MuhurtaNow

സരസ്വതീ സ്തോത്രമ് (യാജ്ഞവല്ക്യ കൃതമ്)

Devi · പരമ്പരാഗത ഭക്തിഗ്രന്ഥം

ನಾರಾಯಣ ಉವಾಚ

ವಾಗ್ದೇವತಾಯಾಃ ಸ್ತವನಂ ಶ್ರೂಯತಾಂ ಸರ್ವಕಾಮದಮ್ । ಮಹಾಮುನಿರ್ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯೋ ಯೇನ ತುಷ್ಟಾವ ತಾಂ ಪುರಾ ॥ 1

ಗುರುಶಾಪಾಚ್ಚ ಸ ಮುನಿರ್ಹತವಿದ್ಯೋ ಬಭೂವ ಹ । ತದಾ ಜಗಾಮ ದುಃಖಾರ್ತೋ ರವಿಸ್ಥಾನಂ ಚ ಪುಣ್ಯದಮ್ ॥ 2 ॥

ಸಂಪ್ರಾಪ್ಯತಪಸಾ ಸೂರ್ಯಂ ಕೋಣಾರ್ಕೇ ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರೇ । ತುಷ್ಟಾವ ಸೂರ್ಯಂ ಶೋಕೇನ ರುರೋದ ಚ ಪುನಃ ಪುನಃ ॥ 3 ॥

ಸೂರ್ಯಸ್ತಂ ಪಾಠಯಾಮಾಸ ವೇದವೇದಾಂಗಮೀಶ್ವರಃ । ಉವಾಚ ಸ್ತುಹಿ ವಾಗ್ದೇವೀಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಚ ಸ್ಮೃತಿಹೇತವೇ ॥ 4 ॥

ತಮಿತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ದೀನನಾಥೋ ಹ್ಯಂತರ್ಧಾನಂ ಜಗಾಮ ಸಃ । ಮುನಿಃ ಸ್ನಾತ್ವಾ ಚ ತುಷ್ಟಾವ ಭಕ್ತಿನಮ್ರಾತ್ಮಕಂಧರಃ ॥ 5 ॥

ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ ಉವಾಚ

ಕೃಪಾಂ ಕುರು ಜಗನ್ಮಾತರ್ಮಾಮೇವಂ ಹತತೇಜಸಮ್ । ಗುರುಶಾಪಾತ್ಸ್ಮೃತಿಭ್ರಷ್ಟಂ ವಿದ್ಯಾಹೀನಂ ಚ ದುಃಖಿತಮ್ ॥ 6

ಜ್ಞಾನಂ ದೇಹಿ ಸ್ಮೃತಿಂ ದೇಹಿ ವಿದ್ಯಾಂ ವಿದ್ಯಾಧಿದೇವತೇ । ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಂ ಕವಿತಾಂ ದೇಹಿ ಶಕ್ತಿಂ ಶಿಷ್ಯಪ್ರಬೋಧಿಕಾಮ್ ॥ 7 ॥

ಗ್ರಂಥನಿರ್ಮಿತಿಶಕ್ತಿಂ ಚ ಸಚ್ಛಿಷ್ಯಂ ಸುಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್ । ಪ್ರತಿಭಾಂ ಸತ್ಸಭಾಯಾಂ ಚ ವಿಚಾರಕ್ಷಮತಾಂ ಶುಭಾಮ್ ॥ 8 ॥

ಲುಪ್ತಾಂ ಸರ್ವಾಂ ದೈವವಶಾನ್ನವಂ ಕುರು ಪುನಃ ಪುನಃ । ಯಥಾಂಕುರಂ ಜನಯತಿ ಭಗವಾನ್ಯೋಗಮಾಯಯಾ ॥ 9 ॥

ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪಾ ಪರಮಾ ಜ್ಯೋತಿರೂಪಾ ಸನಾತನೀ । ಸರ್ವವಿದ್ಯಾಧಿದೇವೀ ಯಾ ತಸ್ಯೈ ವಾಣ್ಯೈ ನಮೋ ನಮಃ ॥ 10 ॥

ಯಯಾ ವಿನಾ ಜಗತ್ಸರ್ವಂ ಶಶ್ವಜ್ಜೀವನ್ಮೃತಂ ಸದಾ । ಜ್ಞಾನಾಧಿದೇವೀ ಯಾ ತಸ್ಯೈ ಸರಸ್ವತ್ಯೈ ನಮೋ ನಮಃ ॥ 11 ॥

ಯಯಾ ವಿನಾ ಜಗತ್ಸರ್ವಂ ಮೂಕಮುನ್ಮತ್ತವತ್ಸದಾ । ವಾಗಧಿಷ್ಠಾತೃದೇವೀ ಯಾ ತಸ್ಯೈ ವಾಣ್ಯೈ ನಮೋ ನಮಃ ॥ 12 ॥

ಹಿಮಚಂದನಕುಂದೇಂದುಕುಮುದಾಂಭೋಜಸನ್ನಿಭಾ । ವರ್ಣಾಧಿದೇವೀ ಯಾ ತಸ್ಯೈ ಚಾಕ್ಷರಾಯೈ ನಮೋ ನಮಃ ॥ 13 ॥

ವಿಸರ್ಗ ಬಿಂದುಮಾತ್ರಾಣಾಂ ಯದಧಿಷ್ಠಾನಮೇವ ಚ । ಇತ್ಥಂ ತ್ವಂ ಗೀಯಸೇ ಸದ್ಭಿರ್ಭಾರತ್ಯೈ ತೇ ನಮೋ ನಮಃ ॥ 14 ॥

ಯಯಾ ವಿನಾಽತ್ರ ಸಂಖ್ಯಾಕೃತ್ಸಂಖ್ಯಾಂ ಕರ್ತುಂ ನ ಶಕ್ನುತೇ । ಕಾಲಸಂಖ್ಯಾಸ್ವರೂಪಾ ಯಾ ತಸ್ಯೈ ದೇವ್ಯೈ ನಮೋ ನಮಃ ॥ 15 ॥

ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ವರೂಪಾ ಯಾ ದೇವೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಧಿಷ್ಠಾತೃದೇವತಾ । ಭ್ರಮಸಿದ್ಧಾಂತರೂಪಾ ಯಾ ತಸ್ಯೈ ದೇವ್ಯೈ ನಮೋ ನಮಃ ॥ 16 ॥

ಸ್ಮೃತಿಶಕ್ತಿರ್ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿರ್ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಸ್ವರೂಪಿಣೀ । ಪ್ರತಿಭಾ ಕಲ್ಪನಾಶಕ್ತಿರ್ಯಾ ಚ ತಸ್ಯೈ ನಮೋ ನಮಃ ॥ 17 ॥

ಸನತ್ಕುಮಾರೋ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಜ್ಞಾನಂ ಪಪ್ರಚ್ಛ ಯತ್ರ ವೈ । ಬಭೂವ ಜಡವತ್ಸೋಽಪಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಂ ಕರ್ತುಮಕ್ಷಮಃ ॥ 18 ॥

ತದಾಜಗಾಮ ಭಗವಾನಾತ್ಮಾ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಈಶ್ವರಃ । ಉವಾಚ ಸತ್ತಮಂ ಸ್ತೋತ್ರಂ ವಾಣ್ಯಾ ಇತಿ ವಿಧಿಂ ತದಾ ॥ 19 ॥

ಸ ಚ ತುಷ್ಟಾವ ತಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚಾಜ್ಞಯಾ ಪರಮಾತ್ಮನಃ । ಚಕಾರ ತತ್ಪ್ರಸಾದೇನ ತದಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಮುತ್ತಮಮ್ ॥ 20 ॥

ಯದಾಪ್ಯನಂತಂ ಪಪ್ರಚ್ಛ ಜ್ಞಾನಮೇಕಂ ವಸುಂಧರಾ । ಬಭೂವ ಮೂಕವತ್ಸೋಽಪಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಂ ಕರ್ತುಮಕ್ಷಮಃ ॥ 21 ॥

ತದಾ ತ್ವಾಂ ಚ ಸ ತುಷ್ಟಾವ ಸಂತ್ರಸ್ತಃ ಕಶ್ಯಪಾಜ್ಞಯಾ । ತತಶ್ಚಕಾರ ಸಿದ್ಧಾಂತಂ ನಿರ್ಮಲಂ ಭ್ರಮಭಂಜನಮ್ ॥ 22 ॥

ವ್ಯಾಸಃ ಪುರಾಣಸೂತ್ರಂ ಚ ಸಮಪೃಚ್ಛತ ವಾಲ್ಮಿಕಿಮ್ । ಮೌನೀಭೂತಃ ಸ ಸಸ್ಮಾರ ತ್ವಾಮೇವ ಜಗದಂಬಿಕಾಮ್ ॥ 23 ॥

ತದಾ ಚಕಾರ ಸಿದ್ಧಾಂತಂ ತ್ವದ್ವರೇಣ ಮುನೀಶ್ವರಃ । ಸ ಪ್ರಾಪ ನಿರ್ಮಲಂ ಜ್ಞಾನಂ ಪ್ರಮಾದಧ್ವಂಸಕಾರಣಮ್ ॥ 24 ॥

ಪುರಾಣ ಸೂತ್ರಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸ ವ್ಯಾಸಃ ಕೃಷ್ಣಕಲೋದ್ಭವಃ । ತ್ವಾಂ ಸಿಷೇವೇ ಚ ದಧ್ಯೌ ಚ ಶತವರ್ಷಂ ಚ ಪುಷ್ಕರೇ ॥ 25 ॥

ತದಾ ತ್ವತ್ತೋ ವರಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸ ಕವೀಂದ್ರೋ ಬಭೂವ ಹ । ತದಾ ವೇದವಿಭಾಗಂ ಚ ಪುರಾಣಾನಿ ಚಕಾರ ಹ ॥ 26 ॥

ಯದಾ ಮಹೇಂದ್ರೇ ಪಪ್ರಚ್ಛ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಂ ಶಿವಾ ಶಿವಮ್ । ಕ್ಷಣಂ ತ್ವಾಮೇವ ಸಂಚಿಂತ್ಯ ತಸ್ಯೈ ಜ್ಞಾನಂ ದಧೌ ವಿಭುಃ ॥ 27 ॥

ಪಪ್ರಚ್ಛ ಶಬ್ದಶಾಸ್ತ್ರಂ ಚ ಮಹೇಂದ್ರಶ್ಚ ಬೃಹಸ್ಪತಿಮ್ । ದಿವ್ಯಂ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಂ ಚ ಸ ತ್ವಾಂ ದಧ್ಯೌ ಚ ಪುಷ್ಕರೇ ॥ 28 ॥

ತದಾ ತ್ವತ್ತೋ ವರಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ದಿವ್ಯಂ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಕಮ್ । ಉವಾಚ ಶಬ್ದಶಾಸ್ತ್ರಂ ಚ ತದರ್ಥಂ ಚ ಸುರೇಶ್ವರಮ್ ॥ 29 ॥

ಅಧ್ಯಾಪಿತಾಶ್ಚ ಯೈಃ ಶಿಷ್ಯಾಃ ಯೈರಧೀತಂ ಮುನೀಶ್ವರೈಃ । ತೇ ಚ ತ್ವಾಂ ಪರಿಸಂಚಿಂತ್ಯ ಪ್ರವರ್ತಂತೇ ಸುರೇಶ್ವರಿ ॥ 30 ॥

ತ್ವಂ ಸಂಸ್ತುತಾ ಪೂಜಿತಾ ಚ ಮುನೀಂದ್ರಮನುಮಾನವೈಃ । ದೈತ್ಯೇಂದ್ರೈಶ್ಚ ಸುರೈಶ್ಚಾಪಿ ಬ್ರಹ್ಮವಿಷ್ಣುಶಿವಾದಿಭಿಃ ॥ 31 ॥

ಜಡೀಭೂತಃ ಸಹಸ್ರಾಸ್ಯಃ ಪಂಚವಕ್ತ್ರಶ್ಚತುರ್ಮುಖಃ । ಯಾಂ ಸ್ತೋತುಂ ಕಿಮಹಂ ಸ್ತೌಮಿ ತಾಮೇಕಾಸ್ಯೇನ ಮಾನವಃ ॥ 32 ॥

ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯಶ್ಚ ಭಕ್ತಿನಮ್ರಾತ್ಮಕಂಧರಃ । ಪ್ರಣನಾಮ ನಿರಾಹಾರೋ ರುರೋದ ಚ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ ॥ 33 ॥

ತದಾ ಜ್ಯೋತಿಸ್ಸ್ವರೂಪಾ ಸಾ ತೇನಾದೃಷ್ಟಾಪ್ಯುವಾಚ

ತಮ್ । ಸುಕವೀಂದ್ರೋ ಭವೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ವೈಕುಂಠಂ ಚ ಜಗಾಮ ಹ ॥ 34

ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ ಕೃತಂ ವಾಣೀಸ್ತೋತ್ರಂ ಯಃ ಸಂಯತಃ ಪಠೇತ್ । ಸ ಕವೀಂದ್ರೋ ಮಹಾವಾಗ್ಮೀ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಸಮೋ ಭವೇತ್ ॥ 35 ॥

ಮಹಾಮೂರ್ಖಶ್ಚ ದುರ್ಮೇಧಾ ವರ್ಷಮೇಕಂ ಚ ಯಃ ಪಠೇತ್ । ಸ ಪಂಡಿತಶ್ಚ ಮೇಧಾವೀ ಸುಕವಿಶ್ಚ ಭವೇದ್ಧ್ರುವಮ್ ॥ 35 ॥

ಇತಿ ಶ್ರೀ ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪ್ರಕೃತಿ ಖಂಡೇ ನಾರದ ನಾರಾಯಣ ಸಂವಾದೇ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯೋಕ್ತ ವಾಣೀ ಸ್ತವನಂ ನಾಮ ಪಂಚಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ॥

സരസ്വതീ സ്തോത്രമ് (യാജ്ഞവല്ക്യ കൃതമ്) - ഒരു പരിചയം

This Saraswati Stotram is the prayer of the sage Yajnavalkya to Vani, the goddess of speech. Robbed of all his learning by his guru's curse, Yajnavalkya went in sorrow to the Sun and, by the Sun's advice, praised Saraswati with this hymn; pleased, she restored his knowledge and memory. The text says that hearing it fulfils every wish.

രചയിതാവ്: The sage Yajnavalkya

ഉറവിടം: Brahmavaivarta Purana, Prakriti Khanda, as its closing line states

എപ്പോൾ ജപിക്കാം: Before study and exams, on Vasanta Panchami and Saraswati Puja, and at Vidyarambha.

നിങ്ങൾക്കറിയാമോ?

  • Its colophon places it in the Prakriti Khanda of the Brahmavaivarta Purana (chapter 5), in the dialogue of Narada and Narayana.
  • Yajnavalkya is the great sage of the Shukla Yajur Veda and the Brihadaranyaka Upanishad; tradition says he received that Veda anew from the Sun.

പതിവ് ചോദ്യങ്ങൾ

Why did Yajnavalkya pray to Saraswati?

He had lost his learning through his guru's curse, and prayed to regain it.

Where does it come from?

The Brahmavaivarta Purana, Prakriti Khanda, chapter 5.

When is it recited?

Before study and exams, and on Vasanta Panchami.

ആരാധനയ്ക്കും പഠനത്തിനുമായി നൽകുന്നു, പ്രവചനമായല്ല. വാണിജ്യേതരം.