ದಾಮೋದರ ಅಷ್ಟಕಂ
Vishnu · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
नमामीश्वरं सच्चिदानंदरूपं लसत्कुंडलं गोकुले भ्राजमानम् । यशोदाभियोलूखलाद्धावमानं परामृष्टमत्यंततो द्रुत्य गोप्या ॥ 1 ॥
ಅರ್ಥ: ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಸ್ವರೂಪನಾದ, ಹೊಳೆಯುವ ಕುಂಡಲಗಳಿಂದ ಗೋಕುಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಿಸುತ್ತೇನೆ. ಯಶೋದೆಯ ಭಯದಿಂದ ಒರಳಿನಿಂದ ಹಾರಿ ಓಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ಗೋಪಿ (ಯಶೋದೆ) ವೇಗವಾಗಿ ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ಹಿಡಿದಳು.
रुदंतं मुहुर्नेत्रयुग्मं मृजंतं करांभोजयुग्मेन सातंकनेत्रम् । मुहुः श्वासकंपत्रिरेखांककंठ- स्थितग्रैव-दामोदरं भक्तिबद्धम् ॥ 2 ॥
ಅರ್ಥ: ಅಳುತ್ತಾ, ಭಯಭರಿತ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕಮಲದಂತಹ ಕೈಗಳಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಉಜ್ಜಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಬಿಕ್ಕಳಿಸುವ ಉಸಿರಿನಿಂದ ಕಂಠದ ಮೂರು ರೇಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಾರ ಅಲುಗಾಡುತ್ತಿವೆ. ಹಗ್ಗದಿಂದಲ್ಲ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ದಾಮೋದರನಿಗೆ ನಮಿಸುತ್ತೇನೆ.
इतीदृक् स्वलीलाभिरानंदकुंडे स्वघोषं निमज्जंतमाख्यापयंतम् । तदीयेषिताज्ञेषु भक्तैर्जितत्वं पुनः प्रेमतस्तं शतावृत्ति वंदे ॥ 3 ॥
ಅರ್ಥ: ಇಂತಹ ಬಾಲಲೀಲೆಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಊರಿನ ಜನರನ್ನು ಆನಂದದ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸುತ್ತಾನೆ; ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಅರಿತ ಭಕ್ತರಿಂದ ಮಾತ್ರ ತಾನು ಗೆಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನೂರಾರು ಬಾರಿ ಮತ್ತೆ ನಮಿಸುತ್ತೇನೆ.
वरं देव मोक्षं न मोक्षावधिं वा न चान्यं वृणेऽहं वरेषादपीह । इदं ते वपुर्नाथ गोपालबालं सदा मे मनस्याविरास्तां किमन्यैः ॥ 4 ॥
ಅರ್ಥ: ಪ್ರಭು, ನೀನು ಎಲ್ಲ ವರಗಳನ್ನು ಕೊಡಬಲ್ಲವನಾದರೂ, ನಾನು ಮೋಕ್ಷವನ್ನಾಗಲಿ, ವೈಕುಂಠವನ್ನಾಗಲಿ, ಬೇರೆ ಯಾವ ವರವನ್ನಾಗಲಿ ಬೇಡುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ವಾಮಿ, ನಿನ್ನ ಈ ಗೋಪಾಲಬಾಲ ರೂಪ ಮಾತ್ರ ಸದಾ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿ. ಬೇರೆಯದರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?
इदं ते मुखांभोजमत्यंतनीलैर्- वृतं कुंतलैः स्निग्ध-रक्तैश्च गोप्या । मुहुश्चुंबितं बिंबरक्तधरं मे मनस्याविरास्तां अलं लक्षलाभैः ॥ 5 ॥
ಅರ್ಥ: ಕಪ್ಪಾದ, ಮೃದುವಾದ, ಕೆಂಪು ಹೊಳಪಿನ ಗುಂಗುರು ಕೂದಲಿನಿಂದ ಆವೃತವಾದ ನಿನ್ನ ಕಮಲಮುಖವನ್ನು ಯಶೋದೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮುದ್ದಿಸುತ್ತಾಳೆ; ನಿನ್ನ ತುಟಿಗಳು ತೊಂಡೆಹಣ್ಣಿನಂತೆ ಕೆಂಪು. ಈ ಮುಖ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಲಿ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಬೇರೆ ಲಾಭಗಳು ನನಗೆ ಬೇಡ.
नमो देव दामोदरानंत विष्णो प्रसीद प्रभो दुःखजालाब्धिमग्नम् । कृपादृष्टिवृष्ट्यातिदीनं बतानु गृहाणेश मां अज्ञमेध्यक्षिदृश्यः ॥ 6 ॥
ಅರ್ಥ: ದೇವಾ, ದಾಮೋದರ, ಅನಂತ ವಿಷ್ಣುವೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ! ಪ್ರಭು, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು. ನಾನು ದುಃಖಗಳ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದೇನೆ. ದೀನನೂ ಅಜ್ಞನೂ ಆದ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ನಿನ್ನ ಕೃಪಾದೃಷ್ಟಿಯ ಮಳೆ ಸುರಿಸಿ, ನನ್ನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ನಿನ್ನ ದರ್ಶನ ಕೊಡು.
कुबेरात्मजौ बद्धमूर्त्यैव यद्वत् त्वया मोचितौ भक्तिभाजौ कृतौ च । तथा प्रेमभक्तिं स्वकं मे प्रयच्छ न मोक्षे ग्रहो मेऽस्ति दामोदरेह ॥ 7 ॥
ಅರ್ಥ: ನೀನು ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಗಲೇ, ಶಾಪದಿಂದ ಮರಗಳಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಕುಬೇರನ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ ಭಕ್ತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದಂತೆ, ನನಗೂ ನಿನ್ನ ಪ್ರೇಮಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡು. ಓ ದಾಮೋದರ, ನನಗೆ ಮೋಕ್ಷದ ಹಂಬಲವಿಲ್ಲ.
नमस्तेऽस्तु दाम्ने स्फुरद्दीप्तिधाम्ने त्वदीयोदरायाथ विश्वस्य धाम्ने । नमो राधिकायै त्वदीयप्रियायै नमोऽनंतलीलाय देवाय तुभ्यम् ॥ 8 ॥
ಅರ್ಥ: ನಿನ್ನನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ಕಾಂತಿಯುತ ಹಗ್ಗಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಇಡೀ ವಿಶ್ವವನ್ನೇ ಧರಿಸಿರುವ ನಿನ್ನ ಉದರಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನಿನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಯಾದ ರಾಧೆಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಅನಂತ ಲೀಲೆಗಳ ದೇವನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
इति श्रीमद्पद्मपुराणे श्री दामोदराष्टाकं संपूर्णम् ॥
ಅರ್ಥ: ಹೀಗೆ ಪದ್ಮ ಪುರಾಣದ ಶ್ರೀ ದಾಮೋದರಾಷ್ಟಕ ಸಂಪೂರ್ಣ.
ದಾಮೋದರ ಅಷ್ಟಕಂ ಬಗ್ಗೆ
ದಾಮೋದರಾಷ್ಟಕವು ಬಾಲಕೃಷ್ಣನನ್ನು “ದಾಮೋದರ” (ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಹಗ್ಗದಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟವನು) ಎಂದು ಸ್ತುತಿಸುವ ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸ್ತೋತ್ರ. ಬೆಣ್ಣೆಯ ಮಡಕೆ ಒಡೆದ ಪುಟ್ಟ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ತಾಯಿ ಯಶೋದೆ ಒರಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಇದು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ; ಕೃಷ್ಣ ತಾಯಿಯ ಪ್ರೀತಿಗೆ ತಾನೇ ಕಟ್ಟುಬಿದ್ದನು. ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಸತ್ಯವ್ರತ ಮುನಿಗಳದ್ದು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪದ್ಮ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿದೆ.
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ (ದಾಮೋದರ ಮಾಸ, ಸುಮಾರು ಅಕ್ಟೋಬರ್-ನವೆಂಬರ್) ಪ್ರತಿ ಸಂಜೆ, ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ತುಪ್ಪದ ಪುಟ್ಟ ದೀಪ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾ ಹಾಡುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯ. ದೀಪಾವಳಿಯಂದು ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಭಕ್ತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿ ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಹಬ್ಬಗಳಂದು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
“ದಾಮೋದರ” ಎಂದರೇನು?
ದಾಮ ಎಂದರೆ ಹಗ್ಗ, ಉದರ ಎಂದರೆ ಹೊಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ಸೊಂಟ. ತಾಯಿ ಯಶೋದೆ ಹಗ್ಗದಿಂದ ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿದ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನೇ ದಾಮೋದರ.
ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ದಾಮೋದರಾಷ್ಟಕವನ್ನು ಏಕೆ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ?
ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸ ದಾಮೋದರನಿಗೆ ಮೀಸಲು. ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಹಾಡುತ್ತಾ ದೀಪ ಅರ್ಪಿಸುವುದು ಅವನಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಿಯ ಎಂಬುದು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ನಂಬಿಕೆ; ಹಾಗಾಗಿ ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ತಿಂಗಳ ಪ್ರತಿ ಸಂಜೆ ಇದನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ತೋತ್ರದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಏನು?
4 ಮತ್ತು 7ನೇ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತನು ಮೋಕ್ಷವನ್ನಾಗಲಿ ಬೇರೆ ವರವನ್ನಾಗಲಿ ಬೇಡುವುದಿಲ್ಲ; ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ರೂಪ ತನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲಿ, ಪ್ರೇಮಭಕ್ತಿ ದೊರೆಯಲಿ ಎಂದಷ್ಟೇ ಬೇಡುತ್ತಾನೆ.
ದಾಮೋದರಾಷ್ಟಕವನ್ನು ಯಾರು ರಚಿಸಿದರು?
ನಾರದ ಮತ್ತು ಶೌನಕರೊಂದಿಗಿನ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವ್ರತ ಮುನಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದು ಪದ್ಮ ಪುರಾಣದ ಭಾಗ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು