu umaa so kathaa suhaai ॥

do. lachhimana ge banahim jaba lena moola phala kanda। janakasutaa sana bole bihasi kripaa sukha brinda ॥ 23 ॥

sunahu priyaa brata ruchira suseelaa। maim kachhu karabi lalita naraleelaa ॥ tumha paavaka mahum karahu nivaasaa। jau lagi karaum nisaachara naasaa ॥ jabahim raama saba kahaa bakhaanee। prabhu pada dhari hiyam anala samaanee ॥ nija pratibimba raakhi taham seetaa। taisi seela rupa subineetaa ॥ lachhimanahoom yaha maramu na jaanaa। jo kachhu charita rachaa bhagavaanaa ॥ dasamukha gayu jahaam maareechaa। naai maatha svaaratha rata neechaa ॥ navani neecha kai ati dukhadaai। jimi ankusa dhanu uraga bilaai ॥ bhayadaayaka khala kai priya baanee। jimi akaala ke kusuma bhavaanee ॥

do. kari poojaa maareecha taba saadara poochhee baata। kavana hetu mana byagra ati akasara aayahu taata ॥ 24 ॥

dasamukha sakala kathaa tehi aagem। kahee sahita abhimaana abhaagem ॥ hohu kapata mriga tumha chhalakaaree। jehi bidhi hari aanau nripanaaree ॥ tehim puni kahaa sunahu dasaseesaa। te nararupa charaachara eesaa ॥ taasom taata bayaru nahim keeje। maarem maria jiaem jeejai ॥ muni makha raakhana gayu kumaaraa। binu phara sara raghupati mohi maaraa ॥ sata jojana aayum chhana maaheem। tinha sana bayaru kiem bhala naaheem ॥ bhi mama keeta bhringa kee naai। jaham taham maim dekhum dau bhaai ॥ jaum nara taata tadapi ati sooraa। tinhahi birodhi na aaihi pooraa ॥

do. jehim taadakaa subaahu hati khandeu hara kodanda ॥ khara dooshana tisiraa badheu manuja ki asa baribanda ॥ 25 ॥

jaahu bhavana kula kusala bichaaree। sunata jaraa deenhisi bahu gaaree ॥ guru jimi moodha karasi mama bodhaa। kahu jaga mohi samaana ko jodhaa ॥ taba maareecha hridayam anumaanaa। navahi birodhem nahim kalyaanaa ॥ sastree marmee prabhu satha dhanee। baida bandi kabi bhaanasa gunee ॥ ubhaya bhaanti dekhaa nija maranaa। taba taakisi raghunaayaka saranaa ॥ utaru deta mohi badhaba abhaagem। kasa na maraum raghupati sara laagem ॥ asa jiyam jaani dasaanana sangaa। chalaa raama pada prema abhangaa ॥ mana ati harasha janaava na tehee। aaju dekhihum parama sanehee ॥

chham. nija parama preetama dekhi lochana suphala kari sukha paaihaum। shree sahita anuja sameta kripaaniketa pada mana laaihaum ॥ nirbaana daayaka krodha jaa kara bhagati abasahi basakaree। nija paani sara sandhaani so mohi badhihi sukhasaagara haree ॥

do. mama paachem dhara dhaavata dharem saraasana baana। phiri phiri prabhuhi bilokihum dhanya na mo sama aana ॥ 26 ॥

tehi bana nikata dasaanana gayoo। taba maareecha kapatamriga bhayoo ॥ ati bichitra kachhu barani na jaai। kanaka deha mani rachita banaai ॥ seetaa parama ruchira mriga dekhaa। anga anga sumanohara beshaa ॥ sunahu deva raghubeera kripaalaa। ehi mriga kara ati sundara chhaalaa ॥ satyasandha prabhu badhi kari ehee। aanahu charma kahati baidehee ॥ taba raghupati jaanata saba kaarana। uthe harashi sura kaaju samvaarana ॥ mriga biloki kati parikara baandhaa। karatala chaapa ruchira sara saandhaa ॥ prabhu lachhimanihi kahaa samujhaai। phirata bipina nisichara bahu bhaai ॥ seetaa keri karehu rakhavaaree। budhi bibeka bala samaya bichaaree ॥ prabhuhi biloki chalaa mriga bhaajee। dhaae raamu saraasana saajee ॥ nigama neti siva dhyaana na paavaa। maayaamriga paachem so dhaavaa ॥ kabahum nikata puni doori paraai। kabahunka pragati kabahum chhapaai ॥ pragatata durata karata chhala bhooree। ehi bidhi prabhuhi gayu lai dooree ॥ taba taki raama kathina sara maaraa। dharani pareu kari ghora pukaaraa ॥ lachhimana kara prathamahim lai naamaa। paachem sumiresi mana mahum raamaa ॥ praana tajata pragatesi nija dehaa। sumiresi raamu sameta sanehaa ॥ antara prema taasu pahichaanaa। muni durlabha gati deenhi sujaanaa ॥

do. bipula sumana sura barashahim gaavahim prabhu guna gaatha। nija pada deenha asura kahum deenabandhu raghunaatha ॥ 27 ॥

khala badhi turata phire raghubeeraa। soha chaapa kara kati tooneeraa ॥ aarata giraa sunee jaba seetaa। kaha lachhimana sana parama sabheetaa ॥ jaahu begi sankata ati bhraataa। lachhimana bihasi kahaa sunu maataa ॥ bhrikuti bilaasa srishti laya hoi। sapanehum sankata pari ki soi ॥ marama bachana jaba seetaa bolaa। hari prerita lachhimana mana dolaa ॥ bana disi deva saumpi saba kaahoo। chale jahaam raavana sasi raahoo ॥ soona beecha dasakandhara dekhaa। aavaa nikata jatee kem beshaa ॥ jaakem dara sura asura deraaheem। nisi na needa dina anna na khaaheem ॥ so dasaseesa svaana kee naai। ita uta chiti chalaa bhadaihaai ॥ imi kupantha paga deta khagesaa। raha na teja budhi bala lesaa ॥ naanaa bidhi kari kathaa suhaai। raajaneeti bhaya preeti dekhaai ॥ kaha seetaa sunu jatee gosaaim। bolehu bachana dushta kee naaim ॥ taba raavana nija roopa dekhaavaa। bhee sabhaya jaba naama sunaavaa ॥ kaha seetaa dhari dheeraju gaadhaa। aai gayu prabhu rahu khala thaadhaa ॥ jimi haribadhuhi chhudra sasa chaahaa। bhesi kaalabasa nisichara naahaa ॥ sunata bachana dasaseesa risaanaa। mana mahum charana bandi sukha maanaa ॥

do. krodhavanta taba raavana leenhisi ratha baithaai। chalaa gaganapatha aatura bhayam ratha haanki na jaai ॥ 28 ॥

haa jaga eka beera raghuraayaa। kehim aparaadha bisaarehu daayaa ॥ aarati harana sarana sukhadaayaka। haa raghukula saroja dinanaayaka ॥ haa lachhimana tumhaara nahim dosaa। so phalu paayum keenheum rosaa ॥ bibidha bilaapa karati baidehee। bhoori kripaa prabhu doori sanehee ॥ bipati mori ko prabhuhi sunaavaa। purodaasa chaha raasabha khaavaa ॥ seetaa kai bilaapa suni bhaaree। bhe charaachara jeeva dukhaaree ॥ geedharaaja suni aarata baanee। raghukulatilaka naari pahichaanee ॥ adhama nisaachara leenhe jaai। jimi malecha basa kapilaa gaai ॥ seete putri karasi jani traasaa। karihum jaatudhaana kara naasaa ॥ dhaavaa krodhavanta khaga kaisem। chhooti pabi parabata kahum jaise ॥ re re dushta thaadha kina hohee। nirbhaya chalesi na jaanehi mohee ॥ aavata dekhi kritaanta samaanaa। phiri dasakandhara kara anumaanaa ॥ kee mainaaka ki khagapati hoi। mama bala jaana sahita pati soi ॥ jaanaa jaratha jataayoo ehaa। mama kara teeratha chhaandaihi dehaa ॥ sunata geedha krodhaatura dhaavaa। kaha sunu raavana mora sikhaavaa ॥ taji jaanakihi kusala griha jaahoo। naahim ta asa hoihi bahubaahoo ॥ raama rosha paavaka ati ghoraa। hoihi sakala salabha kula toraa ॥ utaru na deta dasaanana jodhaa। tabahim geedha dhaavaa kari krodhaa ॥ dhari kacha biratha keenha mahi giraa। seetahi raakhi geedha puni phiraa ॥ chauchanha maari bidaaresi dehee। danda eka bhi muruchhaa tehee ॥ taba sakrodha nisichara khisianaa। kaadhaesi parama karaala kripaanaa ॥ kaatesi pankha paraa khaga dharanee। sumiri raama kari adabhuta karanee ॥ seetahi jaani chadhaai bahoree। chalaa utaaila traasa na thoree ॥ karati bilaapa jaati nabha seetaa। byaadha bibasa janu mrigee sabheetaa ॥ giri para baithe kapinha nihaaree। kahi hari naama deenha pata daaree ॥ ehi bidhi seetahi so lai gayoo। bana asoka maham raakhata bhayoo ॥

do. haari paraa khala bahu bidhi bhaya aru preeti dekhaai। taba asoka paadapa tara raakhisi jatana karaai ॥ 29(ka) ॥

navaanhapaaraayana, chhathaa vishraama jehi bidhi kapata kuranga sanga dhaai chale shreeraama। so chhabi seetaa raakhi ura ratati rahati harinaama ॥ 29(kha) ॥

raghupati anujahi aavata dekhee। baahija chintaa keenhi biseshee ॥ janakasutaa pariharihu akelee। aayahu taata bachana mama pelee ॥ nisichara nikara phirahim bana maaheem। mama mana seetaa aashrama naaheem ॥ gahi pada kamala anuja kara joree। kaheu naatha kachhu mohi na khoree ॥ anuja sameta ge prabhu tahavaam। godaavari tata aashrama jahavaam ॥ aashrama dekhi jaanakee heenaa। bhe bikala jasa praakrita deenaa ॥ haa guna khaani jaanakee seetaa। roopa seela brata nema puneetaa ॥ lachhimana samujhaae bahu bhaantee। poochhata chale lataa taru paantee ॥ he khaga mriga he madhukara shrenee। tumha dekhee seetaa mriganainee ॥ khanjana suka kapota mriga meenaa। madhupa nikara kokilaa prabeenaa ॥ kunda kalee daadaima daaminee। kamala sarada sasi ahibhaaminee ॥ baruna paasa manoja dhanu hamsaa। gaja kehari nija sunata prasamsaa ॥ shreephala kanaka kadali harashaaheem। neku na sanka sakucha mana maaheem ॥ sunu jaanakee tohi binu aajoo। harashe sakala paai janu raajoo ॥ kimi sahi jaata anakha tohi paaheem । priyaa begi pragatasi kasa naaheem ॥ ehi bidhi khaujata bilapata svaamee। manahum mahaa birahee ati kaamee ॥ pooranakaama raama sukha raasee। manuja charita kara aja abinaasee ॥ aage paraa geedhapati dekhaa। sumirata raama charana jinha rekhaa ॥

do. kara saroja sira paraseu kripaasindhu radhubeera ॥ nirakhi raama chhabi dhaama mukha bigata bhee saba peera ॥ 30 ॥

taba kaha geedha bachana dhari dheeraa । sunahu raama bhanjana bhava bheeraa ॥ naatha dasaanana yaha gati keenhee। tehi khala janakasutaa hari leenhee ॥ lai dachchhina disi gayu gosaai। bilapati ati kuraree kee naai ॥ darasa laagee prabhu raakhenum praanaa। chalana chahata aba kripaanidhaanaa ॥ raama kahaa tanu raakhahu taataa। mukha musakaai kahee tehim baataa ॥ jaa kara naama marata mukha aavaa। adhamu mukuta hoi shruti gaavaa ॥ so mama lochana gochara aagem। raakhaum deha naatha kehi khaangem ॥ jala bhari nayana kahahim raghuraai। taata karma nija te gatim paai ॥ parahita basa jinha ke mana maaheem। tinha kahum jaga durlabha kachhu naaheem ॥ tanu taji taata jaahu mama dhaamaa। deum kaaha tumha pooranakaamaa ॥

do. seetaa harana taata jani kahahu pitaa sana jaai ॥ jaum maim raama ta kula sahita kahihi dasaanana aai ॥ 31 ॥

geedha deha taji dhari hari rupaa। bhooshana bahu pata peeta anoopaa ॥ syaama gaata bisaala bhuja chaaree। astuti karata nayana bhari baaree ॥

chham. jaya raama roopa anoopa nirguna saguna guna preraka sahee। dasaseesa baahu prachanda khandana chanda sara mandana mahee ॥ paathoda gaata saroja mukha raajeeva aayata lochanam। nita naumi raamu kripaala baahu bisaala bhava bhaya mochanam ॥ 1 ॥

balamaprameyamanaadimajamabyaktamekamagocharam। gobinda gopara dvandvahara bigyaanaghana dharaneedharam ॥ je raama mantra japanta santa ananta jana mana ranjanam। nita naumi raama akaama priya kaamaadi khala dala ganjanam ॥ 2।

jehi shruti niranjana brahma byaapaka biraja aja kahi gaavaheem ॥ kari dhyaana gyaana biraaga joga aneka muni jehi paavaheem ॥ so pragata karunaa kanda sobhaa brinda aga jaga mohee। mama hridaya pankaja bhringa anga ananga bahu chhabi sohee ॥ 3 ॥

jo agama sugama subhaava nirmala asama sama seetala sadaa। pasyanti jam jogee jatana kari karata mana go basa sadaa ॥ so raama ramaa nivaasa santata daasa basa tribhuvana dhanee। mama ura basu so samana samsriti jaasu keerati paavanee ॥ 4 ॥

do. abirala bhagati maagi bara geedha gayu haridhaama। tehi kee kriyaa jathochita nija kara keenhee raama ॥ 32 ॥

komala chita ati deenadayaalaa। kaarana binu raghunaatha kripaalaa ॥ geedha adhama khaga aamisha bhogee। gati deenhi jo jaachata jogee ॥ sunahu umaa te loga abhaagee। hari taji hohim bishaya anuraagee ॥ puni seetahi khojata dvau bhaai। chale bilokata bana bahutaai ॥ sankula lataa bitapa ghana kaanana। bahu khaga mriga taham gaja panchaanana ॥ aavata pantha kabandha nipaataa। tehim saba kahee saapa kai baataa ॥ durabaasaa mohi deenhee saapaa। prabhu pada pekhi mitaa so paapaa ॥ sunu gandharba kahum mai tohee। mohi na sohaai brahmakula drohee ॥

do. mana krama bachana kapata taji jo kara bhoosura seva। mohi sameta biranchi siva basa taakem saba deva ॥ 33 ॥

saapata taadata parusha kahantaa। bipra poojya asa gaavahim santaa ॥ poojia bipra seela guna heenaa। soodra na guna gana gyaana prabeenaa ॥ kahi nija dharma taahi samujhaavaa। nija pada preeti dekhi mana bhaavaa ॥ raghupati charana kamala siru naai। gayu gagana aapani gati paai ॥ taahi dei gati raama udaaraa। sabaree kem aashrama pagu dhaaraa ॥ sabaree dekhi raama griham aae। muni ke bachana samujhi jiyam bhaae ॥ sarasija lochana baahu bisaalaa। jataa mukuta sira ura banamaalaa ॥ syaama gaura sundara dau bhaai। sabaree paree charana lapataai ॥ prema magana mukha bachana na aavaa। puni puni pada saroja sira naavaa ॥ saadara jala lai charana pakhaare। puni sundara aasana baithaare ॥

do. kanda moola phala surasa ati die raama kahum aani। prema sahita prabhu khaae baarambaara bakhaani ॥ 34 ॥

paani jori aagem bhi thaadhai। prabhuhi biloki preeti ati baadhai ॥ kehi bidhi astuti karau tumhaaree। adhama jaati maim jadamati bhaaree ॥ adhama te adhama adhama ati naaree। tinha maham maim matimanda aghaaree ॥ kaha raghupati sunu bhaamini baataa। maanum eka bhagati kara naataa ॥ jaati paanti kula dharma badaai। dhana bala parijana guna chaturaai ॥ bhagati heena nara sohi kaisaa। binu jala baarida dekhia jaisaa ॥ navadhaa bhagati kahum tohi paaheem। saavadhaana sunu dharu mana maaheem ॥ prathama bhagati santanha kara sangaa। doosari rati mama kathaa prasangaa ॥

do. gura pada pankaja sevaa teesari bhagati amaana। chauthi bhagati mama guna gana kari kapata taji gaana ॥ 35 ॥

mantra jaapa mama dridha bisvaasaa। panchama bhajana so beda prakaasaa ॥ chhatha dama seela birati bahu karamaa। nirata nirantara sajjana dharamaa ॥ saatavam sama mohi maya jaga dekhaa। motem santa adhika kari lekhaa ॥ aathavam jathaalaabha santoshaa। sapanehum nahim dekhi paradoshaa ॥ navama sarala saba sana chhalaheenaa। mama bharosa hiyam harasha na deenaa ॥ nava mahum eku jinha ke hoi। naari purusha sacharaachara koi ॥ soi atisaya priya bhaamini more। sakala prakaara bhagati dridha torem ॥ jogi brinda duralabha gati joi। to kahum aaju sulabha bhi soi ॥ mama darasana phala parama anoopaa। jeeva paava nija sahaja saroopaa ॥ janakasutaa ki sudhi bhaaminee। jaanahi kahu karibaragaaminee ॥ pampaa sarahi jaahu raghuraai। taham hoihi sugreeva mitaai ॥ so saba kahihi deva raghubeeraa। jaanatahoom poochhahu matidheeraa ॥ baara baara prabhu pada siru naai। prema sahita saba kathaa sunaai ॥

chham. kahi kathaa sakala biloki hari mukha hridayam pada pankaja dhare। taji joga paavaka deha hari pada leena bhi jaham nahim phire ॥ nara bibidha karma adharma bahu mata sokaprada saba tyaagahoo। bisvaasa kari kaha daasa tulasee raama pada anuraagahoo ॥

do. jaati heena agha janma mahi mukta keenhi asi naari। mahaamanda mana sukha chahasi aise prabhuhi bisaari ॥ 36 ॥

chale raama tyaagaa bana sou। atulita bala nara kehari dou ॥ birahee iva prabhu karata bishaadaa। kahata kathaa aneka sambaadaa ॥ lachhimana dekhu bipina ki sobhaa। dekhata kehi kara mana nahim chhobhaa ॥ naari sahita saba khaga mriga brindaa। maanahum mori karata hahim nindaa ॥ hamahi dekhi mriga nikara paraaheem। mrigeem kahahim tumha kaham bhaya naaheem ॥ tumha aananda karahu mriga jaae। kanchana mriga khojana e aae ॥ sanga laai karineem kari leheem। maanahum mohi sikhaavanu deheem ॥ saastra suchintita puni puni dekhia। bhoopa susevita basa nahim lekhia ॥ raakhia naari jadapi ura maaheem। jubatee saastra nripati basa naaheem ॥ dekhahu taata basanta suhaavaa। priyaa heena mohi bhaya upajaavaa ॥

do. biraha bikala balaheena mohi jaanesi nipata akela। sahita bipina madhukara khaga madana keenha bagamela ॥ 37(ka) ॥

dekhi gayu bhraataa sahita taasu doota suni baata। deraa keenheu manahum taba kataku hataki manajaata ॥ 37(kha) ॥

bitapa bisaala lataa arujhaanee। bibidha bitaana die janu taanee ॥ kadali taala bara dhujaa pataakaa। daikhi na moha dheera mana jaakaa ॥ bibidha bhaanti phoole taru naanaa। janu baanaita bane bahu baanaa ॥ kahum kahum sundara bitapa suhaae। janu bhata bilaga bilaga hoi chhaae ॥ koojata pika maanahum gaja maate। dheka mahokha oonta bisaraate ॥ mora chakora keera bara baajee। paaraavata maraala saba taajee ॥ teetira laavaka padachara joothaa। barani na jaai manoja baruthaa ॥ ratha giri silaa dundubhee jharanaa। chaataka bandee guna gana baranaa ॥ madhukara mukhara bheri sahanaai। tribidha bayaari baseetheem aai ॥ chaturanginee sena sanga leenhem। bicharata sabahi chunautee deenhem ॥ lachhimana dekhata kaama aneekaa। rahahim dheera tinha kai jaga leekaa ॥ ehi kem eka parama bala naaree। tehi tem ubara subhata soi bhaaree ॥

do. taata teeni ati prabala khala kaama krodha aru lobha। muni bigyaana dhaama mana karahim nimisha mahum chhobha ॥ 38(ka) ॥

lobha kem ichchhaa dambha bala kaama kem kevala naari। krodha ke parusha bachana bala munibara kahahim bichaari ॥ 38(kha) ॥

gunaateeta sacharaachara svaamee। raama umaa saba antarajaamee ॥ kaaminha kai deenataa dekhaai। dheeranha kem mana birati dridhaai ॥ krodha manoja lobha mada maayaa। chhootahim sakala raama keem daayaa ॥ so nara indrajaala nahim bhoolaa। jaa para hoi so nata anukoolaa ॥ umaa kahum maim anubhava apanaa। sata hari bhajanu jagata saba sapanaa ॥ puni prabhu ge sarobara teeraa। pampaa naama subhaga gambheeraa ॥ santa hridaya jasa nirmala baaree। baandhe ghaata manohara chaaree ॥ jaham taham piahim bibidha mriga neeraa। janu udaara griha jaachaka bheeraa ॥

do. purini sabana ota jala begi na paaia marma। maayaachhanna na dekhiai jaise nirguna brahma ॥ 39(ka) ॥

sukhi meena saba ekarasa ati agaadha jala maahim। jathaa dharmaseelanha ke dina sukha sanjuta jaahim ॥ 39(kha) ॥

bikase sarasija naanaa rangaa। madhura mukhara gunjata bahu bhringaa ॥ bolata jalakukkuta kalahamsaa। prabhu biloki janu karata prasamsaa ॥ chakravaaka baka khaga samudaai। dekhata bani barani nahim jaai ॥ sundara khaga gana giraa suhaai। jaata pathika janu leta bolaai ॥ taala sameepa muninha griha chhaae। chahu disi kaanana bitapa suhaae ॥ champaka bakula kadamba tamaalaa। paatala panasa paraasa rasaalaa ॥ nava pallava kusumita taru naanaa। chanchareeka patalee kara gaanaa ॥ seetala manda sugandha subhaau। santata bahi manohara bau ॥ kuhoo kuhoo kokila dhuni karaheem। suni rava sarasa dhyaana muni taraheem ॥

do. phala bhaarana nami bitapa saba rahe bhoomi niaraai। para upakaaree purusha jimi navahim susampati paai ॥ 40 ॥

dekhi raama ati ruchira talaavaa। majjanu keenha parama sukha paavaa ॥ dekhee sundara tarubara chhaayaa। baithe anuja sahita raghuraayaa ॥ taham puni sakala deva muni aae। astuti kari nija dhaama sidhaae ॥ baithe parama prasanna kripaalaa। kahata anuja sana kathaa rasaalaa ॥ birahavanta bhagavantahi dekhee। naarada mana bhaa socha biseshee ॥ mora saapa kari angeekaaraa। sahata raama naanaa dukha bhaaraa ॥ aise prabhuhi bilokum jaai। puni na banihi asa avasaru aai ॥ yaha bichaari naarada kara beenaa। ge jahaam prabhu sukha aaseenaa ॥ gaavata raama charita mridu baanee। prema sahita bahu bhaanti bakhaanee ॥ karata dandavata lie uthaai। raakhe bahuta baara ura laai ॥ svaagata poonchhi nikata baithaare। lachhimana saadara charana pakhaare ॥

do. naanaa bidhi binatee kari prabhu prasanna jiyam jaani। naarada bole bachana taba jori saroruha paani ॥ 41 ॥

sunahu udaara sahaja raghunaayaka। sundara agama sugama bara daayaka ॥ dehu eka bara maagum svaamee। jadyapi jaanata antarajaamee ॥ jaanahu muni tumha mora subhaau। jana sana kabahum ki karum durau ॥ kavana bastu asi priya mohi laagee। jo munibara na sakahu tumha maagee ॥ jana kahum kachhu adeya nahim morem। asa bisvaasa tajahu jani bhorem ॥ taba naarada bole harashaai । asa bara maagum karum dhithaai ॥ jadyapi prabhu ke naama anekaa। shruti kaha adhika eka tem ekaa ॥ raama sakala naamanha te adhikaa। hau naatha agha khaga gana badhikaa ॥

do. raakaa rajanee bhagati tava raama naama soi soma। apara naama udagana bimala basuhum bhagata ura byoma ॥ 42(ka) ॥

evamastu muni sana kaheu kripaasindhu raghunaatha। taba naarada mana harasha ati prabhu pada naayu maatha ॥ 42(kha) ॥

ati prasanna raghunaathahi jaanee। puni naarada bole mridu baanee ॥ raama jabahim prereu nija maayaa। mohehu mohi sunahu raghuraayaa ॥ taba bibaaha maim chaahum keenhaa। prabhu kehi kaarana karai na deenhaa ॥ sunu muni tohi kahum saharosaa। bhajahim je mohi taji sakala bharosaa ॥ karum sadaa tinha kai rakhavaaree। jimi baalaka raakhi mahataaree ॥ gaha sisu bachchha anala ahi dhaai। taham raakhi jananee aragaai ॥ praudha bhem tehi suta para maataa। preeti kari nahim paachhili baataa ॥ more praudha tanaya sama gyaanee। baalaka suta sama daasa amaanee ॥ janahi mora bala nija bala taahee। duhu kaham kaama krodha ripu aahee ॥ yaha bichaari pandita mohi bhajaheem। paaehum gyaana bhagati nahim tajaheem ॥

do. kaama krodha lobhaadi mada prabala moha kai dhaari। tinha maham ati daaruna dukhada maayaaroopee naari ॥ 43 ॥

suni muni kaha puraana shruti santaa। moha bipina kahum naari basantaa ॥ japa tapa nema jalaashraya jhaaree। hoi greeshama soshi saba naaree ॥ kaama krodha mada matsara bhekaa। inhahi harashaprada barashaa ekaa ॥ durbaasanaa kumuda samudaai। tinha kaham sarada sadaa sukhadaai ॥ dharma sakala saraseeruha brindaa। hoi hima tinhahi dahi sukha mandaa ॥ puni mamataa javaasa bahutaai। paluhi naari sisira ritu paai ॥ paapa ulooka nikara sukhakaaree। naari nibida rajanee andhiaree ॥ budhi bala seela satya saba meenaa। banasee sama triya kahahim prabeenaa ॥

do. avaguna moola soolaprada pramadaa saba dukha khaani। taate keenha nivaarana muni maim yaha jiyam jaani ॥ 44 ॥

suni raghupati ke bachana suhaae। muni tana pulaka nayana bhari aae ॥ kahahu kavana prabhu kai asi reetee। sevaka para mamataa aru preetee ॥ je na bhajahim asa prabhu bhrama tyaagee। gyaana ranka nara manda abhaagee ॥ puni saadara bole muni naarada। sunahu raama bigyaana bisaarada ॥ santanha ke lachchhana raghubeeraa। kahahu naatha bhava bhanjana bheeraa ॥ sunu muni santanha ke guna kahoom। jinha te maim unha kem basa rahoom ॥ shata bikaara jita anagha akaamaa। achala akinchana suchi sukhadhaamaa ॥ amitabodha aneeha mitabhogee। satyasaara kabi kobida jogee ॥ saavadhaana maanada madaheenaa। dheera dharma gati parama prabeenaa ॥

do. gunaagaara samsaara dukha rahita bigata sandeha ॥ taji mama charana saroja priya tinha kahum deha na geha ॥ 45 ॥

nija guna shravana sunata sakuchaaheem। para guna sunata adhika harashaaheem ॥ sama seetala nahim tyaagahim neetee। sarala subhaau sabahim sana preetee ॥ japa tapa brata dama sanjama nemaa। guru gobinda bipra pada premaa ॥ shraddhaa chhamaa mayatree daayaa। muditaa mama pada preeti amaayaa ॥ birati bibeka binaya bigyaanaa। bodha jathaaratha beda puraanaa ॥ dambha maana mada karahim na kaau। bhooli na dehim kumaaraga pau ॥ gaavahim sunahim sadaa mama leelaa। hetu rahita parahita rata seelaa ॥ muni sunu saadhunha ke guna jete। kahi na sakahim saarada shruti tete ॥

chham. kahi saka na saarada sesha naarada sunata pada pankaja gahe। asa deenabandhu kripaala apane bhagata guna nija mukha kahe ॥ siru naaha baarahim baara charananhi brahmapura naarada ge ॥ te dhanya tulaseedaasa aasa bihaai je hari ranga rane ॥

do. raavanaari jasu paavana gaavahim sunahim je loga। raama bhagati dridha paavahim binu biraaga japa joga ॥ 46(ka) ॥

deepa sikhaa sama jubati tana mana jani hosi patanga। bhajahi raama taji kaama mada karahi sadaa satasanga ॥ 46(kha) ॥

maasapaaraayana, baaisavaam vishraama iti shreemadraamacharitamaanase sakalakalikalushavidhvamsane triteeyah sopaanah samaaptah। (aranyakaanda samaapta)

ಶ್ರೀ ರಾಮ ಚರಿತ ಮಾನಸ - ಅರಣ್ಯಕಾಂಡ ಬಗ್ಗೆ

ಅರಣ್ಯಕಾಂಡ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ತುಳಸೀದಾಸರ ಅವಧಿ ರಾಮಾಯಣವಾದ ರಾಮಚರಿತಮಾನಸದ ಮೂರನೇ ಸೋಪಾನ ("ಮೆಟ್ಟಿಲು"). ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ರಾಮ ಸೀತೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತದೆ: ಅತ್ರಿ, ಸುತೀಕ್ಷ್ಣ, ಅಗಸ್ತ್ಯರ ಭೇಟಿ, ಅನಸೂಯೆ ಸೀತೆಗೆ ನೀಡಿದ ಉಪದೇಶ, ಶೂರ್ಪಣಖೆ, ಚಿನ್ನದ ಜಿಂಕೆ, ರಾವಣನಿಂದ ಸೀತಾಪಹರಣ, ಜಟಾಯುವಿನ ಪತನ, ಭಕ್ತೆ ಶಬರಿಯೊಡನೆ ರಾಮನ ಭೇಟಿ.

ರಚನೆಕಾರರು: ಗೋಸ್ವಾಮಿ ತುಳಸೀದಾಸರು (೧೬ನೇ ಶತಮಾನ)

ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ರಾಮಚರಿತಮಾನಸ ಪಾರಾಯಣದಲ್ಲಿ (ಮಾಸ ಮತ್ತು ನವಾಹ ಪಾರಾಯಣ ಸೇರಿ), ಮತ್ತು ನವರಾತ್ರಿ ಹಾಗೂ ರಾಮನವಮಿಯಲ್ಲಿ.

ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?

  • ಮಾನಸವನ್ನು ಕಾಂಡಗಳ ಬದಲು ಏಳು ಸೋಪಾನಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಪವಿತ್ರ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಂತೆ.
  • ರಾಮ ಶಬರಿಗೆ ನವಧಾ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುವುದು ಈ ಸೋಪಾನದಲ್ಲೇ.
  • ಕೊನೆಯ ಟಿಪ್ಪಣಿ ತಿಂಗಳ ಪಾರಾಯಣದ ೨೨ನೇ ವಿಶ್ರಾಮವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.

ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ಅರಣ್ಯಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತದೆ?

ವನವಾಸದ ವರ್ಷಗಳು; ಸೀತಾಪಹರಣ, ಜಟಾಯುವಿನ ಮರಣ ಮತ್ತು ರಾಮ ಶಬರಿಯ ಭೇಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.

ರಾಮಚರಿತಮಾನಸವನ್ನು ಬರೆದವರು ಯಾರು?

೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅವಧಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ತುಳಸೀದಾಸರು.

ನವಧಾ ಭಕ್ತಿ ಎಂದರೇನು?

ಈ ಸೋಪಾನದಲ್ಲಿ ರಾಮ ಶಬರಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸುವ ಒಂಬತ್ತು ಬಗೆಯ ಭಕ್ತಿ.

ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.