ಗೀತಗೋವಿಂದಂ ಏಕಾದಶಃ ಸರ್ಗಃ - ಸಾನಂದ ದಾಮೋದರಃ
Sri Krishna · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
॥ ಏಕಾದಶಃ ಸರ್ಗಃ ॥ ॥ ಸಾನಂದದಾಮೋದರಃ ॥
ಸುಚಿರಮನುನಯನೇ ಪ್ರೀಣಯಿತ್ವಾ ಮೃಗಾಕ್ಷೀಂ ಗತವತಿ ಕೃತವೇಶೇ ಕೇಶವೇ ಕುಂಜಶಯ್ಯಾಮ್ । ರಚಿತರುಚಿರಭೂಷಾಂ ದೃಷ್ಟಿಮೋಷೇ ಪ್ರದೋಷೇ ಸ್ಫುರತಿ ನಿರವಸಾದಾಂ ಕಾಪಿ ರಾಧಾಂ ಜಗಾದ ॥ 59 ॥
॥ ಗೀತಂ 20 ॥
ವಿರಚಿತಚಾಟುವಚನರಚನಂ ಚರಣೇ ರಚಿತಪ್ರಣಿಪಾತಮ್ । ಸಂಪ್ರತಿ ಮಂಜುಲವಂಜುಲಸೀಮನಿ ಕೇಲಿಶಯನಮನುಯಾತಮ್ ॥ ಮುಗ್ಧೇ ಮಧುಮಥನಮನುಗತಮನುಸರ ರಾಧಿಕೇ ॥ 1 ॥
ಘನಜಘನಸ್ತನಭಾರಭರೇ ದರಮಂಥರಚರಣವಿಹಾರಮ್ । ಮುಖರಿತಮಣೀಮಂಜೀರಮುಪೈಹಿ ವಿಧೇಹಿ ಮರಾಲವಿಕಾರಮ್ ॥ 2 ॥
ಶೃಣು ರಮಣೀಯತರಂ ತರುಣೀಜನಮೋಹನಮಧುಪವಿರಾವಮ್ । ಕುಸುಮಶರಾಸನಶಾಸನಬಂದಿನಿ ಪಿಕನಿಕರೇ ಭಜ ಭಾವಮ್ ॥ 3 ॥
ಅನಿಲತರಲಕಿಸಲಯನಿಕರೇಣ ಕರೇಣ ಲತಾನಿಕುರಂಬಮ್ । ಪ್ರೇರಣಮಿವ ಕರಭೋರು ಕರೋತಿ ಗತಿಂ ಪ್ರತಿಮುಂಚ ವಿಲಂಬಮ್ ॥ 4 ॥
ಸ್ಫುರಿತಮನಂಗತರಂಗವಶಾದಿವ ಸೂಚಿತಹರಿಪರಿರಂಭಮ್ । ಪೃಚ್ಛ ಮನೋಹರಹಾರವಿಮಲಜಲಧಾರಮಮುಂ ಕುಚಕುಂಭಮ್ ॥ 5 ॥
ಅಧಿಗತಮಖಿಲಸಖೀಭಿರಿದಂ ತವ ವಪುರಪಿ ರತಿರಣಸಜ್ಜಮ್ । ಚಂಡಿ ರಸಿತರಶನಾರವಡಿಂಡಿಮಮಭಿಸರ ಸರಸಮಲಜ್ಜಮ್ ॥ 6 ॥
ಸ್ಮರಶರಸುಭಗನಖೇನ ಕರೇಣ ಸಖೀಮವಲಂಬ್ಯ ಸಲೀಲಮ್ । ಚಲ ವಲಯಕ್ವಣೀತೈರವಬೋಧಯ ಹರಮಪಿ ನಿಜಗತಿಶೀಲಮ್ ॥ 7 ॥
ಶ್ರೀಜಯದೇವಭಣಿತಮಧರೀಕೃತಹಾರಮುದಾಸಿತವಾಮಮ್ । ಹರಿವಿನಿಹಿತಮನಸಾಮಧಿತಿಷ್ಠತು ಕಂಠತಟೀಮವಿರಾಮಮ್ ॥ 8 ॥
ಸಾ ಮಾಂ ದ್ರಕ್ಷ್ಯತಿ ವಕ್ಷ್ಯತಿ ಸ್ಮರಕಥಾಂ ಪ್ರತ್ಯಂಗಮಾಲಿಂಗನೈಃ ಪ್ರೀತಿಂ ಯಾಸ್ಯತಿ ರಮ್ಯತೇ ಸಖಿ ಸಮಾಗತ್ಯೇತಿ ಚಿಂತಾಕುಲಃ । ಸ ತ್ವಾಂ ಪಶ್ಯತಿ ವೇಪತೇ ಪುಲಕಯತ್ಯಾನಂದತಿ ಸ್ವಿದ್ಯತಿ ಪ್ರತ್ಯುದ್ಗಚ್ಛತಿ ಮೂರ್ಚ್ಛತಿ ಸ್ಥಿರತಮಃಪುಂಜೇ ನಿಕುಂಜೇ ಪ್ರಿಯಃ ॥ 60 ॥
ಅಕ್ಷ್ಣೋರ್ನಿಕ್ಷಿಪದಂಜನಂ ಶ್ರವಣಯೋಸ್ತಾಪಿಚ್ಛಗುಚ್ಛಾವಲೀಂ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಶ್ಯಾಮಸರೋಜದಾಮ ಕುಚಯೋಃ ಕಸ್ತೂರಿಕಾಪಾತ್ರಕಮ್ । ಧೂರ್ತಾನಾಮಭಿಸಾರಸತ್ವರಹೃದಾಂ ವಿಷ್ವಙ್ನಿಕುಂಜೇ ಸಖಿ ಧ್ವಾಂತಂ ನೀಲನಿಚೋಲಚಾರು ಸದೃಶಾಂ ಪ್ರತ್ಯಂಗಮಾಲಿಂಗತಿ ॥ 61 ॥
ಕಾಶ್ಮೀರಗೌರವಪುಷಾಮಭಿಸಾರಿಕಾಣಾಂ ಆಬದ್ಧರೇಖಮಭಿತೋ ರುಚಿಮಂಜರೀಭಿಃ । ಏತತ್ತಮಾಲದಲನೀಲತಮಂ ತಮಿಶ್ರಂ ತತ್ಪ್ರೇಮಹೇಮನಿಕಷೋಪಲತಾಂ ತನೋತಿ ॥ 62 ॥
ಹಾರಾವಲೀತರಲಕಾಂಚನಕಾಂಚಿದಾಮ-ಕೇಯೂರಕಂಕಣಮಣಿದ್ಯುತಿದೀಪಿತಸ್ಯ । ದ್ವಾರೇ ನಿಕುಂಜನಿಲಯಸ್ಯಹರಿಂ ನಿರೀಕ್ಷ್ಯ ವ್ರೀಡಾವತೀಮಥ ಸಖೀ ನಿಜಗಾಹ ರಾಧಾಮ್ ॥ 63 ॥
॥ ಗೀತಂ 21 ॥
ಮಂಜುತರಕುಂಜತಲಕೇಲಿಸದನೇ । ವಿಲಸ ರತಿರಭಸಹಸಿತವದನೇ ॥ ಪ್ರವಿಶ ರಾಧೇ ಮಾಧವಸಮೀಪಮಿಹ ॥ 1 ॥
ನವಭವದಶೋಕದಲಶಯನಸಾರೇ । ವಿಲಸ ಕುಚಕಲಶತರಲಹಾರೇ ॥ 2 ॥
ಕುಸುಮಚಯರಚಿತಶುಚಿವಾಸಗೇಹೇ । ವಿಲಸ ಕುಸುಮಸುಕುಮಾರದೇಹೇ ॥ 3 ॥
ಚಲಮಲಯವನಪವನಸುರಭಿಶೀತೇ । ವಿಲಸ ರಸವಲಿತಲಲಿತಗೀತೇ ॥ 4 ॥
ಮಧುಮುದಿತಮಧುಪಕುಲಕಲಿತರಾವೇ । ವಿಲಸ ಮದನರಸಸರಸಭಾವೇ ॥ 5 ॥
ಮಧುತರಲಪಿಕನಿಕರನಿನದಮುಖರೇ । ವಿಲಸ ದಶನರುಚಿರುಚಿರಶಿಖರೇ ॥ 6 ॥
ವಿತತ ಬಹುವಲ್ಲಿನವಪಲ್ಲವಘನೇ । ವಿಲಸ ಚಿರಮಲಸಪೀನಜಘನೇ ॥ 7 ॥
ವಿಹಿತಪದ್ಮಾವತೀಸುಖಸಮಾಜೇ । ಭಣತಿ ಜಯದೇವಕವಿರಾಜೇ ॥ 8 ॥
ತ್ವಾಂ ಚಿತ್ತೇನ ಚಿರಂ ವಹನ್ನಯಮತಿಶ್ರಾಂತೋ ಭೃಶಂ ತಾಪಿತಃ ಕಂದರ್ಪೇಣ ತು ಪಾತುಮಿಚ್ಛತಿ ಸುಧಾಸಂಬಾಧಬಿಂಬಾಧರಮ್ । ಅಸ್ಯಾಂಗಂ ತದಲಂಕುರು ಕ್ಷಣಮಿಹ ಭ್ರೂಕ್ಷೇಪಲಕ್ಷ್ಮೀಲವ-ಕ್ರೀತೇ ದಾಸ ಇವೋಪಸೇವಿತಪದಾಂಭೋಜೇ ಕುತಃ ಸಂಭ್ರಮಃ ॥ 64 ॥
ಸಾ ಸಸಾಧ್ವಸಸಾನಂದಂ ಗೋವಿಂದೇ ಲೋಲಲೋಚನಾ । ಸಿಂಜಾನಮಂಜುಮಂಜೀರಂ ಪ್ರವಿವೇಶ ನಿವೇಶನಮ್ ॥ 65 ॥
॥ ಗೀತಂ 22 ॥
ರಾಧಾವದನವಿಲೋಕನವಿಕಸಿತವಿವಿಧವಿಕಾರವಿಭಂಗಮ್ । ಜಲನಿಧಿಮಿವ ವಿಧುಮಂಡಲದರ್ಶನತರಲಿತತುಂಗತರಂಗಮ್ ॥ ಹರಿಮೇಕರಸಂ ಚಿರಮಭಿಲಷಿತವಿಲಾಸಂ ಸಾ ದದಾರ್ಶ ಗುರುಹರ್ಷವಶಂವದವದನಮನಂಗನಿವಾಸಮ್ ॥ 1 ॥
ಹಾರಮಮಲತರತಾರಮುರಸಿ ದಧತಂ ಪರಿರಭ್ಯ ವಿದೂರಮ್ । ಸ್ಫುಟತರಫೇನಕದಂಬಕರಂಬಿತಮಿವ ಯಮುನಾಜಲಪೂರಮ್ ॥ 2 ॥
ಶ್ಯಾಮಲಮೃದುಲಕಲೇವರಮಂಡಲಮಧಿಗತಗೌರದುಕೂಲಮ್ । ನೀಲನಲಿನಮಿವ ಪೀತಪರಾಗಪತಲಭರವಲಯಿತಮೂಲಮ್ ॥ 3 ॥
ತರಲದೃಗಂಚಲಚಲನಮನೋಹರವದನಜನಿತರತಿರಾಗಮ್ । ಸ್ಫುಟಕಮಲೋದರಖೇಲಿತಖಂಜನಯುಗಮಿವ ಶರದಿ ತಡಾಗಮ್ ॥ 4 ॥
ವದನಕಮಲಪರಿಶೀಲನಮಿಲಿತಮಿಹಿರಸಮಕುಂಡಲಶೋಭಮ್ । ಸ್ಮಿತರುಚಿರುಚಿರಸಮುಲ್ಲಸಿತಾಧರಪಲ್ಲವಕೃತರತಿಲೋಭಮ್ ॥ 5 ॥
ಶಶಿಕಿರಣಚ್ಛುರಿತೋದರಜಲಧರಸುಂದರಸಕುಸುಮಕೇಶಮ್ । ತಿಮಿರೋದಿತವಿಧುಮಣ್ದಲನಿರ್ಮಲಮಲಯಜತಿಲಕನಿವೇಶಮ್ ॥ 6 ॥
ವಿಪುಲಪುಲಕಭರದಂತುರಿತಂ ರತಿಕೇಲಿಕಲಾಭಿರಧೀರಮ್ । ಮಣಿಗಣಕಿರಣಸಮೂಹಸಮುಜ್ಜ್ವಲಭೂಷಣಸುಭಗಶರೀರಮ್ ॥ 7 ॥
ಶ್ರೀಜಯದೇವಭಣಿತವಿಭವದ್ವಿಗುಣೀಕೃತಭೂಷಣಭಾರಮ್ । ಪ್ರಣಮತ ಹೃದಿ ಸುಚಿರಂ ವಿನಿಧಾಯ ಹರಿಂ ಸುಕೃತೋದಯಸಾರಮ್ ॥ 8 ॥
ಅತಿಕ್ರಮ್ಯಾಪಾಂಗಂ ಶ್ರವಣಪಥಪರ್ಯಂತಗಮನ-ಪ್ರಯಾಸೇನೇವಾಕ್ಷ್ಣೋಸ್ತರಲತರತಾರಂ ಪತಿತಯೋಃ । ಇದಾನೀಂ ರಾಧಾಯಾಃ ಪ್ರಿಯತಮಸಮಾಲೋಕಸಮಯೇ ಪಪಾತ ಸ್ವೇದಾಂಬುಪ್ರಸರ ಇವ ಹರ್ಷಾಶ್ರುನಿಕರಃ ॥ 66 ॥
ಭವಂತ್ಯಾಸ್ತಲ್ಪಾಂತಂ ಕೃತಕಪಟಕಂಡೂತಿಪಿಹಿತ-ಸ್ಮಿತಂ ಯಾತೇ ಗೇಹಾದ್ಬಹಿರವಹಿತಾಲೀಪರಿಜನೇ । ಪ್ರಿಯಾಸ್ಯಂ ಪಶ್ಯಂತ್ಯಾಃ ಸ್ಮರಶರಸಮಾಕೂಲಸುಭಗಂ ಸಲಜ್ಜಾ ಲಜ್ಜಾಪಿ ವ್ಯಗಮದಿವ ದೂರಂ ಮೃಗದೃಶಃ ॥ 67 ॥
॥ ಇತಿ ಶ್ರೀಗೀತಗೋವಿಂದೇ ರಾಧಿಕಾಮಿಲನೇ ಸಾನಂದದಾಮೋದರೋ ನಾಮೈಕಾದಶಃ ಸರ್ಗಃ ॥
ಗೀತಗೋವಿಂದಂ ಏಕಾದಶಃ ಸರ್ಗಃ - ಸಾನಂದ ದಾಮೋದರಃ ಬಗ್ಗೆ
ಜಯದೇವನ ಗೀತಗೋವಿಂದದ ಹನ್ನೊಂದನೇ ಸರ್ಗ "ಸಾನಂದದಾಮೋದರ", ಆನಂದಿಸುವ ಕೃಷ್ಣ, ದೀರ್ಘ ವಿರಹದ ನಂತರ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣರನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅನುನಯದಿಂದ ಹರಿಣಾಕ್ಷಿ ರಾಧೆಯನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಂಡ ಕೃಷ್ಣ ತನ್ನ ಹೂವಿನ ಕುಂಜಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲಂಕೃತಳಾದ ರಾಧೆಯನ್ನು ಕಂಡ ಅವಳ ಸಖಿ ತಡಮಾಡದೆ ಅವನ ಬಳಿ ಹೋಗು ಎನ್ನುತ್ತಾಳೆ; ರಾಧೆ ಕುಂಜಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾಳೆ, ಇಬ್ಬರೂ ಸಂತಸದಿಂದ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಜಯದೇವ (೧೨ನೇ ಶತಮಾನ)
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಒಡಿಸ್ಸಿ ಮೊದಲಾದ ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಭಜನೆ ಮತ್ತು ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಪುರಿಯ ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಗೀತಗೋವಿಂದ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಜಯದೇವ (೧೨ನೇ ಶತಮಾನ) ಗೀತಗೋವಿಂದವನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ; ಅದರ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಪುರಿಯ ಜಗನ್ನಾಥನ ಮುಂದೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಈ ಸರ್ಗವನ್ನು "ರಾಧಿಕಾಮಿಲನ", ರಾಧೆಯೊಡನೆ ಸಮಾಗಮದ ಭಾಗ ಎನ್ನುತ್ತದೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
"ಸಾನಂದದಾಮೋದರ" ಎಂದರೇನು?
ರಾಧೆಯೊಡನೆ ಸೇರಿದ "ಆನಂದಿಸುವ ಕೃಷ್ಣ".
ಈ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತದೆ?
ಸಖಿ ರಾಧೆಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಬಳಿ ಹೋಗು ಎನ್ನುತ್ತಾಳೆ, ಅವರು ಕುಂಜದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
ಗೀತಗೋವಿಂದವನ್ನು ಬರೆದವರು ಯಾರು?
೧೨ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಯದೇವ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು