ಗೀತಗೋವಿಂದಂ ಚತುರ್ಥಃ ಸರ್ಗಃ - ಸ್ನಿಗ್ಧ ಮಧುಸೂದನಃ
Sri Krishna · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
॥ ಚತುರ್ಥಃ ಸರ್ಗಃ ॥ ॥ ಸ್ನಿಗ್ಧಮಧುಸೂದನಃ ॥
ಯಮುನಾತೀರವಾನೀರನಿಕುಂಜೇ ಮಂದಮಾಸ್ಥಿತಮ್ । ಪ್ರಾಹ ಪ್ರೇಮಭರೋದ್ಭ್ರಾಂತಂ ಮಾಧವಂ ರಾಧಿಕಾಸಖೀ ॥ 25 ॥
॥ ಗೀತಂ 8 ॥
ನಿಂದತಿ ಚಂದನಮಿಂದುಕಿರಣಮನು ವಿಂದತಿ ಖೇದಮಧೀರಮ್ । ವ್ಯಾಲನಿಲಯಮಿಲನೇನ ಗರಲಮಿವ ಕಲಯತಿ ಮಲಯಸಮೀರಮ್ ॥ ಸಾ ವಿರಹೇ ತವ ದೀನಾ ಮಾಧವ ಮನಸಿಜವಿಶಿಖಭಯಾದಿವ ಭಾವನಯಾ ತ್ವಯಿ ಲೀನಾ ॥ 1 ॥
ಅವಿರಲನಿಪತಿತಮದನಶರಾದಿವ ಭವದವನಾಯ ವಿಶಾಲಮ್ । ಸ್ವಹೃದಯರ್ಮಣೀ ವರ್ಮ ಕರೋತಿ ಸಜಲನಲಿನೀದಲಜಾಲಮ್ ॥ 2 ॥
ಕುಸುಮವಿಶಿಖಶರತಲ್ಪಮನಲ್ಪವಿಲಾಸಕಲಾಕಮನೀಯಮ್ । ವ್ರತಮಿವ ತವ ಪರಿರಂಭಸುಖಾಯ ಕರೋತಿ ಕುಸುಮಶಯನೀಯಮ್ ॥ 3 ॥
ವಹತಿ ಚ ಗಲಿತವಿಲೋಚನಜಲಭರಮಾನನಕಮಲಮುದಾರಮ್ । ವಿಧುಮಿವ ವಿಕಟವಿಧುಂತುದದಂತದಲನಗಲಿತಾಮೃತಧಾರಮ್ ॥ 4 ॥
ವಿಲಿಖತಿ ರಹಸಿ ಕುರಂಗಮದೇನ ಭವಂತಮಸಮಶರಭೂತಮ್ । ಪ್ರಣಮತಿ ಮಕರಮಧೋ ವಿನಿಧಾಯ ಕರೇ ಚ ಶರಂ ನವಚೂತಮ್ ॥ 5 ॥
ಪ್ರತಿಪದಮಿದಮಪಿ ನಿಗತತಿ ಮಾಧವ ತವ ಚರಣೇ ಪತಿತಾಹಮ್ । ತ್ವಯಿ ವಿಮುಖೇ ಮಯಿ ಸಪದಿ ಸುಧಾನಿಧಿರಪಿ ತನುತೇ ತನುದಾಹಮ್ ॥ 6 ॥
ಧ್ಯಾನಲಯೇನ ಪುರಃ ಪರಿಕಲ್ಪ್ಯ ಭವಂತಮತೀವ ದುರಾಪಮ್ । ವಿಲಪತಿ ಹಸತಿ ವಿಷೀದತಿ ರೋದಿತಿ ಚಂಚತಿ ಮುಂಚತಿ ತಾಪಮ್ ॥ 7 ॥
ಶ್ರೀಜಯದೇವಭಣಿತಮಿದಮಧಿಕಂ ಯದಿ ಮನಸಾ ನಟನೀಯಮ್ । ಹರಿವಿರಹಾಕುಲಬಲ್ಲವಯುವತಿಸಖೀವಚನಂ ಪಠನೀಯಮ್ ॥ 8 ॥
ಆವಾಸೋ ವಿಪಿನಾಯತೇ ಪ್ರಿಯಸಖೀಮಾಲಾಪಿ ಜಾಲಾಯತೇ ತಾಪೋಽಪಿ ಶ್ವಸಿತೇನ ದಾವದಹನಜ್ವಾಲಾಕಲಾಪಾಯತೇ । ಸಾಪಿ ತ್ವದ್ವಿರಹೇಣ ಹಂತ ಹರಿಣೀರೂಪಾಯತೇ ಹಾ ಕಥಂ ಕಂದರ್ಪೋಽಪಿ ಯಮಾಯತೇ ವಿರಚಯಞ್ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತಮ್ ॥ 26 ॥
॥ ಗೀತಂ 9 ॥
ಸ್ತನವಿನಿಹಿತಮಪಿ ಹಾರಮುದಾರಮ್ । ಸಾ ಮನುತೇ ಕೃಶತನುರತಿಭಾರಮ್ ॥ ರಾಧಿಕಾ ವಿರಹೇ ತವ ಕೇಶವ ॥ 1 ॥
ಸರಸಮಸೃಣಮಪಿ ಮಲಯಜಪಂಕಮ್ । ಪಶ್ಯತಿ ವಿಷಮಿವ ವಪುಷಿ ಸಶಂಕಮ್ ॥ 2 ॥
ಶ್ವಸಿತಪವನಮನುಪಮಪರಿಣಾಹಮ್ । ಮದನದಹನಮಿವ ವಹತಿ ಸದಾಹಮ್ ॥ 3 ॥
ದಿಶಿ ದಿಶಿ ಕಿರತಿ ಸಜಲಕಣಜಾಲಮ್ । ನಯನನಲಿನಮಿವ ವಿಗಲಿತನಾಲಮ್ ॥ 4 ॥
ನಯನವಿಷಯಮಪಿ ಕಿಸಲಯತಲ್ಪಮ್ । ಕಲಯತಿ ವಿಹಿತಹುತಾಶವಿಕಲ್ಪಮ್ ॥ 5 ॥
ತ್ಯಜತಿ ನ ಪಾಣಿತಲೇನ ಕಪೋಲಮ್ । ಬಾಲಶಶಿನಮಿವ ಸಾಯಮಲೋಲಮ್ ॥ 6 ॥
ಹರಿರಿತಿ ಹರಿರಿತಿ ಜಪತಿ ಸಕಾಮಮ್ । ವಿರಹವಿಹಿತಮರಣೇನ ನಿಕಾಮಮ್ ॥ 7 ॥
ಶ್ರೀಜಯದೇವಭಣಿತಮಿತಿ ಗೀತಮ್ । ಸುಖಯತು ಕೇಶವಪದಮುಪುನೀತಮ್ ॥ 8 ॥
ಸಾ ರೋಮಾಂಚತಿ ಸೀತ್ಕರೋತಿ ವಿಲಪತ್ಯುತ್ಕಂಪತೇ ತಾಮ್ಯತಿ ಧ್ಯಾಯತ್ಯುದ್ಭ್ರಮತಿ ಪ್ರಮೀಲತಿ ಪತತ್ಯುದ್ಯಾತಿ ಮೂರ್ಚ್ಛತ್ಯಪಿ । ಏತಾವತ್ಯತನುಜ್ವರೇ ವರತನುರ್ಜೀವೇನ್ನ ಕಿಂ ತೇ ರಸಾತ್ ಸ್ವರ್ವೈದ್ಯಪ್ರತಿಮ ಪ್ರಸೀದಸಿ ಯದಿ ತ್ಯಕ್ತೋಽನ್ಯಥಾ ನಾಂತಕಃ ॥ 27 ॥
ಸ್ಮರಾತುರಾಂ ದೈವತವೈದ್ಯಹೃದ್ಯ ತ್ವದಂಗಸಂಗಾಮೃತಮಾತ್ರಸಾಧ್ಯಾಮ್ । ವಿಮುಕ್ತಬಾಧಾಂ ಕುರುಷೇ ನ ರಾಧಾ-ಮುಪೇಂದ್ರ ವಜ್ರಾದಪಿ ದಾರುಣೋಽಸಿ ॥ 28 ॥
ಕಂದರ್ಪಜ್ವರಸಂಜ್ವರಸ್ತುರತನೋರಾಶ್ಚರ್ಯಮಸ್ಯಾಶ್ಚಿರಂ ಚೇತಶ್ಚಂದನಚಂದ್ರಮಃಕಮಲಿನೀಚಿಂತಾಸು ಸಂತಾಮ್ಯತಿ । ಕಿಂತು ಕ್ಲಾಂತಿವಶೇನ ಶೀತಲತನುಂ ತ್ವಾಮೇಕಮೇವ ಪ್ರಿಯಂ ಧ್ಯಾಯಂತೀ ರಹಸಿ ಸ್ಥಿತಾ ಕಥಮಪಿ ಕ್ಷೀಣಾ ಕ್ಷಣಂ ಪ್ರಾಣಿತಿ ॥ 29 ॥
ಕ್ಷಣಮಪಿ ವಿರಹಃ ಪುರಾ ನ ಸೇಹೇ ನಯನನಿಮೀಲನಖಿನ್ನಯಾ ಯಯಾ ತೇ । ಶ್ವಸಿತಿ ಕಥಮಸೌ ರಸಾಲಶಾಖಾಂ ಚಿರವಿರಹೇಣ ವಿಲೋಕ್ಯ ಪುಷ್ಪಿತಾಗ್ರಾಮ್ ॥ 30 ॥
॥ ಇತಿ ಗೀತಗೋವಿಂದೇ ಸ್ನಿಗ್ಧಮಾಧವೋ ನಾಮ ಚತುರ್ಥಃ ಸರ್ಗಃ ॥
ಗೀತಗೋವಿಂದಂ ಚತುರ್ಥಃ ಸರ್ಗಃ - ಸ್ನಿಗ್ಧ ಮಧುಸೂದನಃ ಬಗ್ಗೆ
ಜಯದೇವನ ಗೀತಗೋವಿಂದದ ನಾಲ್ಕನೇ ಸರ್ಗ "ಸ್ನಿಗ್ಧ ಮಧುಸೂದನ" ಯಮುನಾತೀರದ ಜೊಂಡಿನ ಕುಂಜದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ರಾಧೆಯ ಸಖಿ ಬಂದು ವಿರಹದಲ್ಲಿ ರಾಧೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾಳೆ: ತಣ್ಣನೆಯ ಗಂಧ ಬೆಳದಿಂಗಳನ್ನು ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ, ಹೂವಿನ ಹಾಸಿಗೆ ಮಾಡಿ ಬಾಣದ ಹಾಸಿಗೆಯಂತೆ ಮಲಗುತ್ತಾಳೆ, ಅವನ ಚಿತ್ರ ಬರೆದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಅವನನ್ನೇ ನೆನೆಯುತ್ತ ಕೃಶಳಾಗಿ ಬಿಳಿಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ; "ನಿನ್ನ ವಿರಹದಲ್ಲಿ ರಾಧೆ ನರಳುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ" ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಪಲ್ಲವಿ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಜಯದೇವ (೧೨ನೇ ಶತಮಾನ)
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಒಡಿಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಷ್ಟಪದಿ ಗಾಯನದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪುರಿಯಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಇದರ ಅಷ್ಟಪದಿ "ಸಾ ವಿರಹೇ ತವ ದೀನಾ", "ನಿನ್ನ ವಿರಹದಲ್ಲಿ ಅವಳು ದೀನಳು", ಗೀತಗೋವಿಂದದ ಅತಿಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.
- ಭಕ್ತಿಪರ ಓದಿನಲ್ಲಿ ರಾಧೆಯ ಹಂಬಲ ಭಗವಂತನಿಗಾಗಿ ಜೀವದ ಹಂಬಲದ ಸಂಕೇತ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಈ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ?
ಯಮುನಾತೀರದ ಜೊಂಡಿನ ಕುಂಜದಲ್ಲಿ.
ರಾಧೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ವರ್ಣಿಸುವವರು ಯಾರು?
ರಾಧೆಯ ಸಖಿ.
ಗೀತಗೋವಿಂದ ಬರೆದವರು ಯಾರು?
೧೨ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಯದೇವ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು