ಗೀತಗೋವಿಂದಂ ಸಪ್ತಮಃ ಸರ್ಗಃ - ನಾಗರ ನಾರಯಣಃ
Sri Krishna · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
॥ సప్తమః సర్గః ॥ ॥ నాగరనారాయణః ॥
అత్రాంతరే చ కులటాకులవర్త్మపాత-సంజాతపాతక ఇవ స్ఫుటలాంఛనశ్రీః । వృందావనాంతరమదీపయదంశుజాలై-ర్దిక్సుందరీవదనచందనబిందురిందుః ॥ 40 ॥
ప్రసరతి శశధరబింబే విహితవిలంబే చ మాధవే విధురా । విరచితవివిధవిలాపం సా పరితాపం చకారోచ్చైః ॥ 41 ॥
॥ గీతం 13 ॥
కథితసమయేఽపి హరిరహహ న యయౌ వనమ్ । మమ విఫలమిదమమలరూపమపి యౌవనమ్ ॥ యామి హే కమిహ శరణం సఖీజనవచనవంచితా ॥ 1 ॥
యదనుగమనాయ నిశి గహనమపి శీలితమ్ । తేన మమ హృదయమిదమసమశరకీలితమ్ ॥ 2 ॥
మమ మరణమేవ వరమతివితథకేతనా । కిమిహ విషహామి విరహానలచేతనా ॥ 3 ॥
మామహహ విధురయతి మధురమధుయామినీ । కాపి హరిమనుభవతి కృతసుకృతకామినీ ॥ 4 ॥
అహహ కలయామి వలయాదిమణీభూషణమ్ । హరివిరహదహనవహనేన బహుదూషణమ్ ॥ 5 ॥
కుసుమసుకుమారతనుమతనుశరలీలయా । స్రగపి హృది హంతి మామతివిషమశీలయా ॥ 6 ॥
అహమిహ నివసామి నగణితవనవేతసా । స్మరతి మధుసూదనో మామపి న చేతసా ॥ 7 ॥
హరిచరణశరణజయదేవకవిభారతీ । వసతు హృది యువతిరివ కోమలకలావతీ ॥ 8 ॥
తత్కిం కామపి కామినీమభిసృతః కిం వా కలాకేలిభి-ర్బద్ధో బంధుభిరంధకారిణి వనోపాంతే కిము భ్రామ్యతి । కాంతః క్లాంతమనా మనాగపి పథి ప్రస్థాతుమేవాక్షమః సంకేతీకృతమంజువంజులలతాకుంజేఽపి యన్నాగతః ॥ 42 ॥
అథాగతాం మాధవమంతరేణ సఖీమియం వీక్ష్య విషాదమూకామ్ । విశంక్మానా రమితం కయాపి జనార్దనం దృష్టవదేతదాహ ॥ 43 ॥
॥ గీతం 14 ॥
స్మరసమరోచితవిరచితవేశా । గలితకుసుమదరవిలులితకేశా ॥ కాపి మధురిపుణా విలసతి యువతిరధికగుణా ॥ 1 ॥
హరిపరిరంభణవలితవికారా । కుచకలశోపరి తరలితహారా ॥ 2 ॥
విచలదలకలలితాననచంద్రా । తదధరపానరభసకృతతంద్రా ॥ 3 ॥
చంచలకుండలదలితకపోలా । ముఖరితరసనజఘనగలితలోలా ॥ 4 ॥
దయితవిలోకితలజ్జితహసితా । బహువిధకూజితరతిరసరసితా ॥ 5 ॥
విపులపులకపృథువేపథుభంగా । శ్వసితనిమీలితవికసదనంగా ॥ 6 ॥
శ్రమజలకణభరసుభగశరీరా । పరిపతితోరసి రతిరణధీరా ॥ 7 ॥
శ్రీజయదేవభణితహరిరమితమ్ । కలికలుషం జనయతు పరిశమితమ్ ॥ 8 ॥
విరహపాండుమురారిముఖాంబుజ-ద్యుతిరియం తిరయన్నపి చేతనామ్ । విధురతీవ తనోతి మనోభువః సహృదయే హృదయే మదనవ్యథామ్ ॥ 44 ॥
॥ గీతం 15 ॥
సముదితమదనే రమణీవదనే చుంబనవలితాధరే । మృగమదతిలకం లిఖతి సపులకం మృగమివ రజనీకరే ॥ రమతే యమునాపులినవనే విజయీ మురారిరధునా ॥ 1 ॥
ఘనచయరుచిరే రచయతి చికురే తరలితతరుణాననే । కురబకకుసుమం చపలాసుషమం రతిపతిమృగకాననే ॥ 2 ॥
ఘటయతి సుఘనే కుచయుగగగనే మృగమదరుచిరూషితే । మణిసరమమలం తారకపటలం నఖపదశశిభూషితే ॥ 3 ॥
జితబిసశకలే మృదుభుజయుగలే కరతలనలినీదలే । మరకతవలయం మధుకరనిచయం వితరతి హిమశీతలే ॥ 4 ॥
రతిగృహజఘనే విపులాపఘనే మనసిజకనకాసనే । మణిమయరసనం తోరణహసనం వికిరతి కృతవాసనే ॥ 5 ॥
చరణకిసలయే కమలానిలయే నఖమణిగణపూజితే । బహిరపవరణం యావకభరణం జనయతి హృది యోజితే ॥ 6 ॥
రమయతి సదృశం కామపి సుభృశం ఖలహలధరసోదరే । కిమఫలమవసం చిరమిహ విరసం వద సఖి విటపోదరే ॥ 7 ॥
ఇహ రసభణనే కృతహరిగుణనే మధురిపుపదసేవకే । కలియుగచరితం న వసతు దురితం కవినృపజయదేవకే ॥ 8 ॥
నాయాతః సఖి నిర్దయో యది శఠస్త్వం దూతి కిం దూయసే స్వచ్ఛందం బహువల్లభః స రమతే కిం తత్ర తే దూషణమ్ । పశ్యాద్య ప్రియసమ్గమాయ దయితస్యాకృష్యమాణం గణై-రుత్కంఠార్తిభరాదివ స్ఫుటదిదం చేతః స్వయం యాస్యతి ॥ 45 ॥
॥ గీతం 16 ॥
అనిలతరలకువలయనయనేన । తపతి న సా కిసలయశయనేన ॥ సఖి యా రమితా వనమాలినా ॥ 1 ॥
వికసితసరసిజలలితముఖేన । స్ఫుటతి న సా మనసిజవిశిఖేన ॥ 2 ॥
అమృతమధురమృదుతరవచనేన । జ్వలతి న సా మలయజపవనేన ॥ 3 ॥
స్థలజలరుహరుచికరచరణేన । లుఠతి న సా హిమకరకిరణేన ॥ 4 ॥
సజలజలదసముదయరుచిరేణ । దలతి న సా హృది చిరవిరహేణ ॥ 5 ॥
కనకనికషరుచిశుచివసనేన । శ్వసతి న సా పరిజనహసనేన ॥ 6 ॥
సకలభువనజనవరతరుణేన । వహతి న సా రుజమతికరుణేన ॥ 7 ॥
శ్రీజయదేవభణితవచనేన । ప్రవిశతు హరిరపి హృదయమనేన ॥ 8 ॥
మనోభవానందన చందనానిల ప్రసీద రే దక్షిణ ముంచ వామతామ్ । క్షణం జగత్ప్రాణ విధాయ మాధవం పురో మమ ప్రాణహరో భవిష్యసి ॥ 46 ॥
రిపురివ సఖీసంవాసోఽయం శిఖీవ హిమానిలో విషమివ సుధారశ్మిర్యస్మిందునోతి మనోగతే । హృదయమదయే తస్మిన్నేవం పునర్వలతే బలాత్ కువలయదృశాం వామః కామో నికామనిరంకుశః ॥ 47 ॥
బాధాం విధేహి మలయానిల పంచబాణ ప్రాణాన్గృహాణ న గృహం పునరాశ్రయిష్యే । కిం తే కృతాంతభగిని క్షమయా తరంగై-రంగాని సించ మమ శామ్యతు దేహదాహః ॥ 48 ॥
ప్రాతర్నీలనిచోలమచ్యుతమురస్సంవీతపీతాంబరం రధాయాశ్కితం విలోక్య హసతి స్వైరం సఖీమండలే । వ్రీడాచంచలమంచలం నయనయోరాధాయ రాధాననే స్వాదుస్మేరముఖోఽయమస్తు జగదానందాయ నందాత్మజః॥ (కస్మింశ్చన పాఠాంతరే ఇదం పద్యం విద్యతే)
॥ ఇతి గీతగోవిందే విప్రలబ్ధావర్ణనే నాగనారాయణో నామ సప్తమః సర్గః ॥
ಗೀತಗೋವಿಂದಂ ಸಪ್ತಮಃ ಸರ್ಗಃ - ನಾಗರ ನಾರಯಣಃ ಬಗ್ಗೆ
ಜಯದೇವನ ಗೀತಗೋವಿಂದದ ಏಳನೇ ಸರ್ಗ "ನಾಗರ ನಾರಾಯಣ" (ಚತುರ ಪ್ರಿಯ ನಾರಾಯಣ) ರಾಧೆಯನ್ನು ವಿಪ್ರಲಬ್ಧ ನಾಯಿಕೆಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಬೃಂದಾವನದ ಮೇಲೆ ಚಂದ್ರ ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅವನ ಕಲೆ ಪಾಪದ ಕಲೆಯಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಕೃಷ್ಣ ಸಂಕೇತಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಕಾಯುವ ರಾಧೆ ಅವನನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬಳ ತೋಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ; ಅವಳ ಹಾಡುಗಳು ದುಃಖ ಹಂಬಲ ಸುರಿಸುತ್ತವೆ: ಸಖಿ ಮರಳಿಲ್ಲ, ರಾತ್ರಿ ಕಳೆಯುತ್ತಿದೆ, ತಣ್ಣನೆಯ ಬೆಳದಿಂಗಳು ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಸುಡುತ್ತಿದೆ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಜಯದೇವ (೧೨ನೇ ಶತಮಾನ)
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಒಡಿಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಷ್ಟಪದಿ ಗಾಯನದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪುರಿಯಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಈ ಸರ್ಗದ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ "ಕಥಿತ ಸಮಯೇಪಿ ಹರಿರಹಹ ನ ಯಯೌ ವನಂ", "ಹೇಳಿದ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಹರಿ ವನಕ್ಕೆ ಬರಲಿಲ್ಲ" ಅಷ್ಟಪದಿ ಸೇರಿದೆ.
- ಪುರಿಯ ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗೀತಗೋವಿಂದವನ್ನು ದಿನವೂ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
"ನಾಗರ ನಾರಾಯಣ" ಎಂದರೇನು?
"ಚತುರ ಪ್ರಿಯ ನಾರಾಯಣ".
ಈ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ರಾಧೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ಏನು?
ಕೃಷ್ಣನಿಗಾಗಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಕಾದು ನಿರಾಶಳಾದವಳು.
ಗೀತಗೋವಿಂದ ಬರೆದವರು ಯಾರು?
೧೨ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಯದೇವ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು