গীতগোবিংদং চতুর্থঃ সর্গঃ - স্নিগ্ধ মধুসূদনঃ
Sri Krishna · প্রথাগত ভক্তিপাঠ
॥ ചതുര്ഥഃ സര്ഗഃ ॥ ॥ സ്നിഗ്ധമധുസൂദനഃ ॥
യമുനാതീരവാനീരനികുംജേ മംദമാസ്ഥിതമ് । പ്രാഹ പ്രേമഭരോദ്ഭ്രാംതം മാധവം രാധികാസഖീ ॥ 25 ॥
॥ ഗീതം 8 ॥
നിംദതി ചംദനമിംദുകിരണമനു വിംദതി ഖേദമധീരമ് । വ്യാലനിലയമിലനേന ഗരലമിവ കലയതി മലയസമീരമ് ॥ സാ വിരഹേ തവ ദീനാ മാധവ മനസിജവിശിഖഭയാദിവ ഭാവനയാ ത്വയി ലീനാ ॥ 1 ॥
അവിരലനിപതിതമദനശരാദിവ ഭവദവനായ വിശാലമ് । സ്വഹൃദയര്മണീ വര്മ കരോതി സജലനലിനീദലജാലമ് ॥ 2 ॥
കുസുമവിശിഖശരതല്പമനല്പവിലാസകലാകമനീയമ് । വ്രതമിവ തവ പരിരംഭസുഖായ കരോതി കുസുമശയനീയമ് ॥ 3 ॥
വഹതി ച ഗലിതവിലോചനജലഭരമാനനകമലമുദാരമ് । വിധുമിവ വികടവിധുംതുദദംതദലനഗലിതാമൃതധാരമ് ॥ 4 ॥
വിലിഖതി രഹസി കുരംഗമദേന ഭവംതമസമശരഭൂതമ് । പ്രണമതി മകരമധോ വിനിധായ കരേ ച ശരം നവചൂതമ് ॥ 5 ॥
പ്രതിപദമിദമപി നിഗതതി മാധവ തവ ചരണേ പതിതാഹമ് । ത്വയി വിമുഖേ മയി സപദി സുധാനിധിരപി തനുതേ തനുദാഹമ് ॥ 6 ॥
ധ്യാനലയേന പുരഃ പരികല്പ്യ ഭവംതമതീവ ദുരാപമ് । വിലപതി ഹസതി വിഷീദതി രോദിതി ചംചതി മുംചതി താപമ് ॥ 7 ॥
ശ്രീജയദേവഭണിതമിദമധികം യദി മനസാ നടനീയമ് । ഹരിവിരഹാകുലബല്ലവയുവതിസഖീവചനം പഠനീയമ് ॥ 8 ॥
ആവാസോ വിപിനായതേ പ്രിയസഖീമാലാപി ജാലായതേ താപോഽപി ശ്വസിതേന ദാവദഹനജ്വാലാകലാപായതേ । സാപി ത്വദ്വിരഹേണ ഹംത ഹരിണീരൂപായതേ ഹാ കഥം കംദര്പോഽപി യമായതേ വിരചയഞ്ശാര്ദൂലവിക്രീഡിതമ് ॥ 26 ॥
॥ ഗീതം 9 ॥
സ്തനവിനിഹിതമപി ഹാരമുദാരമ് । സാ മനുതേ കൃശതനുരതിഭാരമ് ॥ രാധികാ വിരഹേ തവ കേശവ ॥ 1 ॥
സരസമസൃണമപി മലയജപംകമ് । പശ്യതി വിഷമിവ വപുഷി സശംകമ് ॥ 2 ॥
ശ്വസിതപവനമനുപമപരിണാഹമ് । മദനദഹനമിവ വഹതി സദാഹമ് ॥ 3 ॥
ദിശി ദിശി കിരതി സജലകണജാലമ് । നയനനലിനമിവ വിഗലിതനാലമ് ॥ 4 ॥
നയനവിഷയമപി കിസലയതല്പമ് । കലയതി വിഹിതഹുതാശവികല്പമ് ॥ 5 ॥
ത്യജതി ന പാണിതലേന കപോലമ് । ബാലശശിനമിവ സായമലോലമ് ॥ 6 ॥
ഹരിരിതി ഹരിരിതി ജപതി സകാമമ് । വിരഹവിഹിതമരണേന നികാമമ് ॥ 7 ॥
ശ്രീജയദേവഭണിതമിതി ഗീതമ് । സുഖയതു കേശവപദമുപുനീതമ് ॥ 8 ॥
സാ രോമാംചതി സീത്കരോതി വിലപത്യുത്കംപതേ താമ്യതി ധ്യായത്യുദ്ഭ്രമതി പ്രമീലതി പതത്യുദ്യാതി മൂര്ച്ഛത്യപി । ഏതാവത്യതനുജ്വരേ വരതനുര്ജീവേന്ന കിം തേ രസാത് സ്വർവൈദ്യപ്രതിമ പ്രസീദസി യദി ത്യക്തോഽന്യഥാ നാംതകഃ ॥ 27 ॥
സ്മരാതുരാം ദൈവതവൈദ്യഹൃദ്യ ത്വദംഗസംഗാമൃതമാത്രസാധ്യാമ് । വിമുക്തബാധാം കുരുഷേ ന രാധാ-മുപേംദ്ര വജ്രാദപി ദാരുണോഽസി ॥ 28 ॥
കംദര്പജ്വരസംജ്വരസ്തുരതനോരാശ്ചര്യമസ്യാശ്ചിരം ചേതശ്ചംദനചംദ്രമഃകമലിനീചിംതാസു സംതാമ്യതി । കിംതു ക്ലാംതിവശേന ശീതലതനും ത്വാമേകമേവ പ്രിയം ധ്യായംതീ രഹസി സ്ഥിതാ കഥമപി ക്ഷീണാ ക്ഷണം പ്രാണിതി ॥ 29 ॥
ക്ഷണമപി വിരഹഃ പുരാ ന സേഹേ നയനനിമീലനഖിന്നയാ യയാ തേ । ശ്വസിതി കഥമസൌ രസാലശാഖാം ചിരവിരഹേണ വിലോക്യ പുഷ്പിതാഗ്രാമ് ॥ 30 ॥
॥ ഇതി ഗീതഗോവിംദേ സ്നിഗ്ധമാധവോ നാമ ചതുര്ഥഃ സര്ഗഃ ॥
গীতগোবিংদং চতুর্থঃ সর্গঃ - স্নিগ্ধ মধুসূদনঃ সম্পর্কে
The fourth canto of Jayadeva's Gita Govinda, "Snigdha Madhusudana" (tender Madhusudana), finds Krishna sitting alone in a bower of reeds on the bank of the Yamuna, troubled by love. Radha's friend comes to him and describes Radha's state in separation: she treats the cool sandal and moonlight as fire, makes a bed of flowers and lies on it as on arrows, draws his picture and worships it, and grows thin and pale, thinking only of him; the refrain says, "In separation from you, Radha is suffering."
রচয়িতা: Jayadeva (12th century)
কখন পাঠ করবেন: In Odissi and other classical dance, in Ashtapadi singing, and in Krishna temples, especially at Puri.
আপনি কি জানেন?
- Its ashtapadi "Sa virahe tava dina", "she is wretched in your absence", is one of the best-loved songs of the Gita Govinda.
- In devotional reading Radha's longing stands for the soul's longing for God.
প্রায়শই জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন
Where is Krishna in this canto?
In a bower of reeds on the Yamuna's bank.
Who describes Radha's state?
Radha's friend (sakhi).
Who wrote the Gita Govinda?
Jayadeva, in the 12th century.
উপাসনা ও অধ্যয়নের জন্য প্রদত্ত, ভবিষ্যদ্বাণী হিসেবে নয়। অবাণিজ্যিক।
আরও ভক্তিপাঠ