ಗೀತಗೋವಿಂದಂ ಏಕಾದಶಃ ಸರ್ಗಃ - ಸಾನಂದ ದಾಮೋದರಃ
Sri Krishna · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
॥ ഏകാദശഃ സര്ഗഃ ॥ ॥ സാനംദദാമോദരഃ ॥
സുചിരമനുനയനേ പ്രീണയിത്വാ മൃഗാക്ഷീം ഗതവതി കൃതവേശേ കേശവേ കുംജശയ്യാമ് । രചിതരുചിരഭൂഷാം ദൃഷ്ടിമോഷേ പ്രദോഷേ സ്ഫുരതി നിരവസാദാം കാപി രാധാം ജഗാദ ॥ 59 ॥
॥ ഗീതം 20 ॥
വിരചിതചാടുവചനരചനം ചരണേ രചിതപ്രണിപാതമ് । സംപ്രതി മംജുലവംജുലസീമനി കേലിശയനമനുയാതമ് ॥ മുഗ്ധേ മധുമഥനമനുഗതമനുസര രാധികേ ॥ 1 ॥
ഘനജഘനസ്തനഭാരഭരേ ദരമംഥരചരണവിഹാരമ് । മുഖരിതമണീമംജീരമുപൈഹി വിധേഹി മരാലവികാരമ് ॥ 2 ॥
ശൃണു രമണീയതരം തരുണീജനമോഹനമധുപവിരാവമ് । കുസുമശരാസനശാസനബംദിനി പികനികരേ ഭജ ഭാവമ് ॥ 3 ॥
അനിലതരലകിസലയനികരേണ കരേണ ലതാനികുരംബമ് । പ്രേരണമിവ കരഭോരു കരോതി ഗതിം പ്രതിമുംച വിലംബമ് ॥ 4 ॥
സ്ഫുരിതമനംഗതരംഗവശാദിവ സൂചിതഹരിപരിരംഭമ് । പൃച്ഛ മനോഹരഹാരവിമലജലധാരമമും കുചകുംഭമ് ॥ 5 ॥
അധിഗതമഖിലസഖീഭിരിദം തവ വപുരപി രതിരണസജ്ജമ് । ചംഡി രസിതരശനാരവഡിംഡിമമഭിസര സരസമലജ്ജമ് ॥ 6 ॥
സ്മരശരസുഭഗനഖേന കരേണ സഖീമവലംബ്യ സലീലമ് । ചല വലയക്വണീതൈരവബോധയ ഹരമപി നിജഗതിശീലമ് ॥ 7 ॥
ശ്രീജയദേവഭണിതമധരീകൃതഹാരമുദാസിതവാമമ് । ഹരിവിനിഹിതമനസാമധിതിഷ്ഠതു കംഠതടീമവിരാമമ് ॥ 8 ॥
സാ മാം ദ്രക്ഷ്യതി വക്ഷ്യതി സ്മരകഥാം പ്രത്യംഗമാലിംഗനൈഃ പ്രീതിം യാസ്യതി രമ്യതേ സഖി സമാഗത്യേതി ചിംതാകുലഃ । സ ത്വാം പശ്യതി വേപതേ പുലകയത്യാനംദതി സ്വിദ്യതി പ്രത്യുദ്ഗച്ഛതി മൂര്ച്ഛതി സ്ഥിരതമഃപുംജേ നികുംജേ പ്രിയഃ ॥ 60 ॥
അക്ഷ്ണോര്നിക്ഷിപദംജനം ശ്രവണയോസ്താപിച്ഛഗുച്ഛാവലീം മൂര്ധ്നി ശ്യാമസരോജദാമ കുചയോഃ കസ്തൂരികാപാത്രകമ് । ധൂര്താനാമഭിസാരസത്വരഹൃദാം വിഷ്വങ്നികുംജേ സഖി ധ്വാംതം നീലനിചോലചാരു സദൃശാം പ്രത്യംഗമാലിംഗതി ॥ 61 ॥
കാശ്മീരഗൌരവപുഷാമഭിസാരികാണാം ആബദ്ധരേഖമഭിതോ രുചിമംജരീഭിഃ । ഏതത്തമാലദലനീലതമം തമിശ്രം തത്പ്രേമഹേമനികഷോപലതാം തനോതി ॥ 62 ॥
ഹാരാവലീതരലകാംചനകാംചിദാമ-കേയൂരകംകണമണിദ്യുതിദീപിതസ്യ । ദ്വാരേ നികുംജനിലയസ്യഹരിം നിരീക്ഷ്യ വ്രീഡാവതീമഥ സഖീ നിജഗാഹ രാധാമ് ॥ 63 ॥
॥ ഗീതം 21 ॥
മംജുതരകുംജതലകേലിസദനേ । വിലസ രതിരഭസഹസിതവദനേ ॥ പ്രവിശ രാധേ മാധവസമീപമിഹ ॥ 1 ॥
നവഭവദശോകദലശയനസാരേ । വിലസ കുചകലശതരലഹാരേ ॥ 2 ॥
കുസുമചയരചിതശുചിവാസഗേഹേ । വിലസ കുസുമസുകുമാരദേഹേ ॥ 3 ॥
ചലമലയവനപവനസുരഭിശീതേ । വിലസ രസവലിതലലിതഗീതേ ॥ 4 ॥
മധുമുദിതമധുപകുലകലിതരാവേ । വിലസ മദനരസസരസഭാവേ ॥ 5 ॥
മധുതരലപികനികരനിനദമുഖരേ । വിലസ ദശനരുചിരുചിരശിഖരേ ॥ 6 ॥
വിതത ബഹുവല്ലിനവപല്ലവഘനേ । വിലസ ചിരമലസപീനജഘനേ ॥ 7 ॥
വിഹിതപദ്മാവതീസുഖസമാജേ । ഭണതി ജയദേവകവിരാജേ ॥ 8 ॥
ത്വാം ചിത്തേന ചിരം വഹന്നയമതിശ്രാംതോ ഭൃശം താപിതഃ കംദര്പേണ തു പാതുമിച്ഛതി സുധാസംബാധബിംബാധരമ് । അസ്യാംഗം തദലംകുരു ക്ഷണമിഹ ഭ്രൂക്ഷേപലക്ഷ്മീലവ-ക്രീതേ ദാസ ഇവോപസേവിതപദാംഭോജേ കുതഃ സംഭ്രമഃ ॥ 64 ॥
സാ സസാധ്വസസാനംദം ഗോവിംദേ ലോലലോചനാ । സിംജാനമംജുമംജീരം പ്രവിവേശ നിവേശനമ് ॥ 65 ॥
॥ ഗീതം 22 ॥
രാധാവദനവിലോകനവികസിതവിവിധവികാരവിഭംഗമ് । ജലനിധിമിവ വിധുമംഡലദര്ശനതരലിതതുംഗതരംഗമ് ॥ ഹരിമേകരസം ചിരമഭിലഷിതവിലാസം സാ ദദാര്ശ ഗുരുഹര്ഷവശംവദവദനമനംഗനിവാസമ് ॥ 1 ॥
ഹാരമമലതരതാരമുരസി ദധതം പരിരഭ്യ വിദൂരമ് । സ്ഫുടതരഫേനകദംബകരംബിതമിവ യമുനാജലപൂരമ് ॥ 2 ॥
ശ്യാമലമൃദുലകലേവരമംഡലമധിഗതഗൌരദുകൂലമ് । നീലനലിനമിവ പീതപരാഗപതലഭരവലയിതമൂലമ് ॥ 3 ॥
തരലദൃഗംചലചലനമനോഹരവദനജനിതരതിരാഗമ് । സ്ഫുടകമലോദരഖേലിതഖംജനയുഗമിവ ശരദി തഡാഗമ് ॥ 4 ॥
വദനകമലപരിശീലനമിലിതമിഹിരസമകുംഡലശോഭമ് । സ്മിതരുചിരുചിരസമുല്ലസിതാധരപല്ലവകൃതരതിലോഭമ് ॥ 5 ॥
ശശികിരണച്ഛുരിതോദരജലധരസുംദരസകുസുമകേശമ് । തിമിരോദിതവിധുമണ്ദലനിര്മലമലയജതിലകനിവേശമ് ॥ 6 ॥
വിപുലപുലകഭരദംതുരിതം രതികേലികലാഭിരധീരമ് । മണിഗണകിരണസമൂഹസമുജ്ജ്വലഭൂഷണസുഭഗശരീരമ് ॥ 7 ॥
ശ്രീജയദേവഭണിതവിഭവദ്വിഗുണീകൃതഭൂഷണഭാരമ് । പ്രണമത ഹൃദി സുചിരം വിനിധായ ഹരിം സുകൃതോദയസാരമ് ॥ 8 ॥
അതിക്രമ്യാപാംഗം ശ്രവണപഥപര്യംതഗമന-പ്രയാസേനേവാക്ഷ്ണോസ്തരലതരതാരം പതിതയോഃ । ഇദാനീം രാധായാഃ പ്രിയതമസമാലോകസമയേ പപാത സ്വേദാംബുപ്രസര ഇവ ഹര്ഷാശ്രുനികരഃ ॥ 66 ॥
ഭവംത്യാസ്തല്പാംതം കൃതകപടകംഡൂതിപിഹിത-സ്മിതം യാതേ ഗേഹാദ്ബഹിരവഹിതാലീപരിജനേ । പ്രിയാസ്യം പശ്യംത്യാഃ സ്മരശരസമാകൂലസുഭഗം സലജ്ജാ ലജ്ജാപി വ്യഗമദിവ ദൂരം മൃഗദൃശഃ ॥ 67 ॥
॥ ഇതി ശ്രീഗീതഗോവിംദേ രാധികാമിലനേ സാനംദദാമോദരോ നാമൈകാദശഃ സര്ഗഃ ॥
ಗೀತಗೋವಿಂದಂ ಏಕಾದಶಃ ಸರ್ಗಃ - ಸಾನಂದ ದಾಮೋದರಃ ಬಗ್ಗೆ
ಜಯದೇವನ ಗೀತಗೋವಿಂದದ ಹನ್ನೊಂದನೇ ಸರ್ಗ "ಸಾನಂದದಾಮೋದರ", ಆನಂದಿಸುವ ಕೃಷ್ಣ, ದೀರ್ಘ ವಿರಹದ ನಂತರ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣರನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅನುನಯದಿಂದ ಹರಿಣಾಕ್ಷಿ ರಾಧೆಯನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಂಡ ಕೃಷ್ಣ ತನ್ನ ಹೂವಿನ ಕುಂಜಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲಂಕೃತಳಾದ ರಾಧೆಯನ್ನು ಕಂಡ ಅವಳ ಸಖಿ ತಡಮಾಡದೆ ಅವನ ಬಳಿ ಹೋಗು ಎನ್ನುತ್ತಾಳೆ; ರಾಧೆ ಕುಂಜಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾಳೆ, ಇಬ್ಬರೂ ಸಂತಸದಿಂದ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಜಯದೇವ (೧೨ನೇ ಶತಮಾನ)
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಒಡಿಸ್ಸಿ ಮೊದಲಾದ ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಭಜನೆ ಮತ್ತು ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಪುರಿಯ ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಗೀತಗೋವಿಂದ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಜಯದೇವ (೧೨ನೇ ಶತಮಾನ) ಗೀತಗೋವಿಂದವನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ; ಅದರ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಪುರಿಯ ಜಗನ್ನಾಥನ ಮುಂದೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಈ ಸರ್ಗವನ್ನು "ರಾಧಿಕಾಮಿಲನ", ರಾಧೆಯೊಡನೆ ಸಮಾಗಮದ ಭಾಗ ಎನ್ನುತ್ತದೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
"ಸಾನಂದದಾಮೋದರ" ಎಂದರೇನು?
ರಾಧೆಯೊಡನೆ ಸೇರಿದ "ಆನಂದಿಸುವ ಕೃಷ್ಣ".
ಈ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತದೆ?
ಸಖಿ ರಾಧೆಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಬಳಿ ಹೋಗು ಎನ್ನುತ್ತಾಳೆ, ಅವರು ಕುಂಜದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
ಗೀತಗೋವಿಂದವನ್ನು ಬರೆದವರು ಯಾರು?
೧೨ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಯದೇವ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು