চাণক্য় নীতি - অষ্টমোঽধ্য়ায়ঃ
Chanakya Neethi · প্রথাগত ভক্তিপাঠ
ಅಧಮಾ ಧನಮಿಚ್ಛಂತಿ ಧನಮಾನೌ ಚ ಮಧ್ಯಮಾಃ । ಉತ್ತಮಾ ಮಾನಮಿಚ್ಛಂತಿ ಮಾನೋ ಹಿ ಮಹತಾಂ ಧನಂ ॥ 01 ॥
ಇಕ್ಷುರಾಪಃ ಪಯೋ ಮೂಲಂ ತಾಂಬೂಲಂ ಫಲಮೌಷಧಮ್ । ಭಕ್ಷಯಿತ್ವಾಪಿ ಕರ್ತವ್ಯಾಃ ಸ್ನಾನದಾನಾದಿಕಾಃ ಕ್ರಿಯಾಃ ॥ 02 ॥
ದೀಪೋ ಭಕ್ಷಯತೇ ಧ್ವಾಂತಂ ಕಜ್ಜಲಂ ಚ ಪ್ರಸೂಯತೇ । ಯದನ್ನಂ ಭಕ್ಷಯತೇ ನಿತ್ಯಂ ಜಾಯತೇ ತಾದೃಶೀ ಪ್ರಜಾ ॥ 03 ॥
ವಿತ್ತಂ ದೇಹಿ ಗುಣಾನ್ವಿತೇಷು ಮತಿಮನ್ನಾನ್ಯತ್ರ ದೇಹಿ ಕ್ವಚಿತ್ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ವಾರಿನಿಧೇರ್ಜಲಂ ಘನಮುಖೇ ಮಾಧುರ್ಯಯುಕ್ತಂ ಸದಾ । ಜೀವಾನ್ಸ್ಥಾವರಜಂಗಮಾಂಶ್ಚ ಸಕಲಾನ್ಸಂಜೀವ್ಯ ಭೂಮಂಡಲಂ ಭೂಯಃ ಪಶ್ಯ ತದೇವ ಕೋಟಿಗುಣಿತಂ ಗಚ್ಛಂತಮಂಭೋನಿಧಿಂ ॥ 04 ॥
ಚಾಂಡಾಲಾನಾಂ ಸಹಸ್ರೈಶ್ಚ ಸೂರಿಭಿಸ್ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿಭಿಃ । ಏಕೋ ಹಿ ಯವನಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ನ ನೀಚೋ ಯವನಾತ್ಪರಃ ॥ 05 ॥
ತೈಲಾಭ್ಯಂಗೇ ಚಿತಾಧೂಮೇ ಮೈಥುನೇ ಕ್ಷೌರಕರ್ಮಣಿ । ತಾವದ್ಭವತಿ ಚಾಂಡಾಲೋ ಯಾವತ್ಸ್ನಾನಂ ನ ಚಾಚರೇತ್ ॥ 06 ॥
ಅಜೀರ್ಣೇ ಭೇಷಜಂ ವಾರಿ ಜೀರ್ಣೇ ವಾರಿ ಬಲಪ್ರದಮ್ । ಭೋಜನೇ ಚಾಮೃತಂ ವಾರಿ ಭೋಜನಾಂತೇ ವಿಷಾಪಹಂ ॥ 07 ॥
ಹತಂ ಜ್ಞಾನಂ ಕ್ರಿಯಾಹೀನಂ ಹತಶ್ಚಾಜ್ಞಾನತೋ ನರಃ । ಹತಂ ನಿರ್ಣಾಯಕಂ ಸೈನ್ಯಂ ಸ್ತ್ರಿಯೋ ನಷ್ಟಾ ಹ್ಯಭರ್ತೃಕಾಃ ॥ 08 ॥
ವೃದ್ಧಕಾಲೇ ಮೃತಾ ಭಾರ್ಯಾ ಬಂಧುಹಸ್ತಗತಂ ಧನಮ್ । ಭೋಜನಂ ಚ ಪರಾಧೀನಂ ತಿಸ್ರಃ ಪುಂಸಾಂ ವಿಡಂಬನಾಃ ॥ 09 ॥
ನಾಗ್ನಿಹೋತ್ರಂ ವಿನಾ ವೇದಾ ನ ಚ ದಾನಂ ವಿನಾ ಕ್ರಿಯಾ । ನ ಭಾವೇನ ವಿನಾ ಸಿದ್ಧಿಸ್ತಸ್ಮಾದ್ಭಾವೋ ಹಿ ಕಾರಣಂ ॥ 10 ॥
ನ ದೇವೋ ವಿದ್ಯತೇ ಕಾಷ್ಠೇ ನ ಪಾಷಾಣೇ ನ ಮೃಣ್ಮಯೇ । ನ ಭಾವೇನ ವಿನಾ ಸಿದ್ಧಿಸ್ತಸ್ಮಾದ್ಭಾವೋ ಹಿ ಕಾರಣಂ ॥ 11 ॥
ಕಾಷ್ಠಪಾಷಾಣಧಾತೂನಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಭಾವೇನ ಸೇವನಮ್ । ಶ್ರದ್ಧಯಾ ಚ ತಥಾ ಸಿದ್ಧಿಸ್ತಸ್ಯ ವಿಷ್ಣುಪ್ರಸಾದತಃ ॥ 12 ॥
ನ ದೇವೋ ವಿದ್ಯತೇ ಕಾಷ್ಠೇ ನ ಪಾಷಾಣೇ ನ ಮೃನ್ಮಯೇ । ಭಾವೇ ಹಿ ವಿದ್ಯತೇ ದೇವಸ್ತಸ್ಮಾದ್ಭಾವೋ ಹಿ ಕಾರಣಮ್ ॥ 13 ॥
ಶಾಂತಿತುಲ್ಯಂ ತಪೋ ನಾಸ್ತಿ ನ ಸಂತೋಷಾತ್ಪರಂ ಸುಖಮ್ । ಅಪತ್ಯಂ ಚ ಕಲತ್ರಂ ಚ ಸತಾಂ ಸಂಗತಿರೇವ ಚ ॥ 14 ॥
ಗುಣೋ ಭೂಷಯತೇ ರೂಪಂ ಶೀಲಂ ಭೂಷಯತೇ ಕುಲಮ್ । ಪ್ರಾಸಾದಶಿಖರಸ್ಥೋಽಪಿ ಕಾಕಃ ಕಿಂ ಗರುಡಾಯತೇ ॥ 15 ॥
ನಿರ್ಗುಣಸ್ಯ ಹತಂ ರೂಪಂ ದುಃಶೀಲಸ್ಯ ಹತಂ ಕುಲಮ್ । ಅಸಿದ್ಧಸ್ಯ ಹತಾ ವಿದ್ಯಾ ಹ್ಯಭೋಗೇನ ಹತಂ ಧನಂ ॥ 16 ॥
ಶುದ್ಧಂ ಭೂಮಿಗತಂ ತೋಯಂ ಶುದ್ಧಾ ನಾರೀ ಪತಿವ್ರತಾ । ಶುಚಿಃ ಕ್ಷೇಮಕರೋ ರಾಜಾ ಸಂತೋಷೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಶುಚಿಃ ॥ 17 ॥
ಅಸಂತುಷ್ಟಾ ದ್ವಿಜಾ ನಷ್ಟಾಃ ಸಂತುಷ್ಟಾಶ್ಚ ಮಹೀಭೃತಃ । ಸಲಜ್ಜಾ ಗಣಿಕಾ ನಷ್ಟಾ ನಿರ್ಲಜ್ಜಾಶ್ಚ ಕುಲಾಂಗನಾ ॥ 18 ॥
ಕಿಂ ಕುಲೇನ ವಿಶಾಲೇನ ವಿದ್ಯಾಹೀನೇನ ದೇಹಿನಾಮ್ । ದುಷ್ಕುಲಂ ಚಾಪಿ ವಿದುಷೋ ದೇವೈರಪಿ ಸ ಪೂಜ್ಯತೇ ॥ 19 ॥
ವಿದ್ವಾನ್ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ ಲೋಕೇ ವಿದ್ವಾನ್ ಸರ್ವತ್ರ ಪೂಜ್ಯತೇ । ವಿದ್ಯಯಾ ಲಭತೇ ಸರ್ವಂ ವಿದ್ಯಾ ಸರ್ವತ್ರ ಪೂಜ್ಯತೇ ॥ 20 ॥
ಮಾಂಸಭಕ್ಷ್ಯೈಃ ಸುರಾಪಾನೈರ್ಮುಖೈಶ್ಚಾಕ್ಷರವರ್ಜಿತೈಃ । ಪಶುಭಿಃ ಪುರುಷಾಕಾರೈರ್ಭಾರಾಕ್ರಾಂತಾ ಹಿ ಮೇದಿನೀ ॥ 21 ॥
ಅನ್ನಹೀನೋ ದಹೇದ್ರಾಷ್ಟ್ರಂ ಮಂತ್ರಹೀನಶ್ಚ ಋತ್ವಿಜಃ । ಯಜಮಾನಂ ದಾನಹೀನೋ ನಾಸ್ತಿ ಯಜ್ಞಸಮೋ ರಿಪುಃ ॥ 22 ॥
চাণক্য় নীতি - অষ্টমোঽধ্য়ায়ঃ সম্পর্কে
This is the eighth chapter of the Chanakya Niti, maxims traditionally attributed to Chanakya (Kautilya). It opens with a well-known verse: the lowest people seek wealth, the middling seek wealth and honour, and the best seek honour alone, for honour is the wealth of the great. It notes that even after taking sugarcane, water, milk, roots, betel, fruit or medicine one may still perform bathing, charity and other rites, and ends by saying that a sacrifice without food for the people, without proper mantras for the priests and without gifts from the sponsor is the worst enemy of a kingdom.
রচয়িতা: Traditionally attributed to Chanakya (Kautilya)
কখন পাঠ করবেন: In reading and study of practical wisdom (niti), and in talks on conduct.
আপনি কি জানেন?
- Its first verse, "Adhama dhanam icchanti", is often quoted on the value of honour over money.
- Some verses of the Chanakya Niti reflect the attitudes of their age and are read today with that in mind.
প্রায়শই জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন
What do the best people seek?
Honour alone.
What is the worst enemy of a kingdom, according to the last verse?
A sacrifice done without food, mantras or gifts.
Who is it attributed to?
Traditionally to Chanakya.
উপাসনা ও অধ্যয়নের জন্য প্রদত্ত, ভবিষ্যদ্বাণী হিসেবে নয়। অবাণিজ্যিক।
আরও ভক্তিপাঠ