ನಾರಾಯಣೀಯಂ ದಶಕ 80 - ಸ್ಯಮಂತಕೋಪಾಖ್ಯಾನಂ
Vishnu · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
ಸತ್ರಾಜಿತಸ್ತ್ವಮಥ ಲುಬ್ಧವದರ್ಕಲಬ್ಧಂ ದಿವ್ಯಂ ಸ್ಯಮಂತಕಮಣಿಂ ಭಗವನ್ನಯಾಚೀಃ । ತತ್ಕಾರಣಂ ಬಹುವಿಧಂ ಮಮ ಭಾತಿ ನೂನಂ ತಸ್ಯಾತ್ಮಜಾಂ ತ್ವಯಿ ರತಾಂ ಛಲತೋ ವಿವೋಢುಮ್ ॥1॥
ಅದತ್ತಂ ತಂ ತುಭ್ಯಂ ಮಣಿವರಮನೇನಾಲ್ಪಮನಸಾ ಪ್ರಸೇನಸ್ತದ್ಭ್ರಾತಾ ಗಲಭುವಿ ವಹನ್ ಪ್ರಾಪ ಮೃಗಯಾಮ್ । ಅಹನ್ನೇನಂ ಸಿಂಹೋ ಮಣಿಮಹಸಿ ಮಾಂಸಭ್ರಮವಶಾತ್ ಕಪೀಂದ್ರಸ್ತಂ ಹತ್ವಾ ಮಣಿಮಪಿ ಚ ಬಾಲಾಯ ದದಿವಾನ್ ॥2॥
ಶಶಂಸುಃ ಸತ್ರಾಜಿದ್ಗಿರಮನು ಜನಾಸ್ತ್ವಾಂ ಮಣಿಹರಂ ಜನಾನಾಂ ಪೀಯೂಷಂ ಭವತಿ ಗುಣಿನಾಂ ದೋಷಕಣಿಕಾ । ತತಃ ಸರ್ವಜ್ಞೋಽಪಿ ಸ್ವಜನಸಹಿತೋ ಮಾರ್ಗಣಪರಃ ಪ್ರಸೇನಂ ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಹರಿಮಪಿ ಗತೋಽಭೂಃ ಕಪಿಗುಹಾಮ್ ॥3॥
ಭವಂತಮವಿತರ್ಕಯನ್ನತಿವಯಾಃ ಸ್ವಯಂ ಜಾಂಬವಾನ್ ಮುಕುಂದಶರಣಂ ಹಿ ಮಾಂ ಕ ಇಹ ರೋದ್ಧುಮಿತ್ಯಾಲಪನ್ । ವಿಭೋ ರಘುಪತೇ ಹರೇ ಜಯ ಜಯೇತ್ಯಲಂ ಮುಷ್ಟಿಭಿ- ಶ್ಚಿರಂ ತವ ಸಮರ್ಚನಂ ವ್ಯಧಿತ ಭಕ್ತಚೂಡಾಮಣಿಃ ॥4॥
ಬುಧ್ವಾಽಥ ತೇನ ದತ್ತಾಂ ನವರಮಣೀಂ ವರಮಣಿಂ ಚ ಪರಿಗೃಹ್ಣನ್ । ಅನುಗೃಹ್ಣನ್ನಮುಮಾಗಾಃ ಸಪದಿ ಚ ಸತ್ರಾಜಿತೇ ಮಣಿಂ ಪ್ರಾದಾಃ ॥5॥
ತದನು ಸ ಖಲು ಬ್ರೀಲಾಲೋಲೋ ವಿಲೋಲವಿಲೋಚನಾಂ ದುಹಿತರಮಹೋ ಧೀಮಾನ್ ಭಾಮಾಂ ಗಿರೈವ ಪರಾರ್ಪಿತಾಮ್ । ಅದಿತ ಮಣಿನಾ ತುಭ್ಯಂ ಲಭ್ಯಂ ಸಮೇತ್ಯ ಭವಾನಪಿ ಪ್ರಮುದಿತಮನಾಸ್ತಸ್ಯೈವಾದಾನ್ಮಣಿಂ ಗಹನಾಶಯಃ ॥6॥
ವ್ರೀಲಾಕುಲಾಂ ರಮಯತಿ ತ್ವಯಿ ಸತ್ಯಭಾಮಾಂ ಕೌಂತೇಯದಾಹಕಥಯಾಥ ಕುರೂನ್ ಪ್ರಯಾತೇ । ಹೀ ಗಾಂದಿನೇಯಕೃತವರ್ಮಗಿರಾ ನಿಪಾತ್ಯ ಸತ್ರಾಜಿತಂ ಶತಧನುರ್ಮಣಿಮಾಜಹಾರ ॥7॥
ಶೋಕಾತ್ ಕುರೂನುಪಗತಾಮವಲೋಕ್ಯ ಕಾಂತಾಂ ಹತ್ವಾ ದ್ರುತಂ ಶತಧನುಂ ಸಮಹರ್ಷಯಸ್ತಾಮ್ । ರತ್ನೇ ಸಶಂಕ ಇವ ಮೈಥಿಲಗೇಹಮೇತ್ಯ ರಾಮೋ ಗದಾಂ ಸಮಶಿಶಿಕ್ಷತ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಮ್ ॥8॥
ಅಕ್ರೂರ ಏಷ ಭಗವನ್ ಭವದಿಚ್ಛಯೈವ ಸತ್ರಾಜಿತಃ ಕುಚರಿತಸ್ಯ ಯುಯೋಜ ಹಿಂಸಾಮ್ । ಅಕ್ರೂರತೋ ಮಣಿಮನಾಹೃತವಾನ್ ಪುನಸ್ತ್ವಂ ತಸ್ಯೈವ ಭೂತಿಮುಪಧಾತುಮಿತಿ ಬ್ರುವಂತಿ ॥9॥
ಭಕ್ತಸ್ತ್ವಯಿ ಸ್ಥಿರತರಃ ಸ ಹಿ ಗಾಂದಿನೇಯ- ಸ್ತಸ್ಯೈವ ಕಾಪಥಮತಿಃ ಕಥಮೀಶ ಜಾತಾ । ವಿಜ್ಞಾನವಾನ್ ಪ್ರಶಮವಾನಹಮಿತ್ಯುದೀರ್ಣಂ ಗರ್ವಂ ಧ್ರುವಂ ಶಮಯಿತುಂ ಭವತಾ ಕೃತೈವ ॥10॥
ಯಾತಂ ಭಯೇನ ಕೃತವರ್ಮಯುತಂ ಪುನಸ್ತ- ಮಾಹೂಯ ತದ್ವಿನಿಹಿತಂ ಚ ಮಣಿಂ ಪ್ರಕಾಶ್ಯ । ತತ್ರೈವ ಸುವ್ರತಧರೇ ವಿನಿಧಾಯ ತುಷ್ಯನ್ ಭಾಮಾಕುಚಾಂತಶಯನಃ ಪವನೇಶ ಪಾಯಾಃ ॥11॥
ನಾರಾಯಣೀಯಂ ದಶಕ 80 - ಸ್ಯಮಂತಕೋಪಾಖ್ಯಾನಂ ಬಗ್ಗೆ
ನಾರಾಯಣೀಯದ ಎಂಬತ್ತನೇ ದಶಕ ಸ್ಯಮಂತಕಮಣಿಯ ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಪಡೆದ ದಿವ್ಯಮಣಿಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣ ಸತ್ರಾಜಿತನಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ, ಅವನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನ ಸಹೋದರ ಪ್ರಸೇನ ಅದನ್ನು ಧರಿಸಿ ಬೇಟೆಗೆ ಹೋಗಿ ಸಿಂಹದಿಂದ ಹತನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಸಿಂಹವನ್ನು ಜಾಂಬವಂತ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಮಣಿ ಕದ್ದನೆಂಬ ಅಪವಾದ ಹೊತ್ತ ಕೃಷ್ಣ ಜಾಡು ಹಿಡಿದು ಜಾಂಬವಂತನ ಗುಹೆ ಸೇರಿ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ದಿನ ಹೋರಾಡುತ್ತಾನೆ; ಜಾಂಬವಂತ ತನ್ನ ಒಡೆಯ ರಾಮನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಮಣಿ ಮತ್ತು ಮಗಳು ಜಾಂಬವತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ನಾಚಿದ ಸತ್ರಾಜಿತ ಮಣಿ ಮತ್ತು ಮಗಳು ಸತ್ಯಭಾಮೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ಮಣಿ ಅಕ್ರೂರನಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಕೃಷ್ಣ ಅದನ್ನು ಅವನಲ್ಲೇ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಮೇಲ್ಪತ್ತೂರು ನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟತಿರಿ (೧೫೬೦ ರಿಂದ ೧೬೪೬)
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ದಿನನಿತ್ಯದ ನಾರಾಯಣೀಯ ಪಾರಾಯಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗುರುವಾಯೂರಿನಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಸ್ಯಮಂತಕ ಕಥೆಯನ್ನು ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯಂದು ಓದುತ್ತಾರೆ; ಆ ರಾತ್ರಿ ಚಂದ್ರದರ್ಶನದ ಅಪವಾದ ನೀಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ.
- ಕರಡಿರಾಜ ಜಾಂಬವಂತ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ರಾಮನ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ್ದ; ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಅದೇ ಭಗವಂತನೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಸತ್ರಾಜಿತನಿಗೆ ಸ್ಯಮಂತಕಮಣಿ ಕೊಟ್ಟವರು ಯಾರು?
ಸೂರ್ಯದೇವ.
ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಯಾರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದ?
ಜಾಂಬವತಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಭಾಮೆ.
ನಾರಾಯಣೀಯವನ್ನು ಬರೆದವರು ಯಾರು?
೧೫೮೬ರಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಪತ್ತೂರು ನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟತಿರಿ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು