গীতগোবিংদং চতুর্থঃ সর্গঃ - স্নিগ্ধ মধুসূদনঃ
Sri Krishna · প্রথাগত ভক্তিপাঠ
॥ ಚತುರ್ಥಃ ಸರ್ಗಃ ॥ ॥ ಸ್ನಿಗ್ಧಮಧುಸೂದನಃ ॥
ಯಮುನಾತೀರವಾನೀರನಿಕುಂಜೇ ಮಂದಮಾಸ್ಥಿತಮ್ । ಪ್ರಾಹ ಪ್ರೇಮಭರೋದ್ಭ್ರಾಂತಂ ಮಾಧವಂ ರಾಧಿಕಾಸಖೀ ॥ 25 ॥
॥ ಗೀತಂ 8 ॥
ನಿಂದತಿ ಚಂದನಮಿಂದುಕಿರಣಮನು ವಿಂದತಿ ಖೇದಮಧೀರಮ್ । ವ್ಯಾಲನಿಲಯಮಿಲನೇನ ಗರಲಮಿವ ಕಲಯತಿ ಮಲಯಸಮೀರಮ್ ॥ ಸಾ ವಿರಹೇ ತವ ದೀನಾ ಮಾಧವ ಮನಸಿಜವಿಶಿಖಭಯಾದಿವ ಭಾವನಯಾ ತ್ವಯಿ ಲೀನಾ ॥ 1 ॥
ಅವಿರಲನಿಪತಿತಮದನಶರಾದಿವ ಭವದವನಾಯ ವಿಶಾಲಮ್ । ಸ್ವಹೃದಯರ್ಮಣೀ ವರ್ಮ ಕರೋತಿ ಸಜಲನಲಿನೀದಲಜಾಲಮ್ ॥ 2 ॥
ಕುಸುಮವಿಶಿಖಶರತಲ್ಪಮನಲ್ಪವಿಲಾಸಕಲಾಕಮನೀಯಮ್ । ವ್ರತಮಿವ ತವ ಪರಿರಂಭಸುಖಾಯ ಕರೋತಿ ಕುಸುಮಶಯನೀಯಮ್ ॥ 3 ॥
ವಹತಿ ಚ ಗಲಿತವಿಲೋಚನಜಲಭರಮಾನನಕಮಲಮುದಾರಮ್ । ವಿಧುಮಿವ ವಿಕಟವಿಧುಂತುದದಂತದಲನಗಲಿತಾಮೃತಧಾರಮ್ ॥ 4 ॥
ವಿಲಿಖತಿ ರಹಸಿ ಕುರಂಗಮದೇನ ಭವಂತಮಸಮಶರಭೂತಮ್ । ಪ್ರಣಮತಿ ಮಕರಮಧೋ ವಿನಿಧಾಯ ಕರೇ ಚ ಶರಂ ನವಚೂತಮ್ ॥ 5 ॥
ಪ್ರತಿಪದಮಿದಮಪಿ ನಿಗತತಿ ಮಾಧವ ತವ ಚರಣೇ ಪತಿತಾಹಮ್ । ತ್ವಯಿ ವಿಮುಖೇ ಮಯಿ ಸಪದಿ ಸುಧಾನಿಧಿರಪಿ ತನುತೇ ತನುದಾಹಮ್ ॥ 6 ॥
ಧ್ಯಾನಲಯೇನ ಪುರಃ ಪರಿಕಲ್ಪ್ಯ ಭವಂತಮತೀವ ದುರಾಪಮ್ । ವಿಲಪತಿ ಹಸತಿ ವಿಷೀದತಿ ರೋದಿತಿ ಚಂಚತಿ ಮುಂಚತಿ ತಾಪಮ್ ॥ 7 ॥
ಶ್ರೀಜಯದೇವಭಣಿತಮಿದಮಧಿಕಂ ಯದಿ ಮನಸಾ ನಟನೀಯಮ್ । ಹರಿವಿರಹಾಕುಲಬಲ್ಲವಯುವತಿಸಖೀವಚನಂ ಪಠನೀಯಮ್ ॥ 8 ॥
ಆವಾಸೋ ವಿಪಿನಾಯತೇ ಪ್ರಿಯಸಖೀಮಾಲಾಪಿ ಜಾಲಾಯತೇ ತಾಪೋಽಪಿ ಶ್ವಸಿತೇನ ದಾವದಹನಜ್ವಾಲಾಕಲಾಪಾಯತೇ । ಸಾಪಿ ತ್ವದ್ವಿರಹೇಣ ಹಂತ ಹರಿಣೀರೂಪಾಯತೇ ಹಾ ಕಥಂ ಕಂದರ್ಪೋಽಪಿ ಯಮಾಯತೇ ವಿರಚಯಞ್ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತಮ್ ॥ 26 ॥
॥ ಗೀತಂ 9 ॥
ಸ್ತನವಿನಿಹಿತಮಪಿ ಹಾರಮುದಾರಮ್ । ಸಾ ಮನುತೇ ಕೃಶತನುರತಿಭಾರಮ್ ॥ ರಾಧಿಕಾ ವಿರಹೇ ತವ ಕೇಶವ ॥ 1 ॥
ಸರಸಮಸೃಣಮಪಿ ಮಲಯಜಪಂಕಮ್ । ಪಶ್ಯತಿ ವಿಷಮಿವ ವಪುಷಿ ಸಶಂಕಮ್ ॥ 2 ॥
ಶ್ವಸಿತಪವನಮನುಪಮಪರಿಣಾಹಮ್ । ಮದನದಹನಮಿವ ವಹತಿ ಸದಾಹಮ್ ॥ 3 ॥
ದಿಶಿ ದಿಶಿ ಕಿರತಿ ಸಜಲಕಣಜಾಲಮ್ । ನಯನನಲಿನಮಿವ ವಿಗಲಿತನಾಲಮ್ ॥ 4 ॥
ನಯನವಿಷಯಮಪಿ ಕಿಸಲಯತಲ್ಪಮ್ । ಕಲಯತಿ ವಿಹಿತಹುತಾಶವಿಕಲ್ಪಮ್ ॥ 5 ॥
ತ್ಯಜತಿ ನ ಪಾಣಿತಲೇನ ಕಪೋಲಮ್ । ಬಾಲಶಶಿನಮಿವ ಸಾಯಮಲೋಲಮ್ ॥ 6 ॥
ಹರಿರಿತಿ ಹರಿರಿತಿ ಜಪತಿ ಸಕಾಮಮ್ । ವಿರಹವಿಹಿತಮರಣೇನ ನಿಕಾಮಮ್ ॥ 7 ॥
ಶ್ರೀಜಯದೇವಭಣಿತಮಿತಿ ಗೀತಮ್ । ಸುಖಯತು ಕೇಶವಪದಮುಪುನೀತಮ್ ॥ 8 ॥
ಸಾ ರೋಮಾಂಚತಿ ಸೀತ್ಕರೋತಿ ವಿಲಪತ್ಯುತ್ಕಂಪತೇ ತಾಮ್ಯತಿ ಧ್ಯಾಯತ್ಯುದ್ಭ್ರಮತಿ ಪ್ರಮೀಲತಿ ಪತತ್ಯುದ್ಯಾತಿ ಮೂರ್ಚ್ಛತ್ಯಪಿ । ಏತಾವತ್ಯತನುಜ್ವರೇ ವರತನುರ್ಜೀವೇನ್ನ ಕಿಂ ತೇ ರಸಾತ್ ಸ್ವರ್ವೈದ್ಯಪ್ರತಿಮ ಪ್ರಸೀದಸಿ ಯದಿ ತ್ಯಕ್ತೋಽನ್ಯಥಾ ನಾಂತಕಃ ॥ 27 ॥
ಸ್ಮರಾತುರಾಂ ದೈವತವೈದ್ಯಹೃದ್ಯ ತ್ವದಂಗಸಂಗಾಮೃತಮಾತ್ರಸಾಧ್ಯಾಮ್ । ವಿಮುಕ್ತಬಾಧಾಂ ಕುರುಷೇ ನ ರಾಧಾ-ಮುಪೇಂದ್ರ ವಜ್ರಾದಪಿ ದಾರುಣೋಽಸಿ ॥ 28 ॥
ಕಂದರ್ಪಜ್ವರಸಂಜ್ವರಸ್ತುರತನೋರಾಶ್ಚರ್ಯಮಸ್ಯಾಶ್ಚಿರಂ ಚೇತಶ್ಚಂದನಚಂದ್ರಮಃಕಮಲಿನೀಚಿಂತಾಸು ಸಂತಾಮ್ಯತಿ । ಕಿಂತು ಕ್ಲಾಂತಿವಶೇನ ಶೀತಲತನುಂ ತ್ವಾಮೇಕಮೇವ ಪ್ರಿಯಂ ಧ್ಯಾಯಂತೀ ರಹಸಿ ಸ್ಥಿತಾ ಕಥಮಪಿ ಕ್ಷೀಣಾ ಕ್ಷಣಂ ಪ್ರಾಣಿತಿ ॥ 29 ॥
ಕ್ಷಣಮಪಿ ವಿರಹಃ ಪುರಾ ನ ಸೇಹೇ ನಯನನಿಮೀಲನಖಿನ್ನಯಾ ಯಯಾ ತೇ । ಶ್ವಸಿತಿ ಕಥಮಸೌ ರಸಾಲಶಾಖಾಂ ಚಿರವಿರಹೇಣ ವಿಲೋಕ್ಯ ಪುಷ್ಪಿತಾಗ್ರಾಮ್ ॥ 30 ॥
॥ ಇತಿ ಗೀತಗೋವಿಂದೇ ಸ್ನಿಗ್ಧಮಾಧವೋ ನಾಮ ಚತುರ್ಥಃ ಸರ್ಗಃ ॥
গীতগোবিংদং চতুর্থঃ সর্গঃ - স্নিগ্ধ মধুসূদনঃ সম্পর্কে
The fourth canto of Jayadeva's Gita Govinda, "Snigdha Madhusudana" (tender Madhusudana), finds Krishna sitting alone in a bower of reeds on the bank of the Yamuna, troubled by love. Radha's friend comes to him and describes Radha's state in separation: she treats the cool sandal and moonlight as fire, makes a bed of flowers and lies on it as on arrows, draws his picture and worships it, and grows thin and pale, thinking only of him; the refrain says, "In separation from you, Radha is suffering."
রচয়িতা: Jayadeva (12th century)
কখন পাঠ করবেন: In Odissi and other classical dance, in Ashtapadi singing, and in Krishna temples, especially at Puri.
আপনি কি জানেন?
- Its ashtapadi "Sa virahe tava dina", "she is wretched in your absence", is one of the best-loved songs of the Gita Govinda.
- In devotional reading Radha's longing stands for the soul's longing for God.
প্রায়শই জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন
Where is Krishna in this canto?
In a bower of reeds on the Yamuna's bank.
Who describes Radha's state?
Radha's friend (sakhi).
Who wrote the Gita Govinda?
Jayadeva, in the 12th century.
উপাসনা ও অধ্যয়নের জন্য প্রদত্ত, ভবিষ্যদ্বাণী হিসেবে নয়। অবাণিজ্যিক।
আরও ভক্তিপাঠ