MuhurtaNow

ಶ್ರೀ ರಾಮ ಚರಿತ ಮಾನಸ - ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಂಡ

Vishnu · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ

shreeganeshaayanamah shreejaanakeevallabho vijayate shreeraamacharitamaanasa dviteeya sopaana (ayodhyaa-kaanda)

yasyaanke cha vibhaati bhoodharasutaa devaapagaa mastake bhaale baalavidhurgale cha garalam yasyorasi vyaalaraat। so'yam bhootivibhooshanah suravarah sarvaadhipah sarvadaa sharvah sarvagatah shivah shashinibhah shreeshankarah paatu maam ॥ 1 ॥

prasannataam yaa na gataabhishekatastathaa na mamle vanavaasaduhkhatah। mukhaambujashree raghunandanasya me sadaastu saa manjulamangalapradaa ॥ 2 ॥

neelaambujashyaamalakomalaangam seetaasamaaropitavaamabhaagam। paanau mahaasaayakachaaruchaapam namaami raamam raghuvamshanaatham ॥ 3 ॥

do. shreeguru charana saroja raja nija manu mukuru sudhaari। baranum raghubara bimala jasu jo daayaku phala chaari ॥ jaba tem raamu byaahi ghara aae। nita nava mangala moda badhaae ॥ bhuvana chaaridasa bhoodhara bhaaree। sukrita megha barashahi sukha baaree ॥ ridhi sidhi sampati nadeem suhaai। umagi avadha ambudhi kahum aai ॥ manigana pura nara naari sujaatee। suchi amola sundara saba bhaantee ॥ kahi na jaai kachhu nagara bibhootee। janu etania biranchi karatootee ॥ saba bidhi saba pura loga sukhaaree। raamachanda mukha chandu nihaaree ॥ mudita maatu saba sakheem sahelee। phalita biloki manoratha belee ॥ raama roopu gunaseelu subhaau। pramudita hoi dekhi suni rau ॥

do. saba kem ura abhilaashu asa kahahim manaai mahesu। aapa achhata jubaraaja pada raamahi deu naresu ॥ 1 ॥

eka samaya saba sahita samaajaa। raajasabhaam raghuraaju biraajaa ॥ sakala sukrita moorati naranaahoo। raama sujasu suni atihi uchhaahoo ॥ nripa saba rahahim kripaa abhilaashem। lokapa karahim preeti rukha raakhem ॥ tibhuvana teeni kaala jaga maaheem। bhoori bhaaga dasaratha sama naaheem ॥ mangalamoola raamu suta jaasoo। jo kachhu kahija thora sabu taasoo ॥ raayam subhaayam mukuru kara leenhaa। badanu biloki mukuta sama keenhaa ॥ shravana sameepa bhe sita kesaa। manahum jarathapanu asa upadesaa ॥ nripa jubaraaja raama kahum dehoo। jeevana janama laahu kina lehoo ॥

do. yaha bichaaru ura aani nripa sudinu suavasaru paai। prema pulaki tana mudita mana gurahi sunaayu jaai ॥ 2 ॥

kahi bhualu sunia muninaayaka। bhe raama saba bidhi saba laayaka ॥ sevaka sachiva sakala purabaasee। je hamaare ari mitra udaasee ॥ sabahi raamu priya jehi bidhi mohee। prabhu aseesa janu tanu dhari sohee ॥ bipra sahita parivaara gosaaim। karahim chhohu saba raurihi naai ॥ je gura charana renu sira dharaheem। te janu sakala bibhava basa karaheem ॥ mohi sama yahu anubhayu na doojem। sabu paayum raja paavani poojem ॥ aba abhilaashu eku mana morem। poojahi naatha anugraha torem ॥ muni prasanna lakhi sahaja sanehoo। kaheu naresa rajaayasu dehoo ॥

do. raajana raaura naamu jasu saba abhimata daataara। phala anugaamee mahipa mani mana abhilaashu tumhaara ॥ 3 ॥

saba bidhi guru prasanna jiyam jaanee। boleu raau rahamsi mridu baanee ॥ naatha raamu kariahim jubaraajoo। kahia kripaa kari karia samaajoo ॥ mohi achhata yahu hoi uchhaahoo। lahahim loga saba lochana laahoo ॥ prabhu prasaada siva sabi nibaaheem। yaha laalasaa eka mana maaheem ॥ puni na socha tanu rahu ki jaau। jehim na hoi paachem pachitau ॥ suni muni dasaratha bachana suhaae। mangala moda moola mana bhaae ॥ sunu nripa jaasu bimukha pachhitaaheem। jaasu bhajana binu jarani na jaaheem ॥ bhayu tumhaara tanaya soi svaamee। raamu puneeta prema anugaamee ॥

do. begi bilambu na karia nripa saajia sabui samaaju। sudina sumangalu tabahim jaba raamu hohim jubaraaju ॥ 4 ॥

mudita mahipati mandira aae। sevaka sachiva sumantru bolaae ॥ kahi jayajeeva seesa tinha naae। bhoopa sumangala bachana sunaae ॥ jaum paanchahi mata laagai neekaa। karahu harashi hiyam raamahi teekaa ॥ mantree mudita sunata priya baanee। abhimata biravam pareu janu paanee ॥ binatee sachiva karahi kara joree। jiahu jagatapati barisa karoree ॥ jaga mangala bhala kaaju bichaaraa। begia naatha na laaia baaraa ॥ nripahi modu suni sachiva subhaashaa। badhata baunda janu lahee susaakhaa ॥

do. kaheu bhoopa muniraaja kara joi joi aayasu hoi। raama raaja abhisheka hita begi karahu soi soi ॥ 5 ॥

harashi muneesa kaheu mridu baanee। aanahu sakala suteeratha paanee ॥ aushadha moola phoola phala paanaa। kahe naama gani mangala naanaa ॥ chaamara charama basana bahu bhaantee। roma paata pata aganita jaatee ॥ manigana mangala bastu anekaa। jo jaga jogu bhoopa abhishekaa ॥ beda bidita kahi sakala bidhaanaa। kaheu rachahu pura bibidha bitaanaa ॥ saphala rasaala poogaphala keraa। ropahu beethinha pura chahum pheraa ॥ rachahu manju mani chaukem chaaroo। kahahu banaavana begi bajaaroo ॥ poojahu ganapati gura kuladevaa। saba bidhi karahu bhoomisura sevaa ॥

do. dhvaja pataaka torana kalasa sajahu turaga ratha naaga। sira dhari munibara bachana sabu nija nija kaajahim laaga ॥ 6 ॥

jo muneesa jehi aayasu deenhaa। so tehim kaaju prathama janu keenhaa ॥ bipra saadhu sura poojata raajaa। karata raama hita mangala kaajaa ॥ sunata raama abhisheka suhaavaa। baaja gahaagaha avadha badhaavaa ॥ raama seeya tana saguna janaae। pharakahim mangala anga suhaae ॥ pulaki saprema parasapara kahaheem। bharata aagamanu soochaka ahaheem ॥ bhe bahuta dina ati avaseree। saguna prateeti bhenta priya keree ॥ bharata sarisa priya ko jaga maaheem। ihi saguna phalu doosara naaheem ॥ raamahi bandhu socha dina raatee। andanhi kamatha hradu jehi bhaantee ॥

do. ehi avasara mangalu parama suni rahamseu ranivaasu। sobhata lakhi bidhu badhata janu baaridhi beechi bilaasu ॥ 7 ॥

prathama jaai jinha bachana sunaae। bhooshana basana bhoori tinha paae ॥ prema pulaki tana mana anuraageem। mangala kalasa sajana saba laageem ॥ chaukem chaaru sumitraam puree। manimaya bibidha bhaanti ati ruree ॥ aananda magana raama mahataaree। die daana bahu bipra hankaaree ॥ poojeem graamadebi sura naagaa। kaheu bahori dena balibhaagaa ॥ jehi bidhi hoi raama kalyaanoo। dehu dayaa kari so baradaanoo ॥ gaavahim mangala kokilabayaneem। bidhubadaneem mrigasaavakanayaneem ॥

do. raama raaja abhisheku suni hiyam harashe nara naari। lage sumangala sajana saba bidhi anukoola bichaari ॥ 8 ॥

taba naranaaham basishthu bolaae। raamadhaama sikha dena pathaae ॥ gura aagamanu sunata raghunaathaa। dvaara aai pada naayu maathaa ॥ saadara aragha dei ghara aane। soraha bhaanti pooji sanamaane ॥ gahe charana siya sahita bahoree। bole raamu kamala kara joree ॥ sevaka sadana svaami aagamanoo। mangala moola amangala damanoo ॥ tadapi uchita janu boli sapreetee। pathia kaaja naatha asi neetee ॥ prabhutaa taji prabhu keenha sanehoo। bhayu puneeta aaju yahu gehoo ॥ aayasu hoi so karaum gosaai। sevaka lahi svaami sevakaai ॥

do. suni saneha saane bachana muni raghubarahi prasamsa। raama kasa na tumha kahahu asa hamsa bamsa avatamsa ॥ 9 ॥

barani raama guna seelu subhaau। bole prema pulaki munirau ॥ bhoopa sajeu abhisheka samaajoo। chaahata dena tumhahi jubaraajoo ॥ raama karahu saba sanjama aajoo। jaum bidhi kusala nibaahai kaajoo ॥ guru sikha dei raaya pahim gayu। raama hridayam asa bisamu bhayoo ॥ janame eka sanga saba bhaai। bhojana sayana keli larikaai ॥ karanabedha upabeeta biahaa। sanga sanga saba bhe uchhaahaa ॥ bimala bamsa yahu anuchita ekoo। bandhu bihaai badaehi abhishekoo ॥ prabhu saprema pachhitaani suhaai। haru bhagata mana kai kutilaai ॥

do. tehi avasara aae lakhana magana prema aananda। sanamaane priya bachana kahi raghukula kairava chanda ॥ 10 ॥

baajahim baajane bibidha bidhaanaa। pura pramodu nahim jaai bakhaanaa ॥ bharata aagamanu sakala manaavahim। aavahum begi nayana phalu paavahim ॥ haata baata ghara galeem athaai। kahahim parasapara loga logaai ॥ kaali lagana bhali ketika baaraa। poojihi bidhi abhilaashu hamaaraa ॥ kanaka singhaasana seeya sametaa। baithahim raamu hoi chita chetaa ॥ sakala kahahim kaba hoihi kaalee। bighana manaavahim deva kuchaalee ॥ tinhahi sohaai na avadha badhaavaa। chorahi chandini raati na bhaavaa ॥ saarada boli binaya sura karaheem। baarahim baara paaya lai paraheem ॥

do. bipati hamaari biloki badai maatu karia soi aaju। raamu jaahim bana raaju taji hoi sakala surakaaju ॥ 11 ॥

suni sura binaya thaadhai pachhitaatee। bhium saroja bipina himaraatee ॥ dekhi deva puni kahahim nihoree। maatu tohi nahim thoriu khoree ॥ bisamaya harasha rahita raghuraau। tumha jaanahu saba raama prabhau ॥ jeeva karama basa sukha dukha bhaagee। jaaia avadha deva hita laagee ॥ baara baara gahi charana sankochau। chalee bichaari bibudha mati pochee ॥ ooncha nivaasu neechi karatootee। dekhi na sakahim paraai bibhootee ॥ aagila kaaju bichaari bahoree। karahahim chaaha kusala kabi moree ॥ harashi hridayam dasaratha pura aai। janu graha dasaa dusaha dukhadaai ॥

do. naamu mantharaa mandamati cheree kaikei keri। ajasa petaaree taahi kari gee giraa mati pheri ॥ 12 ॥

deekha mantharaa nagaru banaavaa। manjula mangala baaja badhaavaa ॥ poochesi loganha kaaha uchhaahoo। raama tilaku suni bhaa ura daahoo ॥ kari bichaaru kubuddhi kujaatee। hoi akaaju kavani bidhi raatee ॥ dekhi laagi madhu kutila kiraatee। jimi gavam taki leum kehi bhaantee ॥ bharata maatu pahim gi bilakhaanee। kaa anamani hasi kaha hamsi raanee ॥ ootaru dei na lei usaasoo। naari charita kari dhaari aamsoo ॥ hamsi kaha raani gaalu bada torem। deenha lakhana sikha asa mana morem ॥ tabahum na bola cheri badai paapini। chhaadai svaasa kaari janu saampini ॥

do. sabhaya raani kaha kahasi kina kusala raamu mahipaalu। lakhanu bharatu ripudamanu suni bhaa kubaree ura saalu ॥ 13 ॥

kata sikha dei hamahi kau maai। gaalu karaba kehi kara balu paai ॥ raamahi chhaadai kusala kehi aajoo। jehi janesu dei jubaraajoo ॥ bhayu kausilahi bidhi ati daahina। dekhata garaba rahata ura naahina ॥ dekhehu kasa na jaai saba sobhaa। jo avaloki mora manu chhobhaa ॥ pootu bidesa na sochu tumhaarem। jaanati hahu basa naahu hamaarem ॥ needa bahuta priya seja turaai। lakhahu na bhoopa kapata chaturaai ॥ suni priya bachana malina manu jaanee। jhukee raani aba rahu aragaanee ॥ puni asa kabahum kahasi gharaphoree। taba dhari jeebha kadhaavum toree ॥

do. kaane khore koobare kutila kuchaalee jaani। tiya biseshi puni cheri kahi bharatamaatu musukaani ॥ 14 ॥

priyabaadini sikha deenhium tohee। sapanehum to para kopu na mohee ॥ sudinu sumangala daayaku soi। tora kahaa phura jehi dina hoi ॥ jetha svaami sevaka laghu bhaai। yaha dinakara kula reeti suhaai ॥ raama tilaku jaum saanchehum kaalee। deum maagu mana bhaavata aalee ॥ kausalyaa sama saba mahataaree। raamahi sahaja subhaayam piaree ॥ mo para karahim sanehu biseshee। maim kari preeti pareechhaa dekhee ॥ jaum bidhi janamu dei kari chhohoo। hohum raama siya poota putohoo ॥ praana tem adhika raamu priya morem। tinha kem tilaka chhobhu kasa torem ॥

do. bharata sapatha tohi satya kahu parihari kapata duraau। harasha samaya bisamu karasi kaarana mohi sunaau ॥ 15 ॥

ekahim baara aasa saba poojee। aba kachhu kahaba jeebha kari doojee ॥ phorai jogu kapaaru abhaagaa। bhaleu kahata dukha rurehi laagaa ॥ kahahim jhoothi phuri baata banaai। te priya tumhahi karui maim maai ॥ hamahum kahabi aba thakurasohaatee। naahim ta mauna rahaba dinu raatee ॥ kari kuroopa bidhi parabasa keenhaa। bavaa so lunia lahia jo deenhaa ॥ kau nripa hau hamahi kaa haanee। cheri chhaadai aba hoba ki raanee ॥ jaarai jogu subhaau hamaaraa। anabhala dekhi na jaai tumhaaraa ॥ taatem kachhuka baata anusaaree। chhamia debi badai chooka hamaaree ॥

do. goodha kapata priya bachana suni teeya adharabudhi raani। suramaayaa basa bairinihi suhda jaani patiani ॥ 16 ॥

saadara puni puni poonchhati ohee। sabaree gaana mrigee janu mohee ॥ tasi mati phiree ahi jasi bhaabee। rahasee cheri ghaata janu phaabee ॥ tumha poonchhahu maim kahata deraaum। dhareu mora gharaphoree naaum ॥ saji prateeti bahubidhi gadhai chholee। avadha saadhasaatee taba bolee ॥ priya siya raamu kahaa tumha raanee। raamahi tumha priya so phuri baanee ॥ rahaa prathama aba te dina beete। samu phirem ripu hohim pimreete ॥ bhaanu kamala kula poshanihaaraa। binu jala jaari kari soi chhaaraa ॥ jari tumhaari chaha savati ukhaaree। roondhahu kari upaau bara baaree ॥

do. tumhahi na sochu sohaaga bala nija basa jaanahu raau। mana maleena muha meetha nripa raaura sarala subhaau ॥ 17 ॥

chatura gambheera raama mahataaree। beechu paai nija baata samvaaree ॥ pathe bharatu bhoopa naniaurem। raama maatu mata jaanava rurem ॥ sevahim sakala savati mohi neekem। garabita bharata maatu bala pee kem ॥ saalu tumhaara kausilahi maai। kapata chatura nahim hoi janaai ॥ raajahi tumha para premu biseshee। savati subhaau saki nahim dekhee ॥ rachee prampachu bhoopahi apanaai। raama tilaka hita lagana dharaai ॥ yaha kula uchita raama kahum teekaa। sabahi sohaai mohi suthi neekaa ॥ aagili baata samujhi daru mohee। deu daiu phiri so phalu ohee ॥

do. rachi pachi kotika kutilapana keenhesi kapata prabodhu ॥ kahisi kathaa sata savati kai jehi bidhi baadha birodhu ॥ 18 ॥

bhaavee basa prateeti ura aai। poonchha raani puni sapatha devaai ॥ kaa poochhahum tumha abahum na jaanaa। nija hita anahita pasu pahichaanaa ॥ bhayu paakhu dina sajata samaajoo। tumha paai sudhi mohi sana aajoo ॥ khaaia pahiria raaja tumhaarem। satya kahem nahim doshu hamaarem ॥ jaum asatya kachhu kahaba banaai। tau bidhi deihi hamahi sajaai ॥ raamahi tilaka kaali jaum bhayoo।þ tumha kahum bipati beeju bidhi bayoo ॥ rekha khanchaai kahum balu bhaashee। bhaamini bhihu doodha ki maakhee ॥ jaum suta sahita karahu sevakaai। tau ghara rahahu na aana upaai ॥

do. kadroom binatahi deenha dukhu tumhahi kausilaam deba। bharatu bandigriha seihahim lakhanu raama ke neba ॥ 19 ॥

kaikayasutaa sunata katu baanee। kahi na saki kachhu sahami sukhaanee ॥ tana paseu kadalee jimi kaampee। kubareem dasana jeebha taba chaampee ॥ kahi kahi kotika kapata kahaanee। dheeraju dharahu prabodhisi raanee ॥ phiraa karamu priya laagi kuchaalee। bakihi saraahi maani maraalee ॥ sunu mantharaa baata phuri toree। dahini aankhi nita pharaki moree ॥ dina prati dekhum raati kusapane। kahum na tohi moha basa apane ॥ kaaha karau sakhi soodha subhaau। daahina baama na jaanum kau ॥

do. apane chalata na aaju lagi anabhala kaahuka keenha। kehim agha ekahi baara mohi daiam dusaha dukhu deenha ॥ 20 ॥

naihara janamu bharaba baru jaai। jiata na karabi savati sevakaai ॥ ari basa daiu jiavata jaahee। maranu neeka tehi jeevana chaahee ॥ deena bachana kaha bahubidhi raanee। suni kubareem tiyamaayaa thaanee ॥ asa kasa kahahu maani mana oonaa। sukhu sohaagu tumha kahum dina doonaa ॥ jehim raaura ati anabhala taakaa। soi paaihi yahu phalu paripaakaa ॥ jaba tem kumata sunaa maim svaamini। bhookha na baasara neenda na jaamini ॥ poonchheu guninha rekha tinha khaanchee। bharata bhuala hohim yaha saanchee ॥ bhaamini karahu ta kahaum upaau। hai tumhareem sevaa basa rau ॥

do. parum koopa tua bachana para sakum poota pati tyaagi। kahasi mora dukhu dekhi bada kasa na karaba hita laagi ॥ 21 ॥

kubareem kari kabulee kaikei। kapata chhuree ura paahana tei ॥ lakhi na raani nikata dukhu kaimse। chari harita tina balipasu jaisem ॥ sunata baata mridu anta kathoree। deti manahum madhu maahura ghoree ॥ kahi cheri sudhi ahi ki naahee। svaamini kahihu kathaa mohi paaheem ॥ dui baradaana bhoopa sana thaatee। maagahu aaju judaavahu chhaatee ॥ sutahi raaju raamahi banavaasoo। dehu lehu saba savati hulaasu ॥ bhoopati raama sapatha jaba karee। taba maagehu jehim bachanu na taree ॥ hoi akaaju aaju nisi beetem। bachanu mora priya maanehu jee tem ॥

do. bada kughaatu kari paatakini kahesi kopagriham jaahu। kaaju samvaarehu sajaga sabu sahasaa jani patiahu ॥ 22 ॥

kubarihi raani praanapriya jaanee। baara baara badai buddhi bakhaanee ॥ tohi sama hita na mora samsaaraa। bahe jaata ki bhisi adhaaraa ॥ jaum bidhi puraba manorathu kaalee। karaum tohi chakha pootari aalee ॥ bahubidhi cherihi aadaru dei। kopabhavana gavani kaikei ॥ bipati beeju barashaa ritu cheree। bhuim bhi kumati kaikei keree ॥ paai kapata jalu ankura jaamaa। bara dau dala dukha phala parinaamaa ॥ kopa samaaju saaji sabu soi। raaju karata nija kumati bigoi ॥ raaura nagara kolaahalu hoi। yaha kuchaali kachhu jaana na koi ॥

do. pramudita pura nara naari। saba sajahim sumangalachaara। eka prabisahim eka nirgamahim bheera bhoopa darabaara ॥ 23 ॥

baala sakhaa suna hiyam harashaaheem। mili dasa paancha raama pahim jaaheem ॥ prabhu aadarahim premu pahichaanee। poonchhahim kusala khema mridu baanee ॥ phirahim bhavana priya aayasu paai। karata parasapara raama badaai ॥ ko raghubeera sarisa samsaaraa। seelu saneha nibaahanihaaraa। jemhi jemhi joni karama basa bhramaheem। taham taham eesu deu yaha hamaheem ॥ sevaka hama svaamee siyanaahoo। hau naata yaha ora nibaahoo ॥ asa abhilaashu nagara saba kaahoo। kaikayasutaa hdayam ati daahoo ॥ ko na kusangati paai nasaai। rahi na neecha matem chaturaai ॥

do. saamsa samaya saananda nripu gayu kaikei geham। gavanu nithurataa nikata kiya janu dhari deha saneham ॥ 24 ॥

kopabhavana suni sakucheu raau। bhaya basa agahuda pari na pau ॥ surapati basi baahambala jaake। narapati sakala rahahim rukha taakem ॥ so suni tiya risa gayu sukhaai। dekhahu kaama prataapa badaai ॥ soola kulisa asi angavanihaare। te ratinaatha sumana sara maare ॥ sabhaya naresu priyaa pahim gayoo। dekhi dasaa dukhu daaruna bhayoo ॥ bhoomi sayana patu mota puraanaa। die daari tana bhooshana naanaa ॥ kumatihi kasi kubeshataa phaabee। ana ahivaatu soocha janu bhaabee ॥ jaai nikata nripu kaha mridu baanee। praanapriyaa kehi hetu risaanee ॥

chham. kehi hetu raani risaani parasata paani patihi nevaaree। maanahum sarosha bhuanga bhaamini bishama bhaanti nihaaree ॥ dau baasanaa rasanaa dasana bara marama thaaharu dekhee। tulasee nripati bhavatabyataa basa kaama kautuka lekhee ॥

so. baara baara kaha raau sumukhi sulochini pikabachani। kaarana mohi sunaau gajagaamini nija kopa kara ॥ 25 ॥

anahita tora priyaa keim keenhaa। kehi dui sira kehi jamu chaha leenhaa ॥ kahu kehi rankahi karau naresoo। kahu kehi nripahi nikaasaum desoo ॥ sakum tora ari amaru maaree। kaaha keeta bapure nara naaree ॥ jaanasi mora subhaau baroroo। manu tava aanana chanda chakoroo ॥ priyaa praana suta sarabasu morem। parijana prajaa sakala basa torem ॥ jaum kachhu kahau kapatu kari tohee। bhaamini raama sapatha sata mohee ॥ bihasi maagu manabhaavati baataa। bhooshana sajahi manohara gaataa ॥ gharee kugharee samujhi jiyam dekhoo। begi priyaa pariharahi kubeshoo ॥

do. yaha suni mana guni sapatha badai bihasi uthee matimanda। bhooshana sajati biloki mrigu manahum kiraatini phanda ॥ 26 ॥

puni kaha raau suhrada jiyam jaanee। prema pulaki mridu manjula baanee ॥ bhaamini bhayu tora manabhaavaa। ghara ghara nagara ananda badhaavaa ॥ raamahi deum kaali jubaraajoo। sajahi sulochani mangala saajoo ॥ dalaki utheu suni hradu kathoroo। janu chhui gayu paaka baratoroo ॥ aisiu peera bihasi tehi goi। chora naari jimi pragati na roi ॥ lakhahim na bhoopa kapata chaturaai। koti kutila mani guroo padhaai ॥ jadyapi neeti nipuna naranaahoo। naaricharita jalanidhi avagaahoo ॥ kapata sanehu badhaai bahoree। bolee bihasi nayana muhu moree ॥

do. maagu maagu pai kahahu piya kabahum na dehu na lehu। dena kahehu baradaana dui teu paavata sandehu ॥ 27 ॥

jaaneum maramu raau hamsi kahee। tumhahi kohaaba parama priya ahee ॥ thaati raakhi na maagihu kaau। bisari gayu mohi bhora subhau ॥ jhoothehum hamahi doshu jani dehoo। dui kai chaari maagi maku lehoo ॥ raghukula reeti sadaa chali aai। praana jaahum baru bachanu na jaai ॥ nahim asatya sama paataka punjaa। giri sama hohim ki kotika gunjaa ॥ satyamoola saba sukrita suhaae। beda puraana bidita manu gaae ॥ tehi para raama sapatha kari aai। sukrita saneha avadhi raghuraai ॥ baata dridhaai kumati hamsi bolee। kumata kubihaga kulaha janu kholee ॥

do. bhoopa manoratha subhaga banu sukha subihanga samaaju। bhillani jimi chhaadana chahati bachanu bhayankaru baaju ॥ 28 ॥

maasapaaraayana, terahavaam vishraama sunahu praanapriya bhaavata jee kaa। dehu eka bara bharatahi teekaa ॥ maagum doosara bara kara joree। puravahu naatha manoratha moree ॥ taapasa besha biseshi udaasee। chaudaha barisa raamu banabaasee ॥ suni mridu bachana bhoopa hiyam sokoo। sasi kara chhuata bikala jimi kokoo ॥ gayu sahami nahim kachhu kahi aavaa। janu sachaana bana jhapateu laavaa ॥ bibarana bhayu nipata narapaaloo। daamini haneu manahum taru taaloo ॥ maathe haatha moodi dau lochana। tanu dhari sochu laaga janu sochana ॥ mora manorathu surataru phoolaa। pharata karini jimi hateu samoolaa ॥ avadha ujaari keenhi kaikeim। deenhasi achala bipati kai neim ॥

do. kavanem avasara kaa bhayu gayum naari bisvaasa। joga siddhi phala samaya jimi jatihi abidyaa naasa ॥ 29 ॥

ehi bidhi raau manahim mana jhaankhaa। dekhi kubhaanti kumati mana maakhaa ॥ bharatu ki raaura poota na hoheem। aanehu mola besaahi ki mohee ॥ jo suni saru asa laaga tumhaarem। kaahe na bolahu bachanu sambhaare ॥ dehu utaru anu karahu ki naaheem। satyasandha tumha raghukula maaheem ॥ dena kahehu aba jani baru dehoo। tajahum satya jaga apajasu lehoo ॥ satya saraahi kahehu baru denaa। jaanehu leihi maagi chabenaa ॥ sibi dadheechi bali jo kachhu bhaashaa। tanu dhanu tajeu bachana panu raakhaa ॥ ati katu bachana kahati kaikei। maanahum lona jare para dei ॥

do. dharama dhurandhara dheera dhari nayana ughaare raayam। siru dhuni leenhi usaasa asi maaresi mohi kuthaayam ॥ 30 ॥

aagem deekhi jarata risa bhaaree। manahum rosha taravaari ughaaree ॥ moothi kubuddhi dhaara nithuraai। dharee koobareem saana banaai ॥ lakhee maheepa karaala kathoraa। satya ki jeevanu leihi moraa ॥ bole raau kathina kari chhaatee। baanee sabinaya taasu sohaatee ॥ priyaa bachana kasa kahasi kubhaantee। bheera prateeti preeti kari haantee ॥ morem bharatu raamu dui aankhee। satya kahum kari sankaroo saakhee ॥ avasi dootu maim pathiba praataa। aihahim begi sunata dau bhraataa ॥ sudina sodhi sabu saaju sajaai। deum bharata kahum raaju bajaai ॥

do. lobhu na raamahi raaju kara bahuta bharata para preeti। maim bada chhota bichaari jiyam karata raheum nripaneeti ॥ 31 ॥

raama sapatha sata kahoom subhaau। raamamaatu kachhu kaheu na kau ॥ maim sabu keenha tohi binu poonchhem। tehi tem pareu manorathu chhoochem ॥ risa pariharoo aba mangala saajoo। kachhu dina gem bharata jubaraajoo ॥ ekahi baata mohi dukhu laagaa। bara doosara asamanjasa maagaa ॥ ajahum hridaya jarata tehi aanchaa। risa parihaasa ki saanchehum saanchaa ॥ kahu taji roshu raama aparaadhoo। sabu kau kahi raamu suthi saadhoo ॥ tuhoom saraahasi karasi sanehoo। aba suni mohi bhayu sandehoo ॥ jaasu subhaau arihi anukoolaa। so kimi karihi maatu pratikoolaa ॥

do. priyaa haasa risa pariharahi maagu bichaari bibeku। jehim dekhaam aba nayana bhari bharata raaja abhisheku ॥ 32 ॥

jiai meena baroo baari biheenaa। mani binu phaniku jiai dukha deenaa ॥ kahum subhaau na chhalu mana maaheem। jeevanu mora raama binu naaheem ॥ samujhi dekhu jiyam priyaa prabeenaa। jeevanu raama darasa aadheenaa ॥ suni mradu bachana kumati ati jaree। manahum anala aahuti ghrita paree ॥ kahi karahu kina koti upaayaa। ihaam na laagihi raauri maayaa ॥ dehu ki lehu ajasu kari naaheem। mohi na bahuta prapancha sohaaheem। raamu saadhu tumha saadhu sayaane। raamamaatu bhali saba pahichaane ॥ jasa kausilaam mora bhala taakaa। tasa phalu unhahi deum kari saakaa ॥

do. hota praata munibesha dhari jaum na raamu bana jaahim। mora maranu raaura ajasa nripa samujhia mana maahim ॥ 33 ॥

asa kahi kutila bhee uthi thaadhai। maanahum rosha tarangini baadhai ॥ paapa pahaara pragata bhi soi। bharee krodha jala jaai na joi ॥ dau bara koola kathina hatha dhaaraa। bhavamra koobaree bachana prachaaraa ॥ dhaahata bhooparoopa taru moolaa। chalee bipati baaridhi anukoolaa ॥ lakhee naresa baata phuri saanchee। tiya misa meechu seesa para naachee ॥ gahi pada binaya keenha baithaaree। jani dinakara kula hosi kuthaaree ॥ maagu maatha abaheem deum tohee। raama biraham jani maarasi mohee ॥ raakhu raama kahum jehi tehi bhaantee। naahim ta jarihi janama bhari chhaatee ॥

do. dekhee byaadhi asaadha nripu pareu dharani dhuni maatha। kahata parama aarata bachana raama raama raghunaatha ॥ 34 ॥

byaakula raau sithila saba gaataa। karini kalapataru manahum nipaataa ॥ kanthu sookha mukha aava na baanee। janu paatheenu deena binu paanee ॥ puni kaha katu kathora kaikei। manahum ghaaya mahum maahura dei ॥ jaum antahum asa karatabu raheu। maagu maagu tumha kehim bala kaheu ॥ dui ki hoi eka samaya bhualaa। hamsaba thathaai phulaauba gaalaa ॥ daani kahaauba aru kripanaai। hoi ki khema kusala rautaai ॥ chhaadahu bachanu ki dheeraju dharahoo। jani abalaa jimi karunaa karahoo ॥ tanu tiya tanaya dhaamu dhanu dharanee। satyasandha kahum trina sama baranee ॥

do. marama bachana suni raau kaha kahu kachhu doshu na tora। laageu tohi pisaacha jimi kaalu kahaavata mora ॥ 35 ॥ u

chahata na bharata bhoopatahi bhorem। bidhi basa kumati basee jiya torem ॥ so sabu mora paapa parinaamoo। bhayu kuthaahara jehim bidhi baamoo ॥ subasa basihi phiri avadha suhaai। saba guna dhaama raama prabhutaai ॥ karihahim bhaai sakala sevakaai। hoihi tihum pura raama badaai ॥ tora kalanku mora pachhitaau। muehum na mitahi na jaaihi kau ॥ aba tohi neeka laaga karu soi। lochana ota baithu muhu goi ॥ jaba lagi jiaum kahum kara joree। taba lagi jani kachhu kahasi bahoree ॥ phiri pachhitaihasi anta abhaagee। maarasi gaai nahaaru laagee ॥

do. pareu raau kahi koti bidhi kaahe karasi nidaanu। kapata sayaani na kahati kachhu jaagati manahum masaanu ॥ 36 ॥

raama raama rata bikala bhualoo। janu binu pankha bihanga behaaloo ॥ hridayam manaava bhoru jani hoi। raamahi jaai kahai jani koi ॥ udu karahu jani rabi raghukula gura। avadha biloki soola hoihi ura ॥ bhoopa preeti kaiki kathinaai। ubhaya avadhi bidhi rachee banaai ॥ bilapata nripahi bhayu bhinusaaraa। beenaa benu sankha dhuni dvaaraa ॥ padhahim bhaata guna gaavahim gaayaka। sunata nripahi janu laagahim saayaka ॥ mangala sakala sohaahim na kaisem। sahagaaminihi bibhooshana jaisem ॥ tehim nisi needa paree nahi kaahoo। raama darasa laalasaa uchhaahoo ॥

do. dvaara bheera sevaka sachiva kahahim udita rabi dekhi। jaageu ajahum na avadhapati kaaranu kavanu biseshi ॥ 37 ॥

pachile pahara bhoopu nita jaagaa। aaju hamahi bada acharaju laagaa ॥ jaahu sumantra jagaavahu jaai। keejia kaaju rajaayasu paai ॥ ge sumantru taba raaura maahee। dekhi bhayaavana jaata deraaheem ॥ dhaai khaai janu jaai na heraa। maanahum bipati bishaada baseraa ॥ poochem kau na ootaru dei। ge jemhim bhavana bhoopa kaikaii ॥ kahi jayajeeva baitha siru naai। daikhi bhoopa gati gayu sukhaai ॥ socha bikala bibarana mahi pareu। maanahum kamala moolu parihareu ॥ sachiu sabheeta saki nahim poonchhee। bolee asubha bharee subha chhoochhee ॥

do. paree na raajahi needa nisi hetu jaana jagadeesu। raamu raamu rati bhoru kiya kahi na maramu maheesu ॥ 38 ॥

aanahu raamahi begi bolaai। samaachaara taba poonchhehu aai ॥ chaleu sumantra raaya rookha jaanee। lakhee kuchaali keenhi kachhu raanee ॥ socha bikala maga pari na paau। raamahi boli kahihi kaa rau ॥ ura dhari dheeraju gayu duarem। poochhamhim sakala dekhi manu maarem ॥ samaadhaanu kari so sabahee kaa। gayu jahaam dinakara kula teekaa ॥ raamu sumantrahi aavata dekhaa। aadaru keenha pitaa sama lekhaa ॥ nirakhi badanu kahi bhoopa rajaai। raghukuladeepahi chaleu levaai ॥ raamu kubhaanti sachiva sanga jaaheem। dekhi loga jaham taham bilakhaaheem ॥

do. jaai deekha raghubamsamani narapati nipata kusaaju ॥ sahami pareu lakhi singhinihi manahum briddha gajaraaju ॥ 39 ॥

sookhahim adhara jari sabu angoo। manahum deena maniheena bhuangoo ॥ sarusha sameepa deekhi kaikei। maanahum meechu gharee gani lei ॥ karunaamaya mridu raama subhaau। prathama deekha dukhu sunaa na kau ॥ tadapi dheera dhari samu bichaaree। poonchhee madhura bachana mahataaree ॥ mohi kahu maatu taata dukha kaarana। karia jatana jehim hoi nivaarana ॥ sunahu raama sabu kaarana ehoo। raajahi tuma para bahuta sanehoo ॥ dena kahenhi mohi dui baradaanaa। maageum jo kachhu mohi sohaanaa। so suni bhayu bhoopa ura sochoo। chhaadai na sakahim tumhaara sankochoo ॥

do. suta saneha ita bachanu uta sankata pareu naresu। sakahu na aayasu dharahu sira metahu kathina kalesu ॥ 40 ॥

nidharaka baithi kahi katu baanee। sunata kathinataa ati akulaanee ॥ jeebha kamaana bachana sara naanaa। manahum mahipa mridu lachchha samaanaa ॥ janu kathorapanu dharem sareeroo। sikhi dhanushabidyaa bara beeroo ॥ saba prasangu raghupatihi sunaai। baithi manahum tanu dhari nithuraai ॥ mana musakaai bhaanukula bhaanu। raamu sahaja aananda nidhaanoo ॥ bole bachana bigata saba dooshana। mridu manjula janu baaga bibhooshana ॥ sunu jananee soi sutu badabhaagee। jo pitu maatu bachana anuraagee ॥ tanaya maatu pitu toshanihaaraa। durlabha janani sakala samsaaraa ॥

do. munigana milanu biseshi bana sabahi bhaanti hita mora। tehi maham pitu aayasu bahuri sammata jananee tora ॥ 41 ॥

bharata praanapriya paavahim raajoo। bidhi saba bidhi mohi sanamukha aaju। jom na jaaum bana aisehu kaajaa। prathama gania mohi moodha samaajaa ॥ sevahim arandu kalapataru tyaagee। parihari amrita lehim bishu maagee ॥ teu na paai asa samu chukaaheem। dekhu bichaari maatu mana maaheem ॥ amba eka dukhu mohi biseshee। nipata bikala naranaayaku dekhee ॥ thorihim baata pitahi dukha bhaaree। hoti prateeti na mohi mahataaree ॥ raau dheera guna udadhi agaadhoo। bhaa mohi te kachhu bada aparaadhoo ॥ jaatem mohi na kahata kachhu raau। mori sapatha tohi kahu satibhau ॥

do. sahaja sarala raghubara bachana kumati kutila kari jaana। chali jonka jala bakragati jadyapi salilu samaana ॥ 42 ॥

rahasee raani raama rukha paai। bolee kapata sanehu janaai ॥ sapatha tumhaara bharata kai aanaa। hetu na doosara mai kachhu jaanaa ॥ tumha aparaadha jogu nahim taataa। jananee janaka bandhu sukhadaataa ॥ raama satya sabu jo kachhu kahahoo। tumha pitu maatu bachana rata ahahoo ॥ pitahi bujhaai kahahu bali soi। chauthempana jehim ajasu na hoi ॥ tumha sama suana sukrita jehim deenhe। uchita na taasu niraadaru keenhe ॥ laagahim kumukha bachana subha kaise। magaham gayaadika teeratha jaise ॥ raamahi maatu bachana saba bhaae। jimi surasari gata salila suhaae ॥

do. gi muruchhaa raamahi sumiri nripa phiri karavata leenha। sachiva raama aagamana kahi binaya samaya sama keenha ॥ 43 ॥

avanipa akani raamu pagu dhaare। dhari dheeraju taba nayana ughaare ॥ sachivam sambhaari raau baithaare। charana parata nripa raamu nihaare ॥ lie saneha bikala ura laai। gai mani manahum phanika phiri paai ॥ raamahi chiti raheu naranaahoo। chalaa bilochana baari prabaahoo ॥ soka bibasa kachhu kahai na paaraa। hridayam lagaavata baarahim baaraa ॥ bidhihi manaava raau mana maaheem। jehim raghunaatha na kaanana jaaheem ॥ sumiri mahesahi kahi nihoree। binatee sunahu sadaasiva moree ॥ aasutosha tumha avadhara daanee। aarati harahu deena janu jaanee ॥

do. tumha preraka saba ke hridayam so mati raamahi dehu। bachanu mora taji rahahi ghara parihari seelu sanehu ॥ 44 ॥

ajasu hau jaga sujasu nasaau। naraka parau baru surapuru jau ॥ saba dukha dusaha sahaavahu mohee। lochana ota raamu jani homhee ॥ asa mana guni raau nahim bolaa। peepara paata sarisa manu dolaa ॥ raghupati pitahi premabasa jaanee। puni kachhu kahihi maatu anumaanee ॥ desa kaala avasara anusaaree। bole bachana bineeta bichaaree ॥ taata kahum kachhu karum dhithaai। anuchitu chhamaba jaani larikaai ॥ ati laghu baata laagi dukhu paavaa। kaahum na mohi kahi prathama janaavaa ॥ dekhi gosaaimhi poonchhium maataa। suni prasangu bhe seetala gaataa ॥

do. mangala samaya saneha basa socha pariharia taata। aayasu deia harashi hiyam kahi pulake prabhu gaata ॥ 45 ॥

dhanya janamu jagateetala taasoo। pitahi pramodu charita suni jaasoo ॥ chaari padaaratha karatala taakem। priya pitu maatu praana sama jaakem ॥ aayasu paali janama phalu paai। aihum begihim hau rajaai ॥ bidaa maatu sana aavum maagee। chalihum banahi bahuri paga laagee ॥ asa kahi raama gavanu taba keenhaa। bhoopa soka basu utaru na deenhaa ॥ nagara byaapi gi baata suteechhee। chhuata chadhai janu saba tana beechhee ॥ suni bhe bikala sakala nara naaree। beli bitapa jimi dekhi davaaree ॥ jo jaham suni dhuni siru soi। bada bishaadu nahim dheeraju hoi ॥

do. mukha sukhaahim lochana stravahi soku na hridayam samaai। manahum karuna rasa katakee utaree avadha bajaai ॥ 46 ॥

milehi maajha bidhi baata begaaree। jaham taham dehim kaikeihi gaaree ॥ ehi paapinihi boojhi kaa pareu। chhaai bhavana para paavaku dhareu ॥ nija kara nayana kaadhai chaha deekhaa। daari sudhaa bishu chaahata cheekhaa ॥ kutila kathora kubuddhi abhaagee। bhi raghubamsa benu bana aagee ॥ paalava baithi pedau ehim kaataa। sukha mahum soka thaatu dhari thaataa ॥ sadaa raamu ehi praana samaanaa। kaarana kavana kutilapanu thaanaa ॥ satya kahahim kabi naari subhaau। saba bidhi agahu agaadha durau ॥ nija pratibimbu baruku gahi jaai। jaani na jaai naari gati bhaai ॥

do. kaaha na paavaku jaari saka kaa na samudra samaai। kaa na karai abalaa prabala kehi jaga kaalu na khaai ॥ 47 ॥

kaa sunaai bidhi kaaha sunaavaa। kaa dekhaai chaha kaaha dekhaavaa ॥ eka kahahim bhala bhoopa na keenhaa। baru bichaari nahim kumatihi deenhaa ॥ jo hathi bhayu sakala dukha bhaajanu। abalaa bibasa gyaanu gunu gaa janu ॥ eka dharama paramiti pahichaane। nripahi dosu nahim dehim sayaane ॥ sibi dadheechi harichanda kahaanee। eka eka sana kahahim bakhaanee ॥ eka bharata kara sammata kahaheem। eka udaasa bhaayam suni rahaheem ॥ kaana moodi kara rada gahi jeehaa। eka kahahim yaha baata aleehaa ॥ sukrita jaahim asa kahata tumhaare। raamu bharata kahum praanapiare ॥

do. chandu chavai baru anala kana sudhaa hoi bishatoola। sapanehum kabahum na karahim kichhu bharatu raama pratikoola ॥ 48 ॥

eka bidhaatahim dooshanu demheem। sudhaa dekhaai deenha bishu jeheem ॥ kharabharu nagara sochu saba kaahoo। dusaha daahu ura mitaa uchhaahoo ॥ biprabadhoo kulamaanya jatheree। je priya parama kaikei keree ॥ lageem dena sikha seelu saraahee। bachana baanasama laagahim taahee ॥ bharatu na mohi priya raama samaanaa। sadaa kahahu yahu sabu jagu jaanaa ॥ karahu raama para sahaja sanehoo। kehim aparaadha aaju banu dehoo ॥ kabahum na kiyahu savati aaresoo। preeti prateeti jaana sabu desoo ॥ kausalyaam aba kaaha bigaaraa। tumha jehi laagi bajra pura paaraa ॥

do. seeya ki piya sangu pariharihi lakhanu ki rahihahim dhaama। raaju ki bhoonjaba bharata pura nripu ki jeehi binu raama ॥ 49 ॥

asa bichaari ura chhaadahu kohoo। soka kalanka kothi jani hohoo ॥ bharatahi avasi dehu jubaraajoo। kaanana kaaha raama kara kaajoo ॥ naahina raamu raaja ke bhookhe। dharama dhureena bishaya rasa rookhe ॥ gura griha basahum raamu taji gehoo। nripa sana asa baru doosara lehoo ॥ jaum nahim lagihahu kahem hamaare। nahim laagihi kachhu haatha tumhaare ॥ jaum parihaasa keenhi kachhu hoi। tau kahi pragata janaavahu soi ॥ raama sarisa suta kaanana jogoo। kaaha kahihi suni tumha kahum logoo ॥ uthahu begi soi karahu upaai। jehi bidhi soku kalanku nasaai ॥

chham. jehi bhaanti soku kalanku jaai upaaya kari kula paalahee। hathi pheru raamahi jaata bana jani baata doosari chaalahee ॥ jimi bhaanu binu dinu praana binu tanu chanda binu jimi jaaminee। timi avadha tulaseedaasa prabhu binu samujhi dhaum jiyam bhaaminee ॥

so. sakhinha sikhaavanu deenha sunata madhura parinaama hita। teim kachhu kaana na keenha kutila prabodhee koobaree ॥ 50 ॥

utaru na dei dusaha risa rookhee। mriginha chitava janu baaghini bhookhee ॥ byaadhi asaadhi jaani tinha tyaagee। chaleem kahata matimanda abhaagee ॥ raaju karata yaha daiam bigoi। keenhesi asa jasa kari na koi ॥ ehi bidhi bilapahim pura nara naareem। dehim kuchaalihi kotika gaareem ॥ jarahim bishama jara lehim usaasaa। kavani raama binu jeevana aasaa ॥ bipula biyoga prajaa akulaanee। janu jalachara gana sookhata paanee ॥ ati bishaada basa loga logaai। ge maatu pahim raamu gosaai ॥ mukha prasanna chita chauguna chaau। mitaa sochu jani raakhai rau ॥ do. nava gayandu raghubeera manu raaju alaana samaana। chhoota jaani bana gavanu suni ura anandu adhikaana ॥ 51 ॥

raghukulatilaka jori dau haathaa। mudita maatu pada naayu maathaa ॥ deenhi aseesa laai ura leenhe। bhooshana basana nichhaavari keenhe ॥ baara baara mukha chumbati maataa। nayana neha jalu pulakita gaataa ॥ goda raakhi puni hridayam lagaae। stravata prenarasa payada suhaae ॥ premu pramodu na kachhu kahi jaai। ranka dhanada padabee janu paai ॥ saadara sundara badanu nihaaree। bolee madhura bachana mahataaree ॥ kahahu taata jananee balihaaree। kabahim lagana muda mangalakaaree ॥ sukrita seela sukha seevam suhaai। janama laabha ki avadhi aghaai ॥

do. jehi chaahata nara naari saba ati aarata ehi bhaanti। jimi chaataka chaataki trishita brishti sarada ritu svaati ॥ 52 ॥

taata jaaum bali begi nahaahoo। jo mana bhaava madhura kachhu khaahoo ॥ pitu sameepa taba jaaehu bhaia। bhi badai baara jaai bali maia ॥ maatu bachana suni ati anukoolaa। janu saneha surataru ke phoolaa ॥ sukha makaranda bhare shriyamoolaa। nirakhi raama manu bhavarum na bhoolaa ॥ dharama dhureena dharama gati jaanee। kaheu maatu sana ati mridu baanee ॥ pitaam deenha mohi kaanana raajoo। jaham saba bhaanti mora bada kaajoo ॥ aayasu dehi mudita mana maataa। jehim muda mangala kaanana jaataa ॥ jani saneha basa darapasi bhorem। aanandu amba anugraha torem ॥

do. barasha chaaridasa bipina basi kari pitu bachana pramaana। aai paaya puni dekhihum manu jani karasi malaana ॥ 53 ॥

bachana bineeta madhura raghubara ke। sara sama lage maatu ura karake ॥ sahami sookhi suni seetali baanee। jimi javaasa parem paavasa paanee ॥ kahi na jaai kachhu hridaya bishaadoo। manahum mrigee suni kehari naadoo ॥ nayana sajala tana thara thara kaampee। maajahi khaai meena janu maapee ॥ dhari dheeraju suta badanu nihaaree। gadagada bachana kahati mahataaree ॥ taata pitahi tumha praanapiare। dekhi mudita nita charita tumhaare ॥ raaju dena kahum subha dina saadhaa। kaheu jaana bana kehim aparaadhaa ॥ taata sunaavahu mohi nidaanoo। ko dinakara kula bhayu krisaanoo ॥

do. nirakhi raama rukha sachivasuta kaaranu kaheu bujhaai। suni prasangu rahi mooka jimi dasaa barani nahim jaai ॥ 54 ॥

raakhi na saki na kahi saka jaahoo। duhoom bhaanti ura daaruna daahoo ॥ likhata sudhaakara gaa likhi raahoo। bidhi gati baama sadaa saba kaahoo ॥ dharama saneha ubhayam mati gheree। bhi gati saampa chhuchhundari keree ॥ raakhum sutahi karum anurodhoo। dharamu jaai aru bandhu birodhoo ॥ kahum jaana bana tau badai haanee। sankata socha bibasa bhi raanee ॥ bahuri samujhi tiya dharamu sayaanee। raamu bharatu dau suta sama jaanee ॥ sarala subhaau raama mahataaree। bolee bachana dheera dhari bhaaree ॥ taata jaaum bali keenhehu neekaa। pitu aayasu saba dharamaka teekaa ॥

do. raaju dena kahi deenha banu mohi na so dukha lesu। tumha binu bharatahi bhoopatihi prajahi prachanda kalesu ॥ 55 ॥

jaum kevala pitu aayasu taataa। tau jani jaahu jaani badai maataa ॥ jaum pitu maatu kaheu bana jaanaa। taum kaanana sata avadha samaanaa ॥ pitu banadeva maatu banadevee। khaga mriga charana saroruha sevee ॥ antahum uchita nripahi banabaasoo। baya biloki hiyam hoi haraamsoo ॥ badabhaagee banu avadha abhaagee। jo raghubamsatilaka tumha tyaagee ॥ jaum suta kahau sanga mohi lehoo। tumhare hridayam hoi sandehoo ॥ poota parama priya tumha sabahee ke। praana praana ke jeevana jee ke ॥ te tumha kahahu maatu bana jaaum। maim suni bachana baithi pachhitaaum ॥

do. yaha bichaari nahim karum hatha jhootha sanehu badhaai। maani maatu kara naata bali surati bisari jani jaai ॥ 56 ॥

deva pitara saba tunhahi gosaai। raakhahum palaka nayana kee naai ॥ avadhi ambu priya parijana meenaa। tumha karunaakara dharama dhureenaa ॥ asa bichaari soi karahu upaai। sabahi jiata jehim bhentehu aai ॥ jaahu sukhena banahi bali jaaum। kari anaatha jana parijana gaaum ॥ saba kara aaju sukrita phala beetaa। bhayu karaala kaalu bipareetaa ॥ bahubidhi bilapi charana lapataanee। parama abhaagini aapuhi jaanee ॥ daaruna dusaha daahu ura byaapaa। barani na jaahim bilaapa kalaapaa ॥ raama uthaai maatu ura laai। kahi mridu bachana bahuri samujhaai ॥

do. samaachaara tehi samaya suni seeya uthee akulaai। jaai saasu pada kamala juga bandi baithi siru naai ॥ 57 ॥

deenhi aseesa saasu mridu baanee। ati sukumaari dekhi akulaanee ॥ baithi namitamukha sochati seetaa। roopa raasi pati prema puneetaa ॥ chalana chahata bana jeevananaathoo। kehi sukritee sana hoihi saathoo ॥ kee tanu praana ki kevala praanaa। bidhi karatabu kachhu jaai na jaanaa ॥ chaaru charana nakha lekhati dharanee। noopura mukhara madhura kabi baranee ॥ manahum prema basa binatee karaheem। hamahi seeya pada jani pariharaheem ॥ manju bilochana mochati baaree। bolee dekhi raama mahataaree ॥ taata sunahu siya ati sukumaaree। saasu sasura parijanahi piaree ॥

do. pitaa janaka bhoopaala mani sasura bhaanukula bhaanu। pati rabikula kairava bipina bidhu guna roopa nidhaanu ॥ 58 ॥

maim puni putrabadhoo priya paai। roopa raasi guna seela suhaai ॥ nayana putari kari preeti badhaai। raakheum praana jaanikihim laai ॥ kalapabeli jimi bahubidhi laalee। seenchi saneha salila pratipaalee ॥ phoolata phalata bhayu bidhi baamaa। jaani na jaai kaaha parinaamaa ॥ palanga peetha taji goda hindaoraa। siyam na deenha pagu avani kathoraa ॥ jianamoori jimi jogavata rahoom। deepa baati nahim taarana kahoom ॥ soi siya chalana chahati bana saathaa। aayasu kaaha hoi raghunaathaa। chanda kirana rasa rasika chakoree। rabi rukha nayana saki kimi joree ॥

do. kari kehari nisichara charahim dushta jantu bana bhoori। bisha baatikaam ki soha suta subhaga sajeevani moori ॥ 59 ॥

bana hita kola kiraata kisoree। racheem biranchi bishaya sukha bhoree ॥ paaina krimi jimi kathina subhaau। tinhahi kalesu na kaanana kau ॥ kai taapasa tiya kaanana jogoo। jinha tapa hetu tajaa saba bhogoo ॥ siya bana basihi taata kehi bhaantee। chitralikhita kapi dekhi deraatee ॥ surasara subhaga banaja bana chaaree। daabara jogu ki hamsakumaaree ॥ asa bichaari jasa aayasu hoi। maim sikha deum jaanakihi soi ॥ jaum siya bhavana rahai kaha ambaa। mohi kaham hoi bahuta avalambaa ॥ suni raghubeera maatu priya baanee। seela saneha sudhaam janu saanee ॥

do. kahi priya bachana bibekamaya keenhi maatu paritosha। lage prabodhana jaanakihi pragati bipina guna dosha ॥ 60 ॥

maasapaaraayana, chaudahavaam vishraama maatu sameepa kahata sakuchaaheem। bole samu samujhi mana maaheem ॥ raajakumaari sikhaavana sunahoo। aana bhaanti jiyam jani kachhu gunahoo ॥ aapana mora neeka jaum chahahoo। bachanu hamaara maani griha rahahoo ॥ aayasu mora saasu sevakaai। saba bidhi bhaamini bhavana bhalaai ॥ ehi te adhika dharamu nahim doojaa। saadara saasu sasura pada poojaa ॥ jaba jaba maatu karihi sudhi moree। hoihi prema bikala mati bhoree ॥ taba taba tumha kahi kathaa puraanee। sundari samujhaaehu mridu baanee ॥ kahum subhaayam sapatha sata mohee। sumukhi maatu hita raakhum tohee ॥

do. gura shruti sammata dharama phalu paaia binahim kalesa। hatha basa saba sankata sahe gaalava nahusha naresa ॥ 61 ॥

maim puni kari pravaana pitu baanee। begi phiraba sunu sumukhi sayaanee ॥ divasa jaata nahim laagihi baaraa। sundari sikhavanu sunahu hamaaraa ॥ jau hatha karahu prema basa baamaa। tau tumha dukhu paauba parinaamaa ॥ kaananu kathina bhayankaru bhaaree। ghora ghaamu hima baari bayaaree ॥ kusa kantaka maga kaankara naanaa। chalaba payaadehim binu padatraanaa ॥ charana kamala mudu manju tumhaare। maaraga agama bhoomidhara bhaare ॥ kandara khoha nadeem nada naare। agama agaadha na jaahim nihaare ॥ bhaalu baagha brika kehari naagaa। karahim naada suni dheeraju bhaagaa ॥

do. bhoomi sayana balakala basana asanu kanda phala moola। te ki sadaa saba dina milihim sabui samaya anukoola ॥ 62 ॥

nara ahaara rajaneechara charaheem। kapata besha bidhi kotika karaheem ॥ laagi ati pahaara kara paanee। bipina bipati nahim jaai bakhaanee ॥ byaala karaala bihaga bana ghoraa। nisichara nikara naari nara choraa ॥ darapahim dheera gahana sudhi aaem। mrigalochani tumha bheeru subhaaem ॥ hamsagavani tumha nahim bana jogoo। suni apajasu mohi deihi logoo ॥ maanasa salila sudhaam pratipaalee। jiai ki lavana payodhi maraalee ॥ nava rasaala bana biharanaseelaa। soha ki kokila bipina kareelaa ॥ rahahu bhavana asa hridayam bichaaree। chandabadani dukhu kaanana bhaaree ॥

do. sahaja suhda gura svaami sikha jo na kari sira maani ॥ so pachhitaai aghaai ura avasi hoi hita haani ॥ 63 ॥

suni mridu bachana manohara piya ke। lochana lalita bhare jala siya ke ॥ seetala sikha daahaka bhi kaimsem। chakihi sarada chanda nisi jaimsem ॥ utaru na aava bikala baidehee। tajana chahata suchi svaami sanehee ॥ barabasa roki bilochana baaree। dhari dheeraju ura avanikumaaree ॥ laagi saasu paga kaha kara joree। chhamabi debi badai abinaya moree ॥ deenhi praanapati mohi sikha soi। jehi bidhi mora parama hita hoi ॥ maim puni samujhi deekhi mana maaheem। piya biyoga sama dukhu jaga naaheem ॥

do. praananaatha karunaayatana sundara sukhada sujaana। tumha binu raghukula kumuda bidhu surapura naraka samaana ॥ 64 ॥

maatu pitaa bhaginee priya bhaai। priya parivaaru suhrada samudaai ॥ saasu sasura gura sajana sahaai। suta sundara suseela sukhadaai ॥ jaham lagi naatha neha aru naate। piya binu tiyahi taranihu te taate ॥ tanu dhanu dhaamu dharani pura raajoo। pati biheena sabu soka samaajoo ॥ bhoga rogasama bhooshana bhaaroo। jama jaatanaa sarisa samsaaroo ॥ praananaatha tumha binu jaga maaheem। mo kahum sukhada katahum kachhu naaheem ॥ jiya binu deha nadee binu baaree। taisia naatha purusha binu naaree ॥ naatha sakala sukha saatha tumhaarem। sarada bimala bidhu badanu nihaarem ॥

do. khaga mriga parijana nagaru banu balakala bimala dukoola। naatha saatha surasadana sama paranasaala sukha moola ॥ 65 ॥

banadeveem banadeva udaaraa। karihahim saasu sasura sama saaraa ॥ kusa kisalaya saatharee suhaai। prabhu sanga manju manoja turaai ॥ kanda moola phala amia ahaaroo। avadha saudha sata sarisa pahaaroo ॥ chhinu chhinu prabhu pada kamala biloki। rahihum mudita divasa jimi kokee ॥ bana dukha naatha kahe bahutere। bhaya bishaada paritaapa ghanere ॥ prabhu biyoga lavalesa samaanaa। saba mili hohim na kripaanidhaanaa ॥ asa jiyam jaani sujaana siromani। leia sanga mohi chhaadaia jani ॥ binatee bahuta karaum kaa svaamee। karunaamaya ura antarajaamee ॥

do. raakhia avadha jo avadhi lagi rahata na janiahim praana। deenabandhu sandara sukhada seela saneha nidhaana ॥ 66 ॥

mohi maga chalata na hoihi haaree। chhinu chhinu charana saroja nihaaree ॥ sabahi bhaanti piya sevaa karihaum। maaraga janita sakala shrama harihaum ॥ paaya pakhaaree baithi taru chhaaheem। karihum baau mudita mana maaheem ॥ shrama kana sahita syaama tanu dekhem। kaham dukha samu praanapati pekhem ॥ sama mahi trina tarupallava daasee। paaga palotihi saba nisi daasee ॥ baarabaara mridu moorati johee। laagahi taata bayaari na mohee। ko prabhu sanga mohi chitavanihaaraa। singhabadhuhi jimi sasaka siaraa ॥ maim sukumaari naatha bana jogoo। tumhahi uchita tapa mo kahum bhogoo ॥

do. aiseu bachana kathora suni jaum na hradu bilagaana। tau prabhu bishama biyoga dukha sahihahim paavamra praana ॥ 67 ॥

asa kahi seeya bikala bhi bhaaree। bachana biyogu na sakee sambhaaree ॥ dekhi dasaa raghupati jiyam jaanaa। hathi raakhem nahim raakhihi praanaa ॥ kaheu kripaala bhaanukulanaathaa। parihari sochu chalahu bana saathaa ॥ nahim bishaada kara avasaru aajoo। begi karahu bana gavana samaajoo ॥ kahi priya bachana priyaa samujhaai। lage maatu pada aasisha paai ॥ begi prajaa dukha metaba aai। jananee nithura bisari jani jaai ॥ phirahi dasaa bidhi bahuri ki moree। dekhihum nayana manohara joree ॥ sudina sugharee taata kaba hoihi। jananee jiata badana bidhu joihi ॥

do. bahuri bachchha kahi laalu kahi raghupati raghubara taata। kabahim bolaai lagaai hiyam harashi nirakhihum gaata ॥ 68 ॥

lakhi saneha kaatari mahataaree। bachanu na aava bikala bhi bhaaree ॥ raama prabodhu keenha bidhi naanaa। samu sanehu na jaai bakhaanaa ॥ taba jaanakee saasu paga laagee। sunia maaya maim parama abhaagee ॥ sevaa samaya daiam banu deenhaa। mora manorathu saphala na keenhaa ॥ tajaba chhobhu jani chhaadaia chhohoo। karamu kathina kachhu dosu na mohoo ॥ suni siya bachana saasu akulaanee। dasaa kavani bidhi kahaum bakhaanee ॥ baarahi baara laai ura leenhee। dhari dheeraju sikha aasisha deenhee ॥ achala hau ahivaatu tumhaaraa। jaba lagi ganga jamuna jala dhaaraa ॥

do. seetahi saasu aseesa sikha deenhi aneka prakaara। chalee naai pada paduma siru ati hita baarahim baara ॥ 69 ॥

samaachaara jaba lachhimana paae। byaakula bilakha badana uthi dhaae ॥ kampa pulaka tana nayana saneeraa। gahe charana ati prema adheeraa ॥ kahi na sakata kachhu chitavata thaadhae। meenu deena janu jala tem kaadhae ॥ sochu hridayam bidhi kaa honihaaraa। sabu sukhu sukrita siraana hamaaraa ॥ mo kahum kaaha kahaba raghunaathaa। rakhihahim bhavana ki lehahim saathaa ॥ raama biloki bandhu kara jorem। deha geha saba sana trinu torem ॥ bole bachanu raama naya naagara। seela saneha sarala sukha saagara ॥ taata prema basa jani kadaraahoo। samujhi hridayam parinaama uchhaahoo ॥

do. maatu pitaa guru svaami sikha sira dhari karahi subhaayam। laheu laabhu tinha janama kara nataru janamu jaga jaayam ॥ 70 ॥

asa jiyam jaani sunahu sikha bhaai। karahu maatu pitu pada sevakaai ॥ bhavana bharatu ripusoodana naaheem। raau briddha mama dukhu mana maaheem ॥ maim bana jaaum tumhahi lei saathaa। hoi sabahi bidhi avadha anaathaa ॥ guru pitu maatu prajaa parivaaroo। saba kahum pari dusaha dukha bhaaroo ॥ rahahu karahu saba kara paritoshoo। nataru taata hoihi bada doshoo ॥ jaasu raaja priya prajaa dukhaaree। so nripu avasi naraka adhikaaree ॥ rahahu taata asi neeti bichaaree। sunata lakhanu bhe byaakula bhaaree ॥ siarem bachana sookhi ge kaimsem। parasata tuhina taamarasu jaisem ॥

do. utaru na aavata prema basa gahe charana akulaai। naatha daasu maim svaami tumha tajahu ta kaaha basaai ॥ 71 ॥

deenhi mohi sikha neeki gosaaim। laagi agama apanee kadaraaim ॥ narabara dheera dharama dhura dhaaree। nigama neeti kahum te adhikaaree ॥ maim sisu prabhu saneham pratipaalaa। mandaru meru ki lehim maraalaa ॥ gura pitu maatu na jaanum kaahoo। kahum subhaau naatha patiahoo ॥ jaham lagi jagata saneha sagaai। preeti prateeti nigama niju gaai ॥ morem sabi eka tumha svaamee। deenabandhu ura antarajaamee ॥ dharama neeti upadesia taahee। keerati bhooti sugati priya jaahee ॥ mana krama bachana charana rata hoi। kripaasindhu pariharia ki soi ॥

do. karunaasindhu subandha ke suni mridu bachana bineeta। samujhaae ura laai prabhu jaani saneham sabheeta ॥ 72 ॥

maagahu bidaa maatu sana jaai। aavahu begi chalahu bana bhaai ॥ mudita bhe suni raghubara baanee। bhayu laabha bada gi badai haanee ॥ harashita hdayam maatu pahim aae। manahum andha phiri lochana paae। jaai janani paga naayu maathaa। manu raghunandana jaanaki saathaa ॥ poonchhe maatu malina mana dekhee। lakhana kahee saba kathaa biseshee ॥ gee sahami suni bachana kathoraa। mrigee dekhi dava janu chahu oraa ॥ lakhana lakheu bhaa anaratha aajoo। ehim saneha basa karaba akaajoo ॥ maagata bidaa sabhaya sakuchaaheem। jaai sanga bidhi kahihi ki naahee ॥

do. samujhi sumitraam raama siya roopa suseelu subhaau। nripa sanehu lakhi dhuneu siru paapini deenha kudaau ॥ 73 ॥

dheeraju dhareu kuavasara jaanee। sahaja suhda bolee mridu baanee ॥ taata tumhaari maatu baidehee। pitaa raamu saba bhaanti sanehee ॥ avadha tahaam jaham raama nivaasoo। tahanim divasu jaham bhaanu prakaasoo ॥ jau pai seeya raamu bana jaaheem। avadha tumhaara kaaju kachhu naahim ॥ gura pitu maatu bandhu sura saai। seiahim sakala praana kee naaim ॥ raamu praanapriya jeevana jee ke। svaaratha rahita sakhaa sabahee kai ॥ poojaneeya priya parama jahaam tem। saba maaniahim raama ke naatem ॥ asa jiyam jaani sanga bana jaahoo। lehu taata jaga jeevana laahoo ॥

do. bhoori bhaaga bhaajanu bhayahu mohi sameta bali jaaum। jauma tumharem mana chhaadai chhalu keenha raama pada thaaum ॥ 74 ॥

putravatee jubatee jaga soi। raghupati bhagatu jaasu sutu hoi ॥ nataru baanjha bhali baadi bianee। raama bimukha suta tem hita jaanee ॥ tumharehim bhaaga raamu bana jaaheem। doosara hetu taata kachhu naaheem ॥ sakala sukrita kara bada phalu ehoo। raama seeya pada sahaja sanehoo ॥ raaga roshu irishaa madu mohoo। jani sapanehum inha ke basa hohoo ॥ sakala prakaara bikaara bihaai। mana krama bachana karehu sevakaai ॥ tumha kahum bana saba bhaanti supaasoo। sanga pitu maatu raamu siya jaasoo ॥ jehim na raamu bana lahahim kalesoo। suta soi karehu ihi upadesoo ॥

chham. upadesu yahu jehim taata tumhare raama siya sukha paavaheem। pitu maatu priya parivaara pura sukha surati bana bisaraavaheem। tulasee prabhuhi sikha dei aayasu deenha puni aasisha dee। rati hau abirala amala siya raghubeera pada nita nita nee ॥

so. maatu charana siru naai chale turata sankita hridayam। baagura bishama toraai manahum bhaaga mrigu bhaaga basa ॥ 75 ॥

ge lakhanu jaham jaanakinaathoo। bhe mana mudita paai priya saathoo ॥ bandi raama siya charana suhaae। chale sanga nripamandira aae ॥ kahahim parasapara pura nara naaree। bhali banaai bidhi baata bigaaree ॥ tana krisa dukhu badana maleene। bikala manahum maakhee madhu chheene ॥ kara meejahim siru dhuni pachhitaaheem। janu bina pankha bihaga akulaaheem ॥ bhi badai bheera bhoopa darabaaraa। barani na jaai bishaadu apaaraa ॥ sachivam uthaai raau baithaare। kahi priya bachana raamu pagu dhaare ॥ siya sameta dau tanaya nihaaree। byaakula bhayu bhoomipati bhaaree ॥

do. seeya sahita suta subhaga dau dekhi dekhi akulaai। baarahim baara saneha basa raau lei ura laai ॥ 76 ॥

saki na boli bikala naranaahoo। soka janita ura daaruna daahoo ॥ naai seesu pada ati anuraagaa। uthi raghubeera bidaa taba maagaa ॥ pitu aseesa aayasu mohi deejai। harasha samaya bisamu kata keejai ॥ taata kiem priya prema pramaadoo। jasu jaga jaai hoi apabaadoo ॥ suni saneha basa uthi naranaahaam। baithaare raghupati gahi baahaam ॥ sunahu taata tumha kahum muni kahaheem। raamu charaachara naayaka ahaheem ॥ subha aru asubha karama anuhaaree। eesa dei phalu hdayam bichaaree ॥ kari jo karama paava phala soi। nigama neeti asi kaha sabu koi ॥

do. -auru karai aparaadhu kau aura paava phala bhogu। ati bichitra bhagavanta gati ko jaga jaanai jogu ॥ 77 ॥

raayam raama raakhana hita laagee। bahuta upaaya kie chhalu tyaagee ॥ lakhee raama rukha rahata na jaane। dharama dhurandhara dheera sayaane ॥ taba nripa seeya laai ura leenhee। ati hita bahuta bhaanti sikha deenhee ॥ kahi bana ke dukha dusaha sunaae। saasu sasura pitu sukha samujhaae ॥ siya manu raama charana anuraagaa। gharu na sugamu banu bishamu na laagaa ॥ auru sabahim seeya samujhaai। kahi kahi bipina bipati adhikaai ॥ sachiva naari gura naari sayaanee। sahita saneha kahahim mridu baanee ॥ tumha kahum tau na deenha banabaasoo। karahu jo kahahim sasura gura saasoo ॥

do. -sikha seetali hita madhura mridu suni seetahi na sohaani। sarada chanda chandani lagata janu chakee akulaani ॥ 78 ॥

seeya sakucha basa utaru na dei। so suni tamaki uthee kaikei ॥ muni pata bhooshana bhaajana aanee। aagem dhari bolee mridu baanee ॥ nripahi praana priya tumha raghubeeraa। seela saneha na chhaadaihi bheeraa ॥ sukrita sujasu paraloku nasaau। tumhahi jaana bana kahihi na kau ॥ asa bichaari soi karahu jo bhaavaa। raama janani sikha suni sukhu paavaa ॥ bhoopahi bachana baanasama laage। karahim na praana payaana abhaage ॥ loga bikala muruchhita naranaahoo। kaaha karia kachhu soojha na kaahoo ॥ raamu turata muni beshu banaai। chale janaka jananihi siru naai ॥

do. saji bana saaju samaaju sabu banitaa bandhu sameta। bandi bipra gura charana prabhu chale kari sabahi acheta ॥ 79 ॥

nikasi basishtha dvaara bhe thaadhae। dekhe loga biraha dava daadhae ॥ kahi priya bachana sakala samujhaae। bipra brinda raghubeera bolaae ॥ gura sana kahi barashaasana deenhe। aadara daana binaya basa keenhe ॥ jaachaka daana maana santoshe। meeta puneeta prema paritoshe ॥ daaseem daasa bolaai bahoree। gurahi saumpi bole kara joree ॥ saba kai saara sambhaara gosaaim। karabi janaka jananee kee naai ॥ baarahim baara jori juga paanee। kahata raamu saba sana mridu baanee ॥ soi saba bhaanti mora hitakaaree। jehi tem rahai bhuala sukhaaree ॥

do. maatu sakala more biraham jehim na hohim dukha deena। soi upaau tumha karehu saba pura jana parama prabeena ॥ 80 ॥

ehi bidhi raama sabahi samujhaavaa। gura pada paduma harashi siru naavaa। ganapatee gauri gireesu manaai। chale aseesa paai raghuraai ॥ raama chalata ati bhayu bishaadoo। suni na jaai pura aarata naadoo ॥ kusaguna lanka avadha ati sokoo। haharasha bishaada bibasa suralokoo ॥ gi muruchhaa taba bhoopati jaage। boli sumantru kahana asa laage ॥ raamu chale bana praana na jaaheem। kehi sukha laagi rahata tana maaheem। ehi tem kavana byathaa balavaanaa। jo dukhu paai tajahim tanu praanaa ॥ puni dhari dheera kahi naranaahoo। lai rathu sanga sakhaa tumha jaahoo ॥

do. -suthi sukumaara kumaara dau janakasutaa sukumaari। ratha chadhaai dekharaai banu phirehu gem dina chaari ॥ 81 ॥

jau nahim phirahim dheera dau bhaai। satyasandha dridhabrata raghuraai ॥ tau tumha binaya karehu kara joree। pheria prabhu mithilesakisoree ॥ jaba siya kaanana dekhi deraai। kahehu mori sikha avasaru paai ॥ saasu sasura asa kaheu sandesoo। putri phiria bana bahuta kalesoo ॥ pitrigriha kabahum kabahum sasuraaree। rahehu jahaam ruchi hoi tumhaaree ॥ ehi bidhi karehu upaaya kadambaa। phiri ta hoi praana avalambaa ॥ naahim ta mora maranu parinaamaa। kachhu na basaai bhem bidhi baamaa ॥ asa kahi muruchhi paraa mahi raau। raamu lakhanu siya aani dekhau ॥

do. -paai rajaayasu naai siru rathu ati bega banaai। gayu jahaam baahera nagara seeya sahita dau bhaai ॥ 82 ॥

taba sumantra nripa bachana sunaae। kari binatee ratha raamu chadhaae ॥ chadhai ratha seeya sahita dau bhaai। chale hridayam avadhahi siru naai ॥ chalata raamu lakhi avadha anaathaa। bikala loga saba laage saathaa ॥ kripaasindhu bahubidhi samujhaavahim। phirahim prema basa puni phiri aavahim ॥ laagati avadha bhayaavani bhaaree। maanahum kaalaraati andhiaree ॥ ghora jantu sama pura nara naaree। darapahim ekahi eka nihaaree ॥ ghara masaana parijana janu bhootaa। suta hita meeta manahum jamadootaa ॥ baaganha bitapa beli kumhilaaheem। sarita sarovara dekhi na jaaheem ॥

do. haya gaya kotinha kelimriga purapasu chaataka mora। pika rathaanga suka saarikaa saarasa hamsa chakora ॥ 83 ॥

raama biyoga bikala saba thaadhae। jaham taham manahum chitra likhi kaadhae ॥ nagaru saphala banu gahabara bhaaree। khaga mriga bipula sakala nara naaree ॥ bidhi kaikei kiraatini keenhee। jemhi dava dusaha dasahum disi deenhee ॥ sahi na sake raghubara birahaagee। chale loga saba byaakula bhaagee ॥ sabahim bichaara keenha mana maaheem। raama lakhana siya binu sukhu naaheem ॥ jahaam raamu taham sabui samaajoo। binu raghubeera avadha nahim kaajoo ॥ chale saatha asa mantru dridhaai। sura durlabha sukha sadana bihaai ॥ raama charana pankaja priya jinhahee। bishaya bhoga basa karahim ki tinhahee ॥

do. baalaka briddha bihaai grimha lage loga saba saatha। tamasaa teera nivaasu kiya prathama divasa raghunaatha ॥ 84 ॥

raghupati prajaa premabasa dekhee। sadaya hridayam dukhu bhayu biseshee ॥ karunaamaya raghunaatha gosaanee। begi paaiahim peera paraai ॥ kahi saprema mridu bachana suhaae। bahubidhi raama loga samujhaae ॥ kie dharama upadesa ghanere। loga prema basa phirahim na phere ॥ seelu sanehu chhaadai nahim jaai। asamanjasa basa bhe raghuraai ॥ loga soga shrama basa ge soi। kachhuka devamaayaam mati moi ॥ jabahim jaama juga jaamini beetee। raama sachiva sana kaheu sapreetee ॥ khoja maari rathu haankahu taataa। aana upaayam banihi nahim baataa ॥

do. raama lakhana suya jaana chadhai sambhu charana siru naai ॥ sachivam chalaayu turata rathu ita uta khoja duraai ॥ 85 ॥

jaage sakala loga bhem bhoroo। ge raghunaatha bhayu ati soroo ॥ ratha kara khoja katahahum nahim paavahim। raama raama kahi chahu disi dhaavahim ॥ manahum baarinidhi booda jahaajoo। bhayu bikala bada banika samaajoo ॥ ekahi eka demhim upadesoo। taje raama hama jaani kalesoo ॥ nindahim aapu saraahahim meenaa। dhiga jeevanu raghubeera biheenaa ॥ jaum pai priya biyogu bidhi keenhaa। tau kasa maranu na maagem deenhaa ॥ ehi bidhi karata pralaapa kalaapaa। aae avadha bhare paritaapaa ॥ bishama biyogu na jaai bakhaanaa। avadhi aasa saba raakhahim praanaa ॥

do. raama darasa hita nema brata lage karana nara naari। manahum koka kokee kamala deena biheena tamaari ॥ 86 ॥

seetaa sachiva sahita dau bhaai। sringaberapura pahunche jaai ॥ utare raama devasari dekhee। keenha dandavata harashu biseshee ॥ lakhana sachivam siyam kie pranaamaa। sabahi sahita sukhu paayu raamaa ॥ ganga sakala muda mangala moolaa। saba sukha karani harani saba soolaa ॥ kahi kahi kotika kathaa prasangaa। raamu bilokahim ganga tarangaa ॥ sachivahi anujahi priyahi sunaai। bibudha nadee mahimaa adhikaai ॥ majjanu keenha pantha shrama gayoo। suchi jalu piata mudita mana bhayoo ॥ sumirata jaahi miti shrama bhaaroo। tehi shrama yaha laukika byavahaaroo ॥

do. sudhda sachidaanandamaya kanda bhaanukula ketu। charita karata nara anuharata samsriti saagara setu ॥ 87 ॥

yaha sudhi guham nishaada jaba paai। mudita lie priya bandhu bolaai ॥ lie phala moola bhenta bhari bhaaraa। milana chaleu himyam harashu apaaraa ॥ kari dandavata bhenta dhari aagem। prabhuhi bilokata ati anuraagem ॥ sahaja saneha bibasa raghuraai। poonchhee kusala nikata baithaai ॥ naatha kusala pada pankaja dekhem। bhayum bhaagabhaajana jana lekhem ॥ deva dharani dhanu dhaamu tumhaaraa। maim janu neechu sahita parivaaraa ॥ kripaa karia pura dhaaria paau। thaapiya janu sabu logu sihau ॥ kahehu satya sabu sakhaa sujaanaa। mohi deenha pitu aayasu aanaa ॥

do. barasha chaaridasa baasu bana muni brata beshu ahaaru। graama baasu nahim uchita suni guhahi bhayu dukhu bhaaru ॥ 88 ॥

raama lakhana siya roopa nihaaree। kahahim saprema graama nara naaree ॥ te pitu maatu kahahu sakhi kaise। jinha pathe bana baalaka aise ॥ eka kahahim bhala bhoopati keenhaa। loyana laahu hamahi bidhi deenhaa ॥ taba nishaadapati ura anumaanaa। taru simsupaa manohara jaanaa ॥ lai raghunaathahi thaaum dekhaavaa। kaheu raama saba bhaanti suhaavaa ॥ purajana kari johaaru ghara aae। raghubara sandhyaa karana sidhaae ॥ guham samvaari saantharee dasaai। kusa kisalayamaya mridula suhaai ॥ suchi phala moola madhura mridu jaanee। donaa bhari bhari raakhesi paanee ॥

do. siya sumantra bhraataa sahita kanda moola phala khaai। sayana keenha raghubamsamani paaya palotata bhaai ॥ 89 ॥

uthe lakhanu prabhu sovata jaanee। kahi sachivahi sovana mridu baanee ॥ kachhuka doora saji baana saraasana। jaagana lage baithi beeraasana ॥ gumha bolaai paaharoo prateetee। thaavam thaamva raakhe ati preetee ॥ aapu lakhana pahim baitheu jaai। kati bhaathee sara chaapa chadhaai ॥ sovata prabhuhi nihaari nishaadoo। bhayu prema basa hdayam bishaadoo ॥ tanu pulakita jalu lochana bahee। bachana saprema lakhana sana kahee ॥ bhoopati bhavana subhaayam suhaavaa। surapati sadanu na patatara paavaa ॥ manimaya rachita chaaru chaubaare। janu ratipati nija haatha samvaare ॥

do. suchi subichitra subhogamaya sumana sugandha subaasa। palanga manju manideepa jaham saba bidhi sakala supaasa ॥ 90 ॥

bibidha basana upadhaana turaai। chheera phena mridu bisada suhaai ॥ taham siya raamu sayana nisi karaheem। nija chhabi rati manoja madu haraheem ॥ te siya raamu saathareem soe। shramita basana binu jaahim na joe ॥ maatu pitaa parijana purabaasee। sakhaa suseela daasa aru daasee ॥ jogavahim jinhahi praana kee naai। mahi sovata tei raama gosaaim ॥ pitaa janaka jaga bidita prabhaau। sasura suresa sakhaa raghurau ॥ raamachandu pati so baidehee। sovata mahi bidhi baama na kehee ॥ siya raghubeera ki kaanana jogoo। karama pradhaana satya kaha logoo ॥

do. kaikayanandini mandamati kathina kutilapanu keenha। jeheem raghunandana jaanakihi sukha avasara dukhu deenha ॥ 91 ॥

bhi dinakara kula bitapa kuthaaree। kumati keenha saba bisva dukhaaree ॥ bhayu bishaadu nishaadahi bhaaree। raama seeya mahi sayana nihaaree ॥ bole lakhana madhura mridu baanee। gyaana biraaga bhagati rasa saanee ॥ kaahu na kau sukha dukha kara daataa। nija krita karama bhoga sabu bhraataa ॥ joga biyoga bhoga bhala mandaa। hita anahita madhyama bhrama phandaa ॥ janamu maranu jaham lagi jaga jaaloo। sampatee bipati karamu aru kaaloo ॥ dharani dhaamu dhanu pura parivaaroo। saragu naraku jaham lagi byavahaaroo ॥ dekhia sunia gunia mana maaheem। moha moola paramaarathu naaheem ॥

do. sapanem hoi bhikhaari nripa ranku naakapati hoi। jaagem laabhu na haani kachhu timi prapancha jiyam joi ॥ 92 ॥

asa bichaari nahim keejaa rosoo। kaahuhi baadi na deia dosoo ॥ moha nisaam sabu sovanihaaraa। dekhia sapana aneka prakaaraa ॥ ehim jaga jaamini jaagahim jogee। paramaarathee prapancha biyogee ॥ jaania tabahim jeeva jaga jaagaa। jaba jaba bishaya bilaasa biraagaa ॥ hoi bibeku moha bhrama bhaagaa। taba raghunaatha charana anuraagaa ॥ sakhaa parama paramaarathu ehoo। mana krama bachana raama pada nehoo ॥ raama brahma paramaaratha roopaa। abigata alakha anaadi anoopaa ॥ sakala bikaara rahita gatabhedaa। kahi nita neti niroopahim bedaa।

do. bhagata bhoomi bhoosura surabhi sura hita laagi kripaala। karata charita dhari manuja tanu sunata mitahi jaga jaala ॥ 93 ॥

maasapaaraayana, pandrahavaa vishraama sakhaa samujhi asa parihari mohu। siya raghubeera charana rata hohoo ॥ kahata raama guna bhaa bhinusaaraa। jaage jaga mangala sukhadaaraa ॥ sakala socha kari raama nahaavaa। suchi sujaana bata chheera magaavaa ॥ anuja sahita sira jataa banaae। dekhi sumantra nayana jala chhaae ॥ hridayam daahu ati badana maleenaa। kaha kara jori bachana ati deenaa ॥ naatha kaheu asa kosalanaathaa। lai rathu jaahu raama kem saathaa ॥ banu dekhaai surasari anhavaai। aanehu pheri begi dau bhaai ॥ lakhanu raamu siya aanehu pheree। samsaya sakala sankocha niberee ॥

do. nripa asa kaheu gosaaim jasa kahi karaum bali soi। kari binatee paayanha pareu deenha baala jimi roi ॥ 94 ॥

taata kripaa kari keejia soi। jaatem avadha anaatha na hoi ॥ mantrahi raama uthaai prabodhaa। taata dharama matu tumha sabu sodhaa ॥ sibi dadheechi harichanda naresaa। sahe dharama hita koti kalesaa ॥ rantideva bali bhoopa sujaanaa। dharamu dhareu sahi sankata naanaa ॥ dharamu na doosara satya samaanaa। aagama nigama puraana bakhaanaa ॥ maim soi dharamu sulabha kari paavaa। tajem tihoom pura apajasu chhaavaa ॥ sambhaavita kahum apajasa laahoo। marana koti sama daaruna daahoo ॥ tumha sana taata bahuta kaa kahoom। diem utaru phiri paataku lahoom ॥

do. pitu pada gahi kahi koti nati binaya karaba kara jori। chintaa kavanihu baata kai taata karia jani mori ॥ 95 ॥

tumha puni pitu sama ati hita morem। binatee karum taata kara jorem ॥ saba bidhi soi karatabya tumhaarem। dukha na paava pitu socha hamaarem ॥ suni raghunaatha sachiva sambaadoo। bhayu saparijana bikala nishaadoo ॥ puni kachhu lakhana kahee katu baanee। prabhu baraje bada anuchita jaanee ॥ sakuchi raama nija sapatha devaai। lakhana sandesu kahia jani jaai ॥ kaha sumantru puni bhoopa sandesoo। sahi na sakihi siya bipina kalesoo ॥ jehi bidhi avadha aava phiri seeyaa। soi raghubarahi tumhahi karaneeyaa ॥ nataru nipata avalamba biheenaa। maim na jiaba jimi jala binu meenaa ॥

do. mikem sasarem sakala sukha jabahim jahaam manu maana ॥ tamha taba rahihi sukhena siya jaba lagi bipati bihaana ॥ 96 ॥

binatee bhoopa keenha jehi bhaantee। aarati preeti na so kahi jaatee ॥ pitu sandesu suni kripaanidhaanaa। siyahi deenha sikha koti bidhaanaa ॥ saasu sasura gura priya parivaaroo। phiratu ta saba kara mitai khabhaaroo ॥ suni pati bachana kahati baidehee। sunahu praanapati parama sanehee ॥ prabhu karunaamaya parama bibekee। tanu taji rahati chhaamha kimi chhenkee ॥ prabhaa jaai kaham bhaanu bihaai। kaham chandrikaa chandu taji jaai ॥ patihi premamaya binaya sunaai। kahati sachiva sana giraa suhaai ॥ tumha pitu sasura sarisa hitakaaree। utaru deum phiri anuchita bhaaree ॥

do. aarati basa sanamukha bhium bilagu na maanaba taata। aarajasuta pada kamala binu baadi jahaam lagi naata ॥ 97 ॥

pitu baibhava bilaasa maim deethaa। nripa mani mukuta milita pada peethaa ॥ sukhanidhaana asa pitu griha morem। piya biheena mana bhaava na bhorem ॥ sasura chakkavi kosalaraau। bhuvana chaaridasa pragata prabhau ॥ aagem hoi jehi surapati lei। aradha singhaasana aasanu dei ॥ sasuru etaadrisa avadha nivaasoo। priya parivaaru maatu sama saasoo ॥ binu raghupati pada paduma paraagaa। mohi keu sapanehum sukhada na laagaa ॥ agama pantha banabhoomi pahaaraa। kari kehari sara sarita apaaraa ॥ kola kiraata kuranga bihangaa। mohi saba sukhada praanapati sangaa ॥

do. saasu sasura sana mori hunti binaya karabi pari paayam ॥ mora sochu jani karia kachhu maim bana sukhee subhaayam ॥ 98 ॥

praananaatha priya devara saathaa। beera dhureena dharem dhanu bhaathaa ॥ nahim maga shramu bhramu dukha mana morem। mohi lagi sochu karia jani bhorem ॥ suni sumantru siya seetali baanee। bhayu bikala janu phani mani haanee ॥ nayana soojha nahim suni na kaanaa। kahi na saki kachhu ati akulaanaa ॥ raama prabodhu keenha bahu bhaanti। tadapi hoti nahim seetali chhaatee ॥ jatana aneka saatha hita keenhe। uchita utara raghunandana deenhe ॥ meti jaai nahim raama rajaai। kathina karama gati kachhu na basaai ॥ raama lakhana siya pada siru naai। phireu banika jimi moora gavaanee ॥

do. -ratha haankeu haya raama tana heri heri hihinaahim। dekhi nishaada bishaadabasa dhunahim seesa pachhitaahim ॥ 99 ॥

jaasu biyoga bikala pasu aise। prajaa maatu pitu jeehahim kaisem ॥ barabasa raama sumantru pathaae। surasari teera aapu taba aae ॥ maagee naava na kevatu aanaa। kahi tumhaara maramu maim jaanaa ॥ charana kamala raja kahum sabu kahee। maanusha karani moori kachhu ahee ॥ chhuata silaa bhi naari suhaai। paahana tem na kaatha kathinaai ॥ taraniu muni gharini hoi jaai। baata pari mori naava udaai ॥ ehim pratipaalum sabu parivaaroo। nahim jaanum kachhu aura kabaaroo ॥ jau prabhu paara avasi gaa chahahoo। mohi pada paduma pakhaarana kahahoo ॥

chham. pada kamala dhoi chadhaai naava na naatha utaraai chahaum। mohi raama raauri aana dasaratha sapatha saba saachee kahaum ॥ baru teera maarahum lakhanu pai jaba lagi na paaya pakhaarihaum। taba lagi na tulaseedaasa naatha kripaala paaru utaarihaum ॥

so. suni kebata ke baina prema lapete atapate। bihase karunaaaina chiti jaanakee lakhana tana ॥ 100 ॥

kripaasindhu bole musukaai। soi karu jemhi tava naava na jaai ॥ vegi aanu jala paaya pakhaaroo। hota bilambu utaarahi paaroo ॥ jaasu naama sumarata eka baaraa। utarahim nara bhavasindhu apaaraa ॥ soi kripaalu kevatahi nihoraa। jehim jagu kiya tihu pagahu te thoraa ॥ pada nakha nirakhi devasari harashee। suni prabhu bachana moham mati karashee ॥ kevata raama rajaayasu paavaa। paani kathavataa bhari lei aavaa ॥ ati aananda umagi anuraagaa। charana saroja pakhaarana laagaa ॥ barashi sumana sura sakala sihaaheem। ehi sama punyapunja kau naaheem ॥

do. pada pakhaari jalu paana kari aapu sahita parivaara। pitara paaru kari prabhuhi puni mudita gayu lei paara ॥ 101 ॥

utari thaada bhe surasari retaa। seeyaraama guha lakhana sametaa ॥ kevata utari dandavata keenhaa। prabhuhi sakucha ehi nahim kachhu deenhaa ॥ piya hiya kee siya jaananihaaree। mani mudaree mana mudita utaaree ॥ kaheu kripaala lehi utaraai। kevata charana gahe akulaai ॥ naatha aaju maim kaaha na paavaa। mite dosha dukha daarida daavaa ॥ bahuta kaala maim keenhi majooree। aaju deenha bidhi bani bhali bhooree ॥ aba kachhu naatha na chaahia morem। deenadayaala anugraha torem ॥ phiratee baara mohi je debaa। so prasaadu maim sira dhari lebaa ॥

do. bahuta keenha prabhu lakhana siyam nahim kachhu kevatu lei। bidaa keenha karunaayatana bhagati bimala baru dei ॥ 102 ॥

taba majjanu kari raghukulanaathaa। pooji paarathiva naayu maathaa ॥ siyam surasarihi kaheu kara joree। maatu manoratha purubi moree ॥ pati devara sanga kusala bahoree। aai karaum jehim poojaa toree ॥ suni siya binaya prema rasa saanee। bhi taba bimala baari bara baanee ॥ sunu raghubeera priyaa baidehee। tava prabhaau jaga bidita na kehee ॥ lokapa hohim bilokata torem। tohi sevahim saba sidhi kara jorem ॥ tumha jo hamahi badai binaya sunaai। kripaa keenhi mohi deenhi badaai ॥ tadapi debi maim debi aseesaa। saphala hopana hita nija baageesaa ॥

do. praananaatha devara sahita kusala kosalaa aai। poojahi saba manakaamanaa sujasu rahihi jaga chhaai ॥ 103 ॥

ganga bachana suni mangala moolaa। mudita seeya surasari anukulaa ॥ taba prabhu guhahi kaheu ghara jaahoo। sunata sookha mukhu bhaa ura daahoo ॥ deena bachana guha kaha kara joree। binaya sunahu raghukulamani moree ॥ naatha saatha rahi panthu dekhaai। kari dina chaari charana sevakaai ॥ jehim bana jaai rahaba raghuraai। paranakutee maim karabi suhaai ॥ taba mohi kaham jasi deba rajaai। soi karihum raghubeera dohaai ॥ sahaja saneha raama lakhi taasu। sanga leenha guha hridaya hulaasoo ॥ puni guham gyaati boli saba leenhe। kari paritoshu bidaa taba keenhe ॥

do. taba ganapati siva sumiri prabhu naai surasarihi maatha। i sakhaa anuja siyaa sahita bana gavanu keenha radhunaatha ॥ 104 ॥

tehi dina bhayu bitapa tara baasoo। lakhana sakhaam saba keenha supaasoo ॥ praata praatakrita kari radhusaai। teeratharaaju deekha prabhu jaai ॥ sachiva satya shradhdaa priya naaree। maadhava sarisa meetu hitakaaree ॥ chaari padaaratha bharaa bhandaaru। punya pradesa desa ati chaaru ॥ chhetra agama gadhau gaadha suhaavaa। sapanehum nahim pratipachchhinha paavaa ॥ sena sakala teeratha bara beeraa। kalusha aneeka dalana ranadheeraa ॥ sangamu simhaasanu suthi sohaa। chhatru akhayabatu muni manu mohaa ॥ chavamra jamuna aru ganga tarangaa। dekhi hohim dukha daarida bhangaa ॥

do. sevahim sukriti saadhu suchi paavahim saba manakaama। bandee beda puraana gana kahahim bimala guna graama ॥ 105 ॥

ko kahi saki prayaaga prabhaau। kalusha punja kunjara mrigarau ॥ asa teerathapati dekhi suhaavaa। sukha saagara raghubara sukhu paavaa ॥ kahi siya lakhanahi sakhahi sunaai। shreemukha teeratharaaja badaai ॥ kari pranaamu dekhata bana baagaa। kahata mahaatama ati anuraagaa ॥ ehi bidhi aai bilokee benee। sumirata sakala sumangala denee ॥ mudita nahaai keenhi siva sevaa। puji jathaabidhi teeratha devaa ॥ taba prabhu bharadvaaja pahim aae। karata dandavata muni ura laae ॥ muni mana moda na kachhu kahi jaai। brahmaananda raasi janu paai ॥

do. deenhi aseesa muneesa ura ati anandu asa jaani। lochana gochara sukrita phala manahum kie bidhi aani ॥ 106 ॥

kusala prasna kari aasana deenhe। pooji prema paripoorana keenhe ॥ kanda moola phala ankura neeke। die aani muni manahum amee ke ॥ seeya lakhana jana sahita suhaae। ati ruchi raama moola phala khaae ॥ bhe bigatashrama raamu sukhaare। bharavdaaja mridu bachana uchaare ॥ aaju suphala tapu teeratha tyaagoo। aaju suphala japa joga biraagoo ॥ saphala sakala subha saadhana saajoo। raama tumhahi avalokata aajoo ॥ laabha avadhi sukha avadhi na doojee। tumhaarem darasa aasa saba poojee ॥ aba kari kripaa dehu bara ehoo। nija pada sarasija sahaja sanehoo ॥

do. karama bachana mana chhaadai chhalu jaba lagi janu na tumhaara। taba lagi sukhu sapanehum naheem kiem koti upachaara ॥ suni muni bachana raamu sakuchaane। bhaava bhagati aananda aghaane ॥ taba raghubara muni sujasu suhaavaa। koti bhaanti kahi sabahi sunaavaa ॥ so bada so saba guna gana gehoo। jehi muneesa tumha aadara dehoo ॥ muni raghubeera parasapara navaheem। bachana agochara sukhu anubhavaheem ॥ yaha sudhi paai prayaaga nivaasee। batu taapasa muni siddha udaasee ॥ bharadvaaja aashrama saba aae। dekhana dasaratha suana suhaae ॥ raama pranaama keenha saba kaahoo। mudita bhe lahi loyana laahoo ॥ dehim aseesa parama sukhu paai। phire saraahata sundarataai ॥

do. raama keenha bishraama nisi praata prayaaga nahaai। chale sahita siya lakhana jana mudadita munihi siru naai ॥ 108 ॥

raama saprema kaheu muni paaheem। naatha kahia hama kehi maga jaaheem ॥ muni mana bihasi raama sana kahaheem। sugama sakala maga tumha kahum ahaheem ॥ saatha laagi muni sishya bolaae। suni mana mudita pachaasaka aae ॥ sabanhi raama para prema apaaraa। sakala kahahi magu deekha hamaaraa ॥ muni batu chaari sanga taba deenhe। jinha bahu janama sukrita saba keenhe ॥ kari pranaamu rishi aayasu paai। pramudita hridayam chale raghuraai ॥ graama nikata jaba nikasahi jaai। dekhahi darasu naari nara dhaai ॥ hohi sanaatha janama phalu paai। phirahi dukhita manu sanga pathaai ॥

do. bidaa kie batu binaya kari phire paai mana kaama। utari nahaae jamuna jala jo sareera sama syaama ॥ 109 ॥

sunata teeravaasee nara naaree। dhaae nija nija kaaja bisaaree ॥ lakhana raama siya sundarataai। dekhi karahim nija bhaagya badaai ॥ ati laalasaa basahim mana maaheem। naaum gaaum boojhata sakuchaaheem ॥ je tinha mahum bayabiridha sayaane। tinha kari juguti raamu pahichaane ॥ sakala kathaa tinha sabahi sunaai। banahi chale pitu aayasu paai ॥ suni sabishaada sakala pachhitaaheem। raanee raayam keenha bhala naaheem ॥ tehi avasara eka taapasu aavaa। tejapunja laghubayasa suhaavaa ॥ kavi alakhita gati beshu biraagee। mana krama bachana raama anuraagee ॥

do. sajala nayana tana pulaki nija ishtadeu pahichaani। pareu danda jimi dharanitala dasaa na jaai bakhaani ॥ 110 ॥

raama saprema pulaki ura laavaa। parama ranka janu paarasu paavaa ॥ manahum premu paramaarathu dou। milata dhare tana kaha sabu kou ॥ bahuri lakhana paayanha soi laagaa। leenha uthaai umagi anuraagaa ॥ puni siya charana dhoori dhari seesaa। janani jaani sisu deenhi aseesaa ॥ keenha nishaada dandavata tehee। mileu mudita lakhi raama sanehee ॥ piata nayana puta roopu piyooshaa। mudita suasanu paai jimi bhookhaa ॥ te pitu maatu kahahu sakhi kaise। jinha pathe bana baalaka aise ॥ raama lakhana siya roopu nihaaree। hohim saneha bikala nara naaree ॥

do. taba raghubeera aneka bidhi sakhahi sikhaavanu deenha। raama rajaayasu seesa dhari bhavana gavanu tenim keenha ॥ 111 ॥

puni siyam raama lakhana kara joree। jamunahi keenha pranaamu bahoree ॥ chale saseeya mudita dau bhaai। rabitanujaa ki karata badaai ॥ pathika aneka milahim maga jaataa। kahahim saprema dekhi dau bhraataa ॥ raaja lakhana saba anga tumhaarem। dekhi sochu ati hridaya hamaarem ॥ maaraga chalahu payaadehi paaem। jyotishu jhootha hamaarem bhaaem ॥ agamu pantha giri kaanana bhaaree। tehi maham saatha naari sukumaaree ॥ kari kehari bana jaai na joi। hama sanga chalahi jo aayasu hoi ॥ jaaba jahaam lagi taham pahunchaai। phiraba bahori tumhahi siru naai ॥

do. ehi bidhi poonchhahim prema basa pulaka gaata jalu naina। kripaasindhu pherahi tinhahi kahi bineeta mridu baina ॥ 112 ॥

je pura gaamva basahim maga maaheem। tinhahi naaga sura nagara sihaaheem ॥ kehi sukriteem kehi ghareem basaae। dhanya punyamaya parama suhaae ॥ jaham jaham raama charana chali jaaheem। tinha samaana amaraavati naaheem ॥ punyapunja maga nikata nivaasee। tinhahi saraahahim surapurabaasee ॥ je bhari nayana bilokahim raamahi। seetaa lakhana sahita ghanasyaamahi ॥ je sara sarita raama avagaahahim। tinhahi deva sara sarita saraahahim ॥ jehi taru tara prabhu baithahim jaai। karahim kalapataru taasu badaai ॥ parasi raama pada paduma paraagaa। maanati bhoomi bhoori nija bhaagaa ॥

do. chhaamha karahi ghana bibudhagana barashahi sumana sihaahim। dekhata giri bana bihaga mriga raamu chale maga jaahim ॥ 113 ॥

seetaa lakhana sahita raghuraai। gaamva nikata jaba nikasahim jaai ॥ suni saba baala briddha nara naaree। chalahim turata grihakaaju bisaaree ॥ raama lakhana siya roopa nihaaree। paai nayanaphalu hohim sukhaaree ॥ sajala bilochana pulaka sareeraa। saba bhe magana dekhi dau beeraa ॥ barani na jaai dasaa tinha keree। lahi janu rankanha suramani dheree ॥ ekanha eka boli sikha deheem। lochana laahu lehu chhana eheem ॥ raamahi dekhi eka anuraage। chitavata chale jaahim sanga laage ॥ eka nayana maga chhabi ura aanee। hohim sithila tana mana bara baanee ॥

do. eka dekhim bata chhaamha bhali daasi mridula trina paata। kahahim gavaania chhinuku shramu gavanaba abahim ki praata ॥ 114 ॥

eka kalasa bhari aanahim paanee। anchia naatha kahahim mridu baanee ॥ suni priya bachana preeti ati dekhee। raama kripaala suseela biseshee ॥ jaanee shramita seeya mana maaheem। gharika bilambu keenha bata chhaaheem ॥ mudita naari nara dekhahim sobhaa। roopa anoopa nayana manu lobhaa ॥ ekataka saba sohahim chahum oraa। raamachandra mukha chanda chakoraa ॥ taruna tamaala barana tanu sohaa। dekhata koti madana manu mohaa ॥ daamini barana lakhana suthi neeke। nakha sikha subhaga bhaavate jee ke ॥ munipata katinha kasem tooneeraa। sohahim kara kamalini dhanu teeraa ॥

do. jataa mukuta seesani subhaga ura bhuja nayana bisaala। sarada paraba bidhu badana bara lasata sveda kana jaala ॥ 115 ॥

barani na jaai manohara joree। sobhaa bahuta thori mati moree ॥ raama lakhana siya sundarataai। saba chitavahim chita mana mati laai ॥ thake naari nara prema piase। manahum mrigee mriga dekhi dia se ॥ seeya sameepa graamatiya jaaheem। poonchhata ati saneham sakuchaaheem ॥ baara baara saba laagahim paaem। kahahim bachana mridu sarala subhaaem ॥ raajakumaari binaya hama karaheem। tiya subhaayam kachhu poonchhata daraheem। svaamini abinaya chhamabi hamaaree। bilagu na maanaba jaani gavaamree ॥ raajakuamra dau sahaja salone। inha tem lahee duti marakata sone ॥

do. syaamala gaura kisora bara sundara sushamaa aina। sarada sarbareenaatha mukhu sarada saroruha naina ॥ 116 ॥

maasapaaraayana, solahavaam vishraama navaanhapaaraayana, chauthaa vishraama koti manoja lajaavanihaare। sumukhi kahahu ko aahim tumhaare ॥ suni sanehamaya manjula baanee। sakuchee siya mana mahum musukaanee ॥ tinhahi biloki bilokati dharanee। duhum sakocha sakuchita barabaranee ॥ sakuchi saprema baala mriga nayanee। bolee madhura bachana pikabayanee ॥ sahaja subhaaya subhaga tana gore। naamu lakhanu laghu devara more ॥ bahuri badanu bidhu anchala dhaankee। piya tana chiti bhaumha kari baankee ॥ khanjana manju tireeche nayanani। nija pati kaheu tinhahi siyam sayanani ॥ bhi mudita saba graamabadhooteem। rankanha raaya raasi janu looteem ॥

do. ati saprema siya paayam pari bahubidhi dehim aseesa। sadaa sohaagini hohu tumha jaba lagi mahi ahi seesa ॥ 117 ॥

paarabatee sama patipriya hohoo। debi na hama para chhaadaba chhohoo ॥ puni puni binaya karia kara joree। jaum ehi maaraga phiria bahoree ॥ darasanu deba jaani nija daasee। lakheem seeyam saba prema piasee ॥ madhura bachana kahi kahi paritosheem। janu kumudineem kaumudeem posheem ॥ tabahim lakhana raghubara rukha jaanee। poonchheu magu loganhi mridu baanee ॥ sunata naari nara bhe dukhaaree। pulakita gaata bilochana baaree ॥ mitaa modu mana bhe maleene। bidhi nidhi deenha leta janu chheene ॥ samujhi karama gati dheeraju keenhaa। sodhi sugama magu tinha kahi deenhaa ॥

do. lakhana jaanakee sahita taba gavanu keenha raghunaatha। phere saba priya bachana kahi lie laai mana saatha ॥ 118 ॥ y

phirata naari nara ati pachhitaaheem। deahi doshu dehim mana maaheem ॥ sahita bishaada parasapara kahaheem। bidhi karataba ulate saba ahaheem ॥ nipata nirankusa nithura nisankoo। jehim sasi keenha saruja sakalankoo ॥ rookha kalapataru saagaru khaaraa। tehim pathe bana raajakumaaraa ॥ jaum pe inhahi deenha banabaasoo। keenha baadi bidhi bhoga bilaasoo ॥ e bicharahim maga binu padatraanaa। rache baadi bidhi baahana naanaa ॥ e mahi parahim daasi kusa paataa। subhaga seja kata srijata bidhaataa ॥ tarubara baasa inhahi bidhi deenhaa। dhavala dhaama rachi rachi shramu keenhaa ॥

do. jaum e muni pata dhara jatila sundara suthi sukumaara। bibidha bhaanti bhooshana basana baadi kie karataara ॥ 119 ॥

jaum e kanda moola phala khaaheem। baadi sudhaadi asana jaga maaheem ॥ eka kahahim e sahaja suhaae। aapu pragata bhe bidhi na banaae ॥ jaham lagi beda kahee bidhi karanee। shravana nayana mana gochara baranee ॥ dekhahu khoji bhuana dasa chaaree। kaham asa purusha kahaam asi naaree ॥ inhahi dekhi bidhi manu anuraagaa। patatara joga banaavai laagaa ॥ keenha bahuta shrama aika na aae। tehim irishaa bana aani duraae ॥ eka kahahim hama bahuta na jaanahim। aapuhi parama dhanya kari maanahim ॥ te puni punyapunja hama lekhe। je dekhahim dekhihahim jinha dekhe ॥

do. ehi bidhi kahi kahi bachana priya lehim nayana bhari neera। kimi chalihahi maaraga agama suthi sukumaara sareera ॥ 120 ॥

naari saneha bikala basa hoheem। chakee saanjha samaya janu soheem ॥ mridu pada kamala kathina magu jaanee। gahabari hridayam kahahim bara baanee ॥ parasata mridula charana arunaare। sakuchati mahi jimi hridaya hamaare ॥ jaum jagadeesa inhahi banu deenhaa। kasa na sumanamaya maaragu keenhaa ॥ jaum maagaa paaia bidhi paaheem। e rakhiahim sakhi aankhinha maaheem ॥ je nara naari na avasara aae। tinha siya raamu na dekhana paae ॥ suni surupa boojhahim akulaai। aba lagi ge kahaam lagi bhaai ॥ samaratha dhaai bilokahim jaai। pramudita phirahim janamaphalu paai ॥

do. abalaa baalaka briddha jana kara meejahim pachhitaahim ॥ hohim premabasa loga imi raamu jahaam jaham jaahim ॥ 121 ॥

gaamva gaamva asa hoi anandoo। dekhi bhaanukula kairava chandoo ॥ je kachhu samaachaara suni paavahim। te nripa raanihi dosu lagaavahim ॥ kahahim eka ati bhala naranaahoo। deenha hamahi joi lochana laahoo ॥ kahahim paraspara loga logaaim। baatem sarala saneha suhaaim ॥ te pitu maatu dhanya jinha jaae। dhanya so nagaru jahaam tem aae ॥ dhanya so desu sailu bana gaaum। jaham jaham jaahim dhanya soi thaaum ॥ sukha paayu biranchi rachi tehee। e jehi ke saba bhaanti sanehee ॥ raama lakhana pathi kathaa suhaai। rahee sakala maga kaanana chhaai ॥

do. ehi bidhi raghukula kamala rabi maga loganha sukha deta। jaahim chale dekhata bipina siya saumitri sameta ॥ 122 ॥

aage raamu lakhanu bane paachhem। taapasa besha biraajata kaachem ॥ ubhaya beecha siya sohati kaise। brahma jeeva bicha maayaa jaise ॥ bahuri kahum chhabi jasi mana basee। janu madhu madana madhya rati lasee ॥ upamaa bahuri kahum jiyam johee। janu budha bidhu bicha rohini sohee ॥ prabhu pada rekha beecha bicha seetaa। dharati charana maga chalati sabheetaa ॥ seeya raama pada anka baraaem। lakhana chalahim magu daahina laaem ॥ raama lakhana siya preeti suhaai। bachana agochara kimi kahi jaai ॥ khaga mriga magana dekhi chhabi hoheem। lie chori chita raama batoheem ॥

do. jinha jinha dekhe pathika priya siya sameta dau bhaai। bhava magu agamu anandu tei binu shrama rahe siraai ॥ 123 ॥

ajahum jaasu ura sapanehum kaau। basahum lakhanu siya raamu batau ॥ raama dhaama patha paaihi soi। jo patha paava kabahum muni koi ॥ taba raghubeera shramita siya jaanee। dekhi nikata batu seetala paanee ॥ taham basi kanda moola phala khaai। praata nahaai chale raghuraai ॥ dekhata bana sara saila suhaae। baalameeki aashrama prabhu aae ॥ raama deekha muni baasu suhaavana। sundara giri kaananu jalu paavana ॥ sarani saroja bitapa bana phoole। gunjata manju madhupa rasa bhoole ॥ khaga mriga bipula kolaahala karaheem। birahita baira mudita mana charaheem ॥

do. suchi sundara aashramu nirakhi harashe raajivanena। suni raghubara aagamanu muni aagem aayu lena ॥ 124 ॥

muni kahum raama dandavata keenhaa। aasirabaadu biprabara deenhaa ॥ dekhi raama chhabi nayana judaane। kari sanamaanu aashramahim aane ॥ munibara atithi praanapriya paae। kanda moola phala madhura magaae ॥ siya saumitri raama phala khaae। taba muni aashrama die suhaae ॥ baalameeki mana aanandu bhaaree। mangala moorati nayana nihaaree ॥ taba kara kamala jori raghuraai। bole bachana shravana sukhadaai ॥ tumha trikaala darasee muninaathaa। bisva badara jimi tumharem haathaa ॥ asa kahi prabhu saba kathaa bakhaanee। jehi jehi bhaanti deenha banu raanee ॥

do. taata bachana puni maatu hita bhaai bharata asa raau। mo kahum darasa tumhaara prabhu sabu mama punya prabhaau ॥ 125 ॥

dekhi paaya muniraaya tumhaare। bhe sukrita saba suphala hamaare ॥ aba jaham raaura aayasu hoi। muni udabegu na paavai koi ॥ muni taapasa jinha tem dukhu lahaheem। te naresa binu paavaka dahaheem ॥ mangala moola bipra paritoshoo। dahi koti kula bhoosura roshoo ॥ asa jiyam jaani kahia soi thaaum। siya saumitri sahita jaham jaaum ॥ taham rachi ruchira parana trina saalaa। baasu karau kachhu kaala kripaalaa ॥ sahaja sarala suni raghubara baanee। saadhu saadhu bole muni gyaanee ॥ kasa na kahahu asa raghukulaketoo। tumha paalaka santata shruti setoo ॥

chham. shruti setu paalaka raama tumha jagadeesa maayaa jaanakee। jo srijati jagu paalati harati rookha paai kripaanidhaana kee ॥ jo sahasaseesu aheesu mahidharu lakhanu sacharaachara dhanee। sura kaaja dhari nararaaja tanu chale dalana khala nisichara anee ॥

so. raama sarupa tumhaara bachana agochara buddhipara। abigata akatha apaara neti nita nigama kaha ॥ 126 ॥

jagu pekhana tumha dekhanihaare। bidhi hari sambhu nachaavanihaare ॥ teu na jaanahim maramu tumhaaraa। auru tumhahi ko jaananihaaraa ॥ soi jaani jehi dehu janaai। jaanata tumhahi tumhi hoi jaai ॥ tumharihi kripaam tumhahi raghunandana। jaanahim bhagata bhagata ura chandana ॥ chidaanandamaya deha tumhaaree। bigata bikaara jaana adhikaaree ॥ nara tanu dharehu santa sura kaajaa। kahahu karahu jasa praakrita raajaa ॥ raama dekhi suni charita tumhaare। jada mohahim budha hohim sukhaare ॥ tumha jo kahahu karahu sabu saanchaa। jasa kaachhia tasa chaahia naachaa ॥

do. poonchhehu mohi ki rahaum kaham maim poonchhata sakuchaaum। jaham na hohu taham dehu kahi tumhahi dekhaavaum thaaum ॥ 127 ॥

suni muni bachana prema rasa saane। sakuchi raama mana mahum musukaane ॥ baalameeki hamsi kahahim bahoree। baanee madhura amia rasa boree ॥ sunahu raama aba kahum niketaa। jahaam basahu siya lakhana sametaa ॥ jinha ke shravana samudra samaanaa। kathaa tumhaari subhaga sari naanaa ॥ bharahim nirantara hohim na poore। tinha ke hiya tumha kahum griha roore ॥ lochana chaataka jinha kari raakhe। rahahim darasa jaladhara abhilaashe ॥ nidarahim sarita sindhu sara bhaaree। roopa bindu jala hohim sukhaaree ॥ tinha ke hridaya sadana sukhadaayaka। basahu bandhu siya saha raghunaayaka ॥

do. jasu tumhaara maanasa bimala hamsini jeehaa jaasu। mukutaahala guna gana chuni raama basahu hiyam taasu ॥ 128 ॥

prabhu prasaada suchi subhaga subaasaa। saadara jaasu lahi nita naasaa ॥ tumhahi nibedita bhojana karaheem। prabhu prasaada pata bhooshana dharaheem ॥ seesa navahim sura guru dvija dekhee। preeti sahita kari binaya biseshee ॥ kara nita karahim raama pada poojaa। raama bharosa hridayam nahi doojaa ॥ charana raama teeratha chali jaaheem। raama basahu tinha ke mana maaheem ॥ mantraraaju nita japahim tumhaaraa। poojahim tumhahi sahita parivaaraa ॥ tarapana homa karahim bidhi naanaa। bipra jevaani dehim bahu daanaa ॥ tumha tem adhika gurahi jiyam jaanee। sakala bhaayam sevahim sanamaanee ॥

do. sabu kari maagahim eka phalu raama charana rati hau। tinha kem mana mandira basahu siya raghunandana dau ॥ 129 ॥

kaama koha mada maana na mohaa। lobha na chhobha na raaga na drohaa ॥ jinha kem kapata dambha nahim maayaa। tinha kem hridaya basahu raghuraayaa ॥ saba ke priya saba ke hitakaaree। dukha sukha sarisa prasamsaa gaaree ॥ kahahim satya priya bachana bichaaree। jaagata sovata sarana tumhaaree ॥ tumhahi chhaadai gati doosari naaheem। raama basahu tinha ke mana maaheem ॥ jananee sama jaanahim paranaaree। dhanu paraava bisha tem bisha bhaaree ॥ je harashahim para sampati dekhee। dukhita hohim para bipati biseshee ॥ jinhahi raama tumha praanapiare। tinha ke mana subha sadana tumhaare ॥

do. svaami sakhaa pitu maatu gura jinha ke saba tumha taata। mana mandira tinha kem basahu seeya sahita dau bhraata ॥ 130 ॥

avaguna taji saba ke guna gahaheem। bipra dhenu hita sankata sahaheem ॥ neeti nipuna jinha ki jaga leekaa। ghara tumhaara tinha kara manu neekaa ॥ guna tumhaara samujhi nija dosaa। jehi saba bhaanti tumhaara bharosaa ॥ raama bhagata priya laagahim jehee। tehi ura basahu sahita baidehee ॥ jaati paanti dhanu dharama badaai। priya parivaara sadana sukhadaai ॥ saba taji tumhahi rahi ura laai। tehi ke hridayam rahahu raghuraai ॥ saragu naraku apabaragu samaanaa। jaham taham dekha dharem dhanu baanaa ॥ karama bachana mana raaura cheraa। raama karahu tehi kem ura deraa ॥

do. jaahi na chaahia kabahum kachhu tumha sana sahaja sanehu। basahu nirantara taasu mana so raaura nija gehu ॥ 131 ॥

ehi bidhi munibara bhavana dekhaae। bachana saprema raama mana bhaae ॥ kaha muni sunahu bhaanukulanaayaka। aashrama kahum samaya sukhadaayaka ॥ chitrakoota giri karahu nivaasoo। taham tumhaara saba bhaanti supaasoo ॥ sailu suhaavana kaanana chaaroo। kari kehari mriga bihaga bihaaroo ॥ nadee puneeta puraana bakhaanee। atripriyaa nija tapabala aanee ॥ surasari dhaara naaum mandaakini। jo saba paataka potaka daakini ॥ atri aadi munibara bahu basaheem। karahim joga japa tapa tana kasaheem ॥ chalahu saphala shrama saba kara karahoo। raama dehu gaurava giribarahoo ॥

do. chitrakoota mahimaa amita kaheem mahaamuni gaai। aae nahaae sarita bara siya sameta dau bhaai ॥ 132 ॥

raghubara kaheu lakhana bhala ghaatoo। karahu katahum aba thaahara thaatoo ॥ lakhana deekha paya utara karaaraa। chahum disi phireu dhanusha jimi naaraa ॥ nadee panacha sara sama dama daanaa। sakala kalusha kali saauja naanaa ॥ chitrakoota janu achala aheree। chuki na ghaata maara muthabheree ॥ asa kahi lakhana thaaum dekharaavaa। thalu biloki raghubara sukhu paavaa ॥ rameu raama manu devanha jaanaa। chale sahita sura thapati pradhaanaa ॥ kola kiraata besha saba aae। rache parana trina sadana suhaae ॥ barani na jaahi manju dui saalaa। eka lalita laghu eka bisaalaa ॥

do. lakhana jaanakee sahita prabhu raajata ruchira niketa। soha madanu muni besha janu rati rituraaja sameta ॥ 133 ॥

maasapaaraayana, satrahamvaa vishraama amara naaga kinnara disipaalaa। chitrakoota aae tehi kaalaa ॥ raama pranaamu keenha saba kaahoo। mudita deva lahi lochana laahoo ॥ barashi sumana kaha deva samaajoo। naatha sanaatha bhe hama aajoo ॥ kari binatee dukha dusaha sunaae। harashita nija nija sadana sidhaae ॥ chitrakoota raghunandanu chhaae। samaachaara suni suni muni aae ॥ aavata dekhi mudita munibrindaa। keenha dandavata raghukula chandaa ॥ muni raghubarahi laai ura leheem। suphala hona hita aasisha deheem ॥ siya saumitra raama chhabi dekhahim। saadhana sakala saphala kari lekhahim ॥

do. jathaajoga sanamaani prabhu bidaa kie munibrinda। karahi joga japa jaaga tapa nija aashramanhi suchhanda ॥ 134 ॥

yaha sudhi kola kiraatanha paai। harashe janu nava nidhi ghara aai ॥ kanda moola phala bhari bhari donaa। chale ranka janu lootana sonaa ॥ tinha maham jinha dekhe dau bhraataa। apara tinhahi poonchhahi magu jaataa ॥ kahata sunata raghubeera nikaai। aai sabanhi dekhe raghuraai ॥ karahim johaaru bhenta dhari aage। prabhuhi bilokahim ati anuraage ॥ chitra likhe janu jaham taham thaadhae। pulaka sareera nayana jala baadhae ॥ raama saneha magana saba jaane। kahi priya bachana sakala sanamaane ॥ prabhuhi johaari bahori bahoree। bachana bineeta kahahim kara joree ॥

do. aba hama naatha sanaatha saba bhe dekhi prabhu paaya। bhaaga hamaare aagamanu raaura kosalaraaya ॥ 135 ॥

dhanya bhoomi bana pantha pahaaraa। jaham jaham naatha paau tumha dhaaraa ॥ dhanya bihaga mriga kaananachaaree। saphala janama bhe tumhahi nihaaree ॥ hama saba dhanya sahita parivaaraa। deekha darasu bhari nayana tumhaaraa ॥ keenha baasu bhala thaaum bichaaree। ihaam sakala ritu rahaba sukhaaree ॥ hama saba bhaanti karaba sevakaai। kari kehari ahi baagha baraai ॥ bana behada giri kandara khohaa। saba hamaara prabhu paga paga johaa ॥ taham taham tumhahi ahera khelaauba। sara nirajhara jalathaaum dekhaauba ॥ hama sevaka parivaara sametaa। naatha na sakuchaba aayasu detaa ॥

do. beda bachana muni mana agama te prabhu karunaa aina। bachana kiraatanha ke sunata jimi pitu baalaka baina ॥ 136 ॥

raamahi kevala premu piaraa। jaani leu jo jaananihaaraa ॥ raama sakala banachara taba toshe। kahi mridu bachana prema pariposhe ॥ bidaa kie sira naai sidhaae। prabhu guna kahata sunata ghara aae ॥ ehi bidhi siya sameta dau bhaai। basahim bipina sura muni sukhadaai ॥ jaba te aai rahe raghunaayaku। taba tem bhayu banu mangaladaayaku ॥ phoolahim phalahim bitapa bidhi naanaa ॥ manju balita bara beli bitaanaa ॥ surataru sarisa subhaayam suhaae। manahum bibudha bana parihari aae ॥ ganja manjutara madhukara shrenee। tribidha bayaari bahi sukha denee ॥

do. neelakantha kalakantha suka chaataka chakka chakora। bhaanti bhaanti bolahim bihaga shravana sukhada chita chora ॥ 137 ॥

keri kehari kapi kola kurangaa। bigatabaira bicharahim saba sangaa ॥ phirata ahera raama chhabi dekhee। hohim mudita mrigabanda biseshee ॥ bibudha bipina jaham lagi jaga maaheem। dekhi raama banu sakala sihaaheem ॥ surasari sarasi dinakara kanyaa। mekalasutaa godaavari dhanyaa ॥ saba sara sindhu nadee nada naanaa। mandaakini kara karahim bakhaanaa ॥ udaya asta giri aru kailaasoo। mandara meru sakala surabaasoo ॥ saila himaachala aadika jete। chitrakoota jasu gaavahim tete ॥ bindhi mudita mana sukhu na samaai। shrama binu bipula badaai paai ॥

do. chitrakoota ke bihaga mriga beli bitapa trina jaati। punya punja saba dhanya asa kahahim deva dina raati ॥ 138 ॥

nayanavanta raghubarahi bilokee। paai janama phala hohim bisokee ॥ parasi charana raja achara sukhaaree। bhe parama pada ke adhikaaree ॥ so banu sailu subhaayam suhaavana। mangalamaya ati paavana paavana ॥ mahimaa kahia kavani bidhi taasoo। sukhasaagara jaham keenha nivaasoo ॥ paya payodhi taji avadha bihaai। jaham siya lakhanu raamu rahe aai ॥ kahi na sakahim sushamaa jasi kaanana। jaum sata sahasa homhim sahasaanana ॥ so maim barani kahaum bidhi keheem। daabara kamatha ki mandara leheem ॥ sevahim lakhanu karama mana baanee। jaai na seelu sanehu bakhaanee ॥

do. -chhinu chhinu lakhi siya raama pada jaani aapu para nehu। karata na sapanehum lakhanu chitu bandhu maatu pitu gehu ॥ 139 ॥

raama sanga siya rahati sukhaaree। pura parijana griha surati bisaaree ॥ chhinu chhinu piya bidhu badanu nihaaree। pramudita manahum chakorakumaaree ॥ naaha nehu nita badhata bilokee। harashita rahati divasa jimi kokee ॥ siya manu raama charana anuraagaa। avadha sahasa sama banu priya laagaa ॥ paranakutee priya priyatama sangaa। priya parivaaru kuranga bihangaa ॥ saasu sasura sama munitiya munibara। asanu amia sama kanda moola phara ॥ naatha saatha saantharee suhaai। mayana sayana saya sama sukhadaai ॥ lokapa hohim bilokata jaasoo। tehi ki mohi saka bishaya bilaasoo ॥

do. -sumirata raamahi tajahim jana trina sama bishaya bilaasu। raamapriyaa jaga janani siya kachhu na aacharaju taasu ॥ 140 ॥

seeya lakhana jehi bidhi sukhu lahaheem। soi raghunaatha karahi soi kahaheem ॥ kahahim puraatana kathaa kahaanee। sunahim lakhanu siya ati sukhu maanee। jaba jaba raamu avadha sudhi karaheem। taba taba baari bilochana bharaheem ॥ sumiri maatu pitu parijana bhaai। bharata sanehu seelu sevakaai ॥ kripaasindhu prabhu hohim dukhaaree। dheeraju dharahim kusamu bichaaree ॥ lakhi siya lakhanu bikala hoi jaaheem। jimi purushahi anusara parichhaaheem ॥ priyaa bandhu gati lakhi raghunandanu। dheera kripaala bhagata ura chandanu ॥ lage kahana kachhu kathaa puneetaa। suni sukhu lahahim lakhanu aru seetaa ॥

do. raamu lakhana seetaa sahita sohata parana niketa। jimi baasava basa amarapura sachee jayanta sameta ॥ 141 ॥

jogavahim prabhu siya lakhanahim kaisem। palaka bilochana golaka jaisem ॥ sevahim lakhanu seeya raghubeerahi। jimi abibekee purusha sareerahi ॥ ehi bidhi prabhu bana basahim sukhaaree। khaga mriga sura taapasa hitakaaree ॥ kaheum raama bana gavanu suhaavaa। sunahu sumantra avadha jimi aavaa ॥ phireu nishaadu prabhuhi pahunchaai। sachiva sahita ratha dekhesi aai ॥ mantree bikala biloki nishaadoo। kahi na jaai jasa bhayu bishaadoo ॥ raama raama siya lakhana pukaaree। pareu dharanitala byaakula bhaaree ॥ dekhi dakhina disi haya hihinaaheem। janu binu pankha bihaga akulaaheem ॥

do. nahim trina charahim piahim jalu mochahim lochana baari। byaakula bhe nishaada saba raghubara baaji nihaari ॥ 142 ॥

dhari dheeraja taba kahi nishaadoo। aba sumantra pariharahu bishaadoo ॥ tumha pandita paramaaratha gyaataa। dharahu dheera lakhi bimukha bidhaataa bibidha kathaa kahi kahi mridu baanee। ratha baithaareu barabasa aanee ॥ soka sithila ratha saki na haankee। raghubara biraha peera ura baankee ॥ charapharaahim maga chalahim na ghore। bana mriga manahum aani ratha jore ॥ adhauki parahim phiri herahim peechhem। raama biyogi bikala dukha teechem ॥ jo kaha raamu lakhanu baidehee। hinkari hinkari hita herahim tehee ॥ baaji biraha gati kahi kimi jaatee। binu mani phanika bikala jehi bhaantee ॥

do. bhayu nishaada bishaadabasa dekhata sachiva turanga। boli susevaka chaari taba die saarathee sanga ॥ 143 ॥

guha saarathihi phireu pahunchaai। birahu bishaadu barani nahim jaai ॥ chale avadha lei rathahi nishaadaa। hohi chhanahim chhana magana bishaadaa ॥ socha sumantra bikala dukha deenaa। dhiga jeevana raghubeera biheenaa ॥ rahihi na antahum adhama sareeroo। jasu na laheu bichhurata raghubeeroo ॥ bhe ajasa agha bhaajana praanaa। kavana hetu nahim karata payaanaa ॥ ahaha manda manu avasara chookaa। ajahum na hridaya hota dui tookaa ॥ meeji haatha siru dhuni pachhitaai। manaham kripana dhana raasi gavaanee ॥ birida baandhi bara beeru kahaai। chaleu samara janu subhata paraai ॥

do. bipra bibekee bedabida sammata saadhu sujaati। jimi dhokhem madapaana kara sachiva socha tehi bhaanti ॥ 144 ॥

jimi kuleena tiya saadhu sayaanee। patidevataa karama mana baanee ॥ rahai karama basa parihari naahoo। sachiva hridayam timi daaruna daahu ॥ lochana sajala deethi bhi thoree। suni na shravana bikala mati bhoree ॥ sookhahim adhara laagi muham laatee। jiu na jaai ura avadhi kapaatee ॥ bibarana bhayu na jaai nihaaree। maaresi manahum pitaa mahataaree ॥ haani galaani bipula mana byaapee। jamapura pantha socha jimi paapee ॥ bachanu na aava hridayam pachhitaai। avadha kaaha maim dekhaba jaai ॥ raama rahita ratha dekhihi joi। sakuchihi mohi bilokata soi ॥

do. -dhaai poonchhihahim mohi jaba bikala nagara nara naari। utaru deba maim sabahi taba hridayam bajru baithaari ॥ 145 ॥

puchhihahim deena dukhita saba maataa। kahaba kaaha maim tinhahi bidhaataa ॥ poochhihi jabahim lakhana mahataaree। kahihum kavana sandesa sukhaaree ॥ raama janani jaba aaihi dhaai। sumiri bachchhu jimi dhenu lavaai ॥ poonchhata utaru deba maim tehee। ge banu raama lakhanu baidehee ॥ joi poonchhihi tehi ootaru debaa।jaai avadha aba yahu sukhu lebaa ॥ poonchhihi jabahim raau dukha deenaa। jivanu jaasu raghunaatha adheenaa ॥ dehum utaru kaunu muhu laai। aayum kusala kuamra pahunchaai ॥ sunata lakhana siya raama sandesoo। trina jimi tanu pariharihi naresoo ॥

do. -hradu na bidareu panka jimi bichhurata preetamu neeru ॥ jaanata haum mohi deenha bidhi yahu jaatanaa sareeru ॥ 146 ॥

ehi bidhi karata pantha pachhitaavaa। tamasaa teera turata rathu aavaa ॥ bidaa kie kari binaya nishaadaa। phire paayam pari bikala bishaadaa ॥ paithata nagara sachiva sakuchaai। janu maaresi gura baambhana gaai ॥ baithi bitapa tara divasu gavaamvaa। saanjha samaya taba avasaru paavaa ॥ avadha prabesu keenha andhiarem। paitha bhavana rathu raakhi duarem ॥ jinha jinha samaachaara suni paae। bhoopa dvaara rathu dekhana aae ॥ rathu pahichaani bikala lakhi ghore। garahim gaata jimi aatapa ore ॥ nagara naari nara byaakula kaimsem। nighatata neera meenagana jaimsem ॥

do. -sachiva aagamanu sunata sabu bikala bhayu ranivaasu। bhavana bhayankaru laaga tehi maanahum preta nivaasu ॥ 147 ॥

ati aarati saba poonchhahim raanee। utaru na aava bikala bhi baanee ॥ suni na shravana nayana nahim soojhaa। kahahu kahaam nripa tehi tehi boojhaa ॥ daasinha deekha sachiva bikalaai। kausalyaa griham geem lavaai ॥ jaai sumantra deekha kasa raajaa। amia rahita janu chandu biraajaa ॥ aasana sayana bibhooshana heenaa। pareu bhoomitala nipata maleenaa ॥ lei usaasu socha ehi bhaantee। surapura tem janu khamseu jajaatee ॥ leta socha bhari chhinu chhinu chhaatee। janu jari pankha pareu sampaatee ॥ raama raama kaha raama sanehee। puni kaha raama lakhana baidehee ॥

do. dekhi sachivam jaya jeeva kahi keenheu danda pranaamu। sunata utheu byaakula nripati kahu sumantra kaham raamu ॥ 148 ॥

bhoopa sumantru leenha ura laai। boodata kachhu adhaara janu paai ॥ sahita saneha nikata baithaaree। poonchhata raau nayana bhari baaree ॥ raama kusala kahu sakhaa sanehee। kaham raghunaathu lakhanu baidehee ॥ aane pheri ki banahi sidhaae। sunata sachiva lochana jala chhaae ॥ soka bikala puni poonchha naresoo। kahu siya raama lakhana sandesoo ॥ raama roopa guna seela subhaau। sumiri sumiri ura sochata rau ॥ raau sunaai deenha banabaasoo। suni mana bhayu na harashu haraamsoo ॥ so suta bichhurata ge na praanaa। ko paapee bada mohi samaanaa ॥

do. sakhaa raamu siya lakhanu jaham tahaam mohi pahunchaau। naahim ta chaahata chalana aba praana kahum satibhaau ॥ 149 ॥

puni puni poonchhata mantrahi raau। priyatama suana sandesa sunau ॥ karahi sakhaa soi begi upaau। raamu lakhanu siya nayana dekhau ॥ sachiva dheera dhari kaha mudu baanee। mahaaraaja tumha pandita gyaanee ॥ beera sudheera dhurandhara devaa। saadhu samaaju sadaa tumha sevaa ॥ janama marana saba dukha bhogaa। haani laabha priya milana biyogaa ॥ kaala karama basa hauhim gosaaim। barabasa raati divasa kee naaim ॥ sukha harashahim jada dukha bilakhaaheem। dau sama dheera dharahim mana maaheem ॥ dheeraja dharahu bibeku bichaaree। chhaadaia socha sakala hitakaaree ॥

do. prathama baasu tamasaa bhayu doosara surasari teera। nhaai rahe jalapaanu kari siya sameta dau beera ॥ 150 ॥

kevata keenhi bahuta sevakaai। so jaamini singaraura gavaanee ॥ hota praata bata chheeru magaavaa। jataa mukuta nija seesa banaavaa ॥ raama sakhaam taba naava magaai। priyaa chadhaai chadhae raghuraai ॥ lakhana baana dhanu dhare banaai। aapu chadhae prabhu aayasu paai ॥ bikala biloki mohi raghubeeraa। bole madhura bachana dhari dheeraa ॥ taata pranaamu taata sana kahehu। baara baara pada pankaja gahehoo ॥ karabi paayam pari binaya bahoree। taata karia jani chintaa moree ॥ bana maga mangala kusala hamaarem। kripaa anugraha punya tumhaarem ॥

chham. tumhare anugraha taata kaanana jaata saba sukhu paaihaum। pratipaali aayasu kusala dekhana paaya puni phiri aaihaum ॥ jananeem sakala paritoshi pari pari paayam kari binatee ghanee। tulasee karehu soi jatanu jehim kusalee rahahim kosala dhanee ॥

so. gura sana kahaba sandesu baara baara pada paduma gahi। karaba soi upadesu jehim na socha mohi avadhapati ॥ 151 ॥

purajana parijana sakala nihoree। taata sunaaehu binatee moree ॥ soi saba bhaanti mora hitakaaree। jaatem raha naranaahu sukhaaree ॥ kahaba sandesu bharata ke aaem। neeti na tajia raajapadu paaem ॥ paalehu prajahi karama mana baanee। seehu maatu sakala sama jaanee ॥ ora nibaahehu bhaayapa bhaai। kari pitu maatu sujana sevakaai ॥ taata bhaanti tehi raakhaba raau। socha mora jehim karai na kau ॥ lakhana kahe kachhu bachana kathoraa। baraji raama puni mohi nihoraa ॥ baara baara nija sapatha devaai। kahabi na taata lakhana larikaai ॥

do. kahi pranaama kachhu kahana liya siya bhi sithila saneha। thakita bachana lochana sajala pulaka pallavita deha ॥ 152 ॥

tehi avasara raghubara rookha paai। kevata paarahi naava chalaai ॥ raghukulatilaka chale ehi bhaantee। dekhum thaadha kulisa dhari chhaatee ॥ maim aapana kimi kahaum kalesoo। jiata phireum lei raama sandesoo ॥ asa kahi sachiva bachana rahi gayoo। haani galaani socha basa bhayoo ॥ suta bachana sunatahim naranaahoo। pareu dharani ura daaruna daahoo ॥ talaphata bishama moha mana maapaa। maajaa manahum meena kahum byaapaa ॥ kari bilaapa saba rovahim raanee। mahaa bipati kimi jaai bakhaanee ॥ suni bilaapa dukhahoo dukhu laagaa। dheerajahoo kara dheeraju bhaagaa ॥

do. bhayu kolaahalu avadha ati suni nripa raaura soru। bipula bihaga bana pareu nisi maanahum kulisa kathoru ॥ 153 ॥

praana kanthagata bhayu bhualoo। mani biheena janu byaakula byaaloo ॥ idreem sakala bikala bhim bhaaree। janu sara sarasija banu binu baaree ॥ kausalyaam nripu deekha malaanaa। rabikula rabi anthayu jiyam jaanaa। ura dhari dheera raama mahataaree। bolee bachana samaya anusaaree ॥ naatha samujhi mana karia bichaaroo। raama biyoga payodhi apaaroo ॥ karanadhaara tumha avadha jahaajoo। chadhaeu sakala priya pathika samaajoo ॥ dheeraju dharia ta paaia paaroo। naahim ta boodaihi sabu parivaaroo ॥ jaum jiyam dharia binaya piya moree। raamu lakhanu siya milahim bahoree ॥

do. -priyaa bachana mridu sunata nripu chitayu aankhi ughaari। talaphata meena maleena janu seenchata seetala baari ॥ 154 ॥

dhari dheeraju uthee baitha bhualoo। kahu sumantra kaham raama kripaaloo ॥ kahaam lakhanu kaham raamu sanehee। kaham priya putrabadhoo baidehee ॥ bilapata raau bikala bahu bhaantee। bhi juga sarisa siraati na raatee ॥ taapasa andha saapa sudhi aai। kausalyahi saba kathaa sunaai ॥ bhayu bikala baranata itihaasaa। raama rahita dhiga jeevana aasaa ॥ so tanu raakhi karaba maim kaahaa। jemhi na prema panu mora nibaahaa ॥ haa raghunandana praana pireete। tumha binu jiata bahuta dina beete ॥ haa jaanakee lakhana haa raghubara। haa pitu hita chita chaataka jaladhara।

do. raama raama kahi raama kahi raama raama kahi raama। tanu parihari raghubara biraham raau gayu suradhaama ॥ 155 ॥

jiana marana phalu dasaratha paavaa। anda aneka amala jasu chhaavaa ॥ jiata raama bidhu badanu nihaaraa। raama biraha kari maranu samvaaraa ॥ soka bikala saba rovahim raanee। roopu seela balu teju bakhaanee ॥ karahim bilaapa aneka prakaaraa। paraheem bhoomitala baarahim baaraa ॥ bilapahim bikala daasa aru daasee। ghara ghara rudanu karahim purabaasee ॥ anthayu aaju bhaanukula bhaanoo। dharama avadhi guna roopa nidhaanoo ॥ gaareem sakala kaikihi deheem। nayana biheena keenha jaga jeheem ॥ ehi bidhi bilapata raini bihaanee। aae sakala mahaamuni gyaanee ॥

do. taba basishtha muni samaya sama kahi aneka itihaasa। soka nevaareu sabahi kara nija bigyaana prakaasa ॥ 156 ॥

tela naamva bhari nripa tanu raakhaa। doota bolaai bahuri asa bhaashaa ॥ dhaavahu begi bharata pahim jaahoo। nripa sudhi katahum kahahu jani kaahoo ॥ etanei kahehu bharata sana jaai। gura bolaai pathayu dau bhaai ॥ suni muni aayasu dhaavana dhaae। chale bega bara baaji lajaae ॥ anarathu avadha arambheu jaba tem। kusaguna hohim bharata kahum taba tem ॥ dekhahim raati bhayaanaka sapanaa। jaagi karahim katu koti kalapanaa ॥ bipra jevaani dehim dina daanaa। siva abhisheka karahim bidhi naanaa ॥ maagahim hridayam mahesa manaai। kusala maatu pitu parijana bhaai ॥

do. ehi bidhi sochata bharata mana dhaavana pahunche aai। gura anusaasana shravana suni chale ganesu manaai ॥ 157 ॥

chale sameera bega haya haanke। naaghata sarita saila bana baanke ॥ hridayam sochu bada kachhu na sohaai। asa jaanahim jiyam jaaum udaai ॥ eka nimesha barasa sama jaai। ehi bidhi bharata nagara niaraai ॥ asaguna hohim nagara paithaaraa। ratahim kubhaanti kukheta karaaraa ॥ khara siara bolahim pratikoolaa। suni suni hoi bharata mana soolaa ॥ shreehata sara saritaa bana baagaa। nagaru biseshi bhayaavanu laagaa ॥ khaga mriga haya gaya jaahim na joe। raama biyoga kuroga bigoe ॥ nagara naari nara nipata dukhaaree। manahum sabanhi saba sampati haaree ॥

do. purajana milihim na kahahim kachhu gavamhim johaarahim jaahim। bharata kusala poonchhi na sakahim bhaya bishaada mana maahim ॥ 158 ॥

haata baata nahim jaai nihaaree। janu pura daham disi laagi davaaree ॥ aavata suta suni kaikayanandini। harashee rabikula jalaruha chandini ॥ saji aaratee mudita uthi dhaai। dvaarehim bhenti bhavana lei aai ॥ bharata dukhita parivaaru nihaaraa। maanahum tuhina banaja banu maaraa ॥ kaikei harashita ehi bhaanti। manahum mudita dava laai kiraatee ॥ sutahi sasocha dekhi manu maarem। poonchhati naihara kusala hamaarem ॥ sakala kusala kahi bharata sunaai। poonchhee nija kula kusala bhalaai ॥ kahu kaham taata kahaam saba maataa। kaham siya raama lakhana priya bhraataa ॥

do. suni suta bachana sanehamaya kapata neera bhari naina। bharata shravana mana soola sama paapini bolee baina ॥ 159 ॥

taata baata maim sakala samvaaree। bhai mantharaa sahaaya bichaaree ॥ kachhuka kaaja bidhi beecha bigaareu। bhoopati surapati pura pagu dhaareu ॥ sunata bharatu bhe bibasa bishaadaa। janu sahameu kari kehari naadaa ॥ taata taata haa taata pukaaree। pare bhoomitala byaakula bhaaree ॥ chalata na dekhana paayum tohee। taata na raamahi saumpehu mohee ॥ bahuri dheera dhari uthe sambhaaree। kahu pitu marana hetu mahataaree ॥ suni suta bachana kahati kaikei। maramu paanchhi janu maahura dei ॥ aadihu tem saba aapani karanee। kutila kathora mudita mana baranee ॥

do. bharatahi bisareu pitu marana sunata raama bana gaunu। hetu apanapu jaani jiyam thakita rahe dhari maunu ॥ 160 ॥

bikala biloki sutahi samujhaavati। manahum jare para lonu lagaavati ॥ taata raau nahim soche jogoo। bidhai sukrita jasu keenheu bhogoo ॥ jeevata sakala janama phala paae। anta amarapati sadana sidhaae ॥ asa anumaani socha pariharahoo। sahita samaaja raaja pura karahoo ॥ suni suthi sahameu raajakumaaroo। paakem chhata janu laaga angaaroo ॥ dheeraja dhari bhari lehim usaasaa। paapani sabahi bhaanti kula naasaa ॥ jaum pai kuruchi rahee ati tohee। janamata kaahe na maare mohee ॥ peda kaati taim paalu seenchaa। meena jiana niti baari uleechaa ॥

do. hamsabamsu dasarathu janaku raama lakhana se bhaai। jananee toom jananee bhee bidhi sana kachhu na basaai ॥ 161 ॥

jaba taim kumati kumata jiyam thayoo। khanda khanda hoi hradu na gayoo ॥ bara maagata mana bhi nahim peeraa। gari na jeeha muham pareu na keeraa ॥ bhoopam prateeta tori kimi keenhee। marana kaala bidhi mati hari leenhee ॥ bidhihum na naari hridaya gati jaanee। sakala kapata agha avaguna khaanee ॥ sarala suseela dharama rata raau। so kimi jaanai teeya subhau ॥ asa ko jeeva jantu jaga maaheem। jehi raghunaatha praanapriya naaheem ॥ bhe ati ahita raamu teu tohee। ko too ahasi satya kahu mohee ॥ jo hasi so hasi muham masi laai। aankhi ota uthi baithahim jaai ॥

do. raama birodhee hridaya tem pragata keenha bidhi mohi। mo samaana ko paatakee baadi kahum kachhu tohi ॥ 162 ॥

suni satrughuna maatu kutilaai। jarahim gaata risa kachhu na basaai ॥ tehi avasara kubaree taham aai। basana bibhooshana bibidha banaai ॥ lakhi risa bhareu lakhana laghu bhaai। barata anala ghrita aahuti paai ॥ humagi laata taki koobara maaraa। pari muha bhara mahi karata pukaaraa ॥ koobara tooteu phoota kapaaroo। dalita dasana mukha rudhira prachaaroo ॥ aaha dia maim kaaha nasaavaa। karata neeka phalu anisa paavaa ॥ suni ripuhana lakhi nakha sikha khotee। lage ghaseetana dhari dhari jhontee ॥ bharata dayaanidhi deenhi chhadaai। kausalyaa pahim ge dau bhaai ॥

do. malina basana bibarana bikala krisa sareera dukha bhaara। kanaka kalapa bara beli bana maanahum hanee tusaara ॥ 163 ॥

bharatahi dekhi maatu uthi dhaai। muruchhita avani paree jhim aai ॥ dekhata bharatu bikala bhe bhaaree। pare charana tana dasaa bisaaree ॥ maatu taata kaham dehi dekhaai। kaham siya raamu lakhanu dau bhaai ॥ kaiki kata janamee jaga maajhaa। jaum janami ta bhi kaahe na baanjhaa ॥ kula kalanku jehim janameu mohee। apajasa bhaajana priyajana drohee ॥ ko tibhuvana mohi sarisa abhaagee। gati asi tori maatu jehi laagee ॥ pitu surapura bana raghubara ketoo। maim kevala saba anaratha hetu ॥ dhiga mohi bhayum benu bana aagee। dusaha daaha dukha dooshana bhaagee ॥

do. maatu bharata ke bachana mridu suni suni uthee sambhaari ॥ lie uthaai lagaai ura lochana mochati baari ॥ 164 ॥

sarala subhaaya maayam hiyam laae। ati hita manahum raama phiri aae ॥ bhenteu bahuri lakhana laghu bhaai। soku sanehu na hridayam samaai ॥ dekhi subhaau kahata sabu koi। raama maatu asa kaahe na hoi ॥ maataam bharatu goda baithaare। aamsu paunchhi mridu bachana uchaare ॥ ajahum bachchha bali dheeraja dharahoo। kusamu samujhi soka pariharahoo ॥ jani maanahu hiyam haani galaanee। kaala karama gati aghatita jaani ॥ kaahuhi dosu dehu jani taataa। bhaa mohi saba bidhi baama bidhaataa ॥ jo etehum dukha mohi jiavaa। ajahum ko jaani kaa tehi bhaavaa ॥

do. pitu aayasa bhooshana basana taata taje raghubeera। bisamu harashu na hridayam kachhu pahire balakala cheera। 165 ॥

mukha prasanna mana ranga na roshoo। saba kara saba bidhi kari paritoshoo ॥ chale bipina suni siya sanga laagee। rahi na raama charana anuraagee ॥ sunatahim lakhanu chale uthi saathaa। rahahim na jatana kie raghunaathaa ॥ taba raghupati sabahee siru naai। chale sanga siya aru laghu bhaai ॥ raamu lakhanu siya banahi sidhaae। gium na sanga na praana pathaae ॥ yahu sabu bhaa inha aankhinha aagem। tu na tajaa tanu jeeva abhaagem ॥ mohi na laaja nija nehu nihaaree। raama sarisa suta maim mahataaree ॥ jiai marai bhala bhoopati jaanaa। mora hridaya sata kulisa samaanaa ॥

do. kausalyaa ke bachana suni bharata sahita ranivaasa। byaakula bilapata raajagriha maanahum soka nevaasu ॥ 166 ॥

bilapahim bikala bharata dau bhaai। kausalyaam lie hridayam lagaai ॥ bhaanti aneka bharatu samujhaae। kahi bibekamaya bachana sunaae ॥ bharatahum maatu sakala samujhaaim। kahi puraana shruti kathaa suhaaim ॥ chhala biheena suchi sarala subaanee। bole bharata jori juga paanee ॥ je agha maatu pitaa suta maarem। gaai gotha mahisura pura jaarem ॥ je agha tiya baalaka badha keenhem। meeta maheepati maahura deenhem ॥ je paataka upapaataka ahaheem। karama bachana mana bhava kabi kahaheem ॥ te paataka mohi hohum bidhaataa। jaum yahu hoi mora mata maataa ॥

do. je parihari hari hara charana bhajahim bhootagana ghora। tehi ki gati mohi deu bidhi jaum jananee mata mora ॥ 167 ॥

bechahim bedu dharamu duhi leheem। pisuna paraaya paapa kahi deheem ॥ kapatee kutila kalahapriya krodhee। beda bidooshaka bisva birodhee ॥ lobhee lampata lolupachaaraa। je taakahim paradhanu paradaaraa ॥ paavaum maim tinha ke gati ghoraa। jaum jananee yahu sammata moraa ॥ je nahim saadhusanga anuraage। paramaaratha patha bimukha abhaage ॥ je na bhajahim hari naratanu paai। jinhahi na hari hara sujasu sohaai ॥ taji shrutipanthu baama patha chalaheem। banchaka birachi besha jagu chhalaheem ॥ tinha kai gati mohi sankara deu। jananee jaum yahu jaanaum bheu ॥

do. maatu bharata ke bachana suni saanche sarala subhaayam। kahati raama priya taata tumha sadaa bachana mana kaayam ॥ 168 ॥

raama praanahu tem praana tumhaare। tumha raghupatihi praanahu tem pyaare ॥ bidhu bisha chavai stravai himu aagee। hoi baarichara baari biraagee ॥ bhem gyaanu baru mitai na mohoo। tumha raamahi pratikoola na hohoo ॥ mata tumhaara yahu jo jaga kahaheem। so sapanehum sukha sugati na lahaheem ॥ asa kahi maatu bharatu hiyam laae। thana paya stravahim nayana jala chhaae ॥ karata bilaapa bahuta yahi bhaantee। baithehim beeti gi saba raatee ॥ baamadeu basishtha taba aae। sachiva mahaajana sakala bolaae ॥ muni bahu bhaanti bharata upadese। kahi paramaaratha bachana sudese ॥

do. taata hridayam dheeraju dharahu karahu jo avasara aaju। uthe bharata gura bachana suni karana kaheu sabu saaju ॥ 169 ॥

nripatanu beda bidita anhavaavaa। parama bichitra bimaanu banaavaa ॥ gahi pada bharata maatu saba raakhee। raheem raani darasana abhilaashee ॥ chandana agara bhaara bahu aae। amita aneka sugandha suhaae ॥ saraju teera rachi chitaa banaai। janu surapura sopaana suhaai ॥ ehi bidhi daaha kriyaa saba keenhee। bidhivata nhaai tilaanjuli deenhee ॥ sodhi sumriti saba beda puraanaa। keenha bharata dasagaata bidhaanaa ॥ jaham jasa munibara aayasu deenhaa। taham tasa sahasa bhaanti sabu keenhaa ॥ bhe bisuddha die saba daanaa। dhenu baaji gaja baahana naanaa ॥

do. singhaasana bhooshana basana anna dharani dhana dhaama। die bharata lahi bhoomisura bhe paripoorana kaama ॥ 170 ॥

pitu hita bharata keenhi jasi karanee। so mukha laakha jaai nahim baranee ॥ sudinu sodhi munibara taba aae। sachiva mahaajana sakala bolaae ॥ baithe raajasabhaam saba jaai। pathe boli bharata dau bhaai ॥ bharatu basishtha nikata baithaare। neeti dharamamaya bachana uchaare ॥ prathama kathaa saba munibara baranee। kaiki kutila keenhi jasi karanee ॥ bhoopa dharamabratu satya saraahaa। jehim tanu parihari premu nibaahaa ॥ kahata raama guna seela subhaau। sajala nayana pulakeu munirau ॥ bahuri lakhana siya preeti bakhaanee। soka saneha magana muni gyaanee ॥

do. sunahu bharata bhaavee prabala bilakhi kaheu muninaatha। haani laabhu jeevana maranu jasu apajasu bidhi haatha ॥ 171 ॥

asa bichaari kehi deia dosoo। byaratha kaahi para keejia rosoo ॥ taata bichaaru kehi karahu mana maaheem। socha jogu dasarathu nripu naaheem ॥ sochia bipra jo beda biheenaa। taji nija dharamu bishaya layaleenaa ॥ sochia nripati jo neeti na jaanaa। jehi na prajaa priya praana samaanaa ॥ sochia bayasu kripana dhanavaanoo। jo na atithi siva bhagati sujaanoo ॥ sochia soodru bipra avamaanee। mukhara maanapriya gyaana gumaanee ॥ sochia puni pati banchaka naaree। kutila kalahapriya ichchhaachaaree ॥ sochia batu nija bratu pariharee। jo nahim gura aayasu anusaree ॥

do. sochia grihee jo moha basa kari karama patha tyaaga। sochia jati prampacha rata bigata bibeka biraaga ॥ 172 ॥

baikhaanasa soi sochai jogu। tapu bihaai jehi bhaavi bhogoo ॥ sochia pisuna akaarana krodhee। janani janaka gura bandhu birodhee ॥ saba bidhi sochia para apakaaree। nija tanu poshaka niradaya bhaaree ॥ sochaneeya sabahi bidhi soi। jo na chhaadai chhalu hari jana hoi ॥ sochaneeya nahim kosalaraau। bhuvana chaaridasa pragata prabhau ॥ bhayu na ahi na aba honihaaraa। bhoopa bharata jasa pitaa tumhaaraa ॥ bidhi hari haru surapati disinaathaa। baranahim saba dasaratha guna gaathaa ॥

do. kahahu taata kehi bhaanti kau karihi badaai taasu। raama lakhana tumha satruhana sarisa suana suchi jaasu ॥ 173 ॥

saba prakaara bhoopati badabhaagee। baadi bishaadu karia tehi laagee ॥ yahu suni samujhi sochu pariharahoo। sira dhari raaja rajaayasu karahoo ॥ raamya raajapadu tumha kahum deenhaa। pitaa bachanu phura chaahia keenhaa ॥ taje raamu jehim bachanahi laagee। tanu parihareu raama birahaagee ॥ nripahi bachana priya nahim priya praanaa। karahu taata pitu bachana pravaanaa ॥ karahu seesa dhari bhoopa rajaai। hi tumha kaham saba bhaanti bhalaai ॥ parasuraama pitu agyaa raakhee। maaree maatu loka saba saakhee ॥ tanaya jajaatihi jaubanu dayoo। pitu agyaam agha ajasu na bhayoo ॥

do. anuchita uchita bichaaru taji je paalahim pitu baina। te bhaajana sukha sujasa ke basahim amarapati aina ॥ 174 ॥

avasi naresa bachana phura karahoo। paalahu prajaa soku pariharahoo ॥ surapura nripa paaihi paritoshoo। tumha kahum sukrita sujasu nahim doshoo ॥ beda bidita sammata sabahee kaa। jehi pitu dei so paavi teekaa ॥ karahu raaju pariharahu galaanee। maanahu mora bachana hita jaanee ॥ suni sukhu lahaba raama baideheem। anuchita kahaba na pandita keheem ॥ kausalyaadi sakala mahataareem। teu prajaa sukha hohim sukhaareem ॥ parama tumhaara raama kara jaanihi। so saba bidhi tumha sana bhala maanihi ॥ saumpehu raaju raama kai aaem। sevaa karehu saneha suhaaem ॥

do. keejia gura aayasu avasi kahahim sachiva kara jori। raghupati aaem uchita jasa tasa taba karaba bahori ॥ 175 ॥

kausalyaa dhari dheeraju kahee। poota pathya gura aayasu ahee ॥ so aadaria karia hita maanee। tajia bishaadu kaala gati jaanee ॥ bana raghupati surapati naranaahoo। tumha ehi bhaanti taata kadaraahoo ॥ parijana prajaa sachiva saba ambaa। tumhahee suta saba kaham avalambaa ॥ lakhi bidhi baama kaalu kathinaai। dheeraju dharahu maatu bali jaai ॥ sira dhari gura aayasu anusarahoo। prajaa paali parijana dukhu harahoo ॥ gura ke bachana sachiva abhinandanu। sune bharata hiya hita janu chandanu ॥ sunee bahori maatu mridu baanee। seela saneha sarala rasa saanee ॥

chham. saanee sarala rasa maatu baanee suni bharata byaakula bhe। lochana saroruha stravata seenchata biraha ura ankura ne ॥ so dasaa dekhata samaya tehi bisaree sabahi sudhi deha kee। tulasee saraahata sakala saadara seevam sahaja saneha kee ॥

so. bharatu kamala kara jori dheera dhurandhara dheera dhari। bachana amiam janu bori deta uchita uttara sabahi ॥ 176 ॥

maasapaaraayana, athaarahavaam vishraama mohi upadesu deenha gura neekaa। prajaa sachiva sammata sabahee kaa ॥ maatu uchita dhari aayasu deenhaa। avasi seesa dhari chaahum keenhaa ॥ gura pitu maatu svaami hita baanee। suni mana mudita karia bhali jaanee ॥ uchita ki anuchita kiem bichaaroo। dharamu jaai sira paataka bhaaroo ॥ tumha tau dehu sarala sikha soi। jo aacharata mora bhala hoi ॥ jadyapi yaha samujhata hum neekem। tadapi hota paritoshu na jee kem ॥ aba tumha binaya mori suni lehoo। mohi anuharata sikhaavanu dehoo ॥ ootaru deum chhamaba aparaadhoo। dukhita dosha guna ganahim na saadhoo ॥

do. pitu surapura siya raamu bana karana kahahu mohi raaju। ehi tem jaanahu mora hita kai aapana bada kaaju ॥ 177 ॥

hita hamaara siyapati sevakaai। so hari leenha maatu kutilaai ॥ maim anumaani deekha mana maaheem। aana upaayam mora hita naaheem ॥ soka samaaju raaju kehi lekhem। lakhana raama siya binu pada dekhem ॥ baadi basana binu bhooshana bhaaroo। baadi birati binu brahma bichaaroo ॥ saruja sareera baadi bahu bhogaa। binu haribhagati jaayam japa jogaa ॥ jaayam jeeva binu deha suhaai। baadi mora sabu binu raghuraai ॥ jaaum raama pahim aayasu dehoo। ekahim aanka mora hita ehoo ॥ mohi nripa kari bhala aapana chahahoo। sau saneha jadataa basa kahahoo ॥

do. kaikei sua kutilamati raama bimukha gatalaaja। tumha chaahata sukhu mohabasa mohi se adhama kem raaja ॥ 178 ॥

kahum saanchu saba suni patiahoo। chaahia dharamaseela naranaahoo ॥ mohi raaju hathi deihahu jabaheem। rasaa rasaatala jaaihi tabaheem ॥ mohi samaana ko paapa nivaasoo। jehi lagi seeya raama banabaasoo ॥ raayam raama kahum kaananu deenhaa। bichhurata gamanu amarapura keenhaa ॥ maim sathu saba anaratha kara hetoo। baitha baata saba sunum sachetoo ॥ binu raghubeera biloki abaasoo। rahe praana sahi jaga upahaasoo ॥ raama puneeta bishaya rasa rookhe। lolupa bhoomi bhoga ke bhookhe ॥ kaham lagi kahaum hridaya kathinaai। nidari kulisu jehim lahee badaai ॥

do. kaarana tem kaaraju kathina hoi dosu nahi mora। kulisa asthi tem upala tem loha karaala kathora ॥ 179 ॥

kaikei bhava tanu anuraage। paamvara praana aghaai abhaage ॥ jaum priya biraham praana priya laage। dekhaba sunaba bahuta aba aage ॥ lakhana raama siya kahum banu deenhaa। pathi amarapura pati hita keenhaa ॥ leenha bidhavapana apajasu aapoo। deenheu prajahi soku santaapoo ॥ mohi deenha sukhu sujasu suraajoo। keenha kaikeim saba kara kaajoo ॥ ehi tem mora kaaha aba neekaa। tehi para dena kahahu tumha teekaa ॥ kaikee jathara janami jaga maaheem। yaha mohi kaham kachhu anuchita naaheem ॥ mori baata saba bidhihim banaai। prajaa paancha kata karahu sahaai ॥

do. graha graheeta puni baata basa tehi puni beechhee maara। tehi piaia baarunee kahahu kaaha upachaara ॥ 180 ॥

kaiki suana jogu jaga joi। chatura biranchi deenha mohi soi ॥ dasaratha tanaya raama laghu bhaai। deenhi mohi bidhi baadi badaai ॥ tumha saba kahahu kadhaavana teekaa। raaya rajaayasu saba kaham neekaa ॥ utaru deum kehi bidhi kehi kehee। kahahu sukhena jathaa ruchi jehee ॥ mohi kumaatu sameta bihaai। kahahu kahihi ke keenha bhalaai ॥ mo binu ko sacharaachara maaheem। jehi siya raamu praanapriya naaheem ॥ parama haani saba kaham bada laahoo। adinu mora nahi dooshana kaahoo ॥ samsaya seela prema basa ahahoo। sabui uchita saba jo kachhu kahahoo ॥

do. raama maatu suthi saralachita mo para premu biseshi। kahi subhaaya saneha basa mori deenataa dekhi ॥ 181।

gura bibeka saagara jagu jaanaa। jinhahi bisva kara badara samaanaa ॥ mo kaham tilaka saaja saja sou। bhem bidhi bimukha bimukha sabu kou ॥ parihari raamu seeya jaga maaheem। kau na kahihi mora mata naaheem ॥ so maim sunaba sahaba sukhu maanee। antahum keecha tahaam jaham paanee ॥ daru na mohi jaga kahihi ki pochoo। paralokahu kara naahina sochoo ॥ eki ura basa dusaha davaaree। mohi lagi bhe siya raamu dukhaaree ॥ jeevana laahu lakhana bhala paavaa। sabu taji raama charana manu laavaa ॥ mora janama raghubara bana laagee। jhootha kaaha pachhitaaum abhaagee ॥

do. aapani daaruna deenataa kahum sabahi siru naai। dekhem binu raghunaatha pada jiya kai jarani na jaai ॥ 182 ॥

aana upaau mohi nahi soojhaa। ko jiya kai raghubara binu boojhaa ॥ ekahim aanka ihi mana maaheem। praatakaala chalihum prabhu paaheem ॥ jadyapi maim anabhala aparaadhee। bhai mohi kaarana sakala upaadhee ॥ tadapi sarana sanamukha mohi dekhee। chhami saba karihahim kripaa biseshee ॥ seela sakucha suthi sarala subhaau। kripaa saneha sadana raghurau ॥ arihuka anabhala keenha na raamaa। maim sisu sevaka jadyapi baamaa ॥ tumha pai paancha mora bhala maanee। aayasu aasisha dehu subaanee ॥ jehim suni binaya mohi janu jaanee। aavahim bahuri raamu rajadhaanee ॥

do. jadyapi janamu kumaatu tem maim sathu sadaa sadosa। aapana jaani na tyaagihahim mohi raghubeera bharosa ॥ 183 ॥

bharata bachana saba kaham priya laage। raama saneha sudhaam janu paage ॥ loga biyoga bishama bisha daage। mantra sabeeja sunata janu jaage ॥ maatu sachiva gura pura nara naaree। sakala saneham bikala bhe bhaaree ॥ bharatahi kahahi saraahi saraahee। raama prema moorati tanu aahee ॥ taata bharata asa kaahe na kahahoo। praana samaana raama priya ahahoo ॥ jo paavamru apanee jadataai। tumhahi sugaai maatu kutilaai ॥ so sathu kotika purusha sametaa। basihi kalapa sata naraka niketaa ॥ ahi agha avaguna nahi mani gahee। hari garala dukha daarida dahee ॥

do. avasi chalia bana raamu jaham bharata mantru bhala keenha। soka sindhu boodata sabahi tumha avalambanu deenha ॥ 184 ॥

bhaa saba kem mana modu na thoraa। janu ghana dhuni suni chaataka moraa ॥ chalata praata lakhi niranu neeke। bharatu praanapriya bhe sabahee ke ॥ munihi bandi bharatahi siru naai। chale sakala ghara bidaa karaai ॥ dhanya bharata jeevanu jaga maaheem। seelu sanehu saraahata jaaheem ॥ kahahi parasapara bhaa bada kaajoo। sakala chalai kara saajahim saajoo ॥ jehi raakhahim rahu ghara rakhavaaree। so jaani janu garadani maaree ॥ kau kaha rahana kahia nahim kaahoo। ko na chahi jaga jeevana laahoo ॥

do. jaru so sampati sadana sukhu suhada maatu pitu bhaai। sanamukha hota jo raama pada karai na sahasa sahaai ॥ 185 ॥

ghara ghara saajahim baahana naanaa। harashu hridayam parabhaata payaanaa ॥ bharata jaai ghara keenha bichaaroo। nagaru baaji gaja bhavana bhandaaroo ॥ sampati saba raghupati kai aahee। jau binu jatana chalaum taji taahee ॥ tau parinaama na mori bhalaai। paapa siromani saaim dohaai ॥ kari svaami hita sevaku soi। dooshana koti dei kina koi ॥ asa bichaari suchi sevaka bole। je sapanehum nija dharama na dole ॥ kahi sabu maramu dharamu bhala bhaashaa। jo jehi laayaka so tehim raakhaa ॥ kari sabu jatanu raakhi rakhavaare। raama maatu pahim bharatu sidhaare ॥

do. aarata jananee jaani saba bharata saneha sujaana। kaheu banaavana paalakeem sajana sukhaasana jaana ॥ 186 ॥

chakka chakki jimi pura nara naaree। chahata praata ura aarata bhaaree ॥ jaagata saba nisi bhayu bihaanaa। bharata bolaae sachiva sujaanaa ॥ kaheu lehu sabu tilaka samaajoo। banahim deba muni raamahim raajoo ॥ begi chalahu suni sachiva johaare। turata turaga ratha naaga samvaare ॥ arundhatee aru agini samaau। ratha chadhai chale prathama munirau ॥ bipra brinda chadhai baahana naanaa। chale sakala tapa teja nidhaanaa ॥ nagara loga saba saji saji jaanaa। chitrakoota kaham keenha payaanaa ॥ sibikaa subhaga na jaahim bakhaanee। chadhai chadhai chalata bhee saba raanee ॥

do. saumpi nagara suchi sevakani saadara sakala chalaai। sumiri raama siya charana taba chale bharata dau bhaai ॥ 187 ॥

raama darasa basa saba nara naaree। janu kari karini chale taki baaree ॥ bana siya raamu samujhi mana maaheem। saanuja bharata payaadehim jaaheem ॥ dekhi sanehu loga anuraage। utari chale haya gaya ratha tyaage ॥ jaai sameepa raakhi nija dolee। raama maatu mridu baanee bolee ॥ taata chadhahu ratha bali mahataaree। hoihi priya parivaaru dukhaaree ॥ tumharem chalata chalihi sabu logoo। sakala soka krisa nahim maga jogoo ॥ sira dhari bachana charana siru naai। ratha chadhai chalata bhe dau bhaai ॥ tamasaa prathama divasa kari baasoo। doosara gomati teera nivaasoo ॥

do. paya ahaara phala asana eka nisi bhojana eka loga। karata raama hita nema brata parihari bhooshana bhoga ॥ 188 ॥

see teera basi chale bihaane। sringaberapura saba niaraane ॥ samaachaara saba sune nishaadaa। hridayam bichaara kari sabishaadaa ॥ kaarana kavana bharatu bana jaaheem। hai kachhu kapata bhaau mana maaheem ॥ jaum pai jiyam na hoti kutilaai। tau kata leenha sanga katakaai ॥ jaanahim saanuja raamahi maaree। karum akantaka raaju sukhaaree ॥ bharata na raajaneeti ura aanee। taba kalanku aba jeevana haanee ॥ sakala suraasura jurahim jujhaaraa। raamahi samara na jeetanihaaraa ॥ kaa aacharaju bharatu asa karaheem। nahim bisha beli amia phala pharaheem ॥

do. asa bichaari guham gyaati sana kaheu sajaga saba hohu। hathavaamsahu borahu tarani keejia ghaataarohu ॥ 189 ॥

hohu sanjoila rokahu ghaataa। thaatahu sakala marai ke thaataa ॥ sanamukha loha bharata sana leum। jiata na surasari utarana deum ॥ samara maranu puni surasari teeraa। raama kaaju chhanabhangu sareeraa ॥ bharata bhaai nripu mai jana neechoo। badaem bhaaga asi paaia meechoo ॥ svaami kaaja karihum rana raaree। jasa dhavalihum bhuvana dasa chaaree ॥ tajum praana raghunaatha nihorem। duhoom haatha muda modaka morem ॥ saadhu samaaja na jaakara lekhaa। raama bhagata mahum jaasu na rekhaa ॥ jaayam jiata jaga so mahi bhaaroo। jananee jaubana bitapa kuthaaroo ॥

do. bigata bishaada nishaadapati sabahi badhaai uchhaahu। sumiri raama maageu turata tarakasa dhanusha sanaahu ॥ 190 ॥

begahu bhaaihu sajahu sanjou। suni rajaai kadaraai na kou ॥ bhalehim naatha saba kahahim saharashaa। ekahim eka badhaavi karashaa ॥ chale nishaada johaari johaaree। soora sakala rana roochi raaree ॥ sumiri raama pada pankaja panaheem। bhaatheem baandhi chadhaainhi dhanaheem ॥ angaree pahiri koondai sira dharaheem। pharasaa baamsa sela sama karaheem ॥ eka kusala ati odana khaandae। koodahi gagana manahum chhiti chhaandae ॥ nija nija saaju samaaju banaai। guha raautahi johaare jaai ॥ dekhi subhata saba laayaka jaane। lai lai naama sakala sanamaane ॥

do. bhaaihu laavahu dhokha jani aaju kaaja bada mohi। suni sarosha bole subhata beera adheera na hohi ॥ 191 ॥

raama prataapa naatha bala tore। karahim kataku binu bhata binu ghore ॥ jeevata paau na paachem dharaheem। runda mundamaya medini karaheem ॥ deekha nishaadanaatha bhala toloo। kaheu bajaau jujhau dholoo ॥ etanaa kahata chheenka bhi baane। kaheu sagunianha kheta suhaae ॥ boodhau eku kaha saguna bichaaree। bharatahi milia na hoihi raaree ॥ raamahi bharatu manaavana jaaheem। saguna kahi asa bigrahu naaheem ॥ suni guha kahi neeka kaha boodhaa। sahasaa kari pachhitaahim bimoodhaa ॥ bharata subhaau seelu binu boojhem। badai hita haani jaani binu joojhem ॥

do. gahahu ghaata bhata samiti saba leum marama mili jaai। boojhi mitra ari madhya gati tasa taba karihum aai ॥ 192 ॥

lakhana sanehu subhaayam suhaaem। bairu preeti nahim durim duraaem ॥ asa kahi bhenta sanjovana laage। kanda moola phala khaga mriga maage ॥ meena peena paatheena puraane। bhari bhari bhaara kahaaranha aane ॥ milana saaju saji milana sidhaae। mangala moola saguna subha paae ॥ dekhi doori tem kahi nija naamoo। keenha muneesahi danda pranaamoo ॥ jaani raamapriya deenhi aseesaa। bharatahi kaheu bujhaai muneesaa ॥ raama sakhaa suni sandanu tyaagaa। chale utari umagata anuraagaa ॥ gaaum jaati guham naaum sunaai। keenha johaaru maatha mahi laai ॥

do. karata dandavata dekhi tehi bharata leenha ura laai। manahum lakhana sana bhenta bhi prema na hridayam samaai ॥ 193 ॥

bhentata bharatu taahi ati preetee। loga sihaahim prema kai reetee ॥ dhanya dhanya dhuni mangala moolaa। sura saraahi tehi barisahim phoolaa ॥ loka beda saba bhaantihim neechaa। jaasu chhaamha chhui leia seenchaa ॥ tehi bhari anka raama laghu bhraataa। milata pulaka paripoorita gaataa ॥ raama raama kahi je jamuhaaheem। tinhahi na paapa punja samuhaaheem ॥ yaha tau raama laai ura leenhaa। kula sameta jagu paavana keenhaa ॥ karamanaasa jalu surasari paree। tehi ko kahahu seesa nahim dharee ॥ ulataa naamu japata jagu jaanaa। baalameeki bhe brahma samaanaa ॥

do. svapacha sabara khasa jamana jada paavamra kola kiraata। raamu kahata paavana parama hota bhuvana bikhyaata ॥ 194 ॥

nahim achiraju juga juga chali aai। kehi na deenhi raghubeera badaai ॥ raama naama mahimaa sura kahaheem। suni suni avadhaloga sukhu lahaheem ॥ raamasakhahi mili bharata sapremaa। poonchhee kusala sumangala khemaa ॥ dekhi bharata kara seela sanehoo। bhaa nishaada tehi samaya bidehoo ॥ sakucha sanehu modu mana baadhaa। bharatahi chitavata ekataka thaadhaa ॥ dhari dheeraju pada bandi bahoree। binaya saprema karata kara joree ॥ kusala moola pada pankaja pekhee। maim tihum kaala kusala nija lekhee ॥ aba prabhu parama anugraha torem। sahita koti kula mangala morem ॥

do. samujhi mori karatooti kulu prabhu mahimaa jiyam joi। jo na bhaji raghubeera pada jaga bidhi banchita soi ॥ 195 ॥

kapatee kaayara kumati kujaatee। loka beda baahera saba bhaantee ॥ raama keenha aapana jabahee tem। bhayum bhuvana bhooshana tabahee tem ॥ dekhi preeti suni binaya suhaai। mileu bahori bharata laghu bhaai ॥ kahi nishaada nija naama subaaneem। saadara sakala johaareem raaneem ॥ jaani lakhana sama dehim aseesaa। jiahu sukhee saya laakha bareesaa ॥ nirakhi nishaadu nagara nara naaree। bhe sukhee janu lakhanu nihaaree ॥ kahahim laheu ehim jeevana laahoo। bhenteu raamabhadra bhari baahoo ॥ suni nishaadu nija bhaaga badaai। pramudita mana li chaleu levaai ॥

do. sanakaare sevaka sakala chale svaami rukha paai। ghara taru tara sara baaga bana baasa banaaenhi jaai ॥ 196 ॥

sringaberapura bharata deekha jaba। bhe saneham saba anga sithila taba ॥ sohata diem nishaadahi laagoo। janu tanu dharem binaya anuraagoo ॥ ehi bidhi bharata senu sabu sangaa। deekhi jaai jaga paavani gangaa ॥ raamaghaata kaham keenha pranaamoo। bhaa manu maganu mile janu raamoo ॥ karahim pranaama nagara nara naaree। mudita brahmamaya baari nihaaree ॥ kari majjanu maagahim kara joree। raamachandra pada preeti na thoree ॥ bharata kaheu surasari tava renoo। sakala sukhada sevaka suradhenoo ॥ jori paani bara maagum ehoo। seeya raama pada sahaja sanehoo ॥

do. ehi bidhi majjanu bharatu kari gura anusaasana paai। maatu nahaaneem jaani saba deraa chale lavaai ॥ 197 ॥

jaham taham loganha deraa keenhaa। bharata sodhu sabahee kara leenhaa ॥ sura sevaa kari aayasu paai। raama maatu pahim ge dau bhaai ॥ charana chaampi kahi kahi mridu baanee। jananeem sakala bharata sanamaanee ॥ bhaaihi saumpi maatu sevakaai। aapu nishaadahi leenha bolaai ॥ chale sakhaa kara som kara jorem। sithila sareera saneha na thorem ॥ poonchhata sakhahi so thaaum dekhaau। neku nayana mana jarani judaau ॥ jaham siya raamu lakhanu nisi soe। kahata bhare jala lochana koe ॥ bharata bachana suni bhayu bishaadoo। turata tahaam li gayu nishaadoo ॥

do. jaham simsupaa puneeta tara raghubara kiya bishraamu। ati saneham saadara bharata keenheu danda pranaamu ॥ 198 ॥

kusa saanthareeinihaari suhaai। keenha pranaamu pradachchhina jaai ॥ charana rekha raja aankhinha laai। bani na kahata preeti adhikaai ॥ kanaka bindu dui chaarika dekhe। raakhe seesa seeya sama lekhe ॥ sajala bilochana hridayam galaanee। kahata sakhaa sana bachana subaanee ॥ shreehata seeya biraham dutiheenaa। jathaa avadha nara naari bileenaa ॥ pitaa janaka deum patatara kehee। karatala bhogu jogu jaga jehee ॥ sasura bhaanukula bhaanu bhualoo। jehi sihaata amaraavatipaaloo ॥ praananaathu raghunaatha gosaai। jo bada hota so raama badaai ॥

do. pati devataa suteeya mani seeya saantharee dekhi। biharata hradu na hahari hara pabi tem kathina biseshi ॥ 199 ॥

laalana jogu lakhana laghu lone। bhe na bhaai asa ahahim na hone ॥ purajana priya pitu maatu dulaare। siya raghubarahi praanapiare ॥ mridu moorati sukumaara subhaau। taata baau tana laaga na kau ॥ te bana sahahim bipati saba bhaantee। nidare koti kulisa ehim chhaatee ॥ raama janami jagu keenha ujaagara। roopa seela sukha saba guna saagara ॥ purajana parijana gura pitu maataa। raama subhaau sabahi sukhadaataa ॥ bairiu raama badaai karaheem। bolani milani binaya mana haraheem ॥ saarada koti koti sata seshaa। kari na sakahim prabhu guna gana lekhaa ॥

do. sukhasvarupa raghubamsamani mangala moda nidhaana। te sovata kusa daasi mahi bidhi gati ati balavaana ॥ 200 ॥

raama sunaa dukhu kaana na kaau। jeevanataru jimi jogavi rau ॥ palaka nayana phani mani jehi bhaantee। jogavahim janani sakala dina raatee ॥ te aba phirata bipina padachaaree। kanda moola phala phoola ahaaree ॥ dhiga kaikei amangala moolaa। bhisi praana priyatama pratikoolaa ॥ maim dhiga dhiga agha udadhi abhaagee। sabu utapaatu bhayu jehi laagee ॥ kula kalanku kari srijeu bidhaataam। saaindoha mohi keenha kumaataam ॥ suni saprema samujhaava nishaadoo। naatha karia kata baadi bishaadoo ॥ raama tumhahi priya tumha priya raamahi। yaha nirajosu dosu bidhi baamahi ॥

chham. bidhi baama kee karanee kathina jemhim maatu keenhee baavaree। tehi raati puni puni karahim prabhu saadara sarahanaa raavaree ॥ tulasee na tumha so raama preetamu kahatu haum sauhem kiem। parinaama mangala jaani apane aanie dheeraju hiem ॥

so. antarajaamee raamu sakucha saprema kripaayatana। chalia karia bishraamu yaha bichaari dridha aani mana ॥ 201 ॥

sakhaa bachana suni ura dhari dheeraa। baasa chale sumirata raghubeeraa ॥ yaha sudhi paai nagara nara naaree। chale bilokana aarata bhaaree ॥ paradakhinaa kari karahim pranaamaa। dehim kaikihi khori nikaamaa ॥ bharee bhari baari bilochana lemheem। baama bidhaataahi dooshana deheem ॥ eka saraahahim bharata sanehoo। kau kaha nripati nibaaheu nehoo ॥ nindahim aapu saraahi nishaadahi। ko kahi saki bimoha bishaadahi ॥ ehi bidhi raati logu sabu jaagaa। bhaa bhinusaara gudaaraa laagaa ॥ gurahi sunaavam chadhaai suhaaim। neem naava saba maatu chadhaaim ॥ danda chaari maham bhaa sabu paaraa। utari bharata taba sabahi sambhaaraa ॥

do. praatakriyaa kari maatu pada bandi gurahi siru naai। aagem kie nishaada gana deenheu kataku chalaai ॥ 202 ॥

kiyu nishaadanaathu aguaim। maatu paalakeem sakala chalaaim ॥ saatha bolaai bhaai laghu deenhaa। bipranha sahita gavanu gura keenhaa ॥ aapu surasarihi keenha pranaamoo। sumire lakhana sahita siya raamoo ॥ gavane bharata payodehim paae। kotala sanga jaahim doriae ॥ kahahim susevaka baarahim baaraa। hoia naatha asva asavaaraa ॥ raamu payodehi paayam sidhaae। hama kaham ratha gaja baaji banaae ॥ sira bhara jaaum uchita asa moraa। saba tem sevaka dharamu kathoraa ॥ dekhi bharata gati suni mridu baanee। saba sevaka gana garahim galaanee ॥

do. bharata teesare pahara kaham keenha prabesu prayaaga। kahata raama siya raama siya umagi umagi anuraaga ॥ 203 ॥

jhalakaa jhalakata paayanha kaimsem। pankaja kosa osa kana jaisem ॥ bharata payaadehim aae aajoo। bhayu dukhita suni sakala samaajoo ॥ khabari leenha saba loga nahaae। keenha pranaamu tribenihim aae ॥ sabidhi sitaasita neera nahaane। die daana mahisura sanamaane ॥ dekhata syaamala dhavala halore। pulaki sareera bharata kara jore ॥ sakala kaama prada teeratharaau। beda bidita jaga pragata prabhau ॥ maagum bheekha tyaagi nija dharamoo। aarata kaaha na kari kukaramoo ॥ asa jiyam jaani sujaana sudaanee। saphala karahim jaga jaachaka baanee ॥

do. aratha na dharama na kaama ruchi gati na chahum nirabaana। janama janama rati raama pada yaha baradaanu na aana ॥ 204 ॥

jaanahum raamu kutila kari mohee। loga kahu gura saahiba drohee ॥ seetaa raama charana rati morem। anudina badhau anugraha torem ॥ jaladu janama bhari surati bisaaru। jaachata jalu pabi paahana daaru ॥ chaataku ratani ghatem ghati jaai। badhae premu saba bhaanti bhalaai ॥ kanakahim baana chadhai jimi daahem। timi priyatama pada nema nibaahem ॥ bharata bachana suni maajha tribenee। bhi mridu baani sumangala denee ॥ taata bharata tumha saba bidhi saadhoo। raama charana anuraaga agaadhoo ॥ baada galaani karahu mana maaheem। tumha sama raamahi kau priya naaheem ॥

do. tanu pulakeu hiyam harashu suni beni bachana anukoola। bharata dhanya kahi dhanya sura harashita barashahim phoola ॥ 205 ॥

pramudita teeratharaaja nivaasee। baikhaanasa batu grihee udaasee ॥ kahahim parasapara mili dasa paanchaa। bharata saneha seelu suchi saanchaa ॥ sunata raama guna graama suhaae। bharadvaaja munibara pahim aae ॥ danda pranaamu karata muni dekhe। mooratimanta bhaagya nija lekhe ॥ dhaai uthaai laai ura leenhe। deenhi aseesa kritaaratha keenhe ॥ aasanu deenha naai siru baithe। chahata sakucha griham janu bhaji paithe ॥ muni poonchhaba kachhu yaha bada sochoo। bole rishi lakhi seelu sankochoo ॥ sunahu bharata hama saba sudhi paai। bidhi karataba para kichhu na basaai ॥

do. tumha galaani jiyam jani karahu samujhee maatu karatooti। taata kaikihi dosu nahim gee giraa mati dhooti ॥ 206 ॥

yahu kahata bhala kahihi na kou। loku beda budha sammata dou ॥ taata tumhaara bimala jasu gaai। paaihi loku bedu badaai ॥ loka beda sammata sabu kahee। jehi pitu dei raaju so lahee ॥ raau satyabrata tumhahi bolaai। deta raaju sukhu dharamu badaai ॥ raama gavanu bana anaratha moolaa। jo suni sakala bisva bhi soolaa ॥ so bhaavee basa raani ayaanee। kari kuchaali antahum pachhitaanee ॥ tahanum tumhaara alapa aparaadhoo। kahai so adhama ayaana asaadhoo ॥ karatehu raaju ta tumhahi na doshoo। raamahi hota sunata santoshoo ॥

do. aba ati keenhehu bharata bhala tumhahi uchita mata ehu। sakala sumangala moola jaga raghubara charana sanehu ॥ 207 ॥

so tumhaara dhanu jeevanu praanaa। bhooribhaaga ko tumhahi samaanaa ॥ yaha tamhaara aacharaju na taataa। dasaratha suana raama priya bhraataa ॥ sunahu bharata raghubara mana maaheem। pema paatru tumha sama kau naaheem ॥ lakhana raama seetahi ati preetee। nisi saba tumhahi saraahata beetee ॥ jaanaa maramu nahaata prayaagaa। magana hohim tumharem anuraagaa ॥ tumha para asa sanehu raghubara kem। sukha jeevana jaga jasa jada nara kem ॥ yaha na adhika raghubeera badaai। pranata kutumba paala raghuraai ॥ tumha tau bharata mora mata ehoo। dharem deha janu raama sanehoo ॥

do. tumha kaham bharata kalanka yaha hama saba kaham upadesu। raama bhagati rasa siddhi hita bhaa yaha samu ganesu ॥ 208 ॥

nava bidhu bimala taata jasu toraa। raghubara kinkara kumuda chakoraa ॥ udita sadaa anthihi kabahoom naa। ghatihi na jaga nabha dina dina doonaa ॥ koka tiloka preeti ati karihee। prabhu prataapa rabi chhabihi na harihee ॥ nisi dina sukhada sadaa saba kaahoo। grasihi na kaiki karatabu raahoo ॥ poorana raama supema piyooshaa। gura avamaana dosha nahim dooshaa ॥ raama bhagata aba amiam aghaahoom। keenhehu sulabha sudhaa basudhaahoom ॥ bhoopa bhageeratha surasari aanee। sumirata sakala summagala khaanee ॥ dasaratha guna gana barani na jaaheem। adhiku kahaa jehi sama jaga naaheem ॥

do. jaasu saneha sakocha basa raama pragata bhe aai ॥ je hara hiya nayanani kabahum nirakhe naheem aghaai ॥ 209 ॥

keerati bidhu tumha keenha anoopaa। jaham basa raama pema mrigaroopaa ॥ taata galaani karahu jiyam jaaem। darahu daridrahi paarasu paaem ॥ ॥ sunahu bharata hama jhootha na kahaheem। udaaseena taapasa bana rahaheem ॥ saba saadhana kara suphala suhaavaa। lakhana raama siya darasanu paavaa ॥ tehi phala kara phalu darasa tumhaaraa। sahita payaaga subhaaga hamaaraa ॥ bharata dhanya tumha jasu jagu jayoo। kahi asa pema magana puni bhayoo ॥ suni muni bachana sabhaasada harashe। saadhu saraahi sumana sura barashe ॥ dhanya dhanya dhuni gagana payaagaa। suni suni bharatu magana anuraagaa ॥

do. pulaka gaata hiyam raamu siya sajala saroruha naina। kari pranaamu muni mandalihi bole gadagada baina ॥ 210 ॥

muni samaaju aru teeratharaajoo। saanchihum sapatha aghaai akaajoo ॥ ehim thala jaum kichhu kahia banaai। ehi sama adhika na agha adhamaai ॥ tumha sarbagya kahum satibhaau। ura antarajaamee raghurau ॥ mohi na maatu karataba kara sochoo। nahim dukhu jiyam jagu jaanihi pochoo ॥ naahina daru bigarihi paralokoo। pitahu marana kara mohi na sokoo ॥ sukrita sujasa bhari bhuana suhaae। lachhimana raama sarisa suta paae ॥ raama biraham taji tanu chhanabhangoo। bhoopa socha kara kavana prasangoo ॥ raama lakhana siya binu paga panaheem। kari muni besha phirahim bana banahee ॥

do. ajina basana phala asana mahi sayana daasi kusa paata। basi taru tara nita sahata hima aatapa barashaa baata ॥ 211 ॥

ehi dukha daaham dahi dina chhaatee। bhookha na baasara needa na raatee ॥ ehi kuroga kara aushadhu naaheem। sodheum sakala bisva mana maaheem ॥ maatu kumata badhai agha moolaa। tehim hamaara hita keenha bamsoolaa ॥ kali kukaatha kara keenha kujantroo। gaadai avadhi padhai kathina kumantru ॥ mohi lagi yahu kuthaatu tehim thaataa। ghaalesi saba jagu baarahabaataa ॥ miti kujogu raama phiri aaem। basi avadha nahim aana upaaem ॥ bharata bachana suni muni sukhu paai। sabahim keenha bahu bhaanti badaai ॥ taata karahu jani sochu biseshee। saba dukhu mitahi raama paga dekhee ॥

do. kari prabodha munibara kaheu atithi pemapriya hohu। kanda moola phala phoola hama dehim lehu kari chhohu ॥ 212 ॥

suni muni bachana bharata himya sochoo। bhayu kuavasara kathina sankochoo ॥ jaani garui gura giraa bahoree। charana bandi bole kara joree ॥ sira dhari aayasu karia tumhaaraa। parama dharama yahu naatha hamaaraa ॥ bharata bachana munibara mana bhaae। suchi sevaka sisha nikata bolaae ॥ chaahie keenha bharata pahunaai। kanda moola phala aanahu jaai ॥ bhaleheem naatha kahi tinha sira naae। pramudita nija nija kaaja sidhaae ॥ munihi socha paahuna bada nevataa। tasi poojaa chaahia jasa devataa ॥ suni ridhi sidhi animaadika aai। aayasu hoi so karahim gosaai ॥

do. raama biraha byaakula bharatu saanuja sahita samaaja। pahunaai kari harahu shrama kahaa mudita muniraaja ॥ 213 ॥

ridhi sidhi sira dhari munibara baanee। badabhaagini aapuhi anumaanee ॥ kahahim parasapara sidhi samudaai। atulita atithi raama laghu bhaai ॥ muni pada bandi karia soi aajoo। hoi sukhee saba raaja samaajoo ॥ asa kahi racheu ruchira griha naanaa। jehi biloki bilakhaahim bimaanaa ॥ bhoga bibhooti bhoori bhari raakhe। dekhata jinhahi amara abhilaashe ॥ daaseem daasa saaju saba leenhem। jogavata rahahim manahi manu deenhem ॥ saba samaaju saji sidhi pala maaheem। je sukha surapura sapanehum naaheem ॥ prathamahim baasa die saba kehee। sundara sukhada jathaa ruchi jehee ॥

do. bahuri saparijana bharata kahum rishi asa aayasu deenha। bidhi bisamaya daayaku bibhava munibara tapabala keenha ॥ 214 ॥

muni prabhaau jaba bharata bilokaa। saba laghu lage lokapati lokaa ॥ sukha samaaju nahim jaai bakhaanee। dekhata birati bisaaraheem gyaanee ॥ aasana sayana subasana bitaanaa। bana baatikaa bihaga mriga naanaa ॥ surabhi phoola phala amia samaanaa। bimala jalaasaya bibidha bidhaanaa। asana paana sucha amia amee se। dekhi loga sakuchaata jamee se ॥ sura surabhee surataru sabahee kem। lakhi abhilaashu suresa sachee kem ॥ ritu basanta baha tribidha bayaaree। saba kaham sulabha padaaratha chaaree ॥ straka chandana banitaadika bhogaa। dekhi harasha bisamaya basa logaa ॥

do. sampata chakee bharatu chaka muni aayasa khelavaara ॥ tehi nisi aashrama pinjaraam raakhe bhaa bhinusaara ॥ 215 ॥

maasapaaraayana, unneesavaam vishraama keenha nimajjanu teeratharaajaa। naai munihi siru sahita samaajaa ॥ rishi aayasu aseesa sira raakhee। kari dandavata binaya bahu bhaashee ॥ patha gati kusala saatha saba leenhe। chale chitrakootahim chitu deenhem ॥ raamasakhaa kara deenhem laagoo। chalata deha dhari janu anuraagoo ॥ nahim pada traana seesa nahim chhaayaa। pemu nemu bratu dharamu amaayaa ॥ lakhana raama siya pantha kahaanee। poonchhata sakhahi kahata mridu baanee ॥ raama baasa thala bitapa bilokem। ura anuraaga rahata nahim rokaim ॥ daikhi dasaa sura barisahim phoolaa। bhi mridu mahi magu mangala moolaa ॥

do. kiem jaahim chhaayaa jalada sukhada bahi bara baata। tasa magu bhayu na raama kaham jasa bhaa bharatahi jaata ॥ 216 ॥

jada chetana maga jeeva ghanere। je chite prabhu jinha prabhu here ॥ te saba bhe parama pada jogoo। bharata darasa metaa bhava rogoo ॥ yaha badai baata bharata ki naaheem। sumirata jinahi raamu mana maaheem ॥ baaraka raama kahata jaga jeu। hota tarana taarana nara teu ॥ bharatu raama priya puni laghu bhraataa। kasa na hoi magu mangaladaataa ॥ siddha saadhu munibara asa kahaheem। bharatahi nirakhi harashu hiyam lahaheem ॥ dekhi prabhaau suresahi sochoo। jagu bhala bhalehi pocha kahum pochoo ॥ gura sana kaheu karia prabhu soi। raamahi bharatahi bhenta na hoi ॥

do. raamu sankochee prema basa bharata sapema payodhi। banee baata begarana chahati karia jatanu chhalu sodhi ॥ 217 ॥

bachana sunata suraguru musakaane। sahasranayana binu lochana jaane ॥ maayaapati sevaka sana maayaa। kari ta ulati pari suraraayaa ॥ taba kichhu keenha raama rukha jaanee। aba kuchaali kari hoihi haanee ॥ sunu suresa raghunaatha subhaau। nija aparaadha risaahim na kau ॥ jo aparaadhu bhagata kara karee। raama rosha paavaka so jaree ॥ lokahum beda bidita itihaasaa। yaha mahimaa jaanahim durabaasaa ॥ bharata sarisa ko raama sanehee। jagu japa raama raamu japa jehee ॥

do. manahum na aania amarapati raghubara bhagata akaaju। ajasu loka paraloka dukha dina dina soka samaaju ॥ 218 ॥

sunu suresa upadesu hamaaraa। raamahi sevaku parama piaraa ॥ maanata sukhu sevaka sevakaai। sevaka baira bairu adhikaai ॥ jadyapi sama nahim raaga na roshoo। gahahim na paapa poonu guna doshoo ॥ karama pradhaana bisva kari raakhaa। jo jasa kari so tasa phalu chaakhaa ॥ tadapi karahim sama bishama bihaaraa। bhagata abhagata hridaya anusaaraa ॥ aguna alepa amaana ekarasa। raamu saguna bhe bhagata pema basa ॥ raama sadaa sevaka ruchi raakhee। beda puraana saadhu sura saakhee ॥ asa jiyam jaani tajahu kutilaai। karahu bharata pada preeti suhaai ॥

do. raama bhagata parahita nirata para dukha dukhee dayaala। bhagata siromani bharata tem jani darapahu surapaala ॥ 219 ॥

satyasandha prabhu sura hitakaaree। bharata raama aayasa anusaaree ॥ svaaratha bibasa bikala tumha hohoo। bharata dosu nahim raaura mohoo ॥ suni surabara suragura bara baanee। bhaa pramodu mana mitee galaanee ॥ barashi prasoona harashi suraraau। lage saraahana bharata subhau ॥ ehi bidhi bharata chale maga jaaheem। dasaa dekhi muni siddha sihaaheem ॥ jabahim raamu kahi lehim usaasaa। umagata pemu manaham chahu paasaa ॥ dravahim bachana suni kulisa pashaanaa। purajana pemu na jaai bakhaanaa ॥ beecha baasa kari jamunahim aae। nirakhi neeru lochana jala chhaae ॥

do. raghubara barana biloki bara baari sameta samaaja। hota magana baaridhi biraha chadhae bibeka jahaaja ॥ 220 ॥

jamuna teera tehi dina kari baasoo। bhayu samaya sama sabahi supaasoo ॥ raatahim ghaata ghaata kee taranee। aaim aganita jaahim na baranee ॥ praata paara bhe ekahi khemvaam। toshe raamasakhaa kee sevaam ॥ chale nahaai nadihi sira naai। saatha nishaadanaatha dau bhaai ॥ aagem munibara baahana aachhem। raajasamaaja jaai sabu paachem ॥ tehim paachem dau bandhu payaadem। bhooshana basana besha suthi saadem ॥ sevaka suhrada sachivasuta saathaa। sumirata lakhanu seeya raghunaathaa ॥ jaham jaham raama baasa bishraamaa। taham taham karahim saprema pranaamaa ॥

do. magabaasee nara naari suni dhaama kaama taji dhaai। dekhi saroopa saneha saba mudita janama phalu paai ॥ 221 ॥

kahahim sapema eka eka paaheem। raamu lakhanu sakhi hohim ki naaheem ॥ baya bapu barana roopa soi aalee। seelu sanehu sarisa sama chaalee ॥ beshu na so sakhi seeya na sangaa। aagem anee chalee chaturangaa ॥ nahim prasanna mukha maanasa khedaa। sakhi sandehu hoi ehim bhedaa ॥ taasu taraka tiyagana mana maanee। kahahim sakala tehi sama na sayaanee ॥ tehi saraahi baanee phuri poojee। bolee madhura bachana tiya doojee ॥ kahi sapema saba kathaaprasangoo। jehi bidhi raama raaja rasa bhangoo ॥ bharatahi bahuri saraahana laagee। seela saneha subhaaya subhaagee ॥

do. chalata payaadem khaata phala pitaa deenha taji raaju। jaata manaavana raghubarahi bharata sarisa ko aaju ॥ 222 ॥

bhaayapa bhagati bharata aacharanoo। kahata sunata dukha dooshana haranoo ॥ jo kachhu kahaba thora sakhi soi। raama bandhu asa kaahe na hoi ॥ hama saba saanuja bharatahi dekhem। bhinha dhanya jubatee jana lekhem ॥ suni guna dekhi dasaa pachhitaaheem। kaiki janani jogu sutu naaheem ॥ kau kaha dooshanu raanihi naahina। bidhi sabu keenha hamahi jo daahina ॥ kaham hama loka beda bidhi heenee। laghu tiya kula karatooti maleenee ॥ basahim kudesa kugaamva kubaamaa। kaham yaha darasu punya parinaamaa ॥ asa anandu achiriju prati graamaa। janu marubhoomi kalapataru jaamaa ॥

do. bharata darasu dekhata khuleu maga loganha kara bhaagu। janu singhalabaasinha bhayu bidhi basa sulabha prayaagu ॥ 223 ॥

nija guna sahita raama guna gaathaa। sunata jaahim sumirata raghunaathaa ॥ teeratha muni aashrama suradhaamaa। nirakhi nimajjahim karahim pranaamaa ॥ manaheem mana maagahim baru ehoo। seeya raama pada paduma sanehoo ॥ milahim kiraata kola banabaasee। baikhaanasa batu jatee udaasee ॥ kari pranaamu poonchhahim jehim tehee। kehi bana lakhanu raamu baidehee ॥ te prabhu samaachaara saba kahaheem। bharatahi dekhi janama phalu lahaheem ॥ je jana kahahim kusala hama dekhe। te priya raama lakhana sama lekhe ॥ ehi bidhi boojhata sabahi subaanee। sunata raama banabaasa kahaanee ॥

do. tehi baasara basi praataheem chale sumiri raghunaatha। raama darasa kee laalasaa bharata sarisa saba saatha ॥ 224 ॥

mangala saguna hohim saba kaahoo। pharakahim sukhada bilochana baahoo ॥ bharatahi sahita samaaja uchhaahoo। milihahim raamu mitahi dukha daahoo ॥ karata manoratha jasa jiyam jaake। jaahim saneha suraam saba chhaake ॥ sithila anga paga maga dagi dolahim। bihabala bachana pema basa bolahim ॥ raamasakhaam tehi samaya dekhaavaa। saila siromani sahaja suhaavaa ॥ jaasu sameepa sarita paya teeraa। seeya sameta basahim dau beeraa ॥ dekhi karahim saba danda pranaamaa। kahi jaya jaanaki jeevana raamaa ॥ prema magana asa raaja samaajoo। janu phiri avadha chale raghuraajoo ॥

do. bharata premu tehi samaya jasa tasa kahi saki na seshu। kabihim agama jimi brahmasukhu aha mama malina janeshu ॥ 225।

sakala saneha sithila raghubara kem। ge kosa dui dinakara dharakem ॥ jalu thalu dekhi base nisi beetem। keenha gavana raghunaatha pireetem ॥ uhaam raamu rajanee avaseshaa। jaage seeyam sapana asa dekhaa ॥ sahita samaaja bharata janu aae। naatha biyoga taapa tana taae ॥ sakala malina mana deena dukhaaree। dekheem saasu aana anuhaaree ॥ suni siya sapana bhare jala lochana। bhe sochabasa socha bimochana ॥ lakhana sapana yaha neeka na hoi। kathina kuchaaha sunaaihi koi ॥ asa kahi bandhu sameta nahaane। pooji puraari saadhu sanamaane ॥

chham. sanamaani sura muni bandi baithe uttara disi dekhata bhe। nabha dhoori khaga mriga bhoori bhaage bikala prabhu aashrama ge ॥ tulasee uthe avaloki kaaranu kaaha chita sachakita rahe। saba samaachaara kiraata kolanhi aai tehi avasara kahe ॥

do. sunata sumangala baina mana pramoda tana pulaka bhara। sarada saroruha naina tulasee bhare saneha jala ॥ 226 ॥

bahuri sochabasa bhe siyaravanoo। kaarana kavana bharata aagavanoo ॥ eka aai asa kahaa bahoree। sena sanga chaturanga na thoree ॥ so suni raamahi bhaa ati sochoo। ita pitu bacha ita bandhu sakochoo ॥ bharata subhaau samujhi mana maaheem। prabhu chita hita thiti paavata naahee ॥ samaadhaana taba bhaa yaha jaane। bharatu kahe mahum saadhu sayaane ॥ lakhana lakheu prabhu hridayam khabhaaroo। kahata samaya sama neeti bichaaroo ॥ binu poonchha kachhu kahum gosaaim। sevaku samayam na dheetha dhithaai ॥ tumha sarbagya siromani svaamee। aapani samujhi kahum anugaamee ॥

do. naatha suhrada suthi sarala chita seela saneha nidhaana ॥ saba para preeti prateeti jiyam jaania aapu samaana ॥ 227 ॥

bishee jeeva paai prabhutaai। moodha moha basa hohim janaai ॥ bharatu neeti rata saadhu sujaanaa। prabhu pada prema sakala jagu jaanaa ॥ teu aaju raama padu paai। chale dharama marajaada metaai ॥ kutila kubandha kuavasaru taakee। jaani raama banavaasa ekaakee ॥ kari kumantru mana saaji samaajoo। aae karai akantaka raajoo ॥ koti prakaara kalapi kutalaai। aae dala batori dau bhaai ॥ jaum jiyam hoti na kapata kuchaalee। kehi sohaati ratha baaji gajaalee ॥ bharatahi dosu dei ko jaaem। jaga bauraai raaja padu paaem ॥

do. sasi gura tiya gaamee naghushu chadhaeu bhoomisura jaana। loka beda tem bimukha bhaa adhama na bena samaana ॥ 228 ॥

sahasabaahu suranaathu trisankoo। kehi na raajamada deenha kalankoo ॥ bharata keenha yaha uchita upaau। ripu rina rancha na raakhaba kau ॥ eka keenhi nahim bharata bhalaai। nidare raamu jaani asahaai ॥ samujhi parihi sau aaju biseshee। samara sarosha raama mukhu pekhee ॥ etanaa kahata neeti rasa bhoolaa। rana rasa bitapu pulaka misa phoolaa ॥ prabhu pada bandi seesa raja raakhee। bole satya sahaja balu bhaashee ॥ anuchita naatha na maanaba moraa। bharata hamahi upachaara na thoraa ॥ kaham lagi sahia rahia manu maarem। naatha saatha dhanu haatha hamaarem ॥

do. chhatri jaati raghukula janamu raama anuga jagu jaana। laatahum maarem chadhati sira neecha ko dhoori samaana ॥ 229 ॥

uthi kara jori rajaayasu maagaa। manahum beera rasa sovata jaagaa ॥ baandhi jataa sira kasi kati bhaathaa। saaji saraasanu saayaku haathaa ॥ aaju raama sevaka jasu leum। bharatahi samara sikhaavana deum ॥ raama niraadara kara phalu paai। sovahum samara seja dau bhaai ॥ aai banaa bhala sakala samaajoo। pragata karum risa paachhila aajoo ॥ jimi kari nikara dali mrigaraajoo। lei lapeti lavaa jimi baajoo ॥ taisehim bharatahi sena sametaa। saanuja nidari nipaatum khetaa ॥ jaum sahaaya kara sankaru aai। tau maarum rana raama dohaai ॥

do. ati sarosha maakhe lakhanu lakhi suni sapatha pravaana। sabhaya loka saba lokapati chaahata bhabhari bhagaana ॥ 230 ॥

jagu bhaya magana gagana bhi baanee। lakhana baahubalu bipula bakhaanee ॥ taata prataapa prabhaau tumhaaraa। ko kahi saki ko jaananihaaraa ॥ anuchita uchita kaaju kichhu hou। samujhi karia bhala kaha sabu kou ॥ sahasaa kari paachhaim pachhitaaheem। kahahim beda budha te budha naaheem ॥ suni sura bachana lakhana sakuchaane। raama seeyam saadara sanamaane ॥ kahee taata tumha neeti suhaai। saba tem kathina raajamadu bhaai ॥ jo achavanta nripa maatahim tei। naahina saadhusabhaa jehim sei ॥ sunahu lakhana bhala bharata sareesaa। bidhi prapancha maham sunaa na deesaa ॥

do. bharatahi hoi na raajamadu bidhi hari hara pada paai ॥ kabahum ki kaanjee seekarani chheerasindhu binasaai ॥ 231 ॥

timiru taruna taranihi maku gilee। gaganu magana maku meghahim milee ॥ gopada jala boodahim ghatajonee। sahaja chhamaa baru chhaadaai chhonee ॥ masaka phoonka maku meru udaai। hoi na nripamadu bharatahi bhaai ॥ lakhana tumhaara sapatha pitu aanaa। suchi subandhu nahim bharata samaanaa ॥ saguna kheeru avaguna jalu taataa। mili rachi parapanchu bidhaataa ॥ bharatu hamsa rabibamsa tadaagaa। janami keenha guna dosha bibhaagaa ॥ gahi guna paya taji avaguna baaree। nija jasa jagata keenhi ujiaree ॥ kahata bharata guna seelu subhaau। pema payodhi magana raghurau ॥

do. suni raghubara baanee bibudha dekhi bharata para hetu। sakala saraahata raama so prabhu ko kripaaniketu ॥ 232 ॥

jaum na hota jaga janama bharata ko। sakala dharama dhura dharani dharata ko ॥ kabi kula agama bharata guna gaathaa। ko jaani tumha binu raghunaathaa ॥ lakhana raama siyam suni sura baanee। ati sukhu laheu na jaai bakhaanee ॥ ihaam bharatu saba sahita sahaae। mandaakineem puneeta nahaae ॥ sarita sameepa raakhi saba logaa। maagi maatu gura sachiva niyogaa ॥ chale bharatu jaham siya raghuraai। saatha nishaadanaathu laghu bhaai ॥ samujhi maatu karataba sakuchaaheem। karata kutaraka koti mana maaheem ॥ raamu lakhanu siya suni mama naaum। uthi jani anata jaahim taji thaaum ॥

do. maatu mate mahum maani mohi jo kachhu karahim so thora। agha avaguna chhami aadarahim samujhi aapanee ora ॥ 233 ॥

jaum pariharahim malina manu jaanee। jau sanamaanahim sevaku maanee ॥ morem sarana raamahi kee panahee। raama susvaami dosu saba janahee ॥ jaga jasa bhaajana chaataka meenaa। nema pema nija nipuna nabeenaa ॥ asa mana gunata chale maga jaataa। sakucha saneham sithila saba gaataa ॥ pherata manahum maatu krita khoree। chalata bhagati bala dheeraja dhoree ॥ jaba samujhata raghunaatha subhaau। taba patha parata utaaila pau ॥ bharata dasaa tehi avasara kaisee। jala prabaaham jala ali gati jaisee ॥ dekhi bharata kara sochu sanehoo। bhaa nishaada tehi samayam bidehoo ॥

do. lage hona mangala saguna suni guni kahata nishaadu। mitihi sochu hoihi harashu puni parinaama bishaadu ॥ 234 ॥

sevaka bachana satya saba jaane। aashrama nikata jaai niaraane ॥ bharata deekha bana saila samaajoo। mudita chhudhita janu paai sunaajoo ॥ eeti bheeti janu prajaa dukhaaree। tribidha taapa peedaita graha maaree ॥ jaai suraaja sudesa sukhaaree। hohim bharata gati tehi anuhaaree ॥ raama baasa bana sampati bhraajaa। sukhee prajaa janu paai suraajaa ॥ sachiva biraagu bibeku naresoo। bipina suhaavana paavana desoo ॥ bhata jama niyama saila rajadhaanee। saanti sumati suchi sundara raanee ॥ sakala anga sampanna suraau। raama charana aashrita chita chaau ॥

do. jeeti moha mahipaalu dala sahita bibeka bhualu। karata akantaka raaju puram sukha sampadaa sukaalu ॥ 235 ॥

bana pradesa muni baasa ghanere। janu pura nagara gaaum gana khere ॥ bipula bichitra bihaga mriga naanaa। prajaa samaaju na jaai bakhaanaa ॥ khagahaa kari hari baagha baraahaa। dekhi mahisha brisha saaju saraahaa ॥ bayaru bihaai charahim eka sangaa। jaham taham manahum sena chaturangaa ॥ jharanaa jharahim matta gaja gaajahim। manahum nisaana bibidhi bidhi baajahim ॥ chaka chakora chaataka suka pika gana। koojata manju maraala mudita mana ॥ aligana gaavata naachata moraa। janu suraaja mangala chahu oraa ॥ beli bitapa trina saphala saphoolaa। saba samaaju muda mangala moolaa ॥ do. raama saila sobhaa nirakhi bharata hridayam ati pemu। taapasa tapa phalu paai jimi sukhee siraanem nemu ॥ 236 ॥

maasapaaraayana, beesavaam vishraama navaahnapaaraayana, paanchavaam vishraama taba kevata oonchem chadhai dhaai। kaheu bharata sana bhujaa uthaai ॥ naatha dekhiahim bitapa bisaalaa। paakari jambu rasaala tamaalaa ॥ jinha tarubaranha madhya batu sohaa। manju bisaala dekhi manu mohaa ॥ neela saghana pallva phala laalaa। abirala chhaaham sukhada saba kaalaa ॥ maanahum timira arunamaya raasee। birachee bidhi sankeli sushamaa see ॥ e taru sarita sameepa gosaanee। raghubara paranakutee jaham chhaai ॥ tulasee tarubara bibidha suhaae। kahum kahum siyam kahum lakhana lagaae ॥ bata chhaayaam bedikaa banaai। siyam nija paani saroja suhaai ॥

do. jahaam baithi munigana sahita nita siya raamu sujaana। sunahim kathaa itihaasa saba aagama nigama puraana ॥ 237 ॥

sakhaa bachana suni bitapa nihaaree। umage bharata bilochana baaree ॥ karata pranaama chale dau bhaai। kahata preeti saarada sakuchaai ॥ harashahim nirakhi raama pada ankaa। maanahum paarasu paayu rankaa ॥ raja sira dhari hiyam nayananhi laavahim। raghubara milana sarisa sukha paavahim ॥ dekhi bharata gati akatha ateevaa। prema magana mriga khaga jada jeevaa ॥ sakhahi saneha bibasa maga bhoolaa। kahi supantha sura barashahim phoolaa ॥ nirakhi siddha saadhaka anuraage। sahaja sanehu saraahana laage ॥ hota na bhootala bhaau bharata ko। achara sachara chara achara karata ko ॥

do. pema amia mandaru birahu bharatu payodhi gambheera। mathi pragateu sura saadhu hita kripaasindhu raghubeera ॥ 238 ॥

sakhaa sameta manohara jotaa। lakheu na lakhana saghana bana otaa ॥ bharata deekha prabhu aashramu paavana। sakala sumangala sadanu suhaavana ॥

karata prabesa mite dukha daavaa। janu jogeem paramaarathu paavaa ॥ dekhe bharata lakhana prabhu aage। poonchhe bachana kahata anuraage ॥ seesa jataa kati muni pata baandhem। toona kasem kara saru dhanu kaandhem ॥ bedee para muni saadhu samaajoo। seeya sahita raajata raghuraajoo ॥ balakala basana jatila tanu syaamaa। janu muni besha keenha rati kaamaa ॥ kara kamalani dhanu saayaku pherata। jiya kee jarani harata hamsi herata ॥

do. lasata manju muni mandalee madhya seeya raghuchandu। gyaana sabhaam janu tanu dhare bhagati sachchidaanandu ॥ 239 ॥

saanuja sakhaa sameta magana mana। bisare harasha soka sukha dukha gana ॥ paahi naatha kahi paahi gosaai। bhootala pare lakuta kee naai ॥ bachana sapema lakhana pahichaane। karata pranaamu bharata jiyam jaane ॥ bandhu saneha sarasa ehi oraa। uta saahiba sevaa basa joraa ॥ mili na jaai nahim gudarata banee। sukabi lakhana mana kee gati bhanee ॥ rahe raakhi sevaa para bhaaroo। chadhai changa janu khaincha khelaaroo ॥ kahata saprema naai mahi maathaa। bharata pranaama karata raghunaathaa ॥ uthe raamu suni pema adheeraa। kahum pata kahum nishanga dhanu teeraa ॥

do. barabasa lie uthaai ura laae kripaanidhaana। bharata raama kee milani lakhi bisare sabahi apaana ॥ 240 ॥

milani preeti kimi jaai bakhaanee। kabikula agama karama mana baanee ॥ parama pema poorana dau bhaai। mana budhi chita ahamiti bisaraai ॥ kahahu supema pragata ko karee। kehi chhaayaa kabi mati anusaree ॥ kabihi aratha aakhara balu saanchaa। anuhari taala gatihi natu naachaa ॥ agama saneha bharata raghubara ko। jaham na jaai manu bidhi hari hara ko ॥ so maim kumati kahaum kehi bhaantee। baaja suraaga ki gaandara taantee ॥ milani biloki bharata raghubara kee। suragana sabhaya dhakadhakee dharakee ॥ samujhaae suraguru jada jaage। barashi prasoona prasamsana laage ॥

do. mili sapema ripusoodanahi kevatu bhenteu raama। bhoori bhaayam bhente bharata lachhimana karata pranaama ॥ 241 ॥

bhenteu lakhana lalaki laghu bhaai। bahuri nishaadu leenha ura laai ॥ puni munigana duhum bhaainha bande। abhimata aasisha paai anande ॥ saanuja bharata umagi anuraagaa। dhari sira siya pada paduma paraagaa ॥ puni puni karata pranaama uthaae। sira kara kamala parasi baithaae ॥ seeyam aseesa deenhi mana maaheem। magana saneham deha sudhi naaheem ॥ saba bidhi saanukoola lakhi seetaa। bhe nisocha ura apadara beetaa ॥ kau kichhu kahi na kau kichhu poonchhaa। prema bharaa mana nija gati chhoonchhaa ॥ tehi avasara kevatu dheeraju dhari। jori paani binavata pranaamu kari ॥

do. naatha saatha muninaatha ke maatu sakala pura loga। sevaka senapa sachiva saba aae bikala biyoga ॥ 242 ॥

seelasindhu suni gura aagavanoo। siya sameepa raakhe ripudavanoo ॥ chale sabega raamu tehi kaalaa। dheera dharama dhura deenadayaalaa ॥ gurahi dekhi saanuja anuraage। danda pranaama karana prabhu laage ॥ munibara dhaai lie ura laai। prema umagi bhente dau bhaai ॥ prema pulaki kevata kahi naamoo। keenha doori tem danda pranaamoo ॥ raamasakhaa rishi barabasa bhentaa। janu mahi luthata saneha sametaa ॥ raghupati bhagati sumangala moolaa। nabha saraahi sura barisahim phoolaa ॥ ehi sama nipata neecha kau naaheem। bada basishtha sama ko jaga maaheem ॥

do. jehi lakhi lakhanahu tem adhika mile mudita muniraau। so seetaapati bhajana ko pragata prataapa prabhaau ॥ 243 ॥

aarata loga raama sabu jaanaa। karunaakara sujaana bhagavaanaa ॥ jo jehi bhaayam rahaa abhilaashee। tehi tehi kai tasi tasi rukha raakhee ॥ saanuja mili pala mahu saba kaahoo। keenha doori dukhu daaruna daahoo ॥ yaha badai baatam raama kai naaheem। jimi ghata koti eka rabi chhaaheem ॥ mili kevatihi umagi anuraagaa। purajana sakala saraahahim bhaagaa ॥ dekheem raama dukhita mahataareem। janu subeli avaleem hima maareem ॥ prathama raama bhentee kaikei। sarala subhaayam bhagati mati bhei ॥ paga pari keenha prabodhu bahoree। kaala karama bidhi sira dhari khoree ॥

do. bheteem raghubara maatu saba kari prabodhu paritoshu ॥ amba eesa aadheena jagu kaahu na deia doshu ॥ 244 ॥

guratiya pada bande duhu bhaai। sahita bipratiya je sanga aai ॥ ganga gauri sama saba sanamaaneem ॥ dehim aseesa mudita mridu baanee ॥ gahi pada lage sumitraa ankaa। janu bheteem sampati ati rankaa ॥ puni janani charanani dau bhraataa। pare pema byaakula saba gaataa ॥ ati anuraaga amba ura laae। nayana saneha salila anhavaae ॥ tehi avasara kara harasha bishaadoo। kimi kabi kahai mooka jimi svaadoo ॥ mili jananahi saanuja raghuraau। gura sana kaheu ki dhaaria pau ॥ purajana paai muneesa niyogoo। jala thala taki taki utareu logoo ॥

do. mahisura mantree maatu gura gane loga lie saatha ॥ paavana aashrama gavanu kiya bharata lakhana raghunaatha ॥ 245 ॥

seeya aai munibara paga laagee। uchita aseesa lahee mana maagee ॥ gurapatinihi munitiyanha sametaa। milee pemu kahi jaai na jetaa ॥ bandi bandi paga siya sabahee ke। aasirabachana lahe priya jee ke ॥ saasu sakala jaba seeyam nihaareem। moode nayana sahami sukumaareem ॥ pareem badhika basa manahum maraaleem। kaaha keenha karataara kuchaaleem ॥ tinha siya nirakhi nipata dukhu paavaa। so sabu sahia jo daiu sahaavaa ॥ janakasutaa taba ura dhari dheeraa। neela nalina loyana bhari neeraa ॥ milee sakala saasunha siya jaai। tehi avasara karunaa mahi chhaai ॥

do. laagi laagi paga sabani siya bhentati ati anuraaga ॥ hridayam aseesahim pema basa rahiahu bharee sohaaga ॥ 246 ॥

bikala saneham seeya saba raaneem। baithana sabahi kaheu gura gyaaneem ॥ kahi jaga gati maayika muninaathaa। kahe kachhuka paramaaratha gaathaa ॥ nripa kara surapura gavanu sunaavaa। suni raghunaatha dusaha dukhu paavaa ॥ marana hetu nija nehu bichaaree। bhe ati bikala dheera dhura dhaaree ॥ kulisa kathora sunata katu baanee। bilapata lakhana seeya saba raanee ॥ soka bikala ati sakala samaajoo। maanahum raaju akaajeu aajoo ॥ munibara bahuri raama samujhaae। sahita samaaja susarita nahaae ॥ bratu nirambu tehi dina prabhu keenhaa। munihu kahem jalu kaahum na leenhaa ॥

do. bhoru bhem raghunandanahi jo muni aayasu deenha ॥ shraddhaa bhagati sameta prabhu so sabu saadaru keenha ॥ 247 ॥

kari pitu kriyaa beda jasi baranee। bhe puneeta paataka tama taranee ॥ jaasu naama paavaka agha toolaa। sumirata sakala sumangala moolaa ॥ suddha so bhayu saadhu sammata asa। teeratha aavaahana surasari jasa ॥ suddha bhem dui baasara beete। bole gura sana raama pireete ॥ naatha loga saba nipata dukhaaree। kanda moola phala ambu ahaaree ॥ saanuja bharatu sachiva saba maataa। dekhi mohi pala jimi juga jaataa ॥ saba sameta pura dhaaria paau। aapu ihaam amaraavati rau ॥ bahuta kaheum saba kiyum dhithaai। uchita hoi tasa karia gosaanee ॥

do. dharma setu karunaayatana kasa na kahahu asa raama। loga dukhita dina dui darasa dekhi lahahum bishraama ॥ 248 ॥

raama bachana suni sabhaya samaajoo। janu jalanidhi mahum bikala jahaajoo ॥ suni gura giraa sumangala moolaa। bhayu manahum maaruta anukulaa ॥ paavana payam tihum kaala nahaaheem। jo biloki angha ogha nasaaheem ॥ mangalamoorati lochana bhari bhari। nirakhahim harashi dandavata kari kari ॥ raama saila bana dekhana jaaheem। jaham sukha sakala sakala dukha naaheem ॥ jharanaa jharihim sudhaasama baaree। tribidha taapahara tribidha bayaaree ॥ bitapa beli trina aganita jaatee। phala prasoona pallava bahu bhaantee ॥ sundara silaa sukhada taru chhaaheem। jaai barani bana chhabi kehi paaheem ॥

do. sarani saroruha jala bihaga koojata gunjata bhringa। baira bigata biharata bipina mriga bihanga bahuranga ॥ 249 ॥

kola kiraata bhilla banabaasee। madhu suchi sundara svaadu sudhaa see ॥ bhari bhari parana puteem rachi ruree। kanda moola phala ankura jooree ॥ sabahi dehim kari binaya pranaamaa। kahi kahi svaada bheda guna naamaa ॥ dehim loga bahu mola na leheem। pherata raama dohaai deheem ॥ kahahim saneha magana mridu baanee। maanata saadhu pema pahichaanee ॥ tumha sukritee hama neecha nishaadaa। paavaa darasanu raama prasaadaa ॥ hamahi agama ati darasu tumhaaraa। jasa maru dharani devadhuni dhaaraa ॥ raama kripaala nishaada nevaajaa। parijana praju chahia jasa raajaa ॥

do. yaha jimyam jaani sankochu taji karia chhohu lakhi nehu। hamahi kritaaratha karana lagi phala trina ankura lehu ॥ 250 ॥

tumha priya paahune bana pagu dhaare। sevaa jogu na bhaaga hamaare ॥ deba kaaha hama tumhahi gosaanee। eedhanu paata kiraata mitaai ॥ yaha hamaari ati badai sevakaai। lehi na baasana basana choraai ॥ hama jada jeeva jeeva gana ghaatee। kutila kuchaalee kumati kujaatee ॥ paapa karata nisi baasara jaaheem। nahim pata kati nahi peta aghaaheem ॥ saponehum dharama buddhi kasa kaau। yaha raghunandana darasa prabhau ॥ jaba tem prabhu pada paduma nihaare। mite dusaha dukha dosha hamaare ॥ bachana sunata purajana anuraage। tinha ke bhaaga saraahana laage ॥

chham. laage saraahana bhaaga saba anuraaga bachana sunaavaheem। bolani milani siya raama charana sanehu lakhi sukhu paavaheem ॥ nara naari nidarahim nehu nija suni kola bhillani kee giraa। tulasee kripaa raghubamsamani kee loha lai laukaa tiraa ॥

so. biharahim bana chahu ora pratidina pramudita loga saba। jala jyom daadura mora bhe peena paavasa prathama ॥ 251 ॥

pura jana naari magana ati preetee। baasara jaahim palaka sama beetee ॥ seeya saasu prati besha banaai। saadara kari sarisa sevakaai ॥ lakhaa na maramu raama binu kaahoom। maayaa saba siya maayaa maahoom ॥ seeyam saasu sevaa basa keenheem। tinha lahi sukha sikha aasisha deenheem ॥ lakhi siya sahita sarala dau bhaai। kutila raani pachhitaani aghaai ॥ avani jamahi jaachati kaikei। mahi na beechu bidhi meechu na dei ॥ lokahum beda bidita kabi kahaheem। raama bimukha thalu naraka na lahaheem ॥ yahu samsu saba ke mana maaheem। raama gavanu bidhi avadha ki naaheem ॥

do. nisi na needa nahim bhookha dina bharatu bikala suchi socha। neecha keecha bicha magana jasa meenahi salila sankocha ॥ 252 ॥

keenhee maatu misa kaala kuchaalee। eeti bheeti jasa paakata saalee ॥ kehi bidhi hoi raama abhishekoo। mohi avakalata upaau na ekoo ॥ avasi phirahim gura aayasu maanee। muni puni kahaba raama ruchi jaanee ॥ maatu kahehum bahurahim raghuraau। raama janani hatha karabi ki kau ॥ mohi anuchara kara ketika baataa। tehi maham kusamu baama bidhaataa ॥ jaum hatha karum ta nipata kukaramoo। haragiri tem guru sevaka dharamoo ॥ eku juguti na mana thaharaanee। sochata bharatahi raini bihaanee ॥ praata nahaai prabhuhi sira naai। baithata pathe rishayam bolaai ॥

do. gura pada kamala pranaamu kari baithe aayasu paai। bipra mahaajana sachiva saba jure sabhaasada aai ॥ 253 ॥

bole munibaru samaya samaanaa। sunahu sabhaasada bharata sujaanaa ॥ dharama dhureena bhaanukula bhaanoo। raajaa raamu svabasa bhagavaanoo ॥ satyasandha paalaka shruti setoo। raama janamu jaga mangala hetoo ॥ gura pitu maatu bachana anusaaree। khala dalu dalana deva hitakaaree ॥ neeti preeti paramaaratha svaarathu। kau na raama sama jaana jathaarathu ॥ bidhi hari haru sasi rabi disipaalaa। maayaa jeeva karama kuli kaalaa ॥ ahipa mahipa jaham lagi prabhutaai। joga siddhi nigamaagama gaai ॥ kari bichaara jimyam dekhahu neekem। raama rajaai seesa sabahee kem ॥

do. raakhem raama rajaai rukha hama saba kara hita hoi। samujhi sayaane karahu aba saba mili sammata soi ॥ 254 ॥

saba kahum sukhada raama abhishekoo। mangala moda moola maga ekoo ॥ kehi bidhi avadha chalahim raghuraau। kahahu samujhi soi karia upau ॥ saba saadara suni munibara baanee। naya paramaaratha svaaratha saanee ॥ utaru na aava loga bhe bhore। taba siru naai bharata kara jore ॥ bhaanubamsa bhe bhoopa ghanere। adhika eka tem eka badaere ॥ janamu hetu saba kaham pitu maataa। karama subhaasubha dei bidhaataa ॥ dali dukha saji sakala kalyaanaa। asa aseesa raauri jagu jaanaa ॥ so gosaaim bidhi gati jehim chhenkee। saki ko taari teka jo tekee ॥

do. boojhia mohi upaau aba so saba mora abhaagu। suni sanehamaya bachana gura ura umagaa anuraagu ॥ 255 ॥

taata baata phuri raama kripaaheem। raama bimukha sidhi sapanehum naaheem ॥ sakuchum taata kahata eka baataa। aradha tajahim budha sarabasa jaataa ॥ tumha kaanana gavanahu dau bhaai। pheriahim lakhana seeya raghuraai ॥ suni subachana harashe dau bhraataa। bhe pramoda paripoorana gaataa ॥ mana prasanna tana teju biraajaa। janu jiya raau raamu bhe raajaa ॥ bahuta laabha loganha laghu haanee। sama dukha sukha saba rovahim raanee ॥ kahahim bharatu muni kahaa so keenhe। phalu jaga jeevanha abhimata deenhe ॥ kaanana karum janama bhari baasoo। ehim tem adhika na mora supaasoo ॥

do. antarajaamee raamu siya tumha sarabagya sujaana। jo phura kahahu ta naatha nija keejia bachanu pravaana ॥ 256 ॥

bharata bachana suni dekhi sanehoo। sabhaa sahita muni bhe bidehoo ॥ bharata mahaa mahimaa jalaraasee। muni mati thaadhai teera abalaa see ॥ gaa chaha paara jatanu hiyam heraa। paavati naava na bohitu beraa ॥ auru karihi ko bharata badaai। sarasee seepi ki sindhu samaai ॥ bharatu munihi mana bheetara bhaae। sahita samaaja raama pahim aae ॥ prabhu pranaamu kari deenha suasanu। baithe saba suni muni anusaasanu ॥ bole munibaru bachana bichaaree। desa kaala avasara anuhaaree ॥ sunahu raama sarabagya sujaanaa। dharama neeti guna gyaana nidhaanaa ॥

do. saba ke ura antara basahu jaanahu bhaau kubhaau। purajana jananee bharata hita hoi so kahia upaau ॥ 257 ॥

aarata kahahim bichaari na kaau। soojha jooarihi aapana dau ॥ suni muni bachana kahata raghuraau। naatha tumhaarehi haatha upau ॥ saba kara hita rukha raauri raakhem। aayasu kiem mudita phura bhaashem ॥ prathama jo aayasu mo kahum hoi। maathem maani karau sikha soi ॥ puni jehi kaham jasa kahaba gosaaim। so saba bhaanti ghatihi sevakaaim ॥ kaha muni raama satya tumha bhaashaa। bharata saneham bichaaru na raakhaa ॥ tehi tem kahum bahori bahoree। bharata bhagati basa bhi mati moree ॥ morem jaana bharata ruchi raakhi। jo keejia so subha siva saakhee ॥

do. bharata binaya saadara sunia karia bichaaru bahori। karaba saadhumata lokamata nripanaya nigama nichori ॥ 258 ॥

guru anuraaga bharata para dekhee। raama hdayam aanandu biseshee ॥ bharatahi dharama dhurandhara jaanee। nija sevaka tana maanasa baanee ॥ bole gura aayasa anukoolaa। bachana manju mridu mangalamoolaa ॥ naatha sapatha pitu charana dohaai। bhayu na bhuana bharata sama bhaai ॥ je gura pada ambuja anuraagee। te lokahum bedahum badabhaagee ॥ raaura jaa para asa anuraagoo। ko kahi saki bharata kara bhaagoo ॥ lakhi laghu bandhu buddhi sakuchaai। karata badana para bharata badaai ॥ bharatu kahaheem soi kiem bhalaai। asa kahi raama rahe aragaai ॥

do. taba muni bole bharata sana saba sankochu taji taata। kripaasindhu priya bandhu sana kahahu hridaya kai baata ॥ 259 ॥

suni muni bachana raama rukha paai। guru saahiba anukoola aghaai ॥ lakhi apane sira sabu chharu bhaaroo। kahi na sakahim kachhu karahim bichaaroo ॥ pulaki sareera sabhaam bhe thaadhem। neeraja nayana neha jala baadhaem ॥ kahaba mora muninaatha nibaahaa। ehi tem adhika kahaum maim kaahaa। maim jaanum nija naatha subhaau। aparaadhihu para koha na kau ॥ mo para kripaa saneha biseshee। khelata khunisa na kabahoom dekhee ॥ sisupana tema parihareum na sangoo। kabahum na keenha mora mana bhangoo ॥ maim prabhu kripaa reeti jiyam johee। haarehum khela jitaavahim mohee ॥

do. mahoom saneha sakocha basa sanamukha kahee na baina। darasana tripita na aaju lagi pema piase naina ॥ 260 ॥

bidhi na sakeu sahi mora dulaaraa। neecha beechu jananee misa paaraa। yahu kahata mohi aaju na sobhaa। apaneem samujhi saadhu suchi ko bhaa ॥ maatu mandi maim saadhu suchaalee। ura asa aanata koti kuchaalee ॥ phari ki kodava baali susaalee। mukutaa prasava ki sambuka kaalee ॥ sapanehum dosaka lesu na kaahoo। mora abhaaga udadhi avagaahoo ॥ binu samujhem nija agha paripaakoo। jaarium jaayam janani kahi kaakoo ॥ hridayam heri haareum saba oraa। ekahi bhaanti bhalehim bhala moraa ॥ gura gosaaim saahiba siya raamoo। laagata mohi neeka parinaamoo ॥

do. saadhu sabhaa gura prabhu nikata kahum suthala sati bhaau। prema prapanchu ki jhootha phura jaanahim muni raghuraau ॥ 261 ॥

bhoopati marana pema panu raakhee। jananee kumati jagatu sabu saakhee ॥ dekhi na jaahi bikala mahataaree। jarahim dusaha jara pura nara naaree ॥ maheem sakala anaratha kara moolaa। so suni samujhi sahium saba soolaa ॥ suni bana gavanu keenha raghunaathaa। kari muni besha lakhana siya saathaa ॥ binu paanahinha payaadehi paaem। sankaru saakhi raheum ehi ghaaem ॥ bahuri nihaara nishaada sanehoo। kulisa kathina ura bhayu na behoo ॥ aba sabu aankhinha dekheum aai। jiata jeeva jada sabi sahaai ॥ jinhahi nirakhi maga saampini beechhee। tajahim bishama bishu taamasa teechhee ॥

do. tei raghunandanu lakhanu siya anahita laage jaahi। taasu tanaya taji dusaha dukha daiu sahaavi kaahi ॥ 262 ॥

suni ati bikala bharata bara baanee। aarati preeti binaya naya saanee ॥ soka magana saba sabhaam khabhaaroo। manahum kamala bana pareu tusaaroo ॥ kahi aneka bidhi kathaa puraanee। bharata prabodhu keenha muni gyaanee ॥ bole uchita bachana raghunandoo। dinakara kula kairava bana chandoo ॥ taata jaamya jiyam karahu galaanee। eesa adheena jeeva gati jaanee ॥ teeni kaala tibhuana mata morem। punyasiloka taata tara tore ॥ ura aanata tumha para kutilaai। jaai loku paraloku nasaai ॥ dosu dehim jananihi jada tei। jinha gura saadhu sabhaa nahim sei ॥

do. mitihahim paapa prapancha saba akhila amangala bhaara। loka sujasu paraloka sukhu sumirata naamu tumhaara ॥ 263 ॥

kahum subhaau satya siva saakhee। bharata bhoomi raha raauri raakhee ॥ taata kutaraka karahu jani jaaem। baira pema nahi duri duraaem ॥ muni gana nikata bihaga mriga jaaheem। baadhaka badhika biloki paraaheem ॥ hita anahita pasu pachchhiu jaanaa। maanusha tanu guna gyaana nidhaanaa ॥ taata tumhahi maim jaanum neekem। karaum kaaha asamanjasa jeekem ॥ raakheu raayam satya mohi tyaagee। tanu parihareu pema pana laagee ॥ taasu bachana metata mana sochoo। tehi tem adhika tumhaara sankochoo ॥ taa para gura mohi aayasu deenhaa। avasi jo kahahu chahum soi keenhaa ॥

do. manu prasanna kari sakucha taji kahahu karaum soi aaju। satyasandha raghubara bachana suni bhaa sukhee samaaju ॥ 264 ॥

sura gana sahita sabhaya suraraajoo। sochahim chaahata hona akaajoo ॥ banata upaau karata kachhu naaheem। raama sarana saba ge mana maaheem ॥ bahuri bichaari paraspara kahaheem। raghupati bhagata bhagati basa ahaheem। sudhi kari ambareesha durabaasaa। bhe sura surapati nipata niraasaa ॥ sahe suranha bahu kaala bishaadaa। narahari kie pragata prahalaadaa ॥ lagi lagi kaana kahahim dhuni maathaa। aba sura kaaja bharata ke haathaa ॥ aana upaau na dekhia devaa। maanata raamu susevaka sevaa ॥ hiyam sapema sumirahu saba bharatahi। nija guna seela raama basa karatahi ॥

do. suni sura mata suragura kaheu bhala tumhaara bada bhaagu। sakala sumangala moola jaga bharata charana anuraagu ॥ 265 ॥

seetaapati sevaka sevakaai। kaamadhenu saya sarisa suhaai ॥ bharata bhagati tumharem mana aai। tajahu sochu bidhi baata banaai ॥ dekhu devapati bharata prabhaau। sahaja subhaayam bibasa raghurau ॥ mana thira karahu deva daru naaheem। bharatahi jaani raama parichhaaheem ॥ suno suragura sura sammata sochoo। antarajaamee prabhuhi sakochoo ॥ nija sira bhaaru bharata jiyam jaanaa। karata koti bidhi ura anumaanaa ॥ kari bichaaru mana deenhee theekaa। raama rajaayasa aapana neekaa ॥ nija pana taji raakheu panu moraa। chhohu sanehu keenha nahim thoraa ॥

do. keenha anugraha amita ati saba bidhi seetaanaatha। kari pranaamu bole bharatu jori jalaja juga haatha ॥ 266 ॥

kahaum kahaavaum kaa aba svaamee। kripaa ambunidhi antarajaamee ॥ gura prasanna saahiba anukoolaa। mitee malina mana kalapita soolaa ॥ apadara dareum na socha samoolem। rabihi na dosu deva disi bhoolem ॥ mora abhaagu maatu kutilaai। bidhi gati bishama kaala kathinaai ॥ paau ro'pi saba mili mohi ghaalaa। pranatapaala pana aapana paalaa ॥ yaha ni reeti na raauri hoi। lokahum beda bidita nahim goi ॥ jagu anabhala bhala eku gosaaim। kahia hoi bhala kaasu bhalaaim ॥ deu devataru sarisa subhaau। sanamukha bimukha na kaahuhi kau ॥

do. jaai nikata pahichaani taru chhaaham samani saba socha। maagata abhimata paava jaga raau ranku bhala pocha ॥ 267 ॥

lakhi saba bidhi gura svaami sanehoo। miteu chhobhu nahim mana sandehoo ॥ aba karunaakara keejia soi। jana hita prabhu chita chhobhu na hoi ॥ jo sevaku saahibahi sankochee। nija hita chahi taasu mati pochee ॥ sevaka hita saahiba sevakaai। karai sakala sukha lobha bihaai ॥ svaarathu naatha phirem sabahee kaa। kiem rajaai koti bidhi neekaa ॥ yaha svaaratha paramaaratha saaru। sakala sukrita phala sugati singaaru ॥ deva eka binatee suni moree। uchita hoi tasa karaba bahoree ॥ tilaka samaaju saaji sabu aanaa। karia suphala prabhu jaum manu maanaa ॥

do. saanuja pathia mohi bana keejia sabahi sanaatha। nataru pheriahim bandhu dau naatha chalaum maim saatha ॥ 268 ॥

nataru jaahim bana teeniu bhaai। bahuria seeya sahita raghuraai ॥ jehi bidhi prabhu prasanna mana hoi। karunaa saagara keejia soi ॥ devam deenha sabu mohi abhaaru। morem neeti na dharama bichaaru ॥ kahum bachana saba svaaratha hetoo। rahata na aarata kem chita chetoo ॥ utaru dei suni svaami rajaai। so sevaku lakhi laaja lajaai ॥ asa maim avaguna udadhi agaadhoo। svaami saneham saraahata saadhoo ॥ aba kripaala mohi so mata bhaavaa। sakucha svaami mana jaaim na paavaa ॥ prabhu pada sapatha kahum sati bhaau। jaga mangala hita eka upau ॥

do. prabhu prasanna mana sakucha taji jo jehi aayasu deba। so sira dhari dhari karihi sabu mitihi anata avareba ॥ 269 ॥

bharata bachana suchi suni sura harashe। saadhu saraahi sumana sura barashe ॥ asamanjasa basa avadha nevaasee। pramudita mana taapasa banabaasee ॥ chupahim rahe raghunaatha sankochee। prabhu gati dekhi sabhaa saba sochee ॥ janaka doota tehi avasara aae। muni basishtham suni begi bolaae ॥ kari pranaama tinha raamu nihaare। beshu dekhi bhe nipata dukhaare ॥ dootanha munibara boojhee baataa। kahahu bideha bhoopa kusalaataa ॥ suni sakuchaai naai mahi maathaa। bole chara bara jorem haathaa ॥ boojhaba raaura saadara saaim। kusala hetu so bhayu gosaaim ॥

do. naahi ta kosala naatha kem saatha kusala gi naatha। mithilaa avadha bisesha tem jagu saba bhayu anaatha ॥ 270 ॥

kosalapati gati suni janakauraa। bhe saba loka soka basa bauraa ॥ jehim dekhe tehi samaya bidehoo। naamu satya asa laaga na kehoo ॥ raani kuchaali sunata narapaalahi। soojha na kachhu jasa mani binu byaalahi ॥ bharata raaja raghubara banabaasoo। bhaa mithilesahi hridayam haraamsoo ॥ nripa boojhe budha sachiva samaajoo। kahahu bichaari uchita kaa aajoo ॥ samujhi avadha asamanjasa dou। chalia ki rahia na kaha kachhu kou ॥ nripahi dheera dhari hridayam bichaaree। pathe avadha chatura chara chaaree ॥ boojhi bharata sati bhaau kubhaau। aaehu begi na hoi lakhau ॥

do. ge avadha chara bharata gati boojhi dekhi karatooti। chale chitrakootahi bharatu chaara chale terahooti ॥ 271 ॥

dootanha aai bharata ki karanee। janaka samaaja jathaamati baranee ॥ suni gura parijana sachiva maheepati। bhe saba socha saneham bikala ati ॥ dhari dheeraju kari bharata badaai। lie subhata saahanee bolaai ॥ ghara pura desa raakhi rakhavaare। haya gaya ratha bahu jaana samvaare ॥ dugharee saadhi chale tatakaalaa। kie bishraamu na maga maheepaalaa ॥ bhorahim aaju nahaai prayaagaa। chale jamuna utarana sabu laagaa ॥ khabari lena hama pathe naathaa। tinha kahi asa mahi naayu maathaa ॥ saatha kiraata chha saataka deenhe। munibara turata bidaa chara keenhe ॥

do. sunata janaka aagavanu sabu harasheu avadha samaaju। raghunandanahi sakochu bada socha bibasa suraraaju ॥ 272 ॥

gari galaani kutila kaikei। kaahi kahai kehi dooshanu dei ॥ asa mana aani mudita nara naaree। bhayu bahori rahaba dina chaaree ॥ ehi prakaara gata baasara sou। praata nahaana laaga sabu kou ॥ kari majjanu poojahim nara naaree। ganapa gauri tipuraari tamaaree ॥ ramaa ramana pada bandi bahoree। binavahim anjuli anchala joree ॥ raajaa raamu jaanakee raanee। aananda avadhi avadha rajadhaanee ॥ subasa basu phiri sahita samaajaa। bharatahi raamu karahum jubaraajaa ॥ ehi sukha sudhaam seenchee saba kaahoo। deva dehu jaga jeevana laahoo ॥

do. gura samaaja bhaainha sahita raama raaju pura hau। achhata raama raajaa avadha maria maaga sabu kau ॥ 273 ॥

suni sanehamaya purajana baanee। nindahim joga birati muni gyaanee ॥ ehi bidhi nityakarama kari purajana। raamahi karahim pranaama pulaki tana ॥ ooncha neecha madhyama nara naaree। lahahim darasu nija nija anuhaaree ॥ saavadhaana sabahee sanamaanahim। sakala saraahata kripaanidhaanahim ॥ larikaaihi te raghubara baanee। paalata neeti preeti pahichaanee ॥ seela sakocha sindhu raghuraau। sumukha sulochana sarala subhau ॥ kahata raama guna gana anuraage। saba nija bhaaga saraahana laage ॥ hama sama punya punja jaga thore। jinhahi raamu jaanata kari more ॥

do. prema magana tehi samaya saba suni aavata mithilesu। sahita sabhaa sambhrama utheu rabikula kamala dinesu ॥ 274 ॥

bhaai sachiva gura purajana saathaa। aagem gavanu keenha raghunaathaa ॥ giribaru deekha janakapati jabaheem। kari pranaama ratha tyaageu tabaheem ॥ raama darasa laalasaa uchhaahoo। patha shrama lesu kalesu na kaahoo ॥ mana taham jaham raghubara baidehee। binu mana tana dukha sukha sudhi kehee ॥ aavata janaku chale ehi bhaantee। sahita samaaja prema mati maatee ॥ aae nikata dekhi anuraage। saadara milana parasapara laage ॥ lage janaka munijana pada bandana। rishinha pranaamu keenha raghunandana ॥ bhaainha sahita raamu mili raajahi। chale lavaai sameta samaajahi ॥

do. aashrama saagara saanta rasa poorana paavana paathu। sena manahum karunaa sarita liem jaahim raghunaathu ॥ 275 ॥

borati gyaana biraaga karaare। bachana sasoka milata nada naare ॥ socha usaasa sameera tamragaa। dheeraja tata tarubara kara bhangaa ॥ bishama bishaada toraavati dhaaraa। bhaya bhrama bhavamra abarta apaaraa ॥ kevata budha bidyaa badai naavaa। sakahim na khei aika nahim aavaa ॥ banachara kola kiraata bichaare। thake biloki pathika hiyam haare ॥ aashrama udadhi milee jaba jaai। manahum utheu ambudhi akulaai ॥ soka bikala dau raaja samaajaa। rahaa na gyaanu na dheeraju laajaa ॥ bhoopa roopa guna seela saraahee। rovahim soka sindhu avagaahee ॥

chham. avagaahi soka samudra sochahim naari nara byaakula mahaa। dai dosha sakala sarosha bolahim baama bidhi keenho kahaa ॥ sura siddha taapasa jogijana muni dekhi dasaa bideha kee। tulasee na samarathu kau jo tari sakai sarita saneha kee ॥

so. kie amita upadesa jaham taham loganha munibaranha। dheeraju dharia naresa kaheu basishtha bideha sana ॥ 276 ॥

jaasu gyaanu rabi bhava nisi naasaa। bachana kirana muni kamala bikaasaa ॥ tehi ki moha mamataa niaraai। yaha siya raama saneha badaai ॥ bishee saadhaka siddha sayaane। tribidha jeeva jaga beda bakhaane ॥ raama saneha sarasa mana jaasoo। saadhu sabhaam bada aadara taasoo ॥ soha na raama pema binu gyaanoo। karanadhaara binu jimi jalajaanoo ॥ muni bahubidhi bidehu samujhaae। raamaghaata saba loga nahaae ॥ sakala soka sankula nara naaree। so baasaru beeteu binu baaree ॥ pasu khaga mriganha na keenha ahaaroo। priya parijana kara kauna bichaaroo ॥

do. dau samaaja nimiraaju raghuraaju nahaane praata। baithe saba bata bitapa tara mana maleena krisa gaata ॥ 277 ॥

je mahisura dasaratha pura baasee। je mithilaapati nagara nivaasee ॥ hamsa bamsa gura janaka purodhaa। jinha jaga magu paramaarathu sodhaa ॥ lage kahana upadesa anekaa। sahita dharama naya birati bibekaa ॥ kausika kahi kahi kathaa puraaneem। samujhaai saba sabhaa subaaneem ॥ taba raghunaatha kosikahi kaheu। naatha kaali jala binu sabu raheu ॥ muni kaha uchita kahata raghuraai। gayu beeti dina pahara adhaai ॥ rishi rukha lakhi kaha terahutiraajoo। ihaam uchita nahim asana anaajoo ॥ kahaa bhoopa bhala sabahi sohaanaa। paai rajaayasu chale nahaanaa ॥

do. tehi avasara phala phoola dala moola aneka prakaara। li aae banachara bipula bhari bhari kaamvari bhaara ॥ 278 ॥

kaamada me giri raama prasaadaa। avalokata apaharata bishaadaa ॥ sara saritaa bana bhoomi bibhaagaa। janu umagata aananda anuraagaa ॥ beli bitapa saba saphala saphoolaa। bolata khaga mriga ali anukoolaa ॥ tehi avasara bana adhika uchhaahoo। tribidha sameera sukhada saba kaahoo ॥ jaai na barani manoharataai। janu mahi karati janaka pahunaai ॥ taba saba loga nahaai nahaai। raama janaka muni aayasu paai ॥ dekhi dekhi tarubara anuraage। jaham taham purajana utarana laage ॥ dala phala moola kanda bidhi naanaa। paavana sundara sudhaa samaanaa ॥

do. saadara saba kaham raamagura pathe bhari bhari bhaara। pooji pitara sura atithi gura lage karana pharahaara ॥ 279 ॥

ehi bidhi baasara beete chaaree। raamu nirakhi nara naari sukhaaree ॥ duhu samaaja asi ruchi mana maaheem। binu siya raama phiraba bhala naaheem ॥ seetaa raama sanga banabaasoo। koti amarapura sarisa supaasoo ॥ parihari lakhana raamu baidehee। jehi gharu bhaava baama bidhi tehee ॥ daahina diu hoi jaba sabahee। raama sameepa basia bana tabahee ॥ mandaakini majjanu tihu kaalaa। raama darasu muda mangala maalaa ॥ atanu raama giri bana taapasa thala। asanu amia sama kanda moola phala ॥ sukha sameta sambata dui saataa। pala sama hohim na janiahim jaataa ॥

do. ehi sukha joga na loga saba kahahim kahaam asa bhaagu ॥ sahaja subhaayam samaaja duhu raama charana anuraagu ॥ 280 ॥

ehi bidhi sakala manoratha karaheem। bachana saprema sunata mana haraheem ॥ seeya maatu tehi samaya pathaaim। daaseem dekhi suavasaru aaim ॥ saavakaasa suni saba siya saasoo। aayu janakaraaja ranivaasoo ॥ kausalyaam saadara sanamaanee। aasana die samaya sama aanee ॥ seelu saneha sakala duhu oraa। dravahim dekhi suni kulisa kathoraa ॥ pulaka sithila tana baari bilochana। mahi nakha likhana lageem saba sochana ॥ saba siya raama preeti ki si mooratee। janu karunaa bahu besha bisoorati ॥ seeya maatu kaha bidhi budhi baankee। jo paya phenu phora pabi taankee ॥

do. sunia sudhaa dekhiahim garala saba karatooti karaala। jaham taham kaaka ulooka baka maanasa sakrita maraala ॥ 281 ॥

suni sasocha kaha debi sumitraa। bidhi gati badai bipareeta bichitraa ॥ jo sriji paali hari bahoree। baala keli sama bidhi mati bhoree ॥ kausalyaa kaha dosu na kaahoo। karama bibasa dukha sukha chhati laahoo ॥ kathina karama gati jaana bidhaataa। jo subha asubha sakala phala daataa ॥ eesa rajaai seesa sabahee kem। utapati thiti laya bishahu amee kem ॥ debi moha basa sochia baadee। bidhi prapanchu asa achala anaadee ॥ bhoopati jiaba maraba ura aanee। sochia sakhi lakhi nija hita haanee ॥ seeya maatu kaha satya subaanee। sukritee avadhi avadhapati raanee ॥

do. lakhanu raama siya jaahum bana bhala parinaama na pochu। gahabari hiyam kaha kausilaa mohi bharata kara sochu ॥ 282 ॥

eesa prasaada aseesa tumhaaree। suta sutabadhoo devasari baaree ॥ raama sapatha maim keenha na kaau। so kari kahum sakhee sati bhau ॥ bharata seela guna binaya badaai। bhaayapa bhagati bharosa bhalaai ॥ kahata saaradahu kara mati heeche। saagara seepa ki jaahim uleeche ॥ jaanum sadaa bharata kuladeepaa। baara baara mohi kaheu maheepaa ॥ kasem kanaku mani paarikhi paaem। purusha parikhiahim samayam subhaaem। anuchita aaju kahaba asa moraa। soka saneham sayaanapa thoraa ॥ suni surasari sama paavani baanee। bheem saneha bikala saba raanee ॥

do. kausalyaa kaha dheera dhari sunahu debi mithilesi। ko bibekanidhi ballabhahi tumhahi saki upadesi ॥ 283 ॥

raani raaya sana avasaru paai। apanee bhaanti kahaba samujhaai ॥ rakhiahim lakhanu bharatu gabanahim bana। jaum yaha mata maanai maheepa mana ॥ tau bhala jatanu karaba subichaaree। morem sauchu bharata kara bhaaree ॥ goodha saneha bharata mana maahee। rahem neeka mohi laagata naaheem ॥ lakhi subhaau suni sarala subaanee। saba bhi magana karuna rasa raanee ॥ nabha prasoona jhari dhanya dhanya dhuni। sithila saneham siddha jogee muni ॥ sabu ranivaasu bithaki lakhi raheu। taba dhari dheera sumitraam kaheu ॥ debi danda juga jaamini beetee। raama maatu sunee uthee sapreetee ॥

do. begi paau dhaaria thalahi kaha saneham satibhaaya। hamarem tau aba eesa gati ke mithilesa sahaaya ॥ 284 ॥

lakhi saneha suni bachana bineetaa। janakapriyaa gaha paaya puneetaa ॥ debi uchita asi binaya tumhaaree। dasaratha gharini raama mahataaree ॥ prabhu apane neechahu aadaraheem। agini dhooma giri sira tinu dharaheem ॥ sevaku raau karama mana baanee। sadaa sahaaya mahesu bhavaanee ॥ rure anga jogu jaga ko hai। deepa sahaaya ki dinakara sohai ॥ raamu jaai banu kari sura kaajoo। achala avadhapura karihahim raajoo ॥ amara naaga nara raama baahubala। sukha basihahim apanem apane thala ॥ yaha saba jaagabalika kahi raakhaa। debi na hoi mudhaa muni bhaashaa ॥

do. asa kahi paga pari pema ati siya hita binaya sunaai ॥ siya sameta siyamaatu taba chalee suayasu paai ॥ 285 ॥

priya parijanahi milee baidehee। jo jehi jogu bhaanti tehi tehee ॥ taapasa besha jaanakee dekhee। bhaa sabu bikala bishaada biseshee ॥ janaka raama gura aayasu paai। chale thalahi siya dekhee aai ॥ leenhi laai ura janaka jaanakee। paahuna paavana pema praana kee ॥ ura umageu ambudhi anuraagoo। bhayu bhoopa manu manahum payaagoo ॥ siya saneha batu baadhata johaa। taa para raama pema sisu sohaa ॥ chirajeevee muni gyaana bikala janu। boodata laheu baala avalambanu ॥ moha magana mati nahim bideha kee। mahimaa siya raghubara saneha kee ॥

do. siya pitu maatu saneha basa bikala na sakee sambhaari। dharanisutaam dheeraju dhareu samu sudharamu bichaari ॥ 286 ॥

taapasa besha janaka siya dekhee। bhayu pemu paritoshu biseshee ॥ putri pavitra kie kula dou। sujasa dhavala jagu kaha sabu kou ॥ jiti surasari keerati sari toree। gavanu keenha bidhi anda karoree ॥ ganga avani thala teeni badaere। ehim kie saadhu samaaja ghanere ॥ pitu kaha satya saneham subaanee। seeya sakucha mahum manahum samaanee ॥ puni pitu maatu leenha ura laai। sikha aasisha hita deenhi suhaai ॥ kahati na seeya sakuchi mana maaheem। ihaam basaba rajaneem bhala naaheem ॥ lakhi rukha raani janaayu raau। hridayam saraahata seelu subhau ॥

do. baara baara mili bhenta siya bidaa keenha sanamaani। kahee samaya sira bharata gati raani subaani sayaani ॥ 287 ॥

suni bhoopaala bharata byavahaaroo। sona sugandha sudhaa sasi saaroo ॥ moode sajala nayana pulake tana। sujasu saraahana lage mudita mana ॥ saavadhaana sunu sumukhi sulochani। bharata kathaa bhava bandha bimochani ॥ dharama raajanaya brahmabichaaroo। ihaam jathaamati mora prachaaroo ॥ so mati mori bharata mahimaahee। kahai kaaha chhali chhuati na chhaamhee ॥ bidhi ganapati ahipati siva saarada। kabi kobida budha buddhi bisaarada ॥ bharata charita keerati karatootee। dharama seela guna bimala bibhootee ॥ samujhata sunata sukhada saba kaahoo। suchi surasari ruchi nidara sudhaahoo ॥

do. niravadhi guna nirupama purushu bharatu bharata sama jaani। kahia sumeru ki sera sama kabikula mati sakuchaani ॥ 288 ॥

agama sabahi baranata barabaranee। jimi jalaheena meena gamu dharanee ॥ bharata amita mahimaa sunu raanee। jaanahim raamu na sakahim bakhaanee ॥ barani saprema bharata anubhaau। tiya jiya kee ruchi lakhi kaha rau ॥ bahurahim lakhanu bharatu bana jaaheem। saba kara bhala saba ke mana maaheem ॥ debi parantu bharata raghubara kee। preeti prateeti jaai nahim tarakee ॥ bharatu avadhi saneha mamataa kee। jadyapi raamu seema samataa kee ॥ paramaaratha svaaratha sukha saare। bharata na sapanehum manahum nihaare ॥ saadhana siddha raama paga nehoo ॥ mohi lakhi parata bharata mata ehoo ॥

do. bhorehum bharata na pelihahim manasahum raama rajaai। karia na sochu saneha basa kaheu bhoopa bilakhaai ॥ 289 ॥

raama bharata guna ganata sapreetee। nisi dampatihi palaka sama beetee ॥ raaja samaaja praata juga jaage। nhaai nhaai sura poojana laage ॥ ge nahaai gura paheem raghuraai। bandi charana bole rukha paai ॥ naatha bharatu purajana mahataaree। soka bikala banabaasa dukhaaree ॥ sahita samaaja raau mithilesoo। bahuta divasa bhe sahata kalesoo ॥ uchita hoi soi keejia naathaa। hita sabahee kara raurem haathaa ॥ asa kahi ati sakuche raghuraau। muni pulake lakhi seelu subhau ॥ tumha binu raama sakala sukha saajaa। naraka sarisa duhu raaja samaajaa ॥

do. praana praana ke jeeva ke jiva sukha ke sukha raama। tumha taji taata sohaata griha jinhahi tinhahim bidhi baama ॥ 290 ॥

so sukhu karamu dharamu jari jaau। jaham na raama pada pankaja bhau ॥ jogu kujogu gyaanu agyaanoo। jaham nahim raama pema paradhaanoo ॥ tumha binu dukhee sukhee tumha teheem। tumha jaanahu jiya jo jehi keheem ॥ raaura aayasu sira sabahee kem। bidita kripaalahi gati saba neekem ॥ aapu aashramahi dhaaria paau। bhayu saneha sithila munirau ॥ kari pranaama taba raamu sidhaae। rishi dhari dheera janaka pahim aae ॥ raama bachana guru nripahi sunaae। seela saneha subhaayam suhaae ॥ mahaaraaja aba keejia soi। saba kara dharama sahita hita hoi।

do. gyaana nidhaana sujaana suchi dharama dheera narapaala। tumha binu asamanjasa samana ko samaratha ehi kaala ॥ 291 ॥

suni muni bachana janaka anuraage। lakhi gati gyaanu biraagu biraage ॥ sithila saneham gunata mana maaheem। aae ihaam keenha bhala naahee ॥ raamahi raayam kaheu bana jaanaa। keenha aapu priya prema pravaanaa ॥ hama aba bana tem banahi pathaai। pramudita phiraba bibeka badaai ॥ taapasa muni mahisura suni dekhee। bhe prema basa bikala biseshee ॥ samu samujhi dhari dheeraju raajaa। chale bharata pahim sahita samaajaa ॥ bharata aai aagem bhi leenhe। avasara sarisa suasana deenhe ॥ taata bharata kaha terahuti raau। tumhahi bidita raghubeera subhau ॥

do. raama satyabrata dharama rata saba kara seelu sanehu ॥ sankata sahata sakocha basa kahia jo aayasu dehu ॥ 292 ॥

suni tana pulaki nayana bhari baaree। bole bharatu dheera dhari bhaaree ॥ prabhu priya poojya pitaa sama aapoo। kulaguru sama hita maaya na baapoo ॥ kausikaadi muni sachiva samaajoo। gyaana ambunidhi aapunu aajoo ॥ sisu sevaka aayasu anugaamee। jaani mohi sikha deia svaamee ॥ ehim samaaja thala boojhaba raaura। mauna malina maim bolaba baaura ॥ chhote badana kahum badai baataa। chhamaba taata lakhi baama bidhaataa ॥ aagama nigama prasiddha puraanaa। sevaadharamu kathina jagu jaanaa ॥ svaami dharama svaarathahi birodhoo। bairu andha premahi na prabodhoo ॥

do. raakhi raama rukha dharamu bratu paraadheena mohi jaani। saba kem sammata sarba hita karia pemu pahichaani ॥ 293 ॥

bharata bachana suni dekhi subhaau। sahita samaaja saraahata rau ॥ sugama agama mridu manju kathore। arathu amita ati aakhara thore ॥ jyau mukha mukura mukuru nija paanee। gahi na jaai asa adabhuta baanee ॥ bhoopa bharata muni sahita samaajoo। ge jaham bibudha kumuda dvijaraajoo ॥ suni sudhi socha bikala saba logaa। manahum meenagana nava jala jogaa ॥ devam prathama kulagura gati dekhee। nirakhi bideha saneha biseshee ॥ raama bhagatimaya bharatu nihaare। sura svaarathee hahari hiyam haare ॥ saba kau raama pemamaya pekhaa। bhu alekha socha basa lekhaa ॥

do. raamu saneha sakocha basa kaha sasocha suraraaja। rachahu prapanchahi pancha mili naahim ta bhayu akaaju ॥ 294 ॥

suranha sumiri saaradaa saraahee। debi deva saranaagata paahee ॥ pheri bharata mati kari nija maayaa। paalu bibudha kula kari chhala chhaayaa ॥ bibudha binaya suni debi sayaanee। bolee sura svaaratha jada jaanee ॥ mo sana kahahu bharata mati pheroo। lochana sahasa na soojha sumeroo ॥ bidhi hari hara maayaa badai bhaaree। sau na bharata mati saki nihaaree ॥ so mati mohi kahata karu bhoree। chandini kara ki chandakara choree ॥ bharata hridayam siya raama nivaasoo। taham ki timira jaham tarani prakaasoo ॥ asa kahi saarada gi bidhi lokaa। bibudha bikala nisi maanahum kokaa ॥

do. sura svaarathee maleena mana keenha kumantra kuthaatu ॥ rachi prapancha maayaa prabala bhaya bhrama arati uchaatu ॥ 295 ॥

kari kuchaali sochata suraraajoo। bharata haatha sabu kaaju akaajoo ॥ ge janaku raghunaatha sameepaa। sanamaane saba rabikula deepaa ॥ samaya samaaja dharama abirodhaa। bole taba raghubamsa purodhaa ॥ janaka bharata sambaadu sunaai। bharata kahaauti kahee suhaai ॥ taata raama jasa aayasu dehoo। so sabu karai mora mata ehoo ॥ suni raghunaatha jori juga paanee। bole satya sarala mridu baanee ॥ bidyamaana aapuni mithilesoo। mora kahaba saba bhaanti bhadesoo ॥ raaura raaya rajaayasu hoi। raauri sapatha sahee sira soi ॥

do. raama sapatha suni muni janaku sakuche sabhaa sameta। sakala bilokata bharata mukhu bani na utaru deta ॥ 296 ॥

sabhaa sakucha basa bharata nihaaree। raamabandhu dhari dheeraju bhaaree ॥ kusamu dekhi sanehu sambhaaraa। badhata bindhi jimi ghataja nivaaraa ॥ soka kanakalochana mati chhonee। haree bimala guna gana jagajonee ॥ bharata bibeka baraaham bisaalaa। anaayaasa udharee tehi kaalaa ॥ kari pranaamu saba kaham kara jore। raamu raau gura saadhu nihore ॥ chhamaba aaju ati anuchita moraa। kahum badana mridu bachana kathoraa ॥ hiyam sumiree saaradaa suhaai। maanasa tem mukha pankaja aai ॥ bimala bibeka dharama naya saalee। bharata bhaaratee manju maraalee ॥

do. nirakhi bibeka bilochananhi sithila saneham samaaju। kari pranaamu bole bharatu sumiri seeya raghuraaju ॥ 297 ॥

prabhu pitu maatu suhrada gura svaamee। poojya parama hita atamrajaamee ॥ sarala susaahibu seela nidhaanoo। pranatapaala sarbagya sujaanoo ॥ samaratha saranaagata hitakaaree। gunagaahaku avaguna agha haaree ॥ svaami gosaanihi sarisa gosaai। mohi samaana maim saaim dohaai ॥ prabhu pitu bachana moha basa pelee। aayum ihaam samaaju sakelee ॥ jaga bhala pocha ooncha aru neechoo। amia amarapada maahuru meechoo ॥ raama rajaai meta mana maaheem। dekhaa sunaa katahum kau naaheem ॥ so maim saba bidhi keenhi dhithaai। prabhu maanee saneha sevakaai ॥

do. kripaam bhalaai aapanee naatha keenha bhala mora। dooshana bhe bhooshana sarisa sujasu chaaru chahu ora ॥ 298 ॥

raauri reeti subaani badaai। jagata bidita nigamaagama gaai ॥ koora kutila khala kumati kalankee। neecha niseela nireesa nisankee ॥ teu suni sarana saamuhem aae। sakrita pranaamu kihem apanaae ॥ dekhi dosha kabahum na ura aane। suni guna saadhu samaaja bakhaane ॥ ko saahiba sevakahi nevaajee। aapu samaaja saaja saba saajee ॥ nija karatooti na samujhia sapanem। sevaka sakucha sochu ura apanem ॥ so gosaaim nahi doosara kopee। bhujaa uthaai kahum pana ropee ॥ pasu naachata suka paatha prabeenaa। guna gati nata paathaka aadheenaa ॥

do. yom sudhaari sanamaani jana kie saadhu siramora। ko kripaala binu paalihai biridaavali barajora ॥ 299 ॥

soka saneham ki baala subhaaem। aayum laai rajaayasu baaem ॥ tabahum kripaala heri nija oraa। sabahi bhaanti bhala maaneu moraa ॥ dekheum paaya sumangala moolaa। jaaneum svaami sahaja anukoolaa ॥ badaem samaaja bilokeum bhaagoo। badaim chooka saahiba anuraagoo ॥ kripaa anugraha angu aghaai। keenhi kripaanidhi saba adhikaai ॥ raakhaa mora dulaara gosaaim। apanem seela subhaayam bhalaaim ॥ naatha nipata maim keenhi dhithaai। svaami samaaja sakocha bihaai ॥ abinaya binaya jathaaruchi baanee। chhamihi deu ati aarati jaanee ॥

do. suhrada sujaana susaahibahi bahuta kahaba badai khori। aayasu deia deva aba sabi sudhaaree mori ॥ 300 ॥

prabhu pada paduma paraaga dohaai। satya sukrita sukha seevam suhaai ॥ so kari kahum hie apane kee। ruchi jaagata sovata sapane kee ॥ sahaja saneham svaami sevakaai। svaaratha chhala phala chaari bihaai ॥ agyaa sama na susaahiba sevaa। so prasaadu jana paavai devaa ॥ asa kahi prema bibasa bhe bhaaree। pulaka sareera bilochana baaree ॥ prabhu pada kamala gahe akulaai। samu sanehu na so kahi jaai ॥ kripaasindhu sanamaani subaanee। baithaae sameepa gahi paanee ॥ bharata binaya suni dekhi subhaau। sithila saneham sabhaa raghurau ॥

chham. raghuraau sithila saneham saadhu samaaja muni mithilaa dhanee। mana mahum saraahata bharata bhaayapa bhagati kee mahimaa ghanee ॥ bharatahi prasamsata bibudha barashata sumana maanasa malina se। tulasee bikala saba loga suni sakuche nisaagama nalina se ॥

so. dekhi dukhaaree deena duhu samaaja nara naari saba। maghavaa mahaa maleena mue maari mangala chahata ॥ 301 ॥

kapata kuchaali seevam suraraajoo। para akaaja priya aapana kaajoo ॥ kaaka samaana paakaripu reetee। chhalee maleena katahum na prateetee ॥ prathama kumata kari kapatu sankelaa। so uchaatu saba kem sira melaa ॥ suramaayaam saba loga bimohe। raama prema atisaya na bichohe ॥ bhaya uchaata basa mana thira naaheem। chhana bana ruchi chhana sadana sohaaheem ॥ dubidha manogati prajaa dukhaaree। sarita sindhu sangama janu baaree ॥ duchita katahum paritoshu na lahaheem। eka eka sana maramu na kahaheem ॥ lakhi hiyam hamsi kaha kripaanidhaanoo। sarisa svaana maghavaana jubaanoo ॥

do. bharatu janaku munijana sachiva saadhu sacheta bihaai। laagi devamaayaa sabahi jathaajogu janu paai ॥ 302 ॥

kripaasindhu lakhi loga dukhaare। nija saneham surapati chhala bhaare ॥ sabhaa raau gura mahisura mantree। bharata bhagati saba kai mati jantree ॥ raamahi chitavata chitra likhe se। sakuchata bolata bachana sikhe se ॥ bharata preeti nati binaya badaai। sunata sukhada baranata kathinaai ॥ jaasu biloki bhagati lavalesoo। prema magana munigana mithilesoo ॥ mahimaa taasu kahai kimi tulasee। bhagati subhaayam sumati hiyam hulasee ॥ aapu chhoti mahimaa badai jaanee। kabikula kaani maani sakuchaanee ॥ kahi na sakati guna ruchi adhikaai। mati gati baala bachana kee naai ॥

do. bharata bimala jasu bimala bidhu sumati chakorakumaari। udita bimala jana hridaya nabha ekataka rahee nihaari ॥ 303 ॥

bharata subhaau na sugama nigamahoom। laghu mati chaapalataa kabi chhamahoom ॥ kahata sunata sati bhaau bharata ko। seeya raama pada hoi na rata ko ॥ sumirata bharatahi premu raama ko। jehi na sulabha tehi sarisa baama ko ॥ dekhi dayaala dasaa sabahee kee। raama sujaana jaani jana jee kee ॥ dharama dhureena dheera naya naagara। satya saneha seela sukha saagara ॥ desu kaala lakhi samu samaajoo। neeti preeti paalaka raghuraajoo ॥ bole bachana baani sarabasu se। hita parinaama sunata sasi rasu se ॥ taata bharata tumha dharama dhureenaa। loka beda bida prema prabeenaa ॥

do. karama bachana maanasa bimala tumha samaana tumha taata। gura samaaja laghu bandhu guna kusamayam kimi kahi jaata ॥ 304 ॥

jaanahu taata tarani kula reetee। satyasandha pitu keerati preetee ॥ samu samaaju laaja gurujana kee। udaaseena hita anahita mana kee ॥ tumhahi bidita sabahee kara karamoo। aapana mora parama hita dharamoo ॥ mohi saba bhaanti bharosa tumhaaraa। tadapi kahum avasara anusaaraa ॥ taata taata binu baata hamaaree। kevala gurukula kripaam sambhaaree ॥ nataru prajaa parijana parivaaroo। hamahi sahita sabu hota khuaroo ॥ jaum binu avasara athavam dinesoo। jaga kehi kahahu na hoi kalesoo ॥ tasa utapaatu taata bidhi keenhaa। muni mithilesa raakhi sabu leenhaa ॥

do. raaja kaaja saba laaja pati dharama dharani dhana dhaama। gura prabhaau paalihi sabahi bhala hoihi parinaama ॥ 305 ॥

sahita samaaja tumhaara hamaaraa। ghara bana gura prasaada rakhavaaraa ॥ maatu pitaa gura svaami nidesoo। sakala dharama dharaneedhara sesoo ॥ so tumha karahu karaavahu mohoo। taata taranikula paalaka hohoo ॥ saadhaka eka sakala sidhi denee। keerati sugati bhootimaya benee ॥ so bichaari sahi sankatu bhaaree। karahu prajaa parivaaru sukhaaree ॥ baantee bipati sabahim mohi bhaai। tumhahi avadhi bhari badai kathinaai ॥ jaani tumhahi mridu kahum kathoraa। kusamayam taata na anuchita moraa ॥ hohim kuthaayam subandhu suhaae। odaiahim haatha asanihu ke ghaae ॥

do. sevaka kara pada nayana se mukha so saahibu hoi। tulasee preeti ki reeti suni sukabi saraahahim soi ॥ 306 ॥

sabhaa sakala suni raghubara baanee। prema payodhi amia janu saanee ॥ sithila samaaja saneha samaadhee। dekhi dasaa chupa saarada saadhee ॥ bharatahi bhayu parama santoshoo। sanamukha svaami bimukha dukha doshoo ॥ mukha prasanna mana mitaa bishaadoo। bhaa janu goongehi giraa prasaadoo ॥ keenha saprema pranaamu bahoree। bole paani pankaruha joree ॥ naatha bhayu sukhu saatha ge ko। laheum laahu jaga janamu bhe ko ॥ aba kripaala jasa aayasu hoi। karaum seesa dhari saadara soi ॥ so avalamba deva mohi dei। avadhi paaru paavaum jehi sei ॥

do. deva deva abhisheka hita gura anusaasanu paai। aaneum saba teeratha salilu tehi kaham kaaha rajaai ॥ 307 ॥

eku manorathu bada mana maaheem। sabhayam sakocha jaata kahi naaheem ॥ kahahu taata prabhu aayasu paai। bole baani saneha suhaai ॥ chitrakoota suchi thala teeratha bana। khaga mriga sara sari nirjhara girigana ॥ prabhu pada ankita avani biseshee। aayasu hoi ta aavaum dekhee ॥ avasi atri aayasu sira dharahoo। taata bigatabhaya kaanana charahoo ॥ muni prasaada banu mangala daataa। paavana parama suhaavana bhraataa ॥ rishinaayaku jaham aayasu deheem। raakhehu teeratha jalu thala teheem ॥ suni prabhu bachana bharata sukha paavaa। muni pada kamala mudita siru naavaa ॥

do. bharata raama sambaadu suni sakala sumangala moola। sura svaarathee saraahi kula barashata surataru phoola ॥ 308 ॥

dhanya bharata jaya raama gosaaim। kahata deva harashata bariai। muni mithilesa sabhaam saba kaahoo। bharata bachana suni bhayu uchhaahoo ॥ bharata raama guna graama sanehoo। pulaki prasamsata raau bidehoo ॥ sevaka svaami subhaau suhaavana। nemu pemu ati paavana paavana ॥ mati anusaara saraahana laage। sachiva sabhaasada saba anuraage ॥ suni suni raama bharata sambaadoo। duhu samaaja hiyam harashu bishaadoo ॥ raama maatu dukhu sukhu sama jaanee। kahi guna raama prabodheem raanee ॥ eka kahahim raghubeera badaai। eka saraahata bharata bhalaai ॥

do. atri kaheu taba bharata sana saila sameepa sukoopa। raakhia teeratha toya taham paavana amia anoopa ॥ 309 ॥

bharata atri anusaasana paai। jala bhaajana saba die chalaai ॥ saanuja aapu atri muni saadhoo। sahita ge jaham koopa agaadhoo ॥ paavana paatha punyathala raakhaa। pramudita prema atri asa bhaashaa ॥ taata anaadi siddha thala ehoo। lopeu kaala bidita nahim kehoo ॥ taba sevakanha sarasa thalu dekhaa। kinha sujala hita koopa biseshaa ॥ bidhi basa bhayu bisva upakaaroo। sugama agama ati dharama bichaaroo ॥ bharatakoopa aba kahihahim logaa। ati paavana teeratha jala jogaa ॥ prema sanema nimajjata praanee। hoihahim bimala karama mana baanee ॥

do. kahata koopa mahimaa sakala ge jahaam raghuraau। atri sunaayu raghubarahi teeratha punya prabhaau ॥ 310 ॥

kahata dharama itihaasa sapreetee। bhayu bhoru nisi so sukha beetee ॥ nitya nibaahi bharata dau bhaai। raama atri gura aayasu paai ॥ sahita samaaja saaja saba saadem। chale raama bana atana payaadem ॥ komala charana chalata binu panaheem। bhi mridu bhoomi sakuchi mana manaheem ॥ kusa kantaka kaankareem kuraaim। katuka kathora kubastu duraaim ॥ mahi manjula mridu maaraga keenhe। bahata sameera tribidha sukha leenhe ॥ sumana barashi sura ghana kari chhaaheem। bitapa phooli phali trina mridutaaheem ॥ mriga biloki khaga boli subaanee। sevahim sakala raama priya jaanee ॥

do. sulabha siddhi saba praakritahu raama kahata jamuhaata। raama praana priya bharata kahum yaha na hoi badai baata ॥ 311 ॥

ehi bidhi bharatu phirata bana maaheem। nemu premu lakhi muni sakuchaaheem ॥ punya jalaashraya bhoomi bibhaagaa। khaga mriga taru trina giri bana baagaa ॥ chaaru bichitra pabitra biseshee। boojhata bharatu dibya saba dekhee ॥ suni mana mudita kahata rishiraau। hetu naama guna punya prabhau ॥ katahum nimajjana katahum pranaamaa। katahum bilokata mana abhiraamaa ॥ katahum baithi muni aayasu paai। sumirata seeya sahita dau bhaai ॥ dekhi subhaau sanehu susevaa। dehim aseesa mudita banadevaa ॥ phirahim gem dinu pahara adhaai। prabhu pada kamala bilokahim aai ॥

do. dekhe thala teeratha sakala bharata paancha dina maajha। kahata sunata hari hara sujasu gayu divasu bhi saanjha ॥ 312 ॥

bhora nhaai sabu juraa samaajoo। bharata bhoomisura terahuti raajoo ॥ bhala dina aaju jaani mana maaheem। raamu kripaala kahata sakuchaaheem ॥ gura nripa bharata sabhaa avalokee। sakuchi raama phiri avani bilokee ॥ seela saraahi sabhaa saba sochee। kahum na raama sama svaami sankochee ॥ bharata sujaana raama rukha dekhee। uthi saprema dhari dheera biseshee ॥ kari dandavata kahata kara joree। raakheem naatha sakala ruchi moree ॥ mohi lagi saheu sabahim santaapoo। bahuta bhaanti dukhu paavaa aapoo ॥ aba gosaaim mohi deu rajaai। sevaum avadha avadhi bhari jaai ॥

do. jehim upaaya puni paaya janu dekhai deenadayaala। so sikha deia avadhi lagi kosalapaala kripaala ॥ 313 ॥

purajana parijana prajaa gosaai। saba suchi sarasa saneham sagaai ॥ raaura badi bhala bhava dukha daahoo। prabhu binu baadi parama pada laahoo ॥ svaami sujaanu jaani saba hee kee। ruchi laalasaa rahani jana jee kee ॥ pranatapaalu paalihi saba kaahoo। deu duhoo disi ora nibaahoo ॥ asa mohi saba bidhi bhoori bharoso। kiem bichaaru na sochu kharo so ॥ aarati mora naatha kara chhohoo। duhum mili keenha dheethu hathi mohoo ॥ yaha bada doshu doori kari svaamee। taji sakocha sikhia anugaamee ॥ bharata binaya suni sabahim prasamsee। kheera neera bibarana gati hamsee ॥

do. deenabandhu suni bandhu ke bachana deena chhalaheena। desa kaala avasara sarisa bole raamu prabeena ॥ 314 ॥

taata tumhaari mori parijana kee। chintaa gurahi nripahi ghara bana kee ॥ maathe para gura muni mithilesoo। hamahi tumhahi sapanehum na kalesoo ॥ mora tumhaara parama purushaarathu। svaarathu sujasu dharamu paramaarathu ॥ pitu aayasu paalihim duhu bhaai। loka beda bhala bhoopa bhalaai ॥ gura pitu maatu svaami sikha paalem। chalehum kumaga paga parahim na khaalem ॥ asa bichaari saba socha bihaai। paalahu avadha avadhi bhari jaai ॥ desu kosu parijana parivaaroo। gura pada rajahim laaga chharubhaaroo ॥ tumha muni maatu sachiva sikha maanee। paalehu puhumi prajaa rajadhaanee ॥

do. mukhia mukhu so chaahiai khaana paana kahum eka। paali poshi sakala anga tulasee sahita bibeka ॥ 315 ॥

raajadharama sarabasu etanoi। jimi mana maaham manoratha goi ॥ bandhu prabodhu keenha bahu bhaantee। binu adhaara mana toshu na saantee ॥ bharata seela gura sachiva samaajoo। sakucha saneha bibasa raghuraajoo ॥ prabhu kari kripaa paamvareem deenheem। saadara bharata seesa dhari leenheem ॥ charanapeetha karunaanidhaana ke। janu juga jaamika prajaa praana ke ॥ samputa bharata saneha ratana ke। aakhara juga juna jeeva jatana ke ॥ kula kapaata kara kusala karama ke। bimala nayana sevaa sudharama ke ॥ bharata mudita avalamba lahe tem। asa sukha jasa siya raamu rahe tem ॥

do. maageu bidaa pranaamu kari raama lie ura laai। loga uchaate amarapati kutila kuavasaru paai ॥ 316 ॥

so kuchaali saba kaham bhi neekee। avadhi aasa sama jeevani jee kee ॥ nataru lakhana siya sama biyogaa। hahari marata saba loga kurogaa ॥ raamakripaam avareba sudhaaree। bibudha dhaari bhi gunada gohaaree ॥ bhentata bhuja bhari bhaai bharata so। raama prema rasu kahi na parata so ॥ tana mana bachana umaga anuraagaa। dheera dhurandhara dheeraju tyaagaa ॥ baarija lochana mochata baaree। dekhi dasaa sura sabhaa dukhaaree ॥ munigana gura dhura dheera janaka se। gyaana anala mana kasem kanaka se ॥ je biranchi niralepa upaae। paduma patra jimi jaga jala jaae ॥

do. teu biloki raghubara bharata preeti anoopa apaara। bhe magana mana tana bachana sahita biraaga bichaara ॥ 317 ॥

jahaam janaka gura mati bhoree। praakrita preeti kahata badai khoree ॥ baranata raghubara bharata biyogoo। suni kathora kabi jaanihi logoo ॥ so sakocha rasu akatha subaanee। samu sanehu sumiri sakuchaanee ॥ bhenti bharata raghubara samujhaae। puni ripudavanu harashi hiyam laae ॥ sevaka sachiva bharata rukha paai। nija nija kaaja lage saba jaai ॥ suni daaruna dukhu duhoom samaajaa। lage chalana ke saajana saajaa ॥ prabhu pada paduma bandi dau bhaai। chale seesa dhari raama rajaai ॥ muni taapasa banadeva nihoree। saba sanamaani bahori bahoree ॥

do. lakhanahi bhenti pranaamu kari sira dhari siya pada dhoori। chale saprema aseesa suni sakala sumangala moori ॥ 318 ॥

saanuja raama nripahi sira naai। keenhi bahuta bidhi binaya badaai ॥ deva dayaa basa bada dukhu paayu। sahita samaaja kaananahim aayu ॥ pura pagu dhaaria dei aseesaa। keenha dheera dhari gavanu maheesaa ॥ muni mahideva saadhu sanamaane। bidaa kie hari hara sama jaane ॥ saasu sameepa ge dau bhaai। phire bandi paga aasisha paai ॥ kausika baamadeva jaabaalee। purajana parijana sachiva suchaalee ॥ jathaa jogu kari binaya pranaamaa। bidaa kie saba saanuja raamaa ॥ naari purusha laghu madhya badaere। saba sanamaani kripaanidhi phere ॥

do. bharata maatu pada bandi prabhu suchi saneham mili bhenti। bidaa keenha saji paalakee sakucha socha saba meti ॥ 319 ॥

parijana maatu pitahi mili seetaa। phiree praanapriya prema puneetaa ॥ kari pranaamu bhentee saba saasoo। preeti kahata kabi hiyam na hulaasoo ॥ suni sikha abhimata aasisha paai। rahee seeya duhu preeti samaai ॥ raghupati patu paalakeem magaaim। kari prabodhu saba maatu chadhaai ॥ baara baara hili mili duhu bhaai। sama saneham jananee pahunchaai ॥ saaji baaji gaja baahana naanaa। bharata bhoopa dala keenha payaanaa ॥ hridayam raamu siya lakhana sametaa। chale jaahim saba loga achetaa ॥ basaha baaji gaja pasu hiyam haarem। chale jaahim parabasa mana maarem ॥

do. gura guratiya pada bandi prabhu seetaa lakhana sameta। phire harasha bisamaya sahita aae parana niketa ॥ 320 ॥

bidaa keenha sanamaani nishaadoo। chaleu hridayam bada biraha bishaadoo ॥ kola kiraata bhilla banachaaree। phere phire johaari johaaree ॥ prabhu siya lakhana baithi bata chhaaheem। priya parijana biyoga bilakhaaheem ॥ bharata saneha subhaau subaanee। priyaa anuja sana kahata bakhaanee ॥ preeti prateeti bachana mana karanee। shreemukha raama prema basa baranee ॥ tehi avasara khaga mriga jala meenaa। chitrakoota chara achara maleenaa ॥ bibudha biloki dasaa raghubara kee। barashi sumana kahi gati ghara ghara kee ॥ prabhu pranaamu kari deenha bharoso। chale mudita mana dara na kharo so ॥

do. saanuja seeya sameta prabhu raajata parana kuteera। bhagati gyaanu bairaagya janu sohata dharem sareera ॥ 321 ॥

muni mahisura gura bharata bhualoo। raama biraham sabu saaju bihaaloo ॥ prabhu guna graama ganata mana maaheem। saba chupachaapa chale maga jaaheem ॥ jamunaa utari paara sabu bhayoo। so baasaru binu bhojana gayoo ॥ utari devasari doosara baasoo। raamasakhaam saba keenha supaasoo ॥ see utari gomateem nahaae। chauthem divasa avadhapura aae। janaku rahe pura baasara chaaree। raaja kaaja saba saaja sambhaaree ॥ saumpi sachiva gura bharatahi raajoo। terahuti chale saaji sabu saajoo ॥ nagara naari nara gura sikha maanee। base sukhena raama rajadhaanee ॥

do. raama darasa lagi loga saba karata nema upabaasa। taji taji bhooshana bhoga sukha jiata avadhi keem aasa ॥ 322 ॥

sachiva susevaka bharata prabodhe। nija nija kaaja paai paai sikha odhe ॥ puni sikha deenha boli laghu bhaai। saumpee sakala maatu sevakaai ॥ bhoosura boli bharata kara jore। kari pranaama baya binaya nihore ॥ ooncha neecha kaaraju bhala pochoo। aayasu deba na karaba sankochoo ॥ parijana purajana prajaa bolaae। samaadhaanu kari subasa basaae ॥ saanuja ge gura geham bahoree। kari dandavata kahata kara joree ॥ aayasu hoi ta rahaum sanemaa। bole muni tana pulaki sapemaa ॥ samujhava kahaba karaba tumha joi। dharama saaru jaga hoihi soi ॥

do. suni sikha paai aseesa badai ganaka boli dinu saadhi। singhaasana prabhu paadukaa baithaare nirupaadhi ॥ 323 ॥

raama maatu gura pada siru naai। prabhu pada peetha rajaayasu paai ॥ nandigaavam kari parana kuteeraa। keenha nivaasu dharama dhura dheeraa ॥ jataajoota sira munipata dhaaree। mahi khani kusa saantharee samvaaree ॥ asana basana baasana brata nemaa। karata kathina rishidharama sapremaa ॥ bhooshana basana bhoga sukha bhooree। mana tana bachana taje tina tooree ॥ avadha raaju sura raaju sihaai। dasaratha dhanu suni dhanadu lajaai ॥ tehim pura basata bharata binu raagaa। chanchareeka jimi champaka baagaa ॥ ramaa bilaasu raama anuraagee। tajata bamana jimi jana badabhaagee ॥

do. raama pema bhaajana bharatu badae na ehim karatooti। chaataka hamsa saraahiata tenka bibeka bibhooti ॥ 324 ॥

deha dinahum dina doobari hoi। ghati teju balu mukhachhabi soi ॥ nita nava raama prema panu peenaa। badhata dharama dalu manu na maleenaa ॥ jimi jalu nighatata sarada prakaase। bilasata betasa banaja bikaase ॥ sama dama sanjama niyama upaasaa। nakhata bharata hiya bimala akaasaa ॥ dhruva bisvaasa avadhi raakaa see। svaami surati surabeethi bikaasee ॥ raama pema bidhu achala adoshaa। sahita samaaja soha nita chokhaa ॥ bharata rahani samujhani karatootee। bhagati birati guna bimala bibhootee ॥ baranata sakala sukachi sakuchaaheem। sesa ganesa giraa gamu naaheem ॥

do. nita poojata prabhu paamvaree preeti na hridayam samaati ॥ maagi maagi aayasu karata raaja kaaja bahu bhaanti ॥ 325 ॥

pulaka gaata hiyam siya raghubeeroo। jeeha naamu japa lochana neeroo ॥ lakhana raama siya kaanana basaheem। bharatu bhavana basi tapa tanu kasaheem ॥ dau disi samujhi kahata sabu logoo। saba bidhi bharata saraahana jogoo ॥ suni brata nema saadhu sakuchaaheem। dekhi dasaa muniraaja lajaaheem ॥ parama puneeta bharata aacharanoo। madhura manju muda mangala karanoo ॥ harana kathina kali kalusha kalesoo। mahaamoha nisi dalana dinesoo ॥ paapa punja kunjara mrigaraajoo। samana sakala santaapa samaajoo। jana ranjana bhanjana bhava bhaaroo। raama saneha sudhaakara saaroo ॥

chham. siya raama prema piyoosha poorana hota janamu na bharata ko। muni mana agama jama niyama sama dama bishama brata aacharata ko ॥ dukha daaha daarida dambha dooshana sujasa misa apaharata ko। kalikaala tulasee se sathanhi hathi raama sanamukha karata ko ॥

so. bharata charita kari nemu tulasee jo saadara sunahim। seeya raama pada pemu avasi hoi bhava rasa birati ॥ 326 ॥

maasapaaraayana, ikkeesavaam vishraama iti shreemadraamacharitamaanase sakalakalikalushavidhvamsane dviteeyah sopaanah samaaptah। (ayodhyaakaanda samaapta)

ಶ್ರೀ ರಾಮ ಚರಿತ ಮಾನಸ - ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಂಡ ಬಗ್ಗೆ

ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಂಡ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ತುಳಸೀದಾಸರ ರಾಮಚರಿತಮಾನಸದ ಎರಡನೇ ಸೋಪಾನ. ರಾಮನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ಸಿದ್ಧತೆ, ಕೈಕೇಯಿ ಎರಡು ವರಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದುದು, ಸೀತೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣರೊಡನೆ ರಾಮನ ವನವಾಸ, ಶೋಕದಿಂದ ದಶರಥನ ಮರಣ, ರಾಮನನ್ನು ಕರೆತರಲು ಭರತನ ಚಿತ್ರಕೂಟ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಹೇಳಿ, ರಾಮನ ಪಾದುಕೆಗಳನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿರಿಸಿ ನಂದಿಗ್ರಾಮದಿಂದ ಭರತ ಆಳಲು ಮರಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.

ರಚನೆಕಾರರು: ಗೋಸ್ವಾಮಿ ತುಳಸೀದಾಸರು (೧೬ನೇ ಶತಮಾನ)

ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ರಾಮಚರಿತಮಾನಸ ಪಾರಾಯಣದಲ್ಲಿ (ಮಾಸ ಮತ್ತು ನವಾಹ), ರಾಮನವಮಿಯಂದು, ಮತ್ತು ರಾಮಲೀಲೆಯಲ್ಲಿ.

ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?

  • ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಪಾರ್ವತಿ, ಶಿರದಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯಿರುವ ಶಿವನಿಗೆ ನಮಿಸುವ "ಯಸ್ಯಾಂಕೇ ಚ ವಿಭಾತಿ ಭೂಧರಸುತಾ" ಸಂಸ್ಕೃತ ಶ್ಲೋಕದಿಂದ ಇದು ಆರಂಭ.
  • ಸಿಂಹಾಸನ ನಿರಾಕರಿಸಿದುದರಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ರಾಮನ ಮೇಲಿನ ಭರತನ ಪ್ರೇಮ ಇಡೀ ಮಾನಸದ ಭಾವಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.
  • ಚಿತ್ರಕೂಟದಲ್ಲಿ ರಾಮ ಭರತರ ಭೇಟಿ ರಾಮಲೀಲೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.

ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತದೆ?

ರಾಮನ ವನವಾಸ, ದಶರಥನ ಮರಣ, ಮತ್ತು ಭರತನ ಚಿತ್ರಕೂಟ ಭೇಟಿ.

ರಾಮ ಹೋದ ನಂತರ ಭರತ ಹೇಗೆ ಆಳುತ್ತಾನೆ?

ರಾಮನ ಪಾದುಕೆಗಳನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿರಿಸಿ ನಂದಿಗ್ರಾಮದಿಂದ.

ರಾಮಚರಿತಮಾನಸವನ್ನು ಬರೆದವರು ಯಾರು?

೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ತುಳಸೀದಾಸರು.

ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.