ಗೀತಗೋವಿಂದಂ ಸಪ್ತಮಃ ಸರ್ಗಃ - ನಾಗರ ನಾರಯಣಃ
Sri Krishna · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
॥ saptamah sargah ॥ ॥ naagaranaaraayanah ॥
atraantare cha kulataakulavartmapaata-sanjaatapaataka iva sphutalaanchhanashreeh । vrindaavanaantaramadeepayadamshujaalai-rdiksundareevadanachandanabindurinduh ॥ 40 ॥
prasarati shashadharabimbe vihitavilambe cha maadhave vidhuraa । virachitavividhavilaapam saa paritaapam chakaarochchaih ॥ 41 ॥
॥ geetam 13 ॥
kathitasamaye'pi harirahaha na yayau vanam । mama viphalamidamamalaroopamapi yauvanam ॥ yaami he kamiha sharanam sakheejanavachanavanchitaa ॥ 1 ॥
yadanugamanaaya nishi gahanamapi sheelitam । tena mama hridayamidamasamasharakeelitam ॥ 2 ॥
mama maranameva varamativitathaketanaa । kimiha vishahaami virahaanalachetanaa ॥ 3 ॥
maamahaha vidhurayati madhuramadhuyaaminee । kaapi harimanubhavati kritasukritakaaminee ॥ 4 ॥
ahaha kalayaami valayaadimaneebhooshanam । harivirahadahanavahanena bahudooshanam ॥ 5 ॥
kusumasukumaaratanumatanusharaleelayaa । sragapi hridi hanti maamativishamasheelayaa ॥ 6 ॥
ahamiha nivasaami naganitavanavetasaa । smarati madhusoodano maamapi na chetasaa ॥ 7 ॥
haricharanasharanajayadevakavibhaaratee । vasatu hridi yuvatiriva komalakalaavatee ॥ 8 ॥
tatkim kaamapi kaamineemabhisritah kim vaa kalaakelibhi-rbaddho bandhubhirandhakaarini vanopaante kimu bhraamyati । kaantah klaantamanaa manaagapi pathi prasthaatumevaakshamah sanketeekritamanjuvanjulalataakunje'pi yannaagatah ॥ 42 ॥
athaagataam maadhavamantarena sakheemiyam veekshya vishaadamookaam । vishankmaanaa ramitam kayaapi janaardanam drishtavadetadaaha ॥ 43 ॥
॥ geetam 14 ॥
smarasamarochitavirachitaveshaa । galitakusumadaravilulitakeshaa ॥ kaapi madhuripunaa vilasati yuvatiradhikagunaa ॥ 1 ॥
hariparirambhanavalitavikaaraa । kuchakalashopari taralitahaaraa ॥ 2 ॥
vichaladalakalalitaananachandraa । tadadharapaanarabhasakritatandraa ॥ 3 ॥
chanchalakundaladalitakapolaa । mukharitarasanajaghanagalitalolaa ॥ 4 ॥
dayitavilokitalajjitahasitaa । bahuvidhakoojitaratirasarasitaa ॥ 5 ॥
vipulapulakaprithuvepathubhangaa । shvasitanimeelitavikasadanangaa ॥ 6 ॥
shramajalakanabharasubhagashareeraa । paripatitorasi ratiranadheeraa ॥ 7 ॥
shreejayadevabhanitahariramitam । kalikalusham janayatu parishamitam ॥ 8 ॥
virahapaandumuraarimukhaambuja-dyutiriyam tirayannapi chetanaam । vidhurateeva tanoti manobhuvah sahridaye hridaye madanavyathaam ॥ 44 ॥
॥ geetam 15 ॥
samuditamadane ramaneevadane chumbanavalitaadhare । mrigamadatilakam likhati sapulakam mrigamiva rajaneekare ॥ ramate yamunaapulinavane vijayee muraariradhunaa ॥ 1 ॥
ghanachayaruchire rachayati chikure taralitatarunaanane । kurabakakusumam chapalaasushamam ratipatimrigakaanane ॥ 2 ॥
ghatayati sughane kuchayugagagane mrigamadaruchirooshite । manisaramamalam taarakapatalam nakhapadashashibhooshite ॥ 3 ॥
jitabisashakale mridubhujayugale karatalanalineedale । marakatavalayam madhukaranichayam vitarati himasheetale ॥ 4 ॥
ratigrihajaghane vipulaapaghane manasijakanakaasane । manimayarasanam toranahasanam vikirati kritavaasane ॥ 5 ॥
charanakisalaye kamalaanilaye nakhamaniganapoojite । bahirapavaranam yaavakabharanam janayati hridi yojite ॥ 6 ॥
ramayati sadrisham kaamapi subhrisham khalahaladharasodare । kimaphalamavasam chiramiha virasam vada sakhi vitapodare ॥ 7 ॥
iha rasabhanane kritaharigunane madhuripupadasevake । kaliyugacharitam na vasatu duritam kavinripajayadevake ॥ 8 ॥
naayaatah sakhi nirdayo yadi shathastvam dooti kim dooyase svachchhandam bahuvallabhah sa ramate kim tatra te dooshanam । pashyaadya priyasamgamaaya dayitasyaakrishyamaanam ganai-rutkanthaartibharaadiva sphutadidam chetah svayam yaasyati ॥ 45 ॥
॥ geetam 16 ॥
anilataralakuvalayanayanena । tapati na saa kisalayashayanena ॥ sakhi yaa ramitaa vanamaalinaa ॥ 1 ॥
vikasitasarasijalalitamukhena । sphutati na saa manasijavishikhena ॥ 2 ॥
amritamadhuramridutaravachanena । jvalati na saa malayajapavanena ॥ 3 ॥
sthalajalaruharuchikaracharanena । luthati na saa himakarakiranena ॥ 4 ॥
sajalajaladasamudayaruchirena । dalati na saa hridi chiravirahena ॥ 5 ॥
kanakanikasharuchishuchivasanena । shvasati na saa parijanahasanena ॥ 6 ॥
sakalabhuvanajanavaratarunena । vahati na saa rujamatikarunena ॥ 7 ॥
shreejayadevabhanitavachanena । pravishatu harirapi hridayamanena ॥ 8 ॥
manobhavaanandana chandanaanila praseeda re dakshina muncha vaamataam । kshanam jagatpraana vidhaaya maadhavam puro mama praanaharo bhavishyasi ॥ 46 ॥
ripuriva sakheesamvaaso'yam shikheeva himaanilo vishamiva sudhaarashmiryasmindunoti manogate । hridayamadaye tasminnevam punarvalate balaat kuvalayadrishaam vaamah kaamo nikaamanirankushah ॥ 47 ॥
baadhaam vidhehi malayaanila panchabaana praanaangrihaana na griham punaraashrayishye । kim te kritaantabhagini kshamayaa tarangai-rangaani sincha mama shaamyatu dehadaahah ॥ 48 ॥
praatarneelanicholamachyutamurassamveetapeetaambaram radhaayaashkitam vilokya hasati svairam sakheemandale । vreedaachanchalamanchalam nayanayoraadhaaya raadhaanane svaadusmeramukho'yamastu jagadaanandaaya nandaatmajah॥ (kasmimshchana paathaantare idam padyam vidyate)
॥ iti geetagovinde vipralabdhaavarnane naaganaaraayano naama saptamah sargah ॥
ಗೀತಗೋವಿಂದಂ ಸಪ್ತಮಃ ಸರ್ಗಃ - ನಾಗರ ನಾರಯಣಃ ಬಗ್ಗೆ
ಜಯದೇವನ ಗೀತಗೋವಿಂದದ ಏಳನೇ ಸರ್ಗ "ನಾಗರ ನಾರಾಯಣ" (ಚತುರ ಪ್ರಿಯ ನಾರಾಯಣ) ರಾಧೆಯನ್ನು ವಿಪ್ರಲಬ್ಧ ನಾಯಿಕೆಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಬೃಂದಾವನದ ಮೇಲೆ ಚಂದ್ರ ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅವನ ಕಲೆ ಪಾಪದ ಕಲೆಯಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಕೃಷ್ಣ ಸಂಕೇತಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಕಾಯುವ ರಾಧೆ ಅವನನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬಳ ತೋಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ; ಅವಳ ಹಾಡುಗಳು ದುಃಖ ಹಂಬಲ ಸುರಿಸುತ್ತವೆ: ಸಖಿ ಮರಳಿಲ್ಲ, ರಾತ್ರಿ ಕಳೆಯುತ್ತಿದೆ, ತಣ್ಣನೆಯ ಬೆಳದಿಂಗಳು ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಸುಡುತ್ತಿದೆ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಜಯದೇವ (೧೨ನೇ ಶತಮಾನ)
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಒಡಿಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಷ್ಟಪದಿ ಗಾಯನದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪುರಿಯಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಈ ಸರ್ಗದ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ "ಕಥಿತ ಸಮಯೇಪಿ ಹರಿರಹಹ ನ ಯಯೌ ವನಂ", "ಹೇಳಿದ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಹರಿ ವನಕ್ಕೆ ಬರಲಿಲ್ಲ" ಅಷ್ಟಪದಿ ಸೇರಿದೆ.
- ಪುರಿಯ ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗೀತಗೋವಿಂದವನ್ನು ದಿನವೂ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
"ನಾಗರ ನಾರಾಯಣ" ಎಂದರೇನು?
"ಚತುರ ಪ್ರಿಯ ನಾರಾಯಣ".
ಈ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ರಾಧೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ಏನು?
ಕೃಷ್ಣನಿಗಾಗಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಕಾದು ನಿರಾಶಳಾದವಳು.
ಗೀತಗೋವಿಂದ ಬರೆದವರು ಯಾರು?
೧೨ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಯದೇವ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು