സരസ്വതീ സ്തോത്രമ് (യാജ്ഞവല്ക്യ കൃതമ്)
Devi · പരമ്പരാഗത ഭക്തിഗ്രന്ഥം
నారాయణ ఉవాచ
వాగ్దేవతాయాః స్తవనం శ్రూయతాం సర్వకామదమ్ । మహామునిర్యాజ్ఞవల్క్యో యేన తుష్టావ తాం పురా ॥ 1
గురుశాపాచ్చ స మునిర్హతవిద్యో బభూవ హ । తదా జగామ దుఃఖార్తో రవిస్థానం చ పుణ్యదమ్ ॥ 2 ॥
సంప్రాప్యతపసా సూర్యం కోణార్కే దృష్టిగోచరే । తుష్టావ సూర్యం శోకేన రురోద చ పునః పునః ॥ 3 ॥
సూర్యస్తం పాఠయామాస వేదవేదాంగమీశ్వరః । ఉవాచ స్తుహి వాగ్దేవీం భక్త్యా చ స్మృతిహేతవే ॥ 4 ॥
తమిత్యుక్త్వా దీననాథో హ్యంతర్ధానం జగామ సః । మునిః స్నాత్వా చ తుష్టావ భక్తినమ్రాత్మకంధరః ॥ 5 ॥
యాజ్ఞవల్క్య ఉవాచ
కృపాం కురు జగన్మాతర్మామేవం హతతేజసమ్ । గురుశాపాత్స్మృతిభ్రష్టం విద్యాహీనం చ దుఃఖితమ్ ॥ 6
జ్ఞానం దేహి స్మృతిం దేహి విద్యాం విద్యాధిదేవతే । ప్రతిష్ఠాం కవితాం దేహి శక్తిం శిష్యప్రబోధికామ్ ॥ 7 ॥
గ్రంథనిర్మితిశక్తిం చ సచ్ఛిష్యం సుప్రతిష్ఠితమ్ । ప్రతిభాం సత్సభాయాం చ విచారక్షమతాం శుభామ్ ॥ 8 ॥
లుప్తాం సర్వాం దైవవశాన్నవం కురు పునః పునః । యథాంకురం జనయతి భగవాన్యోగమాయయా ॥ 9 ॥
బ్రహ్మస్వరూపా పరమా జ్యోతిరూపా సనాతనీ । సర్వవిద్యాధిదేవీ యా తస్యై వాణ్యై నమో నమః ॥ 10 ॥
యయా వినా జగత్సర్వం శశ్వజ్జీవన్మృతం సదా । జ్ఞానాధిదేవీ యా తస్యై సరస్వత్యై నమో నమః ॥ 11 ॥
యయా వినా జగత్సర్వం మూకమున్మత్తవత్సదా । వాగధిష్ఠాతృదేవీ యా తస్యై వాణ్యై నమో నమః ॥ 12 ॥
హిమచందనకుందేందుకుముదాంభోజసన్నిభా । వర్ణాధిదేవీ యా తస్యై చాక్షరాయై నమో నమః ॥ 13 ॥
విసర్గ బిందుమాత్రాణాం యదధిష్ఠానమేవ చ । ఇత్థం త్వం గీయసే సద్భిర్భారత్యై తే నమో నమః ॥ 14 ॥
యయా వినాఽత్ర సంఖ్యాకృత్సంఖ్యాం కర్తుం న శక్నుతే । కాలసంఖ్యాస్వరూపా యా తస్యై దేవ్యై నమో నమః ॥ 15 ॥
వ్యాఖ్యాస్వరూపా యా దేవీ వ్యాఖ్యాధిష్ఠాతృదేవతా । భ్రమసిద్ధాంతరూపా యా తస్యై దేవ్యై నమో నమః ॥ 16 ॥
స్మృతిశక్తిర్జ్ఞానశక్తిర్బుద్ధిశక్తిస్వరూపిణీ । ప్రతిభా కల్పనాశక్తిర్యా చ తస్యై నమో నమః ॥ 17 ॥
సనత్కుమారో బ్రహ్మాణం జ్ఞానం పప్రచ్ఛ యత్ర వై । బభూవ జడవత్సోఽపి సిద్ధాంతం కర్తుమక్షమః ॥ 18 ॥
తదాజగామ భగవానాత్మా శ్రీకృష్ణ ఈశ్వరః । ఉవాచ సత్తమం స్తోత్రం వాణ్యా ఇతి విధిం తదా ॥ 19 ॥
స చ తుష్టావ తాం బ్రహ్మా చాజ్ఞయా పరమాత్మనః । చకార తత్ప్రసాదేన తదా సిద్ధాంతముత్తమమ్ ॥ 20 ॥
యదాప్యనంతం పప్రచ్ఛ జ్ఞానమేకం వసుంధరా । బభూవ మూకవత్సోఽపి సిద్ధాంతం కర్తుమక్షమః ॥ 21 ॥
తదా త్వాం చ స తుష్టావ సంత్రస్తః కశ్యపాజ్ఞయా । తతశ్చకార సిద్ధాంతం నిర్మలం భ్రమభంజనమ్ ॥ 22 ॥
వ్యాసః పురాణసూత్రం చ సమపృచ్ఛత వాల్మికిమ్ । మౌనీభూతః స సస్మార త్వామేవ జగదంబికామ్ ॥ 23 ॥
తదా చకార సిద్ధాంతం త్వద్వరేణ మునీశ్వరః । స ప్రాప నిర్మలం జ్ఞానం ప్రమాదధ్వంసకారణమ్ ॥ 24 ॥
పురాణ సూత్రం శ్రుత్వా స వ్యాసః కృష్ణకలోద్భవః । త్వాం సిషేవే చ దధ్యౌ చ శతవర్షం చ పుష్కరే ॥ 25 ॥
తదా త్వత్తో వరం ప్రాప్య స కవీంద్రో బభూవ హ । తదా వేదవిభాగం చ పురాణాని చకార హ ॥ 26 ॥
యదా మహేంద్రే పప్రచ్ఛ తత్త్వజ్ఞానం శివా శివమ్ । క్షణం త్వామేవ సంచింత్య తస్యై జ్ఞానం దధౌ విభుః ॥ 27 ॥
పప్రచ్ఛ శబ్దశాస్త్రం చ మహేంద్రశ్చ బృహస్పతిమ్ । దివ్యం వర్షసహస్రం చ స త్వాం దధ్యౌ చ పుష్కరే ॥ 28 ॥
తదా త్వత్తో వరం ప్రాప్య దివ్యం వర్షసహస్రకమ్ । ఉవాచ శబ్దశాస్త్రం చ తదర్థం చ సురేశ్వరమ్ ॥ 29 ॥
అధ్యాపితాశ్చ యైః శిష్యాః యైరధీతం మునీశ్వరైః । తే చ త్వాం పరిసంచింత్య ప్రవర్తంతే సురేశ్వరి ॥ 30 ॥
త్వం సంస్తుతా పూజితా చ మునీంద్రమనుమానవైః । దైత్యేంద్రైశ్చ సురైశ్చాపి బ్రహ్మవిష్ణుశివాదిభిః ॥ 31 ॥
జడీభూతః సహస్రాస్యః పంచవక్త్రశ్చతుర్ముఖః । యాం స్తోతుం కిమహం స్తౌమి తామేకాస్యేన మానవః ॥ 32 ॥
ఇత్యుక్త్వా యాజ్ఞవల్క్యశ్చ భక్తినమ్రాత్మకంధరః । ప్రణనామ నిరాహారో రురోద చ ముహుర్ముహుః ॥ 33 ॥
తదా జ్యోతిస్స్వరూపా సా తేనాదృష్టాప్యువాచ
తమ్ । సుకవీంద్రో భవేత్యుక్త్వా వైకుంఠం చ జగామ హ ॥ 34
యాజ్ఞవల్క్య కృతం వాణీస్తోత్రం యః సంయతః పఠేత్ । స కవీంద్రో మహావాగ్మీ బృహస్పతి సమో భవేత్ ॥ 35 ॥
మహామూర్ఖశ్చ దుర్మేధా వర్షమేకం చ యః పఠేత్ । స పండితశ్చ మేధావీ సుకవిశ్చ భవేద్ధ్రువమ్ ॥ 35 ॥
ఇతి శ్రీ బ్రహ్మవైవర్తే మహాపురాణే ప్రకృతి ఖండే నారద నారాయణ సంవాదే యాజ్ఞవల్క్యోక్త వాణీ స్తవనం నామ పంచమోఽధ్యాయః ॥
സരസ്വതീ സ്തോത്രമ് (യാജ്ഞവല്ക്യ കൃതമ്) - ഒരു പരിചയം
This Saraswati Stotram is the prayer of the sage Yajnavalkya to Vani, the goddess of speech. Robbed of all his learning by his guru's curse, Yajnavalkya went in sorrow to the Sun and, by the Sun's advice, praised Saraswati with this hymn; pleased, she restored his knowledge and memory. The text says that hearing it fulfils every wish.
രചയിതാവ്: The sage Yajnavalkya
ഉറവിടം: Brahmavaivarta Purana, Prakriti Khanda, as its closing line states
എപ്പോൾ ജപിക്കാം: Before study and exams, on Vasanta Panchami and Saraswati Puja, and at Vidyarambha.
നിങ്ങൾക്കറിയാമോ?
- Its colophon places it in the Prakriti Khanda of the Brahmavaivarta Purana (chapter 5), in the dialogue of Narada and Narayana.
- Yajnavalkya is the great sage of the Shukla Yajur Veda and the Brihadaranyaka Upanishad; tradition says he received that Veda anew from the Sun.
പതിവ് ചോദ്യങ്ങൾ
Why did Yajnavalkya pray to Saraswati?
He had lost his learning through his guru's curse, and prayed to regain it.
Where does it come from?
The Brahmavaivarta Purana, Prakriti Khanda, chapter 5.
When is it recited?
Before study and exams, and on Vasanta Panchami.
ആരാധനയ്ക്കും പഠനത്തിനുമായി നൽകുന്നു, പ്രവചനമായല്ല. വാണിജ്യേതരം.
കൂടുതൽ ഭക്തിഗ്രന്ഥങ്ങൾ