ಗೀತಗೋವಿಂದಂ ಏಕಾದಶಃ ಸರ್ಗಃ - ಸಾನಂದ ದಾಮೋದರಃ
Sri Krishna · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
॥ एकादशः सर्गः ॥ ॥ सानंददामोदरः ॥
सुचिरमनुनयने प्रीणयित्वा मृगाक्षीं गतवति कृतवेशे केशवे कुंजशय्याम् । रचितरुचिरभूषां दृष्टिमोषे प्रदोषे स्फुरति निरवसादां कापि राधां जगाद ॥ 59 ॥
॥ गीतं 20 ॥
विरचितचाटुवचनरचनं चरणे रचितप्रणिपातम् । संप्रति मंजुलवंजुलसीमनि केलिशयनमनुयातम् ॥ मुग्धे मधुमथनमनुगतमनुसर राधिके ॥ 1 ॥
घनजघनस्तनभारभरे दरमंथरचरणविहारम् । मुखरितमणीमंजीरमुपैहि विधेहि मरालविकारम् ॥ 2 ॥
शृणु रमणीयतरं तरुणीजनमोहनमधुपविरावम् । कुसुमशरासनशासनबंदिनि पिकनिकरे भज भावम् ॥ 3 ॥
अनिलतरलकिसलयनिकरेण करेण लतानिकुरंबम् । प्रेरणमिव करभोरु करोति गतिं प्रतिमुंच विलंबम् ॥ 4 ॥
स्फुरितमनंगतरंगवशादिव सूचितहरिपरिरंभम् । पृच्छ मनोहरहारविमलजलधारममुं कुचकुंभम् ॥ 5 ॥
अधिगतमखिलसखीभिरिदं तव वपुरपि रतिरणसज्जम् । चंडि रसितरशनारवडिंडिममभिसर सरसमलज्जम् ॥ 6 ॥
स्मरशरसुभगनखेन करेण सखीमवलंब्य सलीलम् । चल वलयक्वणीतैरवबोधय हरमपि निजगतिशीलम् ॥ 7 ॥
श्रीजयदेवभणितमधरीकृतहारमुदासितवामम् । हरिविनिहितमनसामधितिष्ठतु कंठतटीमविरामम् ॥ 8 ॥
सा मां द्रक्ष्यति वक्ष्यति स्मरकथां प्रत्यंगमालिंगनैः प्रीतिं यास्यति रम्यते सखि समागत्येति चिंताकुलः । स त्वां पश्यति वेपते पुलकयत्यानंदति स्विद्यति प्रत्युद्गच्छति मूर्च्छति स्थिरतमःपुंजे निकुंजे प्रियः ॥ 60 ॥
अक्ष्णोर्निक्षिपदंजनं श्रवणयोस्तापिच्छगुच्छावलीं मूर्ध्नि श्यामसरोजदाम कुचयोः कस्तूरिकापात्रकम् । धूर्तानामभिसारसत्वरहृदां विष्वङ्निकुंजे सखि ध्वांतं नीलनिचोलचारु सदृशां प्रत्यंगमालिंगति ॥ 61 ॥
काश्मीरगौरवपुषामभिसारिकाणां आबद्धरेखमभितो रुचिमंजरीभिः । एतत्तमालदलनीलतमं तमिश्रं तत्प्रेमहेमनिकषोपलतां तनोति ॥ 62 ॥
हारावलीतरलकांचनकांचिदाम-केयूरकंकणमणिद्युतिदीपितस्य । द्वारे निकुंजनिलयस्यहरिं निरीक्ष्य व्रीडावतीमथ सखी निजगाह राधाम् ॥ 63 ॥
॥ गीतं 21 ॥
मंजुतरकुंजतलकेलिसदने । विलस रतिरभसहसितवदने ॥ प्रविश राधे माधवसमीपमिह ॥ 1 ॥
नवभवदशोकदलशयनसारे । विलस कुचकलशतरलहारे ॥ 2 ॥
कुसुमचयरचितशुचिवासगेहे । विलस कुसुमसुकुमारदेहे ॥ 3 ॥
चलमलयवनपवनसुरभिशीते । विलस रसवलितललितगीते ॥ 4 ॥
मधुमुदितमधुपकुलकलितरावे । विलस मदनरससरसभावे ॥ 5 ॥
मधुतरलपिकनिकरनिनदमुखरे । विलस दशनरुचिरुचिरशिखरे ॥ 6 ॥
वितत बहुवल्लिनवपल्लवघने । विलस चिरमलसपीनजघने ॥ 7 ॥
विहितपद्मावतीसुखसमाजे । भणति जयदेवकविराजे ॥ 8 ॥
त्वां चित्तेन चिरं वहन्नयमतिश्रांतो भृशं तापितः कंदर्पेण तु पातुमिच्छति सुधासंबाधबिंबाधरम् । अस्यांगं तदलंकुरु क्षणमिह भ्रूक्षेपलक्ष्मीलव-क्रीते दास इवोपसेवितपदांभोजे कुतः संभ्रमः ॥ 64 ॥
सा ससाध्वससानंदं गोविंदे लोललोचना । सिंजानमंजुमंजीरं प्रविवेश निवेशनम् ॥ 65 ॥
॥ गीतं 22 ॥
राधावदनविलोकनविकसितविविधविकारविभंगम् । जलनिधिमिव विधुमंडलदर्शनतरलिततुंगतरंगम् ॥ हरिमेकरसं चिरमभिलषितविलासं सा ददार्श गुरुहर्षवशंवदवदनमनंगनिवासम् ॥ 1 ॥
हारममलतरतारमुरसि दधतं परिरभ्य विदूरम् । स्फुटतरफेनकदंबकरंबितमिव यमुनाजलपूरम् ॥ 2 ॥
श्यामलमृदुलकलेवरमंडलमधिगतगौरदुकूलम् । नीलनलिनमिव पीतपरागपतलभरवलयितमूलम् ॥ 3 ॥
तरलदृगंचलचलनमनोहरवदनजनितरतिरागम् । स्फुटकमलोदरखेलितखंजनयुगमिव शरदि तडागम् ॥ 4 ॥
वदनकमलपरिशीलनमिलितमिहिरसमकुंडलशोभम् । स्मितरुचिरुचिरसमुल्लसिताधरपल्लवकृतरतिलोभम् ॥ 5 ॥
शशिकिरणच्छुरितोदरजलधरसुंदरसकुसुमकेशम् । तिमिरोदितविधुमण्दलनिर्मलमलयजतिलकनिवेशम् ॥ 6 ॥
विपुलपुलकभरदंतुरितं रतिकेलिकलाभिरधीरम् । मणिगणकिरणसमूहसमुज्ज्वलभूषणसुभगशरीरम् ॥ 7 ॥
श्रीजयदेवभणितविभवद्विगुणीकृतभूषणभारम् । प्रणमत हृदि सुचिरं विनिधाय हरिं सुकृतोदयसारम् ॥ 8 ॥
अतिक्रम्यापांगं श्रवणपथपर्यंतगमन-प्रयासेनेवाक्ष्णोस्तरलतरतारं पतितयोः । इदानीं राधायाः प्रियतमसमालोकसमये पपात स्वेदांबुप्रसर इव हर्षाश्रुनिकरः ॥ 66 ॥
भवंत्यास्तल्पांतं कृतकपटकंडूतिपिहित-स्मितं याते गेहाद्बहिरवहितालीपरिजने । प्रियास्यं पश्यंत्याः स्मरशरसमाकूलसुभगं सलज्जा लज्जापि व्यगमदिव दूरं मृगदृशः ॥ 67 ॥
॥ इति श्रीगीतगोविंदे राधिकामिलने सानंददामोदरो नामैकादशः सर्गः ॥
ಗೀತಗೋವಿಂದಂ ಏಕಾದಶಃ ಸರ್ಗಃ - ಸಾನಂದ ದಾಮೋದರಃ ಬಗ್ಗೆ
ಜಯದೇವನ ಗೀತಗೋವಿಂದದ ಹನ್ನೊಂದನೇ ಸರ್ಗ "ಸಾನಂದದಾಮೋದರ", ಆನಂದಿಸುವ ಕೃಷ್ಣ, ದೀರ್ಘ ವಿರಹದ ನಂತರ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣರನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅನುನಯದಿಂದ ಹರಿಣಾಕ್ಷಿ ರಾಧೆಯನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಂಡ ಕೃಷ್ಣ ತನ್ನ ಹೂವಿನ ಕುಂಜಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲಂಕೃತಳಾದ ರಾಧೆಯನ್ನು ಕಂಡ ಅವಳ ಸಖಿ ತಡಮಾಡದೆ ಅವನ ಬಳಿ ಹೋಗು ಎನ್ನುತ್ತಾಳೆ; ರಾಧೆ ಕುಂಜಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾಳೆ, ಇಬ್ಬರೂ ಸಂತಸದಿಂದ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಜಯದೇವ (೧೨ನೇ ಶತಮಾನ)
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಒಡಿಸ್ಸಿ ಮೊದಲಾದ ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಭಜನೆ ಮತ್ತು ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಪುರಿಯ ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಗೀತಗೋವಿಂದ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಜಯದೇವ (೧೨ನೇ ಶತಮಾನ) ಗೀತಗೋವಿಂದವನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ; ಅದರ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಪುರಿಯ ಜಗನ್ನಾಥನ ಮುಂದೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಈ ಸರ್ಗವನ್ನು "ರಾಧಿಕಾಮಿಲನ", ರಾಧೆಯೊಡನೆ ಸಮಾಗಮದ ಭಾಗ ಎನ್ನುತ್ತದೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
"ಸಾನಂದದಾಮೋದರ" ಎಂದರೇನು?
ರಾಧೆಯೊಡನೆ ಸೇರಿದ "ಆನಂದಿಸುವ ಕೃಷ್ಣ".
ಈ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತದೆ?
ಸಖಿ ರಾಧೆಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಬಳಿ ಹೋಗು ಎನ್ನುತ್ತಾಳೆ, ಅವರು ಕುಂಜದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
ಗೀತಗೋವಿಂದವನ್ನು ಬರೆದವರು ಯಾರು?
೧೨ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಯದೇವ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು