ನಾರಾಯಣೀಯಂ ದಶಕ 15 - ಕಪಿಲೋಪದೇಶಂ
Vishnu · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
मतिरिह गुणसक्ता बंधकृत्तेष्वसक्ता त्वमृतकृदुपरुंधे भक्तियोगस्तु सक्तिम् । महदनुगमलभ्या भक्तिरेवात्र साध्या कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥1॥
प्रकृतिमहदहंकाराश्च मात्राश्च भूता- न्यपि हृदपि दशाक्षी पूरुषः पंचविंशः । इति विदितविभागो मुच्यतेऽसौ प्रकृत्या कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥2॥
प्रकृतिगतगुणौघैर्नाज्यते पूरुषोऽयं यदि तु सजति तस्यां तत् गुणास्तं भजेरन् । मदनुभजनतत्त्वालोचनैः साऽप्यपेयात् कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥3॥
विमलमतिरुपात्तैरासनाद्यैर्मदंगं गरुडसमधिरूढं दिव्यभूषायुधांकम् । रुचितुलिततमालं शीलयेतानुवेलं कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥4॥
मम गुणगणलीलाकर्णनैः कीर्तनाद्यै- र्मयि सुरसरिदोघप्रख्यचित्तानुवृत्तिः । भवति परमभक्तिः सा हि मृत्योर्विजेत्री कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥5॥
अहह बहुलहिंसासंचितार्थैः कुटुंबं प्रतिदिनमनुपुष्णन् स्त्रीजितो बाललाली । विशति हि गृहसक्तो यातनां मय्यभक्तः कपिलतनुरितित्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥6॥
युवतिजठरखिन्नो जातबोधोऽप्यकांडे प्रसवगलितबोधः पीडयोल्लंघ्य बाल्यम् । पुनरपि बत मुह्यत्येव तारुण्यकाले कपिलतनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥7॥
पितृसुरगणयाजी धार्मिको यो गृहस्थः स च निपतति काले दक्षिणाध्वोपगामी । मयि निहितमकामं कर्म तूदक्पथार्थं कपिल्तनुरिति त्वं देवहूत्यै न्यगादीः ॥8॥
इति सुविदितवेद्यां देव हे देवहूतिं कृतनुतिमनुगृह्य त्वं गतो योगिसंघैः । विमलमतिरथाऽसौ भक्तियोगेन मुक्ता त्वमपि जनहितार्थं वर्तसे प्रागुदीच्याम् ॥9॥
परम किमु बहूक्त्या त्वत्पदांभोजभक्तिं सकलभयविनेत्रीं सर्वकामोपनेत्रीम् । वदसि खलु दृढं त्वं तद्विधूयामयान् मे गुरुपवनपुरेश त्वय्युपाधत्स्व भक्तिम् ॥10॥
ನಾರಾಯಣೀಯಂ ದಶಕ 15 - ಕಪಿಲೋಪದೇಶಂ ಬಗ್ಗೆ
ನಾರಾಯಣೀಯದ ಹದಿನೈದನೇ ದಶಕ ತಾಯಿ ದೇವಹೂತಿಗೆ ಕಪಿಲರ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕಪಿಲಮುನಿಯಾಗಿ ಅವತರಿಸಿದ ಭಗವಂತ, ಗುಣಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿದ ಮನಸ್ಸು ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ, ಭಗವಂತನತ್ತ ತಿರುಗಿದ ಮನಸ್ಸು ಬಿಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಪ್ರಕೃತಿ, ಮಹತ್, ಅಹಂಕಾರ, ಭೂತಗಳು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಪುರುಷ ಎಂಬ ಸಾಂಖ್ಯದ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನೂ ಭಕ್ತಿಯ ಹಂತಗಳನ್ನೂ ವರ್ಣಿಸಿ, ಮಹಾತ್ಮರ ಸಂಗದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಭಗವತ್ಪಾದಭಕ್ತಿಯೇ ಪರಮ ಗುರಿ ಎಂದು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಮೇಲ್ಪತ್ತೂರು ನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟತಿರಿ (೧೫೬೦ ರಿಂದ ೧೬೪೬)
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ದಿನನಿತ್ಯದ ನಾರಾಯಣೀಯ ಪಾರಾಯಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗುರುವಾಯೂರಿನಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಕಪಿಲರನ್ನು ಸಾಂಖ್ಯದರ್ಶನದ ಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾಂಖ್ಯ ಭಕ್ತಿಯೊಡನೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.
- ಅವರ ತಾಯಿ ದೇವಹೂತಿ ಅವರ ಉಪದೇಶದಿಂದ ಇಂದಿನ ಗುಜರಾತಿನ ಸಿದ್ಧಪುರ ಎನಿಸುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆದಳು.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಈ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಪಿಲರು ಯಾರಿಗೆ ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ?
ತಾಯಿ ದೇವಹೂತಿಗೆ.
ಅವರು ಏನನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ?
ಸಾಂಖ್ಯ ತತ್ತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗ.
ನಾರಾಯಣೀಯವನ್ನು ಬರೆದವರು ಯಾರು?
೧೫೮೬ರಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಪತ್ತೂರು ನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟತಿರಿ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು